πλοηγείτε στον  ιστοχώρο της Βούλας Βαβαρούτσου

για καλύτερη πλοήγηση στις ιστοσελίδες

πατήστε ΚΕΝΤΡΙΚΗ   

 

                     

Η ιστοσελίδα αυτή είναι  τμήμα του οικοχώρου "ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙΚΙΑΣ"

                                                                                                        

Η ιστοσελίδα αυτή είναι  τμήμα του οικοχώρου  "ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙΚΙΑΣ"

Στον οικοχώρο θα βρείτε περισσότερες πληροφορίες για την φροντίδα του ανθόκηπου και λαχανόκηπου, συμβουλές για τα φυτά και ημερολόγιο φροντίδας τους κατά εποχή ή μήνα

ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ & ΒΟΤΑΝΑ

Βότανα: Μια ιστορική αναδρομή  

τελευταία ενημέρωση: 13/04/2012

Το σπαθοχορτο & σπαθολαδο

Συλλογή & Διατήρηση βοτάνων

Από το λάδανο στο φάρμακο!

Τα βότανα σήμερα

Αλόη Βέρα
Καλλιεργήστε το προσωπικό σας φαρμακείο

Το φυτό εχινάκεια δεν βοηθά στο κρυολόγημα

Τριόλι: το... Βιάγκρα που δίνει η ελληνική φύση  Ιπποφαές, ένας φυσικός θησαυρός υγείας
Βασιλικός: Δροσερός και πιπεράτος
Ντόπιες γεύσεις με άρωμα Αγριόχορτο κατά καρκίνου του δέρματος
Η Αγία των βοτάνων και ο δρόμος Σημύδα..για γερή αποτοξίνωση

ΜΥΡΩΔΙΚΑ & ΜΠΑΧΑΡΙΚΑ

ΛΕΞΙΚΟ ΒΟΤΑΝΩΝ

Μηχανή αναζήτησης φυτών

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΒΟΤΑΝΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟ ΤΟΥ ΣΠΙΤΙΟΥ Καλλιεργητικές εργασίες λαχανόκηπου κατά μήνα
Η γλώσσα των λουλουδιών
Μαγειρική με βότανα για έξτρα νοστιμιά Ανθηρή η αρωματική χλωρίδα, μαραμένη η αξιοποίησή της Κρόκος «Ανθισμένη» αντικαρκινική βόμβα
Λεβάντα: περιγραφή & καλλιέργεια Το δενδρολίβανο ενισχύει τον εγκέφαλο
Σούπερ τροφή ο σφένδαμος Κινεζικά βότανα Κυνήγι θησαυρών στο Αιγαίο!  
Κόλιανδρος εναντίον των βακτηρίων Ρίγανη η εξαίσια  Μελισσόχορτο: Μοναδική γεύση και άρωμα
Χαμομήλι αγνό και θαυματουργό! Chia: Η super τροφή Τα βότανα στην υπηρεσία της χαλάρωσης

Βότανα: Μια ιστορική αναδρομή

Οι αναζητήσεις στο θαυμαστό κόσμο των βοτάνων για τον καθένα μας ίσως να ξεκινά από ένα βίωμα, μια εικόνα, μια γεύση... ίσως και από το ενδιαφέρον για μία σχέση διαφορετική με τη φύση.
Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το Αγγλικό λεξικό της Οξφόρδης, «βότανα είναι όλα τα χρήσιμα φυτά, των οποίων οι ρίζες, οι μίσχοι, τα άνθη και τα φύλλα χρησιμεύουν ως τροφή ή θεραπεία, χάρη στο άρωμά τους ή με κάποιο άλλο τρόπο...».
Η ιστορία των πολιτισμών είναι γεμάτη μύθους και παραδόσεις που αναφέρονται στις θεραπευτικές χρήσεις των φυτών. Πίσω από κάθε θαυματουργή ενέργεια ίσως να βρίσκεται και ένα βοτάνι που λίγοι έτυχε να γνωρίζουν και λίγοι να το χρησιμοποιούν. Βοτάνια που γνώριζαν οι θεοί και τυχαία ανακάλυψαν οι άνθρωποι, βότανα που ξεπηδούν από το αίμα μυθικών ηρώων, όπως ο υάκινθος που φυτρώνει τη στιγμή που το αίμα του νεαρού Υάκινθου, φίλου του Απόλλωνα ποτίζει τη γη. Εκείνος όμως που θεωρείται ο βαθύτερος γνώστης των βοτάνων είναι ο δάσκαλος του μυθικού Αχιλλέα και του Ιπποκράτη ο Χείρων Κένταυρος που ζούσε στο Πήλιο. Βότανα όπως το χειρώνιον και το κενταύριον φέρουν ακόμη το όνομά του.  

Τους τελευταίους αιώνες η έννοια «βότανο» περιορίστηκε σε κάποια συγκεκριμένα φυτά τα οποία χρησιμοποιούνται ως θεραπευτικά ροφήματα, ως καταπλάσματα, ως πρώτη ύλη στα πρακτικά γιατροσόφια και τη σύγχρονη φαρμακολογία. Έχουμε την τάση να αποκλείουμε τα φυτά εκείνα που χρησιμεύουν μόνο για τροφή καθώς και εκείνα που χρησιμοποιούνται για διακοσμητικούς ή πρακτικούς λόγους. Κανείς δε θα λογάριαζε τα πλεγμένα σ’ ένα καλάθι κλαδάκια ιτιάς ως βότανο. Κι όμως παλιότερα χρησιμοποιούνταν ως αφέψημα για τους πονοκεφάλους και τα κρυολογήματα, ενώ τα δραστικά συστατικά της ιτιάς οδήγησαν στην παραγωγή της ασπιρίνης. Η σημερινή διάκριση των φυτών σε βότανα, λαχανικά, φρούτα, χόρτα και «ζιζάνια»είναι μια πρόσφατη επινόηση. Για τους αρχαίους Έλληνες, Ρωμαίους, Άραβες, Κινέζους και Ινδούς τα φυτά επιδρούν θεραπευτικά και εξισορροπητικά στον ανθρώπινο οργανισμό ακόμα και όταν καταναλώνονται καθημερινά ως τροφές. Επίσης και όταν μαγειρεύονται ή συνδυάζονται με άλλα υλικά όπως κρέας, ψάρι, δημητριακά, αυτά συνεχίζουν να διατηρούν τα ενεργά συστατικά τους και να έχουν θεραπευτικές ιδιότητες. «Να φας τσουκνίδα για να προστατευθείς απ’ όλες τις ασθένειες του έτους» συμβούλευε τους Αθηναίους ο Ησίοδος. Ενώ ο πατέρας της Ιατρικής, ο Ιπποκράτης, συνιστούσε να βάζουν οι άνθρωποι πολλά αρωματικά (βότανα) στα φαγητά τους, για να χορταίνουν εύκολα και γρήγορα, ώστε να μη χρειάζεται να τρώνε πολύ, γιατί η πολυφαγία δεν ωφελεί.

Για ένα μάγειρα στην αρχαία Ελλάδα μα και στο Μεσαίωνα, το λάχανο, τα καρότα, τα σπαράγγια, τα ραδίκια, τα αγγούρια ήταν όλα «βότανα της κουζίνας», το ίδιο με το φασκόμηλο, το δίκταμο και τη μαντζουράνα.

Η ιστορία των βοτάνων

Η χρήση των φυτών για φαρμακευτικούς σκοπούς είναι τόσο παλιά όσο και ο πολιτισμός και η πρώτη γνωστή γραπτή αναφορά για θεραπευτικά φυτά έρχεται από τους Σουμέριους το 2200 π.Χ. Ο πατέρας της Ιατρικής, ο Έλληνας Ιπποκράτης κατέγραψε περίπου 400 είδη βοτάνων που η χρήση τους ήταν γνωστή κατά τον 5ο αιώνα π.Χ. και ο Διοσκουρίδης κατά τον πρώτο μ.Χ. αιώνα  έγραψε μια βοτανική χρησιμοποιώντας 600 φυτά. Αυτό το έργο ήταν  βάση για πολλές μεταγενέστερες βοτανικές έρευνες. Μια από τις πιο δημοφιλείς βοτανικές γράφτηκε από τον Culpeper το 17ο αιώνα.
Κατά την διάρκεια του Μεσαίωνα και του σκοταδισμού οι προλήψεις σε συνδυασμό με την άγνοια απέδωσαν μαγικές ιδιότητες στα φυτά, μερικές φορές για ασήμαντη αιτία, και ανέπτυξαν ιεροτελεστίες όπου μηχανορραφούσαν για συντηρήσουν το μυστήριο και την μαγεία.
Ο άνθρωπος ήταν επίσης πληροφορημένος, από την αρχή του πολιτισμού,  για τα αποτελέσματα των αρωμάτων στο σώμα στο μυαλό και στα συναισθήματα. Τα λουλούδια χρησιμοποιούνταν για να προσελκύσουν αγάπη, φαγητό και προστασία. Τα αρωματικά φυτά χρησιμοποιούνταν για να γιατρέψουν το σώμα.  Τα πιο ακριβά λουλούδια προσφέρονταν στους θεούς και στις θεές σαν θυσία, και η χρήση αρωματικών θυμιαμάτων έχει καταγραφεί από την αρχαιότητα.
Σε όλο τον κόσμο, από την αρχαιότητα μέχρι την σύγχρονη εποχή, διαφορετικές κουλτούρες  έχουν ανακαλύψει πολλά κοινά σημεία όπως και ποικίλες χρήσεις για βότανα και αιθέρια έλαια. Οι μύθοι, οι θρύλοι, η παράδοση και η ιατρική αντικατοπτρίζουν αυτές τις γνώσεις.

Τα βότανα από την αρχαιότητα έως σήμερα

Η διατήρηση της υγείας του ανθρώπου και των άλλων οργανισμών, εξαρτάται άμεσα από τις συνθήκες και τους παράγοντες του περιβάλλοντος στο οποίο ζουν. Τον αέρα που αναπνέουν, το νερό που πίνουν, την τροφή που τρώνε και την ένταση του φωτός και της ακτινοβολίας που δέχονται από τον ήλιο. Όταν κάποιος από τους παράγοντες ή τις συνθήκες αυτές μεταβληθεί, ποιοτικά κυρίως αλλά και ποσοτικά, τότε δημιουργούνται δυσάρεστες προϋποθέσεις για την πρόκλησηπροβλημάτων στην υγεία των ζωϊκών οργανισμών και του ανθρώπου.

Ο άνθρωπος από τα πρώτα χρόνια της εμφάνισής του πάνω στη γη διέθετε το ένστικτο της αυτοσυντήρησης, όπως και τα άλλα άγρια ζώα. Μέσα από το ένστικτο αυτό αλλά και την παρατήρηση της συμπεριφοράς των άγριων ζώων, αντιμετώπιζε τα θέματα καλής υγείας του, περισσότερο προληπτικά, με το να διατηρεί μια άμεση σχέση με το περιβάλλον του και κυρίως μέσα από την φυτική τροφή του. Αλλά και σε περιπτώσεις διαταραχής της υγείας του πάλι και τότε με το ένστικτό του και τη γνώση που αποκτούσε σιγά-σιγά αλλά και με την παρατήρηση ότι τα άγρια ζώα προσέφευγαν στην κατανάλωση συγκεκριμένων φυτών, επέλεγε κι αυτός να τρώει συγκεκριμένα φυτά ή μέρη φυτών(καρπούς, ρίζες, φύλλα κ.λπ.). Έτσι δημιουργήθηκε στον άνθρωπο που προόδευε γνωστικά, μια σημαντική γνώση για την πρόληψη και τη θεραπεία διαφόρων παθήσεων που η συστηματική τους καταγραφή από φωτισμένα μυαλά της εποχής όπως ο Ιπποκράτης, έβαλε τα θεμέλια της επιστήμης της Ιατρικής και της Φαρμακολογίας. Τα φυτά αυτά απέκτησαν ξεχωριστό κύρος και ενδιαφέρον και συνδέθηκαν με θεούς και ήρωες στον μύθο και την ιστορία,ονομάστηκαν δε "βότανα". Πολλά από τα φυτά αυτά χρησιμοποιούνται ακόμη και σήμερα για την παρασκευή σύγχρονων φαρμάκων. Η ιστορία της χρήσης των βοτάνων είναι μεγάλη και αφορά πολλούς διαφορετικούς λαούς και πολιτισμούς, όπως τους Κινέζους, τους Άραβες, τους Έλληνες, τους Ινδιάνους Μάγια της Κεντρικής Αμερικής και τους Ίνκας στη Νότια Αμερική.

Τα βότανα από το Βυζάντιο και το Μεσαίωνα... στα Νεότερα χρόνια

Στα βυζαντινά χρόνια τα χόρτα και τα λαχανικά θεωρούνταν κατώτερες τροφές γι’αυτό οι καλοφαγάδες τα απέφευγαν. Στα τραπέζια των πλουσίων και των αυτοκρατόρων σπάνια συναντούσες χόρτα και λαχανικά. Αντίθετα ο απλός λαός αλλά και ο κλήρος εκτιμούσαν ιδιαίτερα τα φρούτα, τα λαχανικά και τα άγρια χόρτα. Το Μεσαίωνα μέσα στους κήπους των μοναστηριών «ανθίζει» η βοτανολογία. Καλλιεργούνταν σε μεγάλη κλίμακα ποικιλία φυτών, παλαιά και νέα, γνωστά και άγνωστα φυτά. Τα μοναστήρια γίνονται κέντρα βοτανοθεραπείας. Οι μοναχοί έφτιαχναν φαρμακευτικά φυτά, έλαια και αλοιφές που χρειάζονταν για τη θεραπεία των ασθενών. Με την έλευση της τυπογραφίας, η κλασική γνώση ξεφεύγει από τους τοίχους των μοναστηριών. Οι συνταγές που είχαν διασωθεί από αρχαία κείμενα μεταπλάστηκαν και εμπλουτίστηκαν στο πέρασμα των χρόνων και έρχονται να συμπληρώσουν τη λαϊκή ιατρική.  Κατά το 16ο και 17ο αιώνα δημοσιεύτηκαν πολλά βοτανολόγια με σκοπό να βοηθήσουν όσους ασχολούνταν με τη βοτανοθεραπεία.
Στην πατρίδα μας η αφθονία φαρμακευτικών φυτών που συναντούμε σε κάθε γωνιά της, βοήθησε στην ανάπτυξη της λαϊκής ιατρικής και της βοτανοσυλλογής. Το μάζεματων βοτάνων απαιτούσε προσοχή, μυστικότητα και μαγικές διαδικασίες ώστε να διασφαλίζονται οι θεραπευτικές τους ιδιότητες. Τα μάζευαν την Πέμπτη ή την Παρασκευή,συνήθως το χάραμα, αλλά και το καταμεσήμερο ή και μεσάνυχτα, ανάλογα με τις τοπικές συνήθειες. Αλλού τα μάζευαν παιδιά και αλλού τα ευλογούσαν στην εκκλησία. Έτσι θρησκευτικές τελετές ήταν συνυφασμένες με μαγικές ενέργειες και ιατρικές πρακτικές. Ονομαστοί οι βοτανοσυλλέκτες της Ηπείρου, που μάζευαν τα βότανα στο φαράγγι του Βίκου και γι’ αυτό ονομάζονταν βικογιατροί.

Οι πρακτικοί λοιπόν γιατροί, οι κομπογιανίτες όπως τους αποκαλούσε ο λαός μας και κυρίως γυναίκες, γνώριζαν τα «μυστικά» των βοτάνων τα οποία χρησιμοποιούσανως γιατροσόφια. Η γνώση αυτή περνά ευλαβικά από γενιά σε γενιά και φτάνει μέχρι τις μέρες μας. 

 

ΚΟΡΥΦΗ

Συλλογή & Διατήρηση βοτάνων

Συλλογή βοτάνων Η συλλογή βοτάνων είναι μια σημαντική διαδικασία που επηρεάζει τη χημική σύστασή τους και τις θεραπευτικές τους ιδιότητες. Δεν συλλέγουμε μεγαλύτερες ποσότητες βοτάνων απ’ ό,τι χρειαζόμαστε.

Μαζεύουμε τα φύλλα πριν ανθίσει το φυτό, ενώ σπόρους και βλαστούςμετά την ανθοφορία, στο στάδιο της πλήρους ωρίμανσης. Τα αρωματικά φυτά τα μαζεύουμε νωρίς το πρωί εφόσον δεν υπάρχειυγρασία.

Δεν ξεριζώνουμε τα βότανα. Κόβουμε προσεκτικά το μέρος του φυτού πουθέλουμε με κοφτερό εργαλείο έτσι ώστε του χρόνου να ξαναβλαστήσει. Αν θέλουμε τις ρίζες του βοτάνου τις συλλέγουμε το φθινόπωρο και το χειμώνα τότεπου το φυτό έχει σταματήσει την παραγωγή φύλλων και λουλουδιών, όταν δηλαδήέχει τελειώσει ο κύκλος του φυτού.

Διατήρηση βοτάνων Ο πιο δημοφιλής τρόπος διατήρησής τους είναι η αποξήρανση. Αφού μαζέψουμε τα βότανα, φτιάχνουμε μικρά ματσάκια και τα κρεμούμε ανάποδα σε μέρος που αερίζεται και δε το βλέπει ο ήλιος. Μόλις αποξηρανθούν, αφαιρούμε τα φύλλα από τα κοτσάνια και τα τοποθετούμε σε αεροστεγή βάζα. Τα φυλάσσουμε σε δροσερό και σκοτεινό μέρος, καθώς η ζέστη και το φως γρήγορα εξαφανίζουν το χρώμα και το άρωμά τους. Μερικά από τα καταλληλότερα βότανα για να τα αποξηράνουμε είναι η ρίγανη, το θυμάρι, το δενδρολίβανο, το χαμομήλι, το τσάι του βουνού, η δάφνη και η μέντα.

Ορισμένα φυλλώδη βότανα, όπως ο βασιλικός αν αποξηρανθούν χάνουν το χρώμα και τη γεύση τους. Η κατάψυξη είναι ο καλύτερος τρόπος. Τα κατεψυγμένα βότανα είναι πιο κοντά στο χρώμα και τη γεύση με τα φρέσκα και είναι ιδανικά για το μαγείρεμα. Η μέντα και η μαντζουράνα, ο μάραθος και ο βασιλικός, ο δυόσμος και το μελισσόχορτο καταψύχονται πολύ καλά.

Ένας άλλος τρόπος για να διατηρήσουμε τα βότανα είναι να τα βάλουμε μέσα σε λάδι. Τα βότανα που έχουμε συλλέξει πρέπει να τα χρησιμοποιούμε μέσα σε ορισμένο χρονικό διάστημα, λιγότερο του ενός χρόνου, γιατί χάνουν τις θεραπευτικές τους ιδιότητες.
Μπορούμε να πετύχουμε καλύτερα αποτελέσματα συνδυάζοντας δυο και τρία βότανα μαζί, τα οποία αναφέρονται πως έχουν τις ίδιες ιδιότητες για μια συγκεκριμένη πάθηση.

 

ΚΟΡΥΦΗ

 

Τα βότανα σήμερα

Τα βότανα διατηρούν και σήμερα, σε κάποιον βαθμό, τη σπουδαιότητα που είχαν στο παρελθόν. Τα φαρμακευτικά φυτά μπορούν και προκαλούν έντονα συναισθήματα, καθώς φέρνουν στο νου παιδικές αναμνήσεις κάποιων ξεχωριστών εκδρομών στην εξοχή, όπου τα χαμομήλια και οι παπαρούνες παρέα με άλλα αγριόχορτα γίνονταν μπουκέτα προσφοράς σε πρόσωπα αγαπημένα. Παρ’ όλα αυτά στην καθημερινή μας ζωή αγνοούμε το ρόλο των φυτών. Το ψημένο ψωμί που γευόμαστε στο τραπέζι ελάχιστα μας φέρνει στο νου τα χωράφια με τα στάχυα που κυματίζουν στον αγέρα ή τα ρούχα που φοράμε σε τίποτα δε μας θυμίζουν τις βαμβακοκαλλιέργειες. Ακόμη λιγότερο τα έπιπλα μας θυμίζουν τα γιγαντιαία δέντρα του δάσους που κόπηκαν για τις ανάγκες μας. Έχουμε χάσει την αλλοτινή σχέση με τα φυτά και λησμονούμε πως ο αέρας που αναπνέουμε και η βροχή που πέφτει ρυθμίζονται από τον πράσινο κόσμο των φυτών. Σπάνια έχουμε απευθείας επαφή με τα φυτά, τα βλέπουμε ως διακοσμητικά στοιχεία που στολίζουν το σπιτικό μας ή δίνουν χρώμα στις διάφορες κοινωνικές εκδηλώσεις. Η χρησιμοποίηση των βοτάνων με απλούς και πρακτικούς τρόπους μπορεί να σημάνει την επιστροφή μας σε μια σχέση όπου εκτιμούμε τα «δώρα» της μάνας γης. Δουλεύοντας με τα βότανα φτιάχνοντας εκχυλίσματα και απλά αφεψήματα για να φανερωθούν οι ιδιότητές τους, φέρνουμε στο σπίτι μας μια γνώση που πέρασε μέσα από χιλιάδες χρόνια υπομονετικών δοκιμών και αποτυχιών. Η προτροπή του Ιπποκράτη «η τροφή σου να γίνει το φάρμακό σου», ας μας οδηγήσει σε αλλαγή στάσεων και συμπεριφορών που σχετίζονται με τη διατροφή μας και τη σχέση μας με το φυσικό περιβάλλον.

Χρησιμοποιούμε βότανα:

Για να θεραπεύουμε το σώμα και το νου μας.

Στις πρώτες βοήθειες και στις καθημερινές αδιαθεσίες.

Για να φροντίσουμε τον εαυτό μας και το σπίτι.

Για να απολαύσουμε τη γεύση τους και να αισθανθούμε όμορφα.

Τα βότανα στην κουζίνα μας Ένα απλό πιάτο, ένα κοινό φαγητό, μπορεί να γίνει ελκυστικό, να αποκτήσει άρωμα και γεύση, αν χρησιμοποιήσουμε κάποιο βότανο. Αρκεί να γνωρίζουμε η κάθε τροφή με ποιο βότανο συνδυάζεται. Προσθέτουμε βότανα στα φαγητά και στα γλυκά μας αν θέλουμε να δώσουμε άρωμα και γεύση ή να αυξήσουμε τη διατροφική αξία τους.

Η ρίγανη χρησιμοποιείται συχνά στα ψητά, στις σαλάτες, σε κάθε είδους κεφτέδες,καθώς και πάνω από την παραδοσιακή ελληνική φέτα.

Το δεντρολίβανο στα τηγανητά ψάρια και στα σαλιγκάρια.

Η δάφνη στα όσπρια αλλά και στη συντήρηση αποξηραμένων φρούτων (σύκα,σταφύλια).

Το κοτόπουλο και η γαλοπούλα ταιριάζουν με το θυμάρι, τη ρίγανη και το δυόσμο.

Το χοιρινό παντρεύεται με το φασκόμηλο, το δεντρολίβανο και τη δάφνη.

Το αρνί και το κατσίκι θέλουν τη ρίγανη, το δεντρολίβανο και το θυμάρι αλλά και σάλτσα μέντας.

Ο βασιλικός και ο δυόσμος λατρεύουν τα ζυμαρικά και τα παρασκευάσματα με βάση το γιαούρτι αλλά και τις ντομάτες και τις μελιτζάνες.

Μπορούμε επίσης να

δοκιμάσουμε λικέρ και κρασιά με βότανα, δροσιστικά ποτά με μέντα κ.α.
Η χρήση των βοτάνων στην κουζίνα απαιτεί μεγάλη προσοχή. Η σωστή δόση μπορεί να αποκαλύψει υπέροχες γεύσεις αλλά η υπερβολή να μας «χαλάσει» τη γεύση στο γλυκό ή στο φαγητό.

Τρόποι θεραπευτικών χρήσεων των βοτάνων Τα βότανα ενεργούν θεραπευτικά με τις διάφορες φαρμακευτικές ουσίες που περιέχουν. Τα βότανα μπορούν να χρησιμοποιηθούν με διάφορους τρόπους για τη θεραπεία μιας ή περισσοτέρων παθήσεων της υγείας του ανθρώπου. Οι κυριότεροι τρόποι χρήσεις των βοτάνων για θεραπευτικούς σκοπούς είναι οι παρακάτω:

Αφέψημα: σιγοβράζουμε το βότανο από δέκα λεπτά έως μισή ώρα. Η δόση συνήθως είναι μια κουταλιά της σούπας βότανο για τρία φλιτζάνια νερό. Χρησιμοποιούμε τη μέθοδο αυτή για ρίζες, κλαδάκια και φλοιούς.

Έγχυμα: βάζουμε το βότανο μέσα σε ένα δοχείο που

κλείνει καλά. Ρίχνουμε ζεστό νερό, πριν βράσει, γιατί το νερό που κοχλάζει διασκορπίζει τα πολύτιμα πτητικά έλαια του βοτάνου. Αφήνουμε για δέκα λεπτά να γίνει η έγχυση και μετά το στραγγίζουμε. Το έγχυμα που τυχόν θα μας περισσεύσει το φυλάμε σε μια κανάτα σε δροσερό μέρος.

Βάμμα: παίρνουμε το βότανο νωπό (600 γρ.) ή αποξηραμένο (200 γρ.) και το ρίχνουμεσε 1 λίτρο διαλύματος (25% αλκοόλη σε νερό) και το αφήνουμε για αρκετό χρόνο. Το βάμμα που προκύπτει είναι μόνο για εξωτερική χρήση.

Κατάπλασμα: διπλώνουμε ένα πανί και ανάμεσα τοποθετούμε νωπά βότανα. Στη συνέχεια βυθίζουμε για λίγο το πανί σε βραστό νερό. Αφού το στραγγίσουμε το βάζουμε στο αρρωστημένο μέρος. Διατηρούμε το κατάπλασμα υγρό βυθίζοντάς το περιοδικά σε ζεστό νερό.

Κομπρέσα: βυθίζουμε ένα καθαρό πανί σε ένα έγχυμα βοτάνων και μετά τοποθετούμε το βρεγμένο πανί στην αρρωστημένη περιοχή. Η κομπρέσα μπορεί να είναι κρύα ή ζεστή, ανάλογα με την περίπτωση.

Χρησιμοποιούμε τα βότανα για θεραπεία μόνο σε ελαφριές παθήσεις.

 

Τα βότανα της επόμενης γενιάς Ο Γιώργος Κορρές έχει φτάσει στην καταξίωση ακολουθώντας τη «φυσική» οδό και έτσι συνεχίζει: Την περίοδο αυτή, ερευνητική ομάδα της εταιρείας του συμμετέχει στο Agrocos, ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα που αφού μελετήσει 3.600 βότανα από όλο τον κόσμο, θα ανα- δείξει τα πέντε πιο ισχυρά φυσικά συστατικά που θα έχουν και εμπορική εφαρμογή. Ενδε-χομένως να βρισκόμαστε στο κατώφλι μιας επανάστασης και η Κορρές συμμετέχει σε αυτήν.

 

ΚΟΡΥΦΗ

Καλλιεργήστε το προσωπικό σας φαρμακείο ΕΛΛΗ ΙΣΜΑΗΛΙΔΟΥ   

Αρκεί μία γλάστρα και σωστές οδηγίες για να έχετε στη βεράντα βότανα που θεραπεύουν από το κρυολόγημα ως τη δυσπεψία

Γιατί να επιμένετε στα χημικά τυποποιημένα φάρμακα, τη στιγμή που το φαρμακείο της φύσης και η παραδοσιακή ιατρική σάς προσφέρουν εναλλακτικές θεραπείες για δεκάδες παθήσεις; Με λίγη καλή διάθεση και τις κατάλληλες οδηγίες μπορείτε και εσείς να καλλιεργήσετε στη βεράντα ή ακόμα και στο περβάζι του παραθύρου σας θεραπευτικά βότανα που θα σας προσφέρουν τις «πρώτες βοήθειες» σε στιγμές ανάγκης, αλλά και διαρκείς θεραπείες για χρόνιες παθήσεις.
«Μπορείτε να προμηθευτείτε τα βότανα από οποιοδήποτε φυτώριο ή θερμοκήπιο. Προτείνω να τα αγοράσετε είτε σε σπόρους είτε σε μικρές γλάστρες που περιέχουν τις ρίζες και μεταφυτεύονται εύκολα στη γλάστρα σας. Σε όλα τα φυτώρια δίνονται λεπτομερείς οδηγίες σχετικά με το είδος του χώματος, την ηλιοφάνεια και τη συχνότητα ποτίσματος που απαιτείται. Σημειώστε ότι είναι ανθεκτικά και μπορούν να ευδοκιμήσουν ακόμα και σε μικρά γλαστράκια που χωρούν σε ένα απλό περβάζι » σχολιάζει η κυρία Χριστίνα Καρελιά, αισθητικός-αρωματοθεραπεύτρια, η οποία εδώ και δύο δεκαετίες διατηρεί ένα μικρό φαρμακείο στη βεράντα της. «Ομορφαίνει τη βεράντα, είναι οικονομικό και, επιπλέον, η φροντίδα των φυτών αποτελεί μια εξαιρετικά χαλαρωτική ενασχόληση» καταλήγει.
«Ολα τα βότανα μπορούν να ληφθούν σε καθημερινή βάση, χωρίς παρενέργειες» σχολιάζει ο κ. Νικόλαος Παπανδρέου, ιατρός ολιστικής ιατρικής και επιστημονικός διευθυντής του Κέντρου Ολιστικής Ιατρικής Αθηνών. «Η χρήση τους δεν αντικαθιστά την παραδοσιακή ιατρική, ωστόσο λειτουργεί ως εξαιρετικό συμπλήρωμα ακόμα και σε πολύ σοβαρές παθήσεις. Σε πολλούς ασθενείς που πάσχουν από καρκίνο, για παράδειγμα, χορηγούνται φαρμακευτικά βότανα ώστε ο οργανισμός τους να αντεπεξέλθει στην πολύχρονη και βαριά χημειοθεραπεία» τονίζει, προσθέτοντας ότι το δίλημμα ανάμεσα στην παραδοσιακή και στην εναλλακτική ιατρική είναι εικονικό: «Εχουν περάσει οι εποχές που οι “παραδοσιακοί” γιατροί κοιτούσαν τους ολιστικούς γιατρούς και τις εναλλακτικές φυτοθεραπείες με καχυποψία. Σήμερα είναι ευρέως γνωστό ότι οι παραδοσιακές μέθοδοι θεραπείας συμπληρώνονται από ολιστικές προσεγγίσεις με θεαματικά αποτελέσματα» καταλήγει.


ΚΟΡΥΦΗ

Ντόπιες γεύσεις με άρωμα ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΠΕΤΡΟΣ ΣΤΕΦΑΝΗΣ

Συλλέγουν ένα ένα με το χέρι και τυποποιούν βότανα και αρωματικά φυτά

«Εδώ πάνω, στις βουνοπλαγιές της Χαλκιδικής, φύονται αμέτρητα είδη βοτάνων και αρωματικών φυτών. Με τη γυναίκα μου και τα δυο παιδιά μου, συλλέγουμε και πωλούμε γύρω στα πενήντα: από τον κράταιγο και το ταραξάκον μέχρι το αγαπημένο μου φλισκούνι, μία από τις έντεκα ελληνικές μέντες, που έχει απίθανο άρωμα και τονωτικές ιδιότητες».
(ΠΑΤΗΣΤΕ στην εικόνα)
Είναι ο μοναδικός επαγγελματίας συλλέκτης βοτάνων στον Ταξιάρχη, το χωριό που φημίζεται και για τα χριστουγεννιάτικα έλατά του. Λίγο πριν ασχοληθεί και φέτος και ο ίδιος με την κοπή και πώλησή τους, ο 55χρονος αγρότης κ. Νίκος Παπακωνσταντίνου κάνει οικογενειακή του υπόθεση και άλλους εκλεκτούς θησαυρούς της φύσης: με τη σύζυγό του Άννα, τον Κωνσταντίνο και τη Στέλλα, τα παιδιά τους, συλλέγουν με τον παραδοσιακό τρόπο, ένα ένα με το χέρι, και τυποποιούν στη βιοτεχνία αφεψημάτων («Χολομών») που διατηρούν ντόπια αρωματικά φυτά και βότανα. Ειδικά την άνοιξη, οργώνουν βήμα βήμα τον Χολομώντα, τα 1.164 μέτρα του ορεινού όγκου της Χαλκιδικής, για να τα εντοπίσουν. «Εδώ και είκοσι χρόνια, είναι η εποχική δραστηριότητά μας. Τώρα, μάλιστα, ξεκινάμε σιγά σιγά και δικές μας καλλιέργειες, σε ιδιόκτητα χωράφια, σε περίπου 35 στρέμματα. Ήδη βάλαμε και μεταφυτεύουμε μελισσόχορτο, φασκόμηλο, δεντρολίβανο, λεβάντα κι άλλα βότανα, που προμηθευτήκαμε από φυτώρια βιολογικών φυτών. Η πλειονότητα, ωστόσο, της παραγωγής μας είναι οι ποσότητες που εμείς οι ίδιοι συγκεντρώνουμε επί ώρες εκεί έξω, στην ύπαιθρο. Με ειδική άδεια από το Δασαρχείο Πολυγύρου, αλλά και από τη Δασοπονική Σχολή του ΑΠΘ- καθώς οι εκτάσεις εδώ είναι πειραματικός αγρός του-, συλλέγουμε προς διάθεση μερικά από τα καλύτερα φαρμακευτικά φυτά»
Βοτανολογία. Με δάσκαλό του στα μονοπάτια της τοπικής γης τον γεωπόνο- βοτανολόγο Παύλο Χαριστό, μυήθηκε στα νιάτα του στην παραδοσιακή βοτανολογία. Η επιδότηση από ευρωπαϊκό πρόγραμμα (Leader) τού έδωσε και την απαραίτητη ώθηση, ώστε να ασχοληθεί και επαγγελματικά με το... μυρωδάτο αυτό αντικείμενο. «Σήμερα λειτουργούμε τη δική μας μονάδα επεξεργασίας βοτάνων: μετά τη συγκομιδή, πρέπει να τα καθαρίσεις, ορισμένα θέλουν και πλύσιμο, κατόπιν στέγνωμα στο στεγνωτήριο και φυσική αποξήρανση- η διαδικασία είναι μεγάλη, μέχρι να τα πουλήσεις τελικά, ανάλογα με το είδος και την ποσότητα, μπορεί και να περάσουν αρκετές ημέρες», λέει ο κ. Παπακωνσταντίνου.
Αμοργιανά μου βότανα. Στις Κυκλάδες, οι ντόπιοι επιμένουν να κυνηγούν τις φυτικές αρωματικές προκλήσεις, ώστε να προσδίδουν έξτρα γεύσεις στο τραπέζι τους. Δεκάδες φαρμακευτικά αρωματικά φυτά και βότανα, ανάμεσα στα συνολικά 600 είδη της πλούσιας τοπικής χλωρίδας, αναζητά συστηματικά στην Αμοργό ο 51χρονος νευροφυσιολόγος κ. Βαγγέλης Βασσάλος. Από κοινού με τη σύζυγό του, Ελένη Τανούλη, λειτουργούν εδώ και μία τριετία ιδιόκτητη μονάδα (Ιάματα) συλλογής κι επεξεργασίας, με έδρα τη Λαγκάδα. «Τέσσερα πέντε άτομα, ντόπιοι, αλλά και ξένοι συλλέκτες, βγαίνουμε έξω στα χωράφια, ανάλογα και με την εποχή, για τη συγκομιδή τους. Είναι δύσκολη δουλειά, καθώς θέλει περπάτημα σ΄ όλο το νησί. Για την ακρίβεια, πρέπει να ξέρεις ποια είδη φύονται σε κάθε περιοχή: φασκόμηλο, π.χ., θα βρεις κυρίως στο βορειοανατολικό τμήμα, στην Αιγιάλη, την αψιθιά θα τη συναντήσεις στα Θολάρια», εξηγεί ο κ. Β. Βασσάλος.

 

Ελλάδα, η γη των βοτάνων «Απ' όλες τις χώρες της Ευρώπης η Ελλάδα είναι εκείνη η οποία φιλοξενεί τον μεγαλύτερο με διαφορά αριθμό ενδημικών ειδών. Ανάμεσα στα περίπου 5.700 είδη ανώτερων φυτών, περίπου τα 750 δεν υπάρχουν πουθενά εκτός των πολιτικών συνόρων της χώρας: σχεδόν ένα στα οκτώ.

ΚΟΡΥΦΗ

Από το λάδανο στο φάρμακο! ΙΩΑΝΝΑ Α. ΣΟΥΦΛΕΡΗ  

Τον γενετικό μηχανισμό που παράγει τη φαρμακευτική ρητίνη του λαδάνου ανακάλυψαν έλληνες ερευνητές, ανοίγοντας τον δρόμο για «υποβοηθούμενη» παραγωγή του

Μπορεί να μη γνωρίζετε την επιστημονική ονομασία του φυτού της φωτογραφίας μας, αλλά οι πιθανότητες να το έχετε δει στις εκδρομές σας στην ελληνική ύπαιθρο είναι μεγάλες, καθώς φύεται ευρέως στη χώρα μας.

Η κρητική λαδανιά με τα χαρακτηριστικά «τσαλακωμένα» άνθη της

Αυτό όμως που μπορεί να μη γνωρίζετε είναι ότι από αυτό το φυτό, που ανήκει στο γένος Cistus, παράγεται το λάδανο, μια ρητίνη με φαρμακευτικές ιδιότητες γνωστές από την αρχαιότητα και καλά τεκμηριωμένες από τη σύγχρονη επιστήμη. Βασισμένη σε αυτά τα δεδομένα, η ερευνητική ομάδα του καθηγητή Βιοτεχνολογίας Φαρμακευτικών Φυτών στη Φαρμακευτική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Αγγελου Κανελλή αποφάσισε πριν από 13 χρόνια να κάνει «φύλλο και φτερό» το φυτό προκειμένου να εντοπίσει τα γονίδια που ευθύνονται για την παραγωγή των θεραπευτικών ουσιών του και να τα αξιοποιήσει για να αυξήσει την παραγωγή τους. Τώρα που μέρος των στόχων αυτών έχει εν πολλοίς επιτευχθεί ο κ. Κανελλής μίλησε στο «ΒΗΜΑScience» για αυτή την ωραία επιστημονική περιπέτεια που ξεκίνησε από ένα χωριό της Κρήτης.
Από την εποχή του Ιπποκράτη «Το Cistus,και ειδικότερα το είδος (Cistus creticus creticus,κρητική λαδανιά ή αλάδανος) που φύεται γύρω από το χωριό Σίσες Μυλοποτάμου στα βόρεια του Νομού Ρεθύμνης,παράγει μεγάλες ποσότητες μιας ρητίνης,γνωστής από την αρχαιότητα για τις φαρμακευτικές ιδιότητές της.Είναι χαρακτηριστικό ότι το φυτό αναφέρεται από τον Ιπποκράτη,τον Ηρόδοτοκαι τον Διοσκουρίδη, αλλά και από νεότερους βοτανολόγους,όπως ο Τουρνεφόρ. Στη ρητίνη περιέχονται λαβδανικά διτερπένια, ενώσεις οι οποίες έχουν αποδειχθεί από μελέτες σύγχρονων ερευνητών πως διαθέτουν αντιμικροβιακή αλλά και κυτταροστατικήδράση.Ειδικότερα,η κυτταροστατικήδράση τους έχει τεκμηριωθεί από τον δραΚ. Δεμέτζο, καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών,ο οποίος τη διαπίστωσε σε μια σειρά ανθρώπινων λευχαιμικών κυτταρικών σειρών.Εχοντας αυτά ως δεδομένα,ξεκινήσαμε πριν από 13 χρόνια να μελετήσουμε το βιοχημικό μονοπάτι παραγωγής των εν λόγω διτερπενίων» μας είπε ο κ. Κανελλής.

Τα μυστικά των τριχωμάτων Η ρητίνη της λαδανιάς παράγεται από τα αδενικά τριχώματα του φυτού. Τα τριχώματα είναι εξειδικευμένες δομές της επιδερμίδας πολλών φυτών και μπορούν να διαδραματίζουν πολλούς και ποικίλους ρόλους.

Τριχώματα της κρητικής λαδανιάς, που παράγουν την πολύτιμη ρητίνη

Ειδικότερα στα φυτά που είναι αναγκασμένα να ζουν σε ακραία περιβάλλοντα, όπως παραδείγματος χάριν η λαδανιά, η οποία φύεται σε άνυδρες περιοχές, τα τριχώματα συχνά παράγουν ουσίες με ιδιότητες προστατευτικές για τα φυτά. Δεν είναι λοιπόν περίεργο το γεγονός ότι οι έλληνες ερευνητές εστίασαν το ενδιαφέρον τους στη μελέτη των τριχωμάτων του φυτού. «Ο στόχος μας ήταν τριπλός:να απομονώσουμε και να χαρακτηρίσουμε τα γονίδια τα οποία συμμετέχουν στο βιοσυνθετικό μονοπάτι των λαβδανικών διτερπενίων με φαρμακευτικές ιδιότητες, αλλά και να εντοπίσουμε τα γονίδια που εκφράζονται μόνο στα τριχώματα και ακόμη εκείνα που παίζουν καθοριστικό ρόλο στη μορφογένεση των τριχωμάτων» σημείωσε ο κ. Κανελλής. Στην πράξη δηλαδή αυτό που ήθελε η ερευνητική ομάδα ήταν να διαλευκάνει όλα τα στάδια παραγωγής των διτερπενίων, αρχίζοντας από την αρχή, από τη δημιουργία των τριχωμάτων. Οπως εξήγησε ο κ. Κανελλής, «μπορεί κανείς να δει τα τριχώματα του φυτού Cistus creticus σαν μίνι εργοστάσια παραγωγής βιοδραστικών μορίων.Ηταν πολύ σημαντικό να ξέρουμε όλα τα στάδια σε αυτή την αλυσίδα.Παραδείγματος χάριν,ένας τρόπος να αυξήσει κανείς την παραγωγή των διτερπενίων θα ήταν μέσω της αύξησης του αριθμού των τριχωμάτων».
Απαιτήθηκε πολλή και εξαιρετικά κοπιαστική εργασία, όπως μαρτυρούν οι ανακοινώσεις των ελλήνων ερευνητών σε μια σειρά από έγκριτες επιστημονικές επιθεωρήσεις («Ρlant Ρhysiology», «Ρlant Μolecular Βiology», «Journal of Εxperimental Βotany», «Ρhytochemistry», «Ρlant Cell Reports» κ.ά.) τα τελευταία χρόνια. Ολα άρχισαν με τη συλλογή των τριχωμάτων από φύλλα του φυτού σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν ως πρώτη ύλη για την απομόνωση χιλιάδων γονιδίων, τα οποία στη συνέχεια κατηγοριοποιήθηκαν με τη βοήθεια σύγχρονων μοριακών τεχνικών και βιοπληροφοριακής. Από αυτή τη δεξαμενή γονιδίων, οι έλληνες ερευνητές επέλεξαν τα πιο ενδιαφέροντα για περαιτέρω μελέτη. Ενα από τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης είναι η αποκάλυψη ενός άγνωστου ως πρόσφατα βιοχημικού μονοπατιού μέσω του οποίου παράγονται τα λαβδανικά διτερπένια. Οπως μας εξήγησε ο κ. Κανελλής, «εκτός από την ικανοποίηση της αποκάλυψης αυτής καθαυτής, η διαλεύκανση του μηχανισμού παραγωγής των λαβδανικών διτερπενίων μάς παρέχει τη δυνατότητα να παρέμβουμε εφόσον χρειαστεί για να αυξήσουμε την παραγωγή τους». Το ίδιο σημαντικός για την αύξηση της παραγωγής είναι ο εντοπισμός γονιδίων που ρυθμίζουν τη μορφογένεση των τριχών. Σύμφωνα με τον έλληνα καθηγητή «Ολα τα κύτταρα της επιδερμίδας της λαδανιάς έχουν την ικανότητα να δώσουν γένεση σε τριχώματα.Ωστόσο,όταν ένα κύτταρο μπαίνει στον δρόμο της διαφοροποίησης προς τρίχωμα, απαγορεύει στα γειτονικά του να το μιμηθούν. Ενας άλλος τρόπος λοιπόν να αυξήσει κανείς τον αριθμό των τριχωμάτων θα ήταν να άρει αυτή την απαγόρευση».
Ωφέλιμος ρόλος για τον καπνό Περιττό να πούμε ότι η άρση της εν λόγω απαγόρευσης θα πρέπει να είναι επιλεκτική και πολύ καλά ελεγχόμενη. Οι έλληνες ερευνητές διαθέτουν σήμερα τα κατάλληλα μοριακά εργαλεία για να πετύχουν αυτόν τον στόχο. Ωστόσο επειδή η λαδανιά είναι ένα φυτό δύσκολο στη γενετική τροποποίηση, σκοπεύουν να συνεχίσουν τον πειραματισμό τους με το πολύ καλά μελετημένο φυτό του καπνού. «Σε πρώτη φάση σκοπεύουμε να τροποποιήσουμε γενετικά καπνό ώστε στα τριχώματά του να παράγονται τα λαβδανικά διτερπένια της κρητικής λαδανιάς.Βασικό εργαλείο μας σε αυτή την προσπάθεια είναι μια περιοχή DΝΑ της λαδανιάς την οποία έχουμε απομονώσει και ταυτοποιήσει και η οποία καθορίζει την έκφραση των γονιδίων στα τριχώματακαι μόνο σε αυτά». Ωστόσο τα μοριακά εργαλεία των ελλήνων ερευνητών δεν θα χρησιμοποιηθούν μόνο για την αξιοποίηση της κρητικής λαδανιάς, αλλά και ενός ακόμη φυτού της πλούσιας κρητικής χλωρίδας. Εχοντας μελετήσει τη βιοσύνθεση των φαινολικών τερπενίων του κρητικού φασκόμηλου (τα οποία εμφανίζουν αντιμικροβιακές, αντικαρκινικές, αντιδιαβητικές αλλά και νευροπροστατευτικές ιδιότητες), σκοπεύουν να προβούν σε γενετική τροποποίηση του καπνού ώστε να εξασφαλίσουν την παραγωγή τους. Φαίνεται λοιπόν ότι είναι ζήτημα χρόνου να πάρουμε φάρμακα από τα τριχώματα-μίνι εργοστάσια παραγωγής φαρμακευτικών προϊόντων του καπνού. Περισσότερες πληροφορίες στις ιστοσελίδες
http://www.pharm.auth.gr/kanellis/
 

 και http://www.ests-pharm.web.auth.gr/search.php?est  =0 [γενομικές βάσεις δεδομένων Cistus και Salvia fruticosa (κρητικό φασκόμηλο)]
ΤΡΙΧΩΜΑΤΑ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ
Τι προσφέρουν
* Προστατεύουν το φυτό από έντομα και άλλα παθογόνα.
* Ελαχιστοποιούν την απώλεια νερού.

* Μειώνουν τις μηχανικές πιέσεις.

* Συμβάλλουν στη ρύθμιση της θερμοκρασίας.

* Βοηθούν στη συλλογή αλλά και στη διάδοση της γύρης.
Προϊόντα με εμπορική αξία
* Οι ίνες του βαμβακιού παράγονται από μονοκυτταρικές τρίχες στην επιφάνεια των σπόρων.Η παραγωγή των ινών αρχίζει αμέσως μετά τη γονιμοποίηση του φυτού και σκοπός τους είναι η μεταφορά των σπόρων.
* Φαρμακευτικές ουσίες,όπως παραδείγ ματος χάριν η αρτεμισίνη που χορηγείται για την αντιμετώπιση της ελονοσίας ή η αντι-ιική υπερικίνη.
* Πρώτες ύλες για καλλυντικά,όπως η σκλαρεόλη,η οποία παράγεται από τις τρίχες ενός είδους φασκόμηλου και χρησιμοποιείται στην παραγωγή αρωμάτων.

* Αρωματικές ύλες των βοτάνων.

 

ΚΟΡΥΦΗ

Το φυτό εχινάκεια δεν βοηθά στο κρυολόγημα

Πολλοί άνθρωποι σε όλο τον κόσμο -και στην Ελλάδα- καταφεύγουν στην εχινάκεια για να καταπολεμήσουν το κρυολόγημά τους ή για προληπτικούς λόγους, αλλά μια νέα αμερικανική επιστημονική έρευνα έρχεται μάλλον να απομυθοποιήσει τις θεραπευτικές ιδιότητες του συγκεκριμένου φυτού, το οποίο συνήθως πουλιέται με μορφή παραφαρμακευτικού βοτανικού σκευάσματος. Η μελέτη δεν διαπίστωσε κάποια άξια λόγου βελτίωση στο κρυολόγημα όσων παίρνουν εχινάκεια. Οι ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου του Ουινσκόνσιν, υπό τον καθηγητή Μπρους Μπάρετ, που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη -την μεγαλύτερη του είδους της σχετικά με την εχινάκεια- στο ιατρικό περιοδικό «Annals of Internal Medicine», μελέτησαν μια ομάδα 719 ενηλίκων και παιδιών, ηλικίας 12 έως 80 ετών, με συμπτώματα κρυολογήματος διάρκειας μιας εβδομάδας περίπου. Οι εθελοντές που έπαιρναν εχινάκεια, σύμφωνα με τους ερευνητές, κατά μέσο όρο ξεμπέρδεψαν από το κρυολόγημα μόνο επτά έως δέκα ώρες νωρίτερα σε σχέση με όσους είχαν πάρει εικονικό σκεύασμα (πλασέμπο) ή κανένα χάπι απολύτως, ενώ τα συμπτώματά τους ήσαν οριακά μόνο πιο ήπια. Η ωφέλεια αυτή κρίνεται ασήμαντη και μπορεί να αποδοθεί ακόμα και στον παράγοντα της τύχης, σύμφωνα με τους επιστήμονες. Οι εθελοντές πήραν δέκα γραμμάρια αποξηραμένης ρίζας εχινάκειας την πρώτη μέρα και πέντε γραμμάρια καθημερινά τις επόμενες τέσσερις μέρες, ενώ δεν ανέφεραν κάποιες παρενέργειες. «Η διάρκεια της ασθένειας και τα συμπτώματά της δεν διέφεραν ουσιαστικά με την εχινάκεια σε σχέση με το πλασέμπο», δήλωσαν οι ερευνητές και πρόσθεσαν ότι η έρευνά τους δεν επιβεβαιώνει «την ικανότητα της εχινάκειας, σε αυτές τις δόσεις, να αλλάξει ουσιαστικά την πορεία του κοινού κρυολογήματος». Τα ποικίλα σκευάσματα εχινάκειας στο εμπόριο (υπολογίζονται σε πάνω από 800) μπορεί να διαφέρουν αρκετά μεταξύ τους, επειδή προέρχονται από διαφορετικά μέρη και είδη του φυτού, το οποίο έχει γίνει αρκετά δημοφιλές διεθνώς, με αποτέλεσμα οι παγκόσμιες πωλήσεις του να παρουσιάζουν μεγάλη άνοδο. Συχνά ένα προϊόν περιέχει εχινάκεια μαζί με κάποιο άλλο βότανο. Σε διάφορα μέρη του κόσμου, από τα παλιά χρόνια, η εχινάκεια, που θεωρείται ότι ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα, έχει χρησιμοποιηθεί για την καταπολέμηση διαφόρων παθήσεων πέρα από τα κρυολογήματα. Έρευνες έχουν δείξει ότι μερικοί άνθρωποι μπορούν να εμφανίσουν ήπια συμπτώματα αλλεργικής αντίδρασης στην εχινάκεια, ενώ η χρήση της αντενδείκνυται στη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του θηλασμού. Αρκετές μελέτες έχουν γίνει την τελευταία δεκαετία, αλλά γενικά δεν έχει προκύψει ένα οριστικό συμπέρασμα για το κατά πόσο η εχινάκεια μπορεί να προλάβει ένα κρυολόγημα ή να μειώσει τη διάρκειά του. Σύμφωνα με τον δρα Τζέημς Τέιλορ του πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον, η εχινάκεια μπορεί πιθανώς να προλάβει ένα κρυολόγημα, όμως το πρόβλημα βρίσκεται στο να διαλέξει κανείς το προϊόν εκείνο του εμπορίου που είναι εν δυνάμει αποτελεσματικό, καθώς πολλά άλλα παρόμοια δεν είναι. «Θα συμβούλευα ένα γονέα ότι η εχινάκεια μπορεί να προλάβει ένα κρυολόγημα, όμως δεν υπάρχουν οριστικά (επιστημονικά) στοιχεία για αυτή την προληπτική δράση της, που να έχουν δημοσιευτεί μέχρι σήμερα». Από την άλλη, όπως είπε, όσοι παίρνουν εχινάκεια για να συντομεύσουν το κρυολόγημά τους, μάλλον πασχίζουν μάταια. Ο Μπάρετ παραδέχτηκε ότι η νέα έρευνά του (που χρηματοδοτήθηκε από το Εθνικό Κέντρο Συμπληρωματικής και Εναλλακτικής Ιατρικής των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας των ΗΠΑ) αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο να εκληφθεί θετικά από τους υποστηρικτές της εχινάκειας, ενώ για τους επικριτές της αποτελεί την οριστική επιβεβαίωση ότι η τυχόν ευεργετική δράση της είναι αμελητέα. «Τα αποτελέσματα δεν δείχνουν με βεβαιότητα προς καμία κατεύθυνση (θετική ή αρνητική)», σχολίασε ο Μαρκ Μπλούμενταλ, επικεφαλής του Αμερικανικού Βοτανικού Συμβουλίου.

 

ΚΟΡΥΦΗ

ΑΛΟΗ ΒΕΡΑ

Ανθίζει σε ζεστά και ξηρά κλίματα και εμφανισιακά μοιάζει περισσότερο με κάκτο. Στην πραγματικότητα ανήκει στην οικογένεια των κρίνων. Παραμένει υγρό, όταν άλλα φυτά μαραίνονται και πεθαίνουν, κρατώντας τους πόρους του κλειστούς για την αποφυγή απώλειας της υγρασίας του. Τα χονδρά σαρκώδη φύλλα της δημιουργούν τα επιθυμητά θρεπτικά συστατικά μετά από 3 έως 5 χρόνια. Από το φυτό μπορούν να ληφθούν μόνο τρία φύλλα, μια φορά το χρόνο.
Υπάρχουν περισσότερες από 300 ποικιλίες αλόης, αλλά μόνο η ποικιλία «Aloe Vera Barbadensis Miller» είναι αυτή που χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο, γιατί διαθέτει μεγάλη ποσότητα ενεργών συστατικών, κυρίως του πολυσακχαρίτη Acemannan.

ΙΣΤΟΡΙΑ
Αρχαίες καταγραφές δείχνουν ότι τα πλεονεκτήματα της Αλόης Βέρα είναι γνωστά, εδώ και αιώνες. Οι πρώτες αναφορές έγιναν πριν από 6.000 χρόνια στην Αίγυπτο.
Έλληνες και Ρωμαίοι γιατροί τη χρησιμοποιούσαν με μεγάλη επιτυχία, σαν θεραπευτικό βότανο. Ο Διοσκουρίδης, Έλληνας γιατρός του 1ου μ.Χ. αιώνα την περιγράφει στο βιβλίο του για τα βότανα. Οι ερευνητές ανακάλυψαν επίσης, ότι, τόσο οι αρχαίοι Κινέζοι όσο και οι Ινδιάνικοι πολιτισμοί, χρησιμοποιούσαν την Αλόη Βέρα. Οι βασίλισσες της Αιγύπτου, συσχέτιζαν τη χρήση της με την αναζήτηση της φυσικής τους ομορφιάς.
Λέγεται ότι ο Μέγας Αλέξανδρος, κατέκτησε το νησί Σοκότρα στον Ινδικό Ωκεανό, για να έχει στη διάθεσή του προμήθειες Αλόης, προκειμένου να θεραπεύονται οι τραυματισμένοι στρατιώτες του, μετά από τη εντυπωσιακά γρήγορη επούλωση ενός τραύματός του με λάδι αλόης.

ΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΧΥΜΟΥ ΤΗΣ ΑΛΟΗΣ ΒΕΡΑ
Ο χυμός Αλόης βέρα περιέχει περισσότερα από 200 θρεπτικά συστατικά, τα οποία μπορούν να χωριστούν στις παρακάτω κατηγορίες.
ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ
Η Αλόη περιέχει ένα ευρύ φάσμα βιταμινών, με πιο σημαντικές τις αντιοξειδωτικές βιταμίνες C, Ε και η β- Καροτίνη, πρόδρομο της βιταμίνης Α. Είναι επίσης, μια από τις ελάχιστες φυτικές πηγές στον κόσμο βιταμίνης B12, αν και σε πολύ μικρή ποσότητα. Επίσης περιέχονται βιταμίνη Β1, Β2, Β3, Β6, βιταμίνη Ε, φυλλικό οξύ κ.α.
ΜΕΤΑΛΛΑ και ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ
Αυτά περιλαμβάνουν αλουμίνιο, χλώριο, μαγνήσιο, μαγγάνιο, ψευδάργυρο, χαλκό, χρώμιο, ασβέστιο, νάτριο, σελήνιο, σίδηρο, θειάφι, χαλκό, φώσφορο και κάλιο, όλα απαραίτητα συστατικά στη χημεία και τις διεργασίες ενός υγιούς οργανισμού.
ΑΜΙΝΟΞΕΑ
Ο ανθρώπινος οργανισμός χρειάζεται 22 αμινοξέα (δομικά υλικά των πρωτεϊνών) και η Αλόη προσφέρει τα είκοσι ένα από αυτά. Το πιο σημαντικό όμως, είναι ότι προσφέρει 7 από τα 8 απαραίτητα αμινοξέα, που δεν είναι σε θέση να παρασκευάσει ο οργανισμός και τα οποία πρέπει να χορηγηθούν μέσω της τροφής.
ΣΑΚΧΑΡΑ
Αυτά περιλαμβάνουν τους 14 σημαντικότερους πολυσακχαρίτες, οι οποίοι επιδρούν στο ανοσοποιητικό σύστημα, όπως ο πολυσακχαρίτης acemannan.
ΠΕΠΤΙΚΑ ΕΝΖΥΜΑ
Λιπάσες και πρωτεάσες διαλύουν την τροφή και βοηθούν την πέψη.
ΑΝΤΙ-ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΕΝΖΥΜΑ
Στοιχεία τα οποία είναι ικανά να μειώνουν τις φλεγμονές.
ΛΙΠΑΡΑ ΟΞΕΑ
Οι τρεις κύριες μορφές τους (χοληστερόλη, καμπεστερόλη, β-σιτοστερόλη) δρουν σαν ισχυροί αντι-φλεγμονώδεις παράγοντες.
ΛΙΓΝΙΝΗ
Αυτή η ουσία δίνει στην Αλόη την ικανότητά της να διαπερνά την επιδερμίδα, για να εισχωρήσει σε βάθος.
ΣΑΠΩΝΙΝΕΣ
Αυτά είναι φυτικές γλυκοσίδες με ιδιότητες σάπωνος, που ασκούν ισχυρή αντιμικροβιακή δράση ενάντια στα βακτήρια, τους ιούς, τους μύκητες και τους ζυμομύκητες, όπως για παράδειγμα τον μύκητα candida ή "άφθα".
ΑΝΘΡΑΚΙΝΟΝΕΣ
Περιέχει 11 ανθρακινόνες, οι πιο σημαντικές από τις οποίες είναι η αλοΐνη και εμοδίνη, οι οποίες, αν και σε ελάχιστες ποσότητες, είναι αρκετά ισχυρά παυσίπονα και αναγνωρίζεται ότι διαθέτουν αντιβακτηριδιακή και ιοκτόνο δράση.

ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ
Το φρεσκοκομμένο φύλλο της Αλόης ενδείκνυται ιδιαίτερα ως συμπλήρωμα διατροφής και περιποίησης δέρματος.
Είναι αποτελεσματική, γιατί προσφέρει ένα πλούσιο μίγμα από θρεπτικά στοιχεία, η συνδυασμένη δράση και ισορροπία των οποίων παράγει ένα ισχυρότερο αποτέλεσμα, από ότι θα αναμενόταν από κάθε στοιχείο χωριστά. Αυτό, συμβαίνει, γιατί λειτουργούν ως ομάδα, ενισχύοντας τη δυναμικότητα μεταξύ τους, γνωστή ως συνέργεια. Διαθέτει επίσης προσαρμοστικές ιδιότητες, που σημαίνει ότι, κάθε άτομο παίρνει από αυτή, αυτό ακριβώς που έχει ανάγκη, συνεπώς τα πλεονεκτήματα διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο.

ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ
Η Αλόη, λόγω των θεραπευτικών της ιδιοτήτων, βοηθά αρχικά στην αποφυγή τραυματισμών στο επιθήλιο, και όταν αυτό υφίσταται κάποιο τραυματισμό, ενισχύει την επούλωση. Τα αντιοξειδωτικά αντιμετωπίζουν τις καταστρεπτικές "ελεύθερες ρίζες", τα ασταθή στοιχεία που παράγονται από τον οργανισμό μας αλλά βρίσκονται και σε ρυπογόνες ουσίες του περιβάλλοντος. Πιστεύεται ότι προκαλούν διάφορες ασθένειες. συμπεριλαμβανομένων και κάποιων μορφών καρκίνου, όπως επίσης και ότι συμβάλλουν στην επιτάχυνση της διαδικασίας γήρανσης. Μια μακριά αλυσίδα σακχάρων στην Αλόη Βέρα, επιδρά στο ανοσοποιητικό σύστημα, βοηθώντας στη ρύθμιση της δράσης του.
Η Αλόη είναι το ίδιο αποτελεσματική στην επιδερμίδα όπως και στο ερεθισμένο έντερο ή στο άσθμα.

ΠΩΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ Ο ΧΥΜΟΣ ΑΛΟΗ ΒΕΡΑ
Ο χυμός πίνεται πριν τα γεύματα, δύο με τρεις φορές τη μέρα σε ποσότητα περίπου 30 ml. Ο χυμός μπορεί να καταναλωθεί σκέτος ή αναμεμειγμένος με χυμό φρούτων.

 

Φτιάξτε θρεπτική λοσιόν για το σώμα με ελαιόλαδο και αλόη

Το ελαιόλαδο έχει πολλές καλές ιδιότητες για το δέρμα, το θρέφει, το ενυδατώνει, του δίνει υγεία κλπ.
Η αλόη από την άλλη, επουλώνει πληγές και ενδείκνυται σε όσους έχουν ακμή. Για την λοσιόν που θα φτιάξετε καλό είναι η αλόη να είναι φρέσκια, κομμένη από την γλάστρα ή τον κήπο σας για καλύτερα αποτελέσματα.
Για να φτιάξετε την λοσιόν, θα χρειαστείτε 1/4 φλιτζανιού χυμό αλόης, 1 φλιτζάνι ελαιόλαδο και 5 κάψουλες βιταμίνη Ε.
- Βάλτε σε μπλέντερ την αλόη και το λάδι και προσθέστε και την βιταμίνη Ε.
- Αν φτιάξετε μεγάλη ποσότητα, για να διατηρηθεί, βάλτε σε σκουρόχρωμο βαζάκι/μπουκαλάκι ....

 

ΚΟΡΥΦΗ

 

Αλόη: προσοχή στις παρενέργειες

Η χρήση της αλόης βρίσκει τις απαρχές της πολύ πίσω, στα χρόνια της αρχαίας Αιγύπτου. Γνωστή και ως «φυτό της αθανασίας» χρησιμοποιούνταν ως δώρο ταφής στους αποθανόντες Φαραώ.

Παραδοσιακά η αλόη χρησιμοποιούνταν για την επούλωση των πληγών, για τη βελτίωση δερματικών παθήσεων και από το στόμα ως καθαρτικό. Σήμερα, πέρα από τις παραδοσιακές χρήσεις, έχουν προκύψει επιπρόσθετες όπως αυτή από του στόματος για μια ποικιλία καταστάσεων π.χ. σακχαρώδης διαβήτης, άσθμα, επιληψία και οστεοαρθρίτιδα. Τοπική χρήση επίσης προτείνεται για εγκαύματα, καψίματα από τον ήλιο, ακόμα και για περιπτώσεις ψωρίασης. Φυσικά το τζελ της αλόης μπορεί να βρεθεί σε μια ποικιλία προϊόντων για το δέρμα, όπως λοσιόν, αλοιφή ή αντιηλιακή κρέμα. Από την αλόη επίσης παράγεται ένας χυμός, ο οποίος διαθέτει καθαρτικές ιδιότητες. Παλαιότερα, προϊόντα αλόης είχαν την έγκριση να κυκλοφορούν ως μη συνταγογραφούμενα καθαρτικά. Πρόσφατα όμως αποσύρθηκαν από την αμερικανική αγορά, ακριβώς επειδή οι κατασκευάστριες εταιρείες δεν παρείχαν στους καταναλωτές αρκετά δεδομένα ασφάλειας αυτών των προϊόντων. Πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα υποδεικνύουν πως το τζελ της αλόης μπορεί να δράσει ευεργετικά στα εγκαύματα. Υπάρχει, παρ' όλ' αυτά, μια μελέτη η οποία δείχνει πως το εν λόγω τζελ αναστέλλει την επούλωση σοβαρών μετεγχειρητικών ουλών. Κάνοντας μια ανασκόπηση σε όλα τα δεδομένα των πρόσφατων μελετών για την αλόη προκύπτει το συμπέρασμα πως τα δεδομένα δεν είναι αρκετά πειστικά για να υποστηρίξουν οποιαδήποτε από τις παραπάνω χρήσεις.Επιπρόσθετα, έχουν αναφερθεί διάφορες παρενέργειες από τη χρήση της. Για παράδειγμα, οι κοιλιακές κράμπες και η διάρροια αποτελούν φαινόμενα από τη χρήση της από το στόμα. Η διάρροια που προκαλείται μπορεί με τη σειρά της να επηρεάσει την απορρόφηση πολλών φαρμάκων. Οι ασθενείς επίσης με σακχαρώδη διαβήτη που λαμβάνουν ανάλογη φαρμακοθεραπεία θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί καθώς οι διάφορες μελέτες δείχνουν πως η χρήση της αλόης από το στόμα μειώνει τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα. Επίσης από τη χρήση της από το στόμα έχουν αναφερθεί ορισμένες περιπτώσεις οξείας ηπατίτιδας. Φυσικά η ασφάλεια από τη χρήση της αλόης ακόμα τεκμηριώνεται από μελέτες που βρίσκονται υπό εξέλιξη. Στην απόπειρα όμως δοκιμής κάποιου βοτάνου ο καθένας δεν θα πρέπει να παρασύρεται από διάφορες φήμες ή από εύπεπτα διαφημιστικά μηνύματα. Αντίθετα θα πρέπει να συμβουλεύεται τον ειδικό ώστε να λαμβάνονται υπ' όψιν όλες οι σχετικές παράμετροι.

 

ΑΛΟΕ (ΑΛΟΗ)  

 

Αγριόχορτο κατά καρκίνου του δέρματος

Ενα ζιζάνιο φαίνεται ότι μπορεί να θεραπεύσει διαφορετικές μορφές της νόσου και μάλιστα με λίγες παρενέργειες

Αγριόχορτο που ανήκει στο γένος ευφορβία (ένα είδος μικρής γαλατσίδας) φάνηκε ότι αντιμετωπίζει εξαιρετικά μορφές του καρκίνου του δέρματος

Ενα κοινό ζιζάνιο που βρίσκουμε σε πολλούς κήπους και το οποίο χρησιμοποιείται επί αιώνες ως θεραπευτικό βότανο για την αντιμετώπιση των σπίλων αλλά και του άσθματος φαίνεται ότι μπορεί να θεραπεύσει διαφορετικές μορφές καρκίνου του δέρματος· εκτός από το μελάνωμα που αποτελεί την πιο επιθετική και «φονική» μορφή καρκίνου του δέρματος. Το συγκεκριμένο αγριόχορτο ανήκει στο γένος ευφορβία (επιστημονική ονομασία Εuphorbia peplus) και πρόκειται για ένα είδος μικρής γαλατσίδας που απαντάται μερικές φορές ακόμη και στα ρείθρα των δρόμων. Οπως είδαν αυστραλοί επιστήμονες που το δοκίμασαν σε 36 ασθενείς με συνολικά 48 καρκινικές αλλοιώσεις του δέρματος (βασικοκυτταρικά καρκινώματα, ακανθοκυτταρικά καρκινώματα και επιδερμικά καρκινώματα), τα αποτελέσματα από την εφαρμογή του εκχυλίσματος του φυτού ήταν εντυπωσιακά. Οι συγκεκριμένοι ασθενείς δεν είχαν ανταποκριθεί στις συμβατικές θεραπείες, συμπεριλαμβανομένης της επέμβασης για την αντιμετώπιση του καρκίνου τους, ενώ κάποιοι δεν ήταν καν σε θέση να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση λόγω προχωρημένης ηλικίας. Στους εθελοντές εφαρμόστηκε θεραπεία με το εκχύλισμα του Εuphorbia peplus μία φορά την ημέρα επί τρεις συνεχόμενες ημέρες επάνω στο σημείο των καρκινικών αλλοιώσεων. Τα πρώτα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά, σύμφωνα με δημοσίευση αυτή την εβδομάδα στο επιστημονικό περιοδικό «Βritish Journal of Dermatology». Μόλις έναν μήνα μετά τη θεραπεία εξαφανίστηκαν 41 από τις 48 αλλοιώσεις. Οι ασθενείς που δεν θεραπεύθηκαν ακολούθησαν δεύτερο κύκλο θεραπείας με το αγριόχορτο.
Επειτα από 15 μήνες κατά μέσον όρο, στα δύο τρίτα των 36 ασθενών εμφανιζόταν πλήρης ύφεση της κατάστασης. Σε ό,τι αφορούσε τους τρεις τύπους καρκίνου του δέρματος που εξετάστηκαν η πλήρης απόκριση στη θεραπεία έφθανε το 75% στα επιδερμικά καρκινώματα, το 57% στα βασικοκυτταρικά καρκινώματα και το 50% στα ακανθοκυτταρικά καρκινώματα. Παράλληλα παρουσιάστηκαν λίγες παρενέργειες από τη θεραπεία. Μόνο το 14% των ασθενών ανέφερε ήπιο πόνο, ενώ μόνο σε μια περίπτωση εμφανίστηκε έντονος βραχυπρόθεσμος πόνος. Οι ερευνητές από διαφορετικά ιατρικά ινστιτούτα στη Βρισβάνη της Αυστραλίας αποδίδουν τη θεραπευτική δράση του Εuphorbia peplus ενάντια στον καρκίνο του δέρματος στο δραστικό συστατικό ingenol mebutate που περιέχει και το οποίο έχει αποδειχθεί ότι εξολοθρεύει τα καρκινικά κύτταρα. Οι ειδικοί σημειώνουν πάντως ότι απαιτούνται περαιτέρω μελέτες προκειμένου να επιβεβαιωθεί εάν η ουσία ingenol mebutate μπορεί να αποτελέσει μια νέα μη επεμβατική μορφή θεραπείας των δερματικών καρκίνων. Τονίζουν επίσης ότι το συγκεκριμένο αγριόχορτο δεν είναι κατάλληλο προς βρώση. Το 90% των καρκίνων του δέρματος οφείλεται σε έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία και οι καρκινικές αλλοιώσεις εμφανίζονται συνήθως στα σημεία που εκτίθενται περισσότερο στην ηλιακή ακτινοβολία, όπως είναι το κεφάλι, ο σβέρκος, τα αφτιά και το επάνω μέρος της παλάμης.

 

ΚΟΡΥΦΗ

Ιπποφαές, ένας φυσικός θησαυρός υγείας

Το ιπποφαές είναι ένα από τα αρχαιότερα φυτά της Γης και κατέχει μία από τις πιο διακεκριμένες θέσεις στον κατάλογο των φυτών με γνωστές στη σύγχρονη επιστήμη φαρμακευτικές ιδιότητες.

Αυτοφύεται σε μορφή θάμνου στην περιοχή της Ευρασίας και το έλαιό του, που παράγεται από τους καρπούς του με τη μέθοδο της εκθλίψεως, χωρίς χημικά ή άλλα πρόσθετα, έχει ευεργετικές ιδιότητες για τις περισσότερες λειτουργίες του οργανισμού.

Το ιπποφαές είναι γνωστό για τις θεραπευτικές του ιδιότητες από την αρχαιότητα. Οι πρώτες αναφορές εμφανίζονται τον 4ο αιώνα π.Χ. σε κείμενα του Θεόφραστου, μαθητή του Αριστοτέλη, αλλά και του Διοσκουρίδη, πατέρα της Φαρμακολογίας. Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, το ιπποφαές αποτελούσε μέρος της διατροφής του Μεγάλου Αλεξάνδρου και των στρατιωτών του, οι οποίοι είχαν παρατηρήσει ότι τα άρρωστα και τραυματισμένα άλογα θεραπεύονταν τρώγοντας τα φύλλα του ιπποφαούς. Αλλωστε από εκεί προέρχεται και το όνομά του αφού οι λέξεις ίππος και φάος σημαίνουν λαμπερό άλογο. Μετά την ανακάλυψη αυτή, το ιπποφαές έγινε το απαραίτητο τονωτικό των πολεμιστών σε κάθε εκστρατεία, για να τους προσφέρει μεγαλύτερη αντοχή και δύναμη. Υπάρχουν επίσης ιστορικές αναφορές ότι το χρησιμοποιούσε στις εκστρατείες του και ο Τζέκινς Χαν. Το 1926 πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά βιοχημική ανάλυση των καρπών του, σύμφωνα με την οποία περιέχει 190 θρεπτικά συστατικά εκ των οποίων τα 106 βρίσκονται στους σπόρους από το κουκούτσι και 84 στη σάρκα του καρπού.

Χάρη σε αυτά τα 190 θρεπτικά βιοενεργά συστατικά με τις καταγεγραμμένες ευεργετικές ιδιότητες, το ιπποφαές μπορεί ουσιαστικά να χαρακτηριστεί ως η κορυφαία φυσική πηγή αναζωογόνησης. Αποτελεί πλούσια πηγή βιταμινών Α, D, Ε, Κ, C, Β1, Β2, Β6, Β12 που χαρίζουν στον οργανισμό αποθέματα αντοχής και ενέργειας, τον αναζωογονούν σε βάθος και τον διατηρούν σε άριστη κατάσταση. Περιέχει, επίσης, μέταλλα και ιχνοστοιχεία όπως Νάτριο, Κάλιο, Χλώριο, Μαγνήσιο, Ασβέστιο, Σίδηρο, Ψευδάργυρο, Σελήνιο, Χρώμιο που συμβάλλουν, το καθένα από αυτά ξεχωριστά, στην ομαλοποίηση των λειτουργιών του οργανισμού.

Αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό του ιπποφαούς είναι ότι παρουσιάζει τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα φυτικών λιπαρών οξέων που έχει ανακαλυφθεί μέχρι σήμερα και αποτελεί την καλύτερη πηγή πρόσληψης Ω3, Ω6, Ω7 και Ω9. Σύμφωνα με έρευνες η έλλειψη των λιπαρών οξέων από τη διατροφή σχετίζεται με την ανεπαρκή λειτουργία πολλών συστημάτων του οργανισμού, όπως το καρδιαγγειακό, το νευρικό και το ανοσοποιητικό σύστημα. Αντίθετα, η συμπλήρωση της διατροφής με τα απαραίτητα λιπαρά οξέα συμβάλλει στη μείωση των επιπέδων της «κακής» χοληστερόλης, στην ομαλή λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος και στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Με δεδομένο ότι ο ανθρώπινος οργανισμός δεν μπορεί να παράγει μόνος του αυτά τα λιπαρά οξέα, η επαρκής καθημερινή πρόσληψή τους με το ιπποφαές τού χαρίζει τη συστηματική τόνωση που χρειάζεται για να αντεπεξέλθει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στις καθημερινές του υποχρεώσεις.

Ομως, σημαντική δράση κατά της κακής χοληστερόλης έχει και η φυτική στερόλη Β-Sitosterol που περιέχει το ιπποφαές, η οποία είναι 30 φορές πιο ισχυρή από τη χολίνη και έχει τη δυνατότητα να μειώνει την απορρόφηση των λιποπρωτεϊνών στο πεπτικό σύστημα.

Επίσης, το ιπποφαές είναι μία πολύ δημοφιλής τροφή και για την αντιοξειδωτική δράση που προσφέρει αφού είναι η μόνη που περιέχει πάνω από 15 ισχυρές αντιοξειδωτικές ουσίες και είναι πλούσια σε λυκοπένιο, ζεαξανθίνη και φλαβονοειδή. Το λυκοπένιο και η ζεαξανθίνη ανήκουν στην οικογένεια τον καροτενοειδών και αποτελούν ισχυρές αντιοξειδωτικές ουσίες. Αυτά τα δύο συστατικά μαζί με Α και Β-καροτένιο, cryptoxanthin, taraxanthin και phytofluin είναι υπεύθυνα για το πορτοκαλο-κόκκινο χρώμα του ιπποφαούς.

Τα φλαβονοειδή επίσης αποτελούν μία σημαντική κατηγορία αντιοξειδωτικών και συνδέονται με μειωμένη αρτηριακή πίεση και με την εξουδετέρωση των ελεύθερων ριζών οξυγόνου που επιτίθενται στα κύτταρα και επιταχύνουν τη γήρανση.

Παράλληλα, το ιπποφαές δρα ενισχυτικά και στον τομέα της ομορφιάς. Τα θρεπτικά συστατικά και τα μικροστοιχεία που περιέχει συμβάλλουν αποτελεσματικά στο αδυνάτισμα, στην αντιγήρανση και στην ενδυνάμωση των μαλλιών και των νυχιών. Μελέτες έχουν δείξει ότι το έλαιό του δρα ενάντια στον αποχρωματισμό του δέρματος, στις φακίδες, στην ακμή και προστατεύει την επιδερμίδα από τη βλαβερή ηλιακή ακτινοβολία. Επιμέρους, στην πλούσια βιβλιογραφία που καταγράφει τις ευεργετικές του ιδιότητες γίνονται αναφορές για τη συμβολή του στην προστασία του προστάτη, στην πρόληψη της γεροντικής εκφύλισης της ώχρας κηλίδας, στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης. Παράλληλα, χάρη στο πλήθος των βιταμινών, των μετάλλων και των ιχνοστοιχείων που περιέχει ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα προστατεύοντας από τις ιώσεις.

Το ιπποφαές αποτελεί έναν πραγματικό φυσικό θησαυρό υγείας που θωρακίζει καθημερινά τον οργανισμό.

 

Ιπποφαές, ένας δυναμίτης υγείας Τζούλη Αποστολάτου

Ρώσοι και κινέζοι επιστήμονες το τοποθετούν στην πρώτη δεκάδα των πιο ισχυρών θεραπευτικών φυτών στον κόσμο. Υποστηρίζουν ότι περιέχει περισσότερη βιταμίνη C από τη φράουλα, το ακτινίδιο, το πορτοκάλι, την ντομάτα, το καρότο και τον κράταιγο. Επίσης, ότι η περιεκτικότητά του σε βιταμίνη Ε είναι υψηλότερη από εκείνη του σιταριού, του καλαμποκιού και της σόγιας και ότι οι φυτοστερόλες που περιέχει ξεπερνούν κατά πολύ εκείνες του ελαίου της σόγιας. Επιπλέον, έχει όλες τις βιταμίνες του συμπλέγματος Β και όλα τα απαραίτητα για τον οργανισμό μέταλλα και ιχνοστοιχεία. Και όχι μόνο αυτό. Προσφέρει στον οργανισμό ακόρεστα λιπαρά οξέα, όπως: ω-3, ω-6, ω-7 και ω-9. Έχει ισχυρή αντιοξειδωτική, αντιφλεγμονώδη, αντιμικροβιακή, αναλγητική και επουλωτική δράση. Για όλους αυτούς τους λόγους, χρησιμοποιείται ως συμπλήρωμα διατροφής, ως συστατικό φαρμακευτικών και καλλυντικών σκευασμάτων, αλλά και ως αυτούσιο φαρμακευτικό σκεύασμα για πλήθος παθήσεων, ενώ από τους καρπούς του παρασκευάζονται χυμοί και μαρμελάδες.
Αν και στη σύγχρονη Ελλάδα το ιπποφαές χρησιμοποιείται την τελευταία διετία, στην αρχαιότητα η χρήση του ήταν πολύ διαδεδομένη. Σχετικές αναφορές υπάρχουν σε κείμενα του Θεόφραστου, μαθητή του Αριστοτέλη, αλλά κυρίως του Διοσκουρίδη, του πατέρα της Φαρμακολογίας. Το όνομά του το οφείλει στα στρατεύματα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, που παρατήρησαν ότι τα άρρωστα και τραυματισμένα άλογα που έτρωγαν τα φύλλα και τους καρπούς του φυτού ανάρρωναν γρηγορότερα, αποκτούσαν περισσότερη δύναμη, ενώ το τρίχωμά τους δυνάμωνε και γινόταν πιο λαμπερό. Το ονόμασαν ιπποφαές, που στα νέα ελληνικά σημαίνει φωτεινό, λαμπερό άλογο (ίππος: άλογο, φάος: φως, λάμψη).
Πρόκειται για ένα από τα αρχαιότερα φυτά στη Γη. Η παρουσία του χρονολογείται πολύ πριν την εποχή των παγετώνων. Η επιστημονική του ονομασία είναι: Ιπποφαές το ραμνοειδές (Hippophae rhamnoides). Ευδοκιμεί ακόμα και στα πιο φτωχά χώματα και ανάλογα με το μικροκλίμα της κάθε περιοχής, το συναντάμε σε παράκτιες ζώνες, αλλά και σε ημιερημώδεις ή ορεινές περιοχές. Oι καρποί του μοιάζουν με ρώγες σταφυλιού, είναι πορτοκαλί και χυμώδεις και έχουν υπόξινη γεύση. Σύμφωνα με το «Διεθνές Κέντρο Έρευνας και Εκπαίδευσης για το Ιπποφαές», το φυτό ευδοκιμεί και καλλιεργείται στην Ευρώπη και στην Ασία. Το συναντάμε κυρίως στις εξής χώρες: Κίνα, Μογγολία, Ινδία, Νεπάλ, Πακιστάν, Ρωσία, Oυκρανία, Αγγλία, Γαλλία, Δανία, Oλλανδία, Γερμανία, Πολωνία, Φιλανδία, Σουηδία και Νορβηγία. Στη χώρα μας καλλιεργείται στη βόρεια Εύβοια, στην περιοχή Αχούρια.
Στην κλασική θιβετιανή φαρμακευτική βίβλο «Sibu Yidian», που έχει γραφτεί το 18ο αιώνα, τριάντα ολόκληρα κεφάλαια είναι αφιερωμένα στις θεραπευτικές ιδιότητες και χρήσεις του φυτού. Στην Ινδία αποτελεί βασική παράμετρο της Ayurveda, ενώ είναι αναπόσπαστο κομμάτι της κινεζικής φαρμακευτικής. Στη Μογγολία χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες ως άριστο τονωτικό. O θρύλος λέει ότι ο Τζένγκις Χαν και ο στρατός του έπιναν χυμό από ιπποφαές, προκειμένου να αυξήσουν την αντοχή και να επιταχύνουν τη θεραπεία των πληγών τους. Στη Ρωσία χρησιμοποιείται εδώ και πολλά χρόνια ως συστατικό της διατροφής των αστροναυτών. Το 1929 έγινε η πρώτη βιοχημική ανάλυση των συστατικών του. Oι πρώτες κλινικές δοκιμές για τις θεραπευτικές χρήσεις του φυτού ξεκίνησαν στη Ρωσία τη δεκαετία του 1950. Τη δεκαετία του 1970 συμπεριλήφθηκε στον επίσημο κατάλογο των φαρμακευτικών ουσιών που χρησιμοποιούνται στη Ρωσία και την Κίνα και τα επόμενα χρόνια συμπεριλήφθηκε στους επίσημους φαρμακευτικούς καταλόγους των χωρών όπου καλλιεργείται. Μέχρι σήμερα έχουν γίνει πολλές μελέτες, κυρίως στη Ρωσία και την Ασία, που έχουν φέρει στο φως την πληθώρα των θρεπτικών συστατικών που περιέχει και την ευεργετική τους δράση στον ανθρώπινο οργανισμό.

Το πυκνό ριζικό σύστημα του ιπποφαούς και η αντοχή του σε άγονες και δύσκολες συνθήκες (κρύο, αλάτι, φτωχά εδάφη) είναι οι λόγοι που ο θάμνος αυτός φυτεύεται συστηματικά σε καμμένες περιοχές για να εμποδίσει τη διάβρωση των εδαφών, όπως π.χ. σε μεγάλες εκτάσεις της βόρειας Κίνας, όπου παράλληλα οι καρποί του συλλέγονται και αποφέρουν κάποιο εισόδημα στους ντόπιους πληθυσμούς.

Συμπεριλαμβάνεται στην κατηγορία των «υπερτροφών» (super foods), μερικές από τις οποίες είναι: η σπιρουλίνα, η αλόη, η γύρη, το τζίνσενγκ, το κερί του ζαχαροκάλαμου, η χλωρέλα, το αιθέριο έλαιο δενδρολίβανου. Σύμφωνα με ρώσους και κινέζους επιστήμονες, το ιπποφαές περιέχει 190 πολύτιμες ουσίες, οι περισσότερες από τις οποίες έχουν ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. Oι περισσότερες και δραστικότερες (106) έχουν εντοπιστεί στο έλαιο που περιέχουν οι καρποί του. Σύμφωνα με τους μελετητές, το σημαντικότερο επιστημονικό εύρημα για το ιπποφαές δεν είναι μόνο ότι περιέχει πολύτιμες ουσίες για την υγεία του ανθρώπου, αλλά και το ότι τόσο οι συγκεντρώσεις τους όσο και ο συνδυασμός τους έχουν συνταιριαστεί από τη φύση με τέτοιον τρόπο, ώστε να προσφέρουν την καλύτερη δυνατή κάλυψη στον ανθρώπινο οργανισμό.
Το ιπποφαές περιέχει ένα μοναδικό συνδυασμό αντιοξειδωτικών συστατικών που δρουν προληπτικά κατά της γήρανσης, των καρδιαγγειακών νοσημάτων και του καρκίνου. Ειδικότερα, μεταξύ άλλων περιέχει:
Βιταμίνη C: Συνεισφέρει στην απορρόφηση του σιδήρου, βοηθά στο σχηματισμό κολλαγόνου στο δέρμα, στην επούλωση των πληγών, στην επανόρθωση των ιστών και ενισχύει την άμυνα του οργανισμού.
Βιταμίνη Ε: Επιβραδύνει τη γήρανση των κυττάρων, βοηθά στην οξυγόνωση των ιστών και ενισχύει το γεννητικό σύστημα. Επιταχύνει την επούλωση των πληγών και προστατεύει από την αρτηριοσκλήρυνση.
Βιταμίνη Α: Διατηρεί την υγεία των ματιών και του δέρματος.
Όλα τα μεταλλικά στοιχεία: Ασβέστιο, μαγνήσιο, σίδηρο, φώσφορο, χαλκό, κάλιο, σελήνιο και ψευδάργυρο. Είναι απαραίτητα για την πνευματική και σωματική υγεία. Όπως και οι βιταμίνες, δρουν ως καταλύτες σε πολλές βιολογικές αντιδράσεις και οι λειτουργίες τους είναι αλληλένδετες. Το σελήνιο και ο χαλκός έχουν πολύ ισχυρή αντιοξειδωτική δράση.
Καροτενοειδή: Αποτρέπουν σε μεγάλο βαθμό την οξείδωση των κυττάρων και την καταστροφή τους. Το ιπποφαές περιέχει β-καροτένιο, που είναι πρόδρομος της βιταμίνης Α, καθώς και λυκοπένιο (αντικαρκινική δράση), α-καροτίνη, ζεαξανθίνη (πρόληψη κατά της γεροντικής ωχράς κηλίδας) και λουτεΐνη. Πολλές φορές το ιπποφαές, ανάλογα με την περιοχή στην οποία καλλιεργείται, περιέχει καροτενοειδή σε μεγαλύτερες ποσότητες από κάθε άλλο φυτό.
Πολυακόρεστα λιπαρά οξέα: Συγκεκριμένα: ω-3 (λινολενικό οξύ), ω-6 (λινελαϊκό οξύ), ω-7 (παλμιτελαϊκό οξύ), ω-9 (ελαϊκό οξύ). Το ιπποφαές θεωρείται από ρώσους και κινέζους επιστήμονες η πλουσιότερη πηγή φυτικών λιπαρών οξέων, που είναι απαραίτητα στον οργανισμό για την καλή λειτουργία του εγκεφάλου, του νευρικού, του ανοσοποιητικού και του αναπαραγωγικού συστήματος, ενώ προστατεύουν από καρδιαγγειακές παθήσεις, περιορίζουν τα επίπεδα της κακής χοληστερίνης στο αίμα και έχουν και ισχυρή αντιφλεγμονώδη και αντιοξειδωτική δράση. Το ω-7 λιπαρό οξύ είναι κυρίως ζωικής προέλευσης. Έχει εντοπιστεί μόνο στο έλαιο του φυτού μακαντέμια, αλλά σε συγκεντρώσεις 2 φορές χαμηλότερες από αυτές που έχουν βρεθεί στο ιπποφαές. Το ω-7 έχει αντιική, αντιβακτηριδιακή, επουλωτική και αντιγηραντική δράση.
...βιταμινών του συμπλέγματος Β: Βοηθούν στην καλή λειτουργία
του νευρικού και μυϊκού συστήματος, αλλά και της καρδιάς. Συμμετέχουν στη σύνθεση των ενζύμων και στο μεταβολισμό των λιπών, των πρωτεϊνών και των υδατανθράκων. Βοηθούν στην ανάπτυξη και στην αναπαραγωγή, φροντίζουν για την υγεία των μαλλιών, των νυχιών και του δέρματος.
...βιταμίνης D: Βοηθά στο μεταβολισμό του ασβεστίου, του φωσφόρου και του μαγνησίου στον οργανισμό και την ενσωμάτωσή τους στα οστά, συμβάλλοντας στην υγεία τους.
...βιταμίνης Κ: Παίζει καθοριστικό ρόλο στην πηκτικότητα του αίματος
και βοηθά στο σχηματισμό των οστών και στην ανασύστασή τους.
...β-σιτοστερόλης: Ανήκει σε μια ομάδα στερολών που υπάρχουν μόνο στα φυτά. Έχει αποδειχθεί ότι μόνη της ή σε συνδυασμό με άλλες φυτικές στερόλες μειώνει τα επίπεδα κακής χοληστερίνης στο αίμα. Επίσης, δρα προστατευτικά από την υπερπλασία του προστάτη, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι προστατεύει από τον καρκίνο.
...φλαβονοειδών: Πρόκειται για ουσίες που συναντάμε μόνο στα φυτά και έχουν παρόμοιες αντιοξειδωτικές ιδιότητες με αυτές των βιταμινών C, Ε και Α.

1. Τόνωση, ευεξία και ενέργεια, γρήγορη ανάρρωση και επούλωση των πληγών.
2. Ενίσχυση του ανοσοποιητικού, προστασία από τον καρκίνο.
3. Προστασία και ενίσχυση του νευρικού συστήματος, μείωση του άγχους.
4. Ρύθμιση του μεταβολισμού.
5. Αντιμετώπιση της υπερπλασίας του προστάτη, παθήσεων στο συκώτι, καθώς και γαστρεντερικών προβλημάτων, όπως η ελκώδης κολίτιδα, η οισοφαγίτιδα, η νόσος του Crohn.
6. Προστασία από καρδιαγγειακά προβλήματα, μείωση της κακής χοληστερίνης και του σακχάρου στο αίμα, προστασία των αγγείων, ενίσχυση της κυκλοφορίας του αίματος.
7. Ανακούφιση από τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, τους πόνους της περιόδου και προστασία του αναπαραγωγικού συστήματος. 8. Επανόρθωση ιστών και κυττάρων μετά από μεγάλη έκθεση σε ακτινοβολία.
9. Προληπτική δράση εναντίον οφθαλμικών παθήσεων, όπως ο καταρράκτης και η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας.
1O. Αποτοξίνωση του οργανισμού, οξυγόνωση και ανανέωση των κυττάρων, αντιμετώπιση πρόωρης γήρανσης.
11. Αντιμετώπιση δερματικών προβλημάτων, όπως ακμή, δυσχρωμίες, έκζεμα, έγκαυμα, ψωρίαση, έκζεμα.
● Αποξηραμένο φυτό σε καταστήματα που πουλάνε βότανα, για να φτιάξετε αφέψημα ή έγχυμα.
● Το έλαιο του φυτού, που προκύπτει από την έκθλιψη των καρπών του. Περιέχει τα θρεπτικά συστατικά στην πιο ισχυρή τους μορφή. Χρησιμοποιείται κυρίως για την αντιμετώπιση δερματικών προβλημάτων (εξωτερική επάλειψη) και για την τόνωση του κυκλοφορικού (πίνοντάς το διαλυμένο σε νερό ή χυμό).
● Συμπυκνωμένο χυμό, που προκύπτει από την πολτοποίηση των καρπών και των φύλλων του φυτού και έχει πιο ήπια δράση από το έλαιο. Είναι κατάλληλο για την τόνωση και ενδυνάμωση του οργανισμού.
Κάψουλες: Πρόκειται για το ξηρό εκχύλισμα των φύλλων και των καρπών του φυτού. Είναι πιο εύκολο στη χρήση και έχει ικανοποιητικά αποτελέσματα. Επίσης, κυκλοφορούν κάψουλες που περιέχουν έλαιο ιπποφαούς.
Αναζητήστε τα σε καταστήματα ειδών υγιεινής διατροφής, μεγάλα φαρμακεία ή φαρμακεία που πουλούν φυτικά φαρμακευτικά και καλλυντικά σκευάσματα.
Αν αντιμετωπίζετε κάποιο πρόβλημα υγείας, θα πρέπει να συμβουλευτείτε πρώτα έναν ειδικό, ώστε να σας υποδείξει την κατάλληλη δοσολογία για την περίπτωσή σας. Διαφορετικά, αν απλώς θέλετε να τονώσετε τον οργανισμό σας, μπορείτε να πίνετε αφέψημα ή έγχυμα 2-3 φορές την ημέρα ή να παίρνετε 1 κάψουλα την ημέρα. Εναλλακτικά, μπορείτε να πίνετε 2 κουταλάκια σιρόπι διαλυμένα σε ένα ποτήρι χυμό ή νερό 3 φορές την ημέρα. Το έλαιο χρησιμοποιήστε το μόνο αφού συμβουλευτείτε ειδικό. Επίσης, φροντίζετε κατά καιρούς να χρησιμοποιείτε το ιπποφαές, όπως και όλα τα φαρμακευτικά βότανα, σε όλες τις μορφές που κυκλοφορούν στην αγορά, ώστε ο οργανισμός σας να επωφελείται στο μέγιστο από τα θρεπτικά συστατικά που περιέχουν.

Αφέψημα: Βάζετε σε 1 μπρίκι 1 κούπα νερό και προσθέτετε 4-5 καρπούς ιπποφαoύς. Βράζετε το αφέψημα για 3-5 λεπτά, το αφήνετε να κρυώσει και το πίνετε.
Έγχυμα: Βράζετε σε ένα μπρίκι 1 κούπα νερό, κατεβάζετε το μπρίκι από τη φωτιά και προσθέτετε 4-5 φυλλαράκια αποξηραμένα φύλλα. Τα αφήνετε 5-7 λεπτά, σουρώνετε και πίνετε.

ΚΟΡΥΦΗ

"Ιπποφαές" ένα φυτό με ευεργετικές ιδιότητες               Ιπποφαές  

Hippophae rhamnoides (Ιπποφαές)                  ΜΑΓΙΚΟ ΦΥΤΟ: ΙΠΠΟΦΑΕΣ      

Από το...στόμα του αλόγου Άλκης  Γαλγαδάς

Την περασμένη Κυριακή τα αυτοκίνητα είχαν πλημμυρίσει όλους τους χώρους γύρω από το Αρχαιολογικό Μουσείο της Αιανής. Αν και πρόκειται για ένα από τα ωραιότερα μουσεία της Μακεδονίας και η Αιανή είναι πανέμορφος τόπος, ο κόσμος εκείνη την ημέρα ήταν συγκεντρωμένος εκεί διότι είχε οργανωθεί μια ημερίδα σχετικά με την καλλιέργεια του φυτού που είναι γνωστό σ΄ εμάς με τη θαυμάσια ελληνική ονομασία «ιπποφαές». Κάτι, δηλαδή, που κάνει τα άλογα να λάμπουν. Σε άλλες γλώσσες έχει πολύ πιο ταπεινές ονομασίες (buckthorn, sanddorn, argousier, espino armarillo, havtorn), αλλά εδώ σ΄ εμάς έχει μια κυριολεκτικά λαμπρή ετυμολογία αφού υποτίθεται πως από αυτό έτρωγαν τα άλογα του Μ. Αλεξάνδρου και κρατιόνταν γερά και με εξαιρετικά γυαλιστερό τρίχωμα.
Οι Αγγλοι έχουν την έκφραση: «Straight from the horse΄s mouth», που σημαίνει έγκυρη πληροφορία και έχει μείνει από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα, όταν ψάχνοντας για ασφαλείς πληροφορίες στο στοίχημα του ιπποδρόμου οι αθεράπευτοι παίκτες έφθαναν στον στενό κύκλο των ανθρώπων γύρω από το άλογο (σταβλίτες, ιδιοκτήτες) και κάποιοι ειρωνικά έλεγαν ότι έχουν πληροφορίες από το... ίδιο το άλογο. Από το στόμα του αλόγου, λοιπόν, σκεφθήκαμε να αντλήσουμε πληροφορίες και φθάσαμε στην Αιανή, είκοσι λεπτά με το αυτοκίνητο στα νότια της Κοζάνης. Διότι το ιπποφαές όχι μόνο ανήκει πλέον στις λεγόμενες υπερ-τροφές (super foods), όχι μόνο, αν και ακριβό, πολλοί το χρησιμοποιούν καθημερινά χωρίς να ξέρουν και πολλά, αλλά τα τελευταία δύο-τρία χρόνια γίνεται προσπάθεια να καλλιεργηθεί συστηματικά και στην Ελλάδα και μάλιστα με βιολογικό τρόπο, χωρίς τη χρήση τοξικών εντομοκτόνων και με στοχευμένη παραγωγή, δηλαδή αγορασμένο το προϊόν από πριν.
Υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για τη συστηματική καλλιέργειά του, γι΄ αυτό και τόσος κόσμος εκείνο το πρωινό για ένα φυτό σκληραγωγημένο, με αντοχή σε θερμοκρασίες από-40 ως και +45 βαθμούς, που φύτρωνε μόνο του κυρίως σε παραθαλάσσιες περιοχές, σε εδάφη με αρκετό αλάτι και λίγο βρόχινο νερό δίνοντας μικρούς πορτοκαλί στο χρώμα και με ξινή γεύση καρπούς.Τους ανθρώπους εκεί δεν φαινόταν να τους ένοιαζε που χρειάζονται δύο-τρία χρόνια καλλιέργειας προτού δώσει τους πρώτους καρπούς, το ότι πολλές ποικιλίες έχουν ακόμη πολύ σκληρά και αιχμηρά αγκάθια, ότι η συλλογή του καρπού είναι δύσκολη, ότι πρόκειται για δίοικο φυτό, δηλαδή υπάρχουν αρσενικά και θηλυκά φυτά, άρα στις φυτείες απαιτείται ειδική διάταξη για τη γονιμοποίηση των θηλυκών από τα αρσενικά. Σήμερα εισάγουμε σε φύλλα, λάδι, χυμό και χάπια ιπποφαές ως και από το Τουρκμενιστάν, διότι σε άλλες χώρες, από τη Σουηδία και τη Φινλανδία ως τη Ρωσία, την Κίνα και το Θιβέτ, έχουν αναγνωριστεί οι θεραπευτικές ιδιότητες του φυτού αυτού. Πέρα από τα γνωστά, ότι περιέχει όλο το σύμπλεγμα Β, βιταμίνη Α, πολλαπλάσια βιταμίνη C από τα πορτοκάλια, βιταμίνη Ε, φλαβονοειδή για τις καρδιαγγειακές παθήσεις, υπάρχουν και δύο ακόμη σημαντικά στοιχεία.Το ένα είναι ότι φαίνεται να επιβραδύνει τον ρυθμό δημιουργίας των καρκινικών κυττάρων στο παχύ έντερο και στους μαστούς, ενώ, σύμφωνα με σοβαρές εργασίες στο Ομπου της Φινλανδίας, βοηθάει στη γρήγορη ίαση δερματικών κα αυτοάνοσων ασθενειών.Το ακόμη καλύτερο για την Ελλάδα είναι ότι, σε συνδυασμό με ελαιόλαδο, δίνει ένα εξαιρετικό προϊόν για την περιποίηση του δέρματος, κάτι που θα πρέπει να λάβουν υπόψη τους οι μέλλοντες καλλιεργητές. Και γενικότερα εδώ στην Ελλάδα ας μην ξεχνούμε ότι έχουμε αργήσει σε σχέση με το ιπποφαές, αν και οι πρόγονοί μας πίστευαν ότι και ο... Πήγασος έτρωγε από αυτό για να μπορεί να πετάει! Θα συνεχίσουμε όμως πιο αναλυτικά γι΄ αυτό το φυτό.

 

Ο «ανανάς» της Μακεδονίας Άλκης  Γαλγαδάς

Χάρηκε που βρήκε επιτέλους ιπποφαές.Οχι σε βαζάκια ή σε χάπια,αλλά ολόκληρο φυτό.Το αγόρασε,ποιος ξέρει πόσα έδωσε,το πήρε στον κήπο του,το πότιζε συχνά, το περιποιόταν,το καμάρωνε.Περίμενε πώς και πώς για τα λουλούδια και,κυρίως,για τους καρπούς του.Σε μερικές εβδομάδες είχε μπροστά του το αποτέλεσμα των κόπων του.Μια γλάστρα που ήταν...για πέταμα.Τι δεν είχε πάει καλά; Πολλά.Γιατί το ιπποφαές μπορεί να είναι ένα φυτό που αντέχει να μένει μόνιμα έξω,εκτεθειμένο σε κάθε είδους καιρικές συνθήκες αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν κανόνες για την περιποίησή του όταν το έχουμε στον κήπο ή σε έναν αγρό.Αγοράζουμε τουλάχιστον δύο φυτά,τα οποία πρέπει να είναι ένα αρσενικό και ένα θηλυκό.Θα πρέπει να είναι φυτεμένα αρκετά κοντά,αφού περιμένουμε το αρσενικό με τη βοήθεια του αέρα να γονιμοποιήσει το θηλυκό.Ολα αυτά όμως ύστερα από τρία χρόνια.Διότι πρέπει να περιμένεις λίγο περισσότερο από δύο χρόνια προτού δώσει τους πρώτους καρπούς.Και αφού έχεις προσέξει να μην του ρίχνεις πολύ νερό.Γιατί αυτό ακριβώς οδηγεί κατευθείαν στο σάπισμα,ιδιαίτερα μέσα στη γλάστρα!
Δεν είναι δύσκολο φυτό, αφού φυτρώνει και σε παραλίες, όπου το έδαφος περιέχει και αλάτι και το γλυκό νερό είναι σπάνιο (οι Γερμανοί το ονομάζουν αγκάθι της αμμουδιάς και οι Σουηδοί αγκάθι της θάλασσας). Κάνει μάλιστα πολύ καλό στο περιβάλλον, διότι σε συνεργασία με μύκητες όπως ο Αctinomycetes δεσμεύει άζωτο στις ρίζες του, άρα δεν χρειάζεται καν αζωτούχο λίπανση. Αν πρόκειται να καλλιεργηθεί συστηματικά,γνωρίζοντας ότι τα αρσενικά δεν δένουν καρπό διότι είναι χρήσιμα μόνο για τη γονιμοποίηση των θηλυκών,καταλαβαίνουμε ότι πρέπει να έχουμε πολύ περισσότερα από αυτά τα τελευταία μέσα σε έναν αγρό,να είναι δηλαδή το 85%-90% των φυτών θηλυκά και να έχουν φυτευτεί με ειδική διάταξη ως προς τα αρσενικά,για να γίνεται με τη βοήθεια των τοπικών ανέμων η γονιμοποίηση.
Η γεύση των καρπών του πλησιάζει αυτήν του ανανά, αλλά στο πιο ξινό,γι΄ αυτό καταναλώνεται πιο εύκολα ως χυμός και ακόμη ευκολότερα σε χάπια.Οι ρώσοι κοσμοναύτες για την παραμονή τους στους διαστημικούς σταθμούς και για να προστατεύονται από την κοσμική ακτινοβολία παίρνουν αλοιφή ιπποφαούς,ενώ οι Κινέζοι το έχουν πάντα μαζί τους και το δίνουν στους αθλητές τους όταν συμμετέχουν σε Ολυμπιακούς Αγώνες.Και αυτό λέει πολλά.Γι΄ αυτό ειδικά στη Δυτική Μακεδονία γίνονται μεγάλες προσπάθειες να αναπτυχθεί η καλλιέργειά του.

«Βόμβες βιταμίνης» ονομάζονται από τους πιο ενθουσιώδεις οι καρποί του ιπποφαούς.Είναι ένας από τους λίγους καρπούς που περιέχουν βιταμίνη Β12,αφού πιο πολύ τη συναντάμε στο κρέας.Γι΄ αυτό και συνιστάται η κατανάλωση του ιπποφαούς ειδικά σε όσους αποφεύγουν το κρέας.Μαγνήσιο,σίδηρος,ασβέστιο,μαγγάνιο και μια πολύ ισχυρή αντιοξειδωτική δράση,όλα αυτά σε δύο κουταλιές χυμού που η γεύση του καλυτερεύει με μία κουταλιά μέλι,ιδιαίτερα όταν αναμειχθεί με ένα τσάι (του βουνού καλύτερα) ή με χυμό μήλου.
Η κατανάλωση του λαδιού πρέπει να γίνεται με προσοχή και με την καθοδήγηση ειδικού,αλλά καλό είναι να ξέρουμε ότι λίγες σταγόνες αυτού του λαδιού σε πληγές βοηθάει την ανάπλαση των δερματικών κυττάρων,η επάλειψη με λάδι στο δέρμα ανακουφίζει από τις πληγές της χρόνιας κατάκλισης,ενώ βοηθά στην αντιμετώπιση της δερματικής ακμής και της ξηροδερμίας.Από τον 14ο αιώνα ακόμη ήταν γνωστή η δράση του ως καθαρτικού αλλά και για ανεπάρκειες του συκωτιού,ενώ ακόμη και ο φλοιός του,όταν μουσκέψει σε νερό για 15 λεπτά και βραστεί για μισή ώρα,δίνει ένα αφέψημα καλό για πριν από τον ύπνο.Η περιεκτικότητά του σε βιταμίνη C είναι 30 φορές μεγαλύτερη από αυτήν του πορτοκαλιού και πέντε φορές μεγαλύτερη από του ακτινιδίου,περιέχει περισσότερη βιταμίνη Ε από το σιτάρι,και ο καρπός του είναι πλούσιος σε φυτοστερόλες,ουσίες που προλαμβάνουν καρδιαγγειακές παθήσεις.Μπορεί δηλαδή να το παρομοιάζουν με τον ανανά στη γεύση αλλά σε περιεκτικότητα ωφέλιμων συστατικών έχει την αξία πολλών σπόρων και φρούτων μαζί.

 

ΚΟΡΥΦΗ

Τριόλι: το... Βιάγκρα που δίνει η ελληνική φύση 

Γνωρίζουν Ελληνες και Κύπριοι ότι το φυτικό συστατικό για την παραγωγή των σχετικών σκευασμάτων (Βιάγκρα), που υποβοηθούν τη σεξουαλικότητα ανδρών και γυναικών, είναι διάσπαρτο στην ελληνική και κυπριακή φύση; Ασχέτως αν στις δύο χώρες οι πώλησεις του Βιάγκρα έχουν εκτοξευτεί στη δεύτερη θέση μεταξύ των 27 χωρών-μελών της Ε.Ε.

Tribulus Terrestis, τριόλι, τριβόλι ή και πενταξύλια: πολλά ονόματα, πολλές και οι «δυνατότητες» Tribulus Terrestis, τριόλι, τριβόλι ή και πενταξύλια: πολλά ονόματα, πολλές και οι «δυνατότητες» Την απάντηση αλλά και την ενημέρωση για τον πλούτο των θεραπευτικών ιδιοτήτων των βοτάνων δίνει η δρ Κυριακή Ζαννέττου-Παντελή, η οποία για περισσότερο από 3 χρόνια έψαξε, κατέγραψε και μελέτησε πάνω από 2.000 βότανα στην Κύπρο. Εξ αυτών, τα 673 ανήκουν στην κατηγορία των φαρμακευτικών φυτών. Ολες αυτές οι πληροφορίες συμπεριλαμβάνονται στο βιβλίο της «Τα φαρμακευτικά φυτά της Κύπρου».

Στα παλιά τα χρόνια για την αντιμετώπιση διαφόρων παθήσεων, ακόμη και για τη βελτίωση των σεξουαλικών επιδόσεων, επιστρατεύονταν οι γητευτές και οι λαϊκοί θεραπευτές, που με τα διάφορα ξόρκια και χαϊμαλιά τους κατάφερναν ή να λύσουν το πρόβλημα της σεξουαλικότητας ή να αποθαρρύνουν τους «ασθενείς» σε τέτοιο βαθμό, ώστε τους οδηγούσαν σε παραίτηση από την προσπάθεια θεραπείας τους!

Αυτά συνέβαιναν μέχρις ότου ανακαλύφθηκε το «θαυματουργό χάπι», το Βιάγκρα. Πολλά έχουν λεχθεί για τις θαυματουργές επενέργειές του αλλά και πολύ λίγα για τις παρενέργειές του. Πολύ λίγοι θάνατοι έχουν αποδοθεί στη χρήση του, οι περισσότεροι έχουν αποσιωπηθεί ή αποδοθεί σε άλλες αιτίες.

«Αυτό όμως που αρκετοί δεν γνωρίζουν είναι ότι πολλά σκευάσματα και φάρμακα παρασκευάζονται αντλώντας την πρώτη ύλη τους από τα βότανα κυρίως του ανατολικού ημισφαιρίου και της Μεσογείου και τέτοια φυτά είναι διάσπαρτα στην ελληνική και κυπριακή γη».

«Στην Κύπρο οι καλλιεργητές έχουν καταλάβει τη σημασία των συγκεκριμένων φυτών και έτσι αυξάνονται συνεχώς. Τελευταία βρήκαν έναν καλό βοηθό-καθοδηγητή στην προσπάθειά τους. Ο βοηθός αυτός είναι το τμήμα Αρωματικών & Φαρμακευτικών Φυτών του υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος της Κύπρου. Μάλιστα από φέτος ξεκίνησε ένας νέος εκθεσιακός θεσμός από τον Κυπριακό Οργανισμό Τουρισμού, που αφορά την "Ημέρα των βοτάνων"».

Η δρ Κυριακή Ζαννέττου-Παντελή αναφερόμενη στο θέμα της τόνωσης της σεξουαλικής ζωής των ανθρώπων αλλά και στο ξεπέρασμα των ψυχοσωματικών ανωμαλιών, που συνοδεύουν την μειωμένη παρουσία των σεξουαλικών ορμονών στον άνθρωπο και στα δύο φύλα, τόνισε ότι «υπήρχε το βουλγαρικό φάρμακο "Τριπεστάν" και το "Τριβολίν" τα τελευταία χρόνια, που παρασκευάζονται αποκλειστικά από το φυτό Tribulus terrestis τα οποία είναι τα γνωστά μας τριόλια ή πενταξύλια»!

Εκτός από τα τριόλια ή πενταξύλια υπάρχουν και άλλα φυτικά φάρμακα που βοηθούν στον τομέα αυτό είναι το Glanolin (εκχύλισμα από σπόρους φραγκοστάφυλου) και το Primrose-oil, πρόκειται για λάδι του νυχτολούλουδου Oenothera erythrocepala). Τα αποτελέσματα των δύο τελευταίων δεν είναι τόσο εντυπωσιακά ως προς τη σεξουαλική δραστηριότητα του ανθρώπου, όμως βοηθούν αφάνταστα εξαλείφοντας τα ψυχοσωματικά συμπτώματα που συνοδεύουν τη μείωση των σεξουαλικών ορμονών.

Το φυτό το βρίσκουμε εύκολα και σε μεγάλη ποσότητα σε Ελλάδα και Κύπρο. Βλαστεί στο ίδιο περιβάλλον με το άτομο και μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε για προληπτικούς είτε για θεραπευτικούς σκοπούς. Η προετοιμασία του ως θεραπευτικού ροφήματος είναι πολύ εύκολη για όσους θα ήθελαν να ακολουθήσουν την εύκολη και φτηνή αυτή λύση για επίλυση του προβλήματος των σεξουαλικών επιδόσεων, χωρίς παρενέργειες για τον οργανισμό.

Τα τριόλια,«τα αγκαθερά ζιζάνια των αγρών» (σ.σ. κατά το λεξικό Μπαμπινιώτη. Στο ίδιο λεξικό συναντάμε και τις μεταφορικές έννοιες κολλητσίδα, ζιζάνιο που αποδίδεται στο άτακτο παιδί αλλά και στον κακό δαίμονα), ανθίζουν κάθε χρόνο από τον Μάη μέχρι τον Οκτώβρη. Φέρουν άνθη μικρά κίτρινα, που βρίσκονται στη βάση των ακραίων φύλλων τους. Τα φύλλα τους είναι αντίθετα, σύνθετα, πτερόσχιδα με 3-7 ζεύγη φυλλαρίων. Ο καρπός είναι στρογγυλός, επίπεδος και αποτελείται από 5 σπόρους. Ο κάθε σπόρος φέρει τρία άνισα σκληρά αγκάθια, αυτά που προσδιορίζουν και το όνομά του, τρίλοβος, ενώ το δεύτερο προσδιορίζει τη συνήθεια του φυτού-βοτάνου να απλώνει στη γη δημιουργώντας εκεί που βλασταίνει έναν μικρό χορτοτάπητα.

«Μικροί -θυμίζει η δρ Ζαννέττου- περπατώντας ξυπόλυτοι στους αγρούς πολλές φορές είχαμε την άσχημη εμπειρία να πατήσουμε τους σπόρους αυτούς. Ο πόνος ήταν τόσο οξύς, που μας ανάγκαζε να χοροπηδούμε στο ένα πόδι μέχρις ότου καταφέρουμε να αφαιρέσουμε το αγκάθι αυτό. Ετσι έμεινε η παροιμιακή φράση ετριολίστηκε ή τριολίστηκε σε σημείο που όταν κάποιος αντιδρούσε έντονα σε κάτι, να τον ρωτούν: "Τι έπαθες και τριολίστηκες τώρα;"» *

Τρία φλιτζανάκια την ημέρα, τα προβλήματα κάνουν πέρα Το βοτάνι μαζεύεται χωρίς τις ρίζες του, σε πλήρη άνθιση, μαζί με τους σπόρους του, οι οποίοι έχουν πιο έντονες ιδιότητες. Στη συνέχεια καθαρίζεται από τις σκόνες, τοποθετείται σε μια κατσαρόλα και καλύπτεται με νερό. Πρέπει να βράσει καλά, μέχρις ότου μείνει πιο λίγο από το μισό το αρχικό νερό. Το εκχύλισμα σουρώνεται και φυλάσσεται στο ψυγείο μέχρι μία εβδομάδα. Η δοσολογία είναι τρία φλιτζανάκια του καφέ την ημέρα, το τελευταίο το βράδυ πριν από τον ύπνο.

Το ρόφημα επιδρά στους άνδρες αυξάνοντας την ανδρική ορμόνη τεστοστερόνη, βοηθά στη σπερματογένεση αυξάνοντας τον αριθμό και την κινητικότητα των σπερματοζωαρίων, αυξάνει τη σεξουαλική διάθεση.

Στις γυναίκες τονώνει την σεξουαλική διάθεση και βοηθά να ξεπεραστούν τα διάφορα ψυχοσωματικά προβλήματα, που συνοδεύουν την εμμηνόπαυση όπως: αϋπνία, υπερένταση, απάθεια, υπερευαισθησία και υπεραιμία. Το ίδιο βοηθά, σε περιπτώσεις που παρουσιάζονται τα προβλήματα αυτά σε πρόωρη αφαίρεση των μητρικών.

Το μαγιοβότανο μπορεί να παίρνεται για απεριόριστο χρόνο χωρίς παρενέργειες. Ομως συστήνεται να γίνονται μικρά διαλείμματα μετά την πρώτη δίμηνη ή τρίμηνη συνεχή λήψη του, που κανονικά αυξάνει τα επίπεδα των ορμονών και διορθώνει τη σεξουαλική διάθεση.

 

Σεξ και Φάρμακα

 

ΚΟΡΥΦΗ

Κρόκος «Ανθισμένη» αντικαρκινική βόμβα   Θεοδώρα Τσώλη 

Μια ουσία που προέρχεται από το λουλούδι κρόκος μπορεί να εξουδετερώσει τους συμπαγείς όγκους

Μια νέα θεραπεία για τον καρκίνο, η οποία βασίζεται σε μια παλαιά «ανθισμένη» συνταγή αφού έχει ως βάση της το φυτό κρόκος, αναπτύσσεται από ειδικούς του Πανεπιστημίου του Μπράντφορντ στη Βρετανία.

Σύμφωνα με τους ειδικούς που την ανέπτυξαν η θεραπεία αποτελεί μια «έξυπνη αντικαρκινική βόμβα» η οποία μπορεί να εντοπίζει και να καταστρέφει ολοσχερώς συμπαγείς όγκους διαφορετικών μορφών της νόσου. Το σημαντικότερο όλων είναι μάλιστα ότι στοχεύει αποκλειστικώς τα καρκινικά κύτταρα αφήνοντας ανέπαφους τους υγιείς ιστούς. Εκτιμάται έτσι ότι δεν θα συνδέεται με τις επώδυνες παρενέργειες των συμβατικών χημειοθεραπειών.

Λουλουδάτη θεραπεία

Η θεραπεία ονομάζεται κολχικίνη (πρόκειται για ουσία που εξάγεται από ένα ενδημικό στη Βρετανία είδος κρόκου, γνωστού ως «σαφράν των λιβαδιών» ή «γυμνή κυρία») και αναφορές σχετικά με αυτήν γίνονται ακόμη και σε αρχαίους οδηγούς που αφορούν ουσίες ενάντια στις φλεγμονές. Η κολχικίνη είναι γνωστό ότι διαθέτει αντικαρκινικές ιδιότητες, ωστόσο είναι πολύ τοξική για τους υγιείς ιστούς, με αποτέλεσμα η χρήση της να είναι άκρως περιορισμένη.

Τώρα ερευνητές του Ινστιτούτου για τη Θεραπεία του Καρκίνου (ICT) στο Πανεπιστήμιο του Μπράντφορντ ανέφεραν κατά τη διάρκεια της Γιορτής των Βρετανικών Επιστημών (British Science Festival) που λαμβάνει χώρα στο Μπράντφορντ ότι βρήκαν τον τρόπο ώστε να κάνουν την κολχικίνη αποτελεσματική χωρίς να είναι τοξική.

Τροποποίηση του μορίου

Οι ερευνητές οι οποίοι έχουν κάνει και σχετική δημοσίευση στο επιστημονικό περιοδικό «Cancer Research» τροποποίησαν το μόριο της κολχικίνης έτσι ώστε να είναι ανενεργό έως ότου φθάσει στο σημείο-«στόχο» που δεν είναι άλλο από τον όγκο. Μόλις η ουσία εισαχθεί στον όγκο ενεργοποιείται και «εξολοθρεύει» τα αιμοφόρα αγγεία που τον τροφοδοτούν. Με αυτόν τον τρόπο τελικώς ο καρκίνος λιμοκτονεί και πεθαίνει.

Πώς όμως ενεργοποιείται η θεραπεία; Όπως εξηγεί ο επικεφαλής της μελέτης καθηγητής Λόρενς Πάτερσον, διευθυντής του Ινστιτούτου ICT, αυτό επιτυγχάνεται μέσω ενός ενζύμου που ανήκει σε μια οικογένεια πρωτεασών που ονομάζονται μεταλλοπρωτεϊνάσες της εξωκυττάριας ουσίας (Matrix Metalloproteinases - MMPs).  «Ενας από τους ρόλους του συγκεκριμένου MMP στον καρκίνο είναι να ανοίγει μονοπάτι στους όγκους ώστε να αναπτύσσονται και να δημιουργούν νέα αιμοφόρα αγγεία προκειμένου να τραφούν. Η καινοτόμος μέθοδός μας εκμεταλλεύεται την παρουσία αυτού του ΜΜΡ ώστε να ενεργοποιήσει το φάρμακο τα οποίο με τη σειρά του επιτίθεται στα αιμοφόρα αγγεία του καρκίνου και τα καταστρέφει. Ετσι μειώνεται ο χρόνος ζωής του καρκίνου».

Πώς απασφαλίζεται η «βόμβα»

Το τροποποιημένο μόριο της κολχικίνης έχει μια πρωτεΐνη προσδεδεμένη επάνω του η οποία το καθιστά αβλαβές ενόσω το φάρμακο ταξιδεύει ανάμεσα στους υγιείς ιστούς. Όταν όμως φθάσει στον όγκο, το ένζυμο ΜΜΡ που εντόπισαν οι ειδικοί στοχεύει την πρωτεΐνη της κολχικίνης και την αφαιρεί. Με τον τρόπο αυτό η αντικαρκινική «βόμβα» απασφαλίζεται και ξεκινά η διαδικασία καταστροφής των αιμοφόρων αγγείων του όγκου.

Με δεδομένο ότι το συγκεκριμένο ένζυμο παράγεται από όλους τους συμπαγείς όγκους οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η… έξυπνη θεραπεία τους θα είναι αποτελεσματική ενάντια σε διαφορετικές μορφές καρκίνου. Εχουν ήδη διεξαγάγει πειράματα στο εργαστήριο σχετικά με πέντε μορφές καρκίνου – σάρκωμα, αλλά και καρκίνοι του μαστού, του εντέρου, του πνεύμονα και του προστάτη – με πολύ καλά αποτελέσματα και χωρίς να παρατηρηθούν παρενέργειες. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο πλαίσιο ενός πειράματος όλα τα ποντίκια που μελετήθηκαν εμφάνισαν πλήρη ύφεση του καρκίνου τους μετά από χορήγηση μιας μόνο δόσης της θεραπείας.

Και για τις μεταστάσεις

Η ερευνητική ομάδα εκτιμά ότι η νέα μέθοδος μπορεί να επιτρέψει στην κολχικίνη να αντιμετωπίζει και δευτερογενείς όγκους που έχουν αναπτυχθεί εξαιτίας μεταστάσεων. Εκτιμά επίσης ότι η καινούργια τεχνική είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά και άλλων φαρμάκων απευθείας στους όγκους χωρίς να προσβάλλονται οι γειτονικοί τους υγιείς ιστοί.

Μετά τα άκρως επιτυχημένα πειράματα στα ζώα οι επιστήμονες ελπίζουν ότι η θεραπεία θα μπει σε πρώτη φάση κλινικών δοκιμών σε ανθρώπους στο Νοσοκομείο Σεντ Τζέιμς στο Λιντς μέσα στους επόμενους 18 μήνες. Εάν όλα πάνε καλά ο καθηγητής Πάτερσον πιστεύει ότι η τροποποιημένη κολχικίνη θα χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με τις υπάρχουσες θεραπείες ενισχύοντας την πολύπλοκη μάχη ενάντια στον καρκίνο. Ο καθηγητής δηλώνει άκρως αισιόδοξος σχετικά με τη δυναμική της θεραπείας. Ωστόσο, συμπληρώνει «είμαι επιφυλακτικός καθώς όλα όσα έχουν γίνει μέχρι σήμερα αφορούν αποκλειστικώς το εργαστήριο και δεν έχουν δοκιμαστεί σε ανθρώπους».

Κρόκος Κοζάνης, το όπλο κατά της νόσου Αλτσχάιμερ Ο κρόκος Κοζάνης έχει σημαντική δράση κατά συγκεκριμένου ενζύμου που ευθύνεται για τη νόσο Αλτσχάιμερ. Για τον λόγο αυτό θα ξεκινήσει στην 3η Νευρολογική κλινική του ΑΠΘ, στο νοσοκομείο «Παπανικολάου», μελέτη σε ανθρώπους με ήπια άνοια στους οποίους θα χορηγείται κρόκος παράλληλα με τη ριβαστιγμίνη, το φάρμακο που κυκλοφορεί σε μορφή αυτοκόλλητου.

Κρόκος και τζίνσενγκ απογειώνουν τη λίμπιντο

ΚΟΡΥΦΗ

Κρόκος και τζίνσενγκ απογειώνουν τη λίμπιντο

Εάν επιθυμείς να τονώσεις την ερωτική σου ζωή, προσθέστε κρόκο και τζίνσενγκ στη μαγειρική σου και τα αποτελέσματα θα είναι θεαματικά! Αυτό διαπίστωσαν οι ερευνητές του πανεπιστημίου του Γκελφ στο Οντάριο, με επικεφαλής τον καθηγητή Μάσιμο Μαρκόνε του τμήματος επιστήμης των τροφίμων, που δημοσιεύουν τη σχετική μελέτη στο διεθνές περιοδικό έρευνας τροφίμων «Food Research International». Οι ερευνητές αναφέρουν επίσης ότι το κρασί και η σοκολάτα φαίνεται επίσης να έχουν αφροδισιακές ιδιότητες. Αυτές όμως βρίσκονται κυρίως στο μυαλό, καθώς επηρεάζουν το επίπεδο των ενδορφινών και της σεροτονίνης στον εγκέφαλο. Οσον αφορά το αλκοόλ, η έρευνα επιβεβαιώνει ότι αυξάνει τη σεξουαλική διέγερση, πλην όμως μειώνει τη σεξουαλική απόδοση. Τα αφροδισιακά έχουν χρησιμοποιηθεί εδώ και χιλιάδες χρόνια παντού στη Γη, όμως η επιστήμη πίσω από τις υποτιθέμενες φυσιολογικές και ψυχολογικές «ερεθιστικές» ιδιότητες τους -και κατά πόσο αυτές επαληθεύονται- δεν έχει μέχρι στιγμής αναπτυχθεί σε επαρκή βαθμό, σύμφωνα με τους καναδούς επιστήμονες. Οι τελευταίοι προχώρησαν στην πιο λεπτομερή συγκριτική καταγραφή και αξιολόγηση (μετα-ανάλυση) που έχει γίνει μέχρι σήμερα, εξετάζοντας εκατοντάδες δημοσιευμένες μελέτες πάνω στο θέμα. Οπως είπαν, «υπάρχει ανάγκη για φυσικά προϊόντα που βελτιώνουν το σεξ, χωρίς να έχουν αρνητικές παρενέργειες». Στην εποχή μας, προβλήματα όπως η στυτική δυσλειτουργία αντιμετωπίζονται κυρίως με συνθετικά φάρμακα όπως το «Βιάγκρα», τα οποία όμως μπορεί να έχουν παρενέργειες, όπως πονοκεφάλους, μυικούς πόνους, θόλωση της όρασης κ.α. Αν και οι ερευνητές αναφέρουν ότι και άλλες τροφές, όπως το σκόρδο και το μοσχοκάρυδο, φαίνεται να αυξάνουν τη σεξουαλική διέγερση των ζώων, εμφανίζονται επιφυλακτικοί θεωρώντας ότι χρειάζονται και άλλες κλινικές μελέτες για να κατανοηθούν οι αφροδισιακές επιδράσεις τους στους ανθρώπους. Αλλα φαγητά που φημίζονται για τις αφροδισιακές ιδιότητές τους, είναι τα στρείδια (ο Καζανόβας φημολογείται ότι έτρωγε για πρωϊνό κάθε μέρα 50 από αυτά), το σαλάμι, το τσίλι κ.α.

 

ΚΟΡΥΦΗ

H σημύδα είναι ένα βότανο που βοηθά στην αποτοξίνωση, στην ανανέωση και στην αποβολή των περιττών υγρών. Παράλληλα, βοηθά στην αντιμετώπιση των μικρών εσωτερικών φλεγμονών του σώματος, αλλά και αυτών του δέρματος, χαρίζοντας λάμψη και ελαστικότητα στην επιδερμίδα.
Πώς θα την πιείτε (έγχυμα) : Pίχνετε 10 γρ. σημύδας σε βραστό νερό και το αφήνετε για 5-10΄. Πίνετε 1-2 φλιτζάνια, το απόγευμα και το βράδυ, για 2 εβδομάδες έως 1 μήνα.

ΚΟΡΥΦΗ

Η Αγία των βοτάνων

Η σημασία των βοτάνων για τη θεραπεία του σώματος περνά και στην τέχνη. Η βυζαντινή αγιογραφία προβάλλει την Αγία Αναστασία τη φαρμακολύτρια, ως την Αγία γιατρό, να κρατά στο ’να της χέρι βότανα και στ’ άλλο το φαρμακευτικό μπουκάλι. Σύμφωνα μετους Συναξαριστές της, η Αναστασία έτρεχε στις φυλακές για να θεραπεύσει τις πληγές των βασανιζόμενων χριστιανών με βοτάνια. Σήμερα σε ορισμένα χωριάτης βόρειας Ελλάδας συνηθίζουν στη γιορτή της, στις 22 Δεκεμβρίου, να ζυμώνουν ειδικά ψωμιά με βότανα ή να στολίζουν την εικόνα της με αυτά. 

1. Καταγωγή καί δράση της Αγίας Αναστασίας

Γεννήθηκε καί μεγάλωσε στή Ρώμη στό τέλος του 3ου μ.Χ αιώνος. Ήταν κόρη αρχοντικής καί πλούσιας οικογένειας. Παρά τήν σκληρή επαγρύπνηση του ειδωλολάτρη πατέρα της Πραιτεξτάτου, η Χριστιανή μητέρα της Φαύστα τήν οδήγησε στόν Χριστιανό διδάσκαλο Χρυσόγονο πού της δίδαξε τό Χριστιανισμό καί άναψε τόν έρωτα καί τήν αγάπη της πρός τόν Χριστό. Αποφασισμένη νά ζήσει μοναχική ζωή διά βίου, εν αγνεία καί παρθενία, υποχρεώθηκε εν τούτοις πιεζόμενη από τόν πατέρα της, νά παντρευτεί τόν ειδωλολάτρη αξιωματούχο του αυτοκράτορος Διοκλητιανού Πούπλιο, τήν πρός τόν οποίο όμως σαρκική συνάφεια απέφευγε, όπως λέγει τό συναξάριο, διά τήν απιστίαν αυτού, προφασιζόμενη ότι ήταν ασθενής· «νοσείν αεί προφασιζομένη». Ο αιφνίδιος καί θεόσταλτος θάνατος του συζύγου της ελευθέρωσε όλες τίς δυνατότητες της Αναστασίας, πού διέθεσε στό εξής, η περικαλλέστατη αυτή καί αρχοντική νεαρή γυναίκα, όλα της τά πλούτη, τό χρόνο, τή δράση καί τήν αγάπη της στό νά επισκέπτεται στίς φυλακές τούς φυλακισμένους Χριστιανούς, νά τούς ενισχύει καί νά τούς ενθαρρύνει, ώστε νά μήν δειλιάσουν μπροστά στό μαρτύριο. Έγινε «αλείπτρια», προπονήτρια πολλών μαρτύρων πού οφείλουν τό ένδοξο μαρτυρικό τους τέλος στήν ενθάρρυνση της Αναστασίας.

2. Ενισχύει στή Θεσσαλονίκη τίς αδελφές οσιομάρτυρες, Αγάπη, Χιονία καί Ειρήνη

Γιά τό έργο της αυτό δέν περιορίστηκε στή Ρώμη, αλλά άπλωσε τήν αγάπη της μέχρι τήν Ανατολή, μέχρι τή Νικομήδεια, αφού διέτρεξε τό Ιλλυρικό καί τή Μακεδονία, όπου έδρασε ιδιαίτερα στήν πόλη της Θεσσαλονίκης. Οι τρεις γνωστές αδελφές Αγάπη, Χιονία καί Ειρήνη πού μαρτύρησαν επί Διοκλητιανού στή Θεσσαλονίκη, πρίν από τό μαρτυρικό τους θάνατο γνώρισαν τήν φροντίδα καί τήν αγάπη της Αγίας Αναστασίας, η οποία γιά τό λόγο αυτό φυλακίσθηκε καί βασανίσθηκε σέ φυλακή της Θεσσαλονίκης. Είναι μάλιστα πολύ πιθανό ότι τό όρος στό οποίο τοξεύθηκε από στρατιώτη η τρίτη από τίς αδελφές, η αγία Ειρήνη, είναι τό όρος όπου σήμερα είναι η Μονή της Αγίας Αναστασίας, η οποία φρόντισε καί ενεταφίασε τά τίμια σώματα των τριών αδελφών παρθενομαρτύρων, των οποίων τή μνήμη η Εκκλησία γιορτάζει στίς 16 Απριλίου.

3. Χρυσόγονος καί Ζωΐλος

Δέν είναι όμως μόνον οι τρεις παρθενομάρτυρες της Θεσσαλονίκης μέ τίς οποίες συνδέθηκε η Αγία Αναστασία. Αναφερθήκαμε προηγουμένως στόν διδάσκαλό της Χρυσόγονο, ο οποίος υπέστη μαρτυρικό θάνατο στήν Νικομήδεια της Μικράς Ασίας κατά τόν συναξαριστή, κατ’ άλλους δέ στήν Ακυϊλία της Ιλλυρίας. Σώζεται αλληλογραφία μεταξύ της Αγίας Αναστασίας, τόν καιρό πού τήν είχε φυλακίσει ο άνδρας της, γιά νά εμποδίσει τήν φιλάνθρωπη δράση της, καί του Χρυσογόνου, πού τόν είχαν φυλακίσει, γιατί δίδασκε μέ παρρησία καί πολλή επιτυχία τό Χριστιανισμό. Τόν Χρυσόγονο ακολούθησε η Αναστασία στήν μαρτυρική του πορεία από τή Ρώμη στή Νικομήδεια, αφού εν τώ μεταξύ αποφυλακίσθηκε μετά τό θάνατο του συζύγου της. Του συμπαρεστάθη καί τον ενεδυνάμωσε, η τολμηρή αυτή μαθήτρια τόν πρεσβύτη δάσκαλο. Μετά τόν δι’ αποκεφαλισμού μαρτυρικό του θάνατο, ο Χρυσόγονος εμφανίσθηκε σέ όραμα στόν ιερέα Ζωΐλο, του υπέδειξε τόν τόπο πού βρισκόταν τό άγιό του λείψανο καί του απεκάλυψε ότι ο αυτοκράτωρ Διοκλητιανός έδωσε εντολή νά βασανιστούν οι τρεις αδελφές Αγάπη, Χιονία καί Ειρήνη, τίς οποίες όμως θά ερχόταν νά ενθαρρύνει η Αναστασία, όπως καί έγινε. Τό ίδιο όραμα είδε συγχρόνως καί η Αναστασία, πού ανέλαβε πράγματι νά συμπαρασταθεί στίς τρεις μέλλουσες μάρτυρες. Ο ιερεύς Ζωΐλος, πλησίον του οποίου έμεναν οι τρεις αδελφές, δέχτηκε σέ λίγες μέρες τήν προαναγγελθείσα επίσκεψη της Αναστασίας, η οποία προσκύνησε τό άγιο λείψανο του διδασκάλου της καί ανέλαβε τίς τρεις αδελφές, οι οποίες όπως είπαμε, μαρτύρησαν στή Θεσσαλονίκη. Ο Ζωΐλος εντός ολίγου απέθανεν εν Κυρίω, όπως του είχε προαναγγείλει ο Χρυσόγονος, μαζί μέ τόν οποίο εορτάζεται στίς 22 Δεκεμβρίου, ημέρα του μαρτυρίου καί της μνήμης της Αγίας Αναστασίας. Στόν συναξαριστή ο Ζωΐλος παρουσιάζεται ως μάρτυς. Χρυσόγονος, Ζωΐλος, Αγάπη, Χιονία, Ειρήνη αποτελούν τήν πρώτη ομάδα αγίων, μέ τήν οποία συνδέθηκε η Αγία μας, ακολουθούν όμως καί άλλες.

4. Η Θεοδότη καί τά παιδιά της

Κατά τήν παραμονή της στή Νικομήδεια, όπου είχε φθάσει συνοδεύοντας τόν διδάσκαλό της Χρυσόγονο, η Αναστασία έγινε γνωστή γιά τίς αγαθοεργίες καί τήν χριστιανική της δράση. Στήν πόλη αυτή ζούσε εν χηρεία, μετά τό θάνατο του συζύγου της, η Θεοδότη μέ τά τρία παιδιά της. Προσκολλήθηκε στήν Αναστασία, ως συνεργάτης καί βοηθός στίς ατέλειωτες επισκέψεις των φυλακισμένων καί διωκομένων Χριστιανών. Επειδή αρνήθηκε νά υπανδρευθεί τόν άρχοντα Λευκάδιο, πού τήν θαύμαζε γιά τήν ομορφιά της, η Θεοδότη οδηγήθηκε σέ δίκη, κατά τήν οποία προτίμησε νά μαρτυρήσουν αυτή καί τά τρία παιδιά της μέσα σέ καμίνι φωτιάς, παρά νά αρνηθούν τόν Χριστό· η μητρότητα στίς ωραιότερες στιγμές της, αφού θέτει σέ δεύτερη μοίρα τή ζωή τή σαρκική των παιδιών της, προκειμένου νά κερδίσουν τήν αιώνια καί αγέραστη ζωή της βασιλείας του Θεού. Αλλη μία ομάδα μαρτύρων από τόν κύκλο της Αγίας Αναστασίας, πού γιορτάζουν επίσης μαζί της στίς 22 Δεκεμβρίου.

5. Οι εκατόν είκοσι κατάδικοι

Εφθασε όμως καί ο καιρός καί του δικού της μαρτυρίου, πρίν από τό οποίο έγινε αιτία νά πλουτίσει η Εκκλησία μας μέ εκατόν είκοσι ακόμη μάρτυρες. Μετά από επίμονες προσπάθειες οι άρχοντες, άλλοτε μέ υποσχέσεις καί γλυκόλογα καί άλλοτε μέ φρικτά βασανιστήρια, δέν κατόρθωσαν νά πείσουν τήν Αναστασία νά αρνηθεί τή χριστιανική της πίστη. Η Θεοδότη εμφανιζόταν στόν ύπνο της, μήνυμα από τόν ουρανό, γιά νά τήν ενισχύσει, ανταποδίδοντας έτσι όσα είχε κάνει η Αναστασία γι αυτήν. Κατά θαυματουργικό τρόπο η Αναστασία, αντί νά βγαίνει ταλαιπωρημένη καί εξουθενωμένη από τίς φυλακές καί τά βασανιστήρια, εμφανιζόταν ακμαία καί χαρούμενη. Στήν απόγνωσή του ο ειδωλολάτρης άρχοντας διατάσσει νά βάλουν τήν Αναστασία μαζί μέ άλλους εκατόν είκοσι ειδωλολάτρες καταδίκους καί ένα Χριστιανό, τόν Ευτυχιανό, μέσα σέ μεγάλη βάρκα, νά ανοιχθούν στή θάλασσα καί, αφού ανοίξουν οπές στή βάρκα, νά τούς αφήσουν νά πνιγούν, όπως καί έγινε. Ο Θεός όμως δέν επέτρεψε νά ευοδωθούν τά σχέδια του άρχοντα, γιατί τό δικό του σχέδιο προέβλεπε τή σωτηρία καί άλλων ανθρώπων. Ξαφνικά εμφανίζεται στό τιμόνι της βάρκας η Θεοδότη καί τήν οδηγεί μέ ασφάλεια στή στεριά. Εκθαμβοι οι εκατόν είκοσι κατάδικοι από τό θαύμα πού έζησαν, πίστεψαν στόν Χριστό, ομολόγησαν καί αυτοί μέ παρρησία τήν πίστη τους ενώπιον του άρχοντος, μέ συνέπεια νά αποκεφαλισθούν καί νά κερδίσουν τόσο γρήγορα τήν αιωνιότητα.

6. Τό μαρτύριο της Αγίας

Η άκαμπτη καί ανυποχώρητη Αναστασία τελικά δέθηκε σέ πασσάλους καί, δεμένη όπως ήταν, παραδόθηκε στή φωτιά, στίς 22 Δεκεμβρίου, πού η Εκκλησία γιορτάζει τή μνήμη της. Τό λείψανο της Αγίας τό πήρε μία γυναίκα αρχόντισσα, πού λεγόταν Απολλωνία, αφού χρησιμοποίησε τή γνωριμία της μέ τή σύζυγο του επάρχου. Ενεταφίασε τό σώμα στόν κήπο της, όπου αργότερα έκτισε καί νάο πρός τιμήν της. Ποιός ακριβώς ήταν ο τόπος αυτός του μαρτυρίου καί του ενταφιασμού της δέν γνωρίζουμε. Τό μαρτύριό της έγινε τό 303 ή 304 κατά τό Διωγμό του Διοκλητιανού, κατά πολλούς στή Θεσσαλονίκη, κατά άλλους στό Σίρμιο, ενώ υπάρχουν καί μερικοί πού πιστεύουν ότι εμαρτύρησε στή Ρώμη.

7. Τά λείψανα της Αγίας

Είναι πάντως ιστορικά εξακριβωμένο ότι τό λείψανό της βρέθηκε στό Σίρμιο, απ όπου μεταφέρηθκε στήν Κωνσταντινούπολη επί πατριάρχου Γενναδίου (457-471) καί αυτοκράτορος Λέοντος Α´ (457-474). Τοποθετήθηκε κατ αρχήν στόν επ ονόματί της ναό πού βρισκόταν στόν Ιππόδρομο, τόν μοναδικό πού είχε απομείνει στούς Ορθοδόξους κατά τήν εποχή του Αρειανισμού. Στόν μικρό αυτό ναό έδωσε τή μεγάλη μάχη του εναντίον αυτής της αιρέσεως ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος καί επανέφερε τήν Ορθοδοξία στήν Κωνσταντινούπολη μέ τούς περίφημους Θεολογικούς Λόγους πού εξεφώνησε εκεί.

Σήμερα, μέρη των ιερών λειψάνων της Αγίας, η αγία κάρα της καί μέρος από τό δεξιό της πόδι βρίσκονται στήν Ιερά Πατριαρχική καί Σταυροπηγιακή Μονή της Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολυτρίας στήν Μακεδονία.

8. Γιατί ονομάζεται «Φαρμακολύτρια»

α) Δίδει φάρμακα καί θεραπεύει σωματικές καί ψυχικές ασθένειες

Τό επίθετο «Φαρμακολύτρια» της Αγίας έχει δύο έννοιες, μία γενική καί μία ειδική. Κατά τήν ευρύτερη, τήν γενική έννοια, η Αγία ονομάζεται έτσι, διότι όπως λέει ο Τρύφων Ευαγγελίδης στό βιβλίο του Βίοι Αγίων (σελ. 994) «είχεν άνωθεν παρά Θεού τήν δύναμιν νά λύη καί καταστρέφη των φαρμάκων καί των δηλητηρίων τά κακά αποτελέσματα καί τάς ενεργείας» ή διότι παρέχει η ίδια αφθόνως φάρμακα, «εκλύει» φάρμακα γιά τήν θεραπεία των σωματικών καί ψυχικών ασθενειών, όπως λέγει τό Μεγαλυνάριο μιάς ακολουθίας της: «Φάρμακα προχέουσα μυστικά ψυχών καί σωμάτων θεραπεύεις πάθη δεινά, ω Αναστασία, τη θεία ενεργεία· διό τάς χάριτάς σου πάντες κηρύττομεν».

β) Διότι λύνει τίς φαρμακείες, δηλαδή τά μάγια

Κατά τήν ειδική έννοια η Αγία ονομάζεται «Φαρμακολύτρια», διότι ανάμεσα στίς πολλές άλλες ιάσεις καί θεραπείες πού επιτελεί έλαβε από τόν Θεό τή Χάρη καί τή δύναμη νά γλυτώνει όσους έπεσαν στά δίχτυα των φαρμακών καί των φαρμακευτριών, δηλαδή των μάγων καί των μαγισσών. Λύνει τίς φαρμακείες, δηλαδή τά μάγια, καί γι αυτό ονομάζεται φαρμακολύτρια.

Παραθέτουμε ένα από τά παλαιά θαύματα της Αγίας πού αναφέρεται σέ θεραπεία μαγεμένης κοπέλλας καί έχει σχέση μέ τό μοναστήρι πού ήταν τότε ηγουμένη η Αγία Ειρήνη η Χρυσοβαλάντου, όπως τό διηγείται ο πατήρ Χαράλαμπος Βασιλόπουλος (Βίοι Αγίων 89, Η Αγία Αναστασία η Φαρμακολύτρια, σελ. 34 ε.):

Μιά κοπέλλα ευγενής καί ωραία, πού καταγόταν από τήν Καππαδοκία, ήταν αρραβωνιασμένη. Επειτα μετάνοιωσε η νέα καί δέν τόν ήθελε τόν μνηστήρα. Αλλά γιά νά μήν τήν ενοχλεί εκείνος, έφυγε καί πήγε στό Μοναστήρι, πού ήταν Ηγουμένη η Αγία Ειρήνη η Χρυσοβαλάντου, κοντά στήν Κωνσταντινούπολη καί εκεί εμόνασεν.

Ο μνηστήρας της δέν μπορούσε μέ κανέναν τρόπο νά τήν βγάλη από τό Μοναστήρι. Ηταν μεθυσμένος από τόν έρωτα. Γι αυτό βρήκε ένα μεγάλο μάγο καί του έταξε πολλά χρήματα, αν θά μπορούσε νά καταφέρη τήν νέα μέ τά μάγια του, νά εγκαταλείψη τό Μοναστήρι καί νά γίνη γυναίκα του.

Ο μάγος εκεί στήν Καππαδοκία έκανε τά μάγια του καί η γυναίκα βγήκε από τίς φρένες της. Γύριζε όλο τό Μοναστήρι καί φώναζε τόν μνηστήρα μέ τό όνομά του. Ωρκιζόταν δέ, ότι εάν δέν της ανοίξουν τήν πόρτα νά πάη νά τόν βρή θά πνιγόταν. Η Οσία Ειρήνη η Χρυσοβαλάντου, η Ηγουμένη, τήν έβλεπε σ αυτήν τήν κατάσταση, έκλαιγε καί έλεγε:·

- Αλλοίμονο σέ μένα τήν αθλία, διότι διά τήν αμέλειαν των βοσκών αρπάζουν οι λύκοι τά πρόβατα. Αλλά, πονηρέ διάβολε, άδικα κοπιάζεις. Ο Χριστός δέν θά σέ αφήση νά καταπιής τήν αμνάδα μου.

Τότε συγκέντρωσε όλη τήν αδελφότητα καί τίς δίδαξε νά φυλάγωνται από τίς πανουργίες του δαίμονος. Διέταξε κατόπιν νά νηστέψουν όλες όλη τήν εβδομάδα καί νά προσεύχωνται. Νά κάμνουν δέ διά τήν πάσχουσαν αδελφήν, κάθε μέρα χίλιες μετάνοιες. Ετσι προσευχόταν η κάθε μία στό κελλί της.

Τήν τρίτη νύχτα βλέπει η Αγία Ειρήνη εκεί πού προσευχόταν, τά μεσάνυχτα, μπροστά της τόν Μέγαν Βασίλειον, πού της είπε:

-Γιατί μάς ονειδίζεις Ειρήνη, ότι αφήνομε καί γίνονται στήν πατρίδα μας τά φοβερά καί ανόσια μάγια; Οταν ξημερώση, πάρε τήν άρρωστη μαθήτριά σου καί νά τήν πάς εις τάς Βλαχέρνας. Εκεί θά έλθη νά τήν θεραπεύση η Μήτηρ του Δεσπότου Χριστού, πού έχει τή δύναμη.

Ο Αγιος αμέσως έγινε άφαντος. Η Αγία πήρε τήν πάσχουσα καί δύο αδελφές, τίς εναρετώτερες, καί πήγε στόν Ναό των Βλαχερνών. Εκεί προσευχόταν όλη τήν ημέρα μέ δάκρυα. Τό μεσονύκτιον όμως από τόν κόπον αποκοιμήθηκαν.

Τότε βλέπει στόν ύπνο της η Αγία πολύ λαό, πού ετοίμαζαν τούς δρόμους. Ηταν χρυσοφορεμένοι, ολόφωτοι καί ραντίζανε μέ ευωδέστατα άνθη καί εθυμίαζαν. Η Αγία τούς ρώτησε, γιατί έκαμναν τόση ετοιμασία. Εκείνοι αποκρίθηκαν:

- Η Μήτηρ του Θεού έρχεται. Ετοιμάσου καί σύ ν αξιωθής νά τήν προσκυνήσης.

Τότε έφτασε η Παντάνασσα. Τήν ακολουθούσε πλήθος αμέτρητο αστραπηφόρων, τό δέ θείο καί σεβάσμιο πρόσωπό της έχυνε τόση λάμψη, πού δέν μπορούσε νά τό βλέπη άνθρωπος. Οταν είδε όλους τούς εκεί αρρώστους η Παναγία, ήλθε καί στήν άρρωστη μαθήτρια της Ειρήνης. Η Ηγουμένη πέφτει στά πόδια της Παναγίας φοβισμένη καί έντρομη. Ακουσε όμως ότι η Θετόκος φώναξε τό Μέγαν Βασίλειον καί τόν ερώτησεν γιά τήν Ειρήνη, τί χρειαζόταν. Εκείνος της εξέθεσεν όλη τήν υπόθεση της νέας.

- Καλέστε τήν Αναστασία, είπεν η Παναγία.

Η Αγία Αναστασία η Φαρμακολύτρια έφθασε αμέσως. Τότε η Θεοτόκος της είπε:

- Πηγαίνετε στήν Καισάρεια μέ τόν Βασίλειο, εξετάστε μέ επιμέλεια καί νά θεραπεύσετε αυτήν τήν κόρη της, διότι σέ σένα ο Υιός καί Θεός μου χάρισε αυτήν τήν χάριν.

Κατόπιν προσκύνησαν τήν Παναγία η Αγ. Αναστασία καί ο Μέγας Βασίλειος καί ανεχώρησαν εσπευμένως νά εκτελέσουν τήν εντολή. Ακουσε δέ καί η Οσία Ηγουμένη μιά φωνή, πού της έλεγε·:

- Πήγαινε στό Μοναστήρι σου, εκεί θά θεραπευθή.

Όταν η Χρυσοβαλάντου ξύπνησε, φανέρωσε καί στίς άλλες μοναχές τό όραμα καί ανεχώρησαν χαρούμενες. Ηταν Παρασκευή καί τήν ώρα του Εσπερινού μαζεύτηκαν όλες στό Ναό. Η οσία τούς διηγήθηκε τήν οπτασία καί τίς διέταξε νά σηκώσουν μάτια καί χέρια στόν Ουρανό καί νά λέγουν από τήν καρδιά τους τό «Κύριε ελέησον».

Επειτα από πολλή ώρα προσευχής μέ δάκρυα, φάνηκαν στόν αέρα πετώντας η Αναστασία η Φαρμακολύτρια καί ο Μέγας Βασίλειος, ο οποίος της είπε:

- Απλωσε, Ειρήνη, τά χέρια σου. Δέξου αυτά καί μή μάς ονειδίζεις άδικα.

Αυτό της τό είπε, διότι η Οσία Χρυσοβαλάντου προσευχόταν στήν εικόνα του καί του έλεγε νά διώξη τούς Μάγους από τήν Καισάρεια. Άπλωσε τότε τά χέρια της καί πήρε ένα δέμα, πού ερχόταν από τόν αέρα καί τό οποίον εζύγιζε τρεις λίτρες.

Οταν όμως τό έλυσε, βρήκαν μέσα διάφορα μαγικά· σπάγγους, τρίχες, μολύβια, δεσίματα καί γραμμένα ονόματα δαιμόνων, ιδιαιτέρως όμως είχαν δύο μικρά αγαλματάκια από μολύβι. Τό ένα ήτο του ανδρός τό ομοίωμα καί τό άλλο της μοναχής. Οι μοναχές εθαύμασαν καί όλη τήν νύχτα ευχαριστούσαν τήν Θεοτόκον.

Τό πρωί έστειλε η Ηγουμένη στίς Βλαχέρνες δύο μοναχές καί τήν πάσχουσαν. Εδωσε συγχρόνως εις αυτές καί τά προαναφερθέντα μαγικά, καθώς καί λάδι μέ πρόσφορον, γιά νά λειτουργήση ο Προσμονάριος.

Αυτός μετά τήν θείαν Λειτουργίαν έχρισε τήν άρρωστη από τό λάδι της κανδήλας. Επειτα έβαλε τά μαγικά επάνω στά αναμμένα κάρβουνα. Τήν ώρα δέ πού καιγόταν εκείνα, λύνονταν καί τά αόρατα δεσμά της μοναχής. Ηλθε τότε στό μυαλό της καί δόξαζε τόν Θεόν, πού τήν απάλλαξε.

Οταν όμως διαλύθηκαν τελείως τά μολυβένια αγάλματα, έβγαιναν φωνές μεγάλες από τά κάρβουνα, όπως κάνουν οι χοίροι, όταν τούς σφάζουν.

Οσοι ήσαν παρόντες καί έβλεπαν καί άκουγαν αυτά, φύγανε έντρομοι, δοξάζοντες τόν Θεόν, πού κάμνει τέτοια θαυμάσια. Κατόπιν επέστρεψαν οι μοναχές στό Μοναστήρι καί διηγόνταν στίς άλλες τά συμβάντα. 

 

ΚΟΡΥΦΗ

Ευριπίδου: Ο δρόμος των μπαχαρικών Χρώματα κι αρώματα αναβλύζουν από κάθε γωνιά της Οτιδήποτε και να αναζητεί κανείς, από οποιαδήποτε κουζίνα του κόσμου είναι σίγουρο ότι θα το βρει στο «δρόμο των μπαχαρικών». Από τις αρχές του 20ου αιώνα, από την συμβολή της Ευριπίδου με την οδό Αιόλου μέχρι την πλατεία Κουμουνδούρου, συγκεντρώνονταν εμπορικά καταστήματα μπαχαρικών, εδώδιμων αποικιακών και ειδών τροφίμων σχετικών με τα εμπορεύματα της παρακείμενης Κεντρικής Αγοράς Αθηνών.

ΚΟΡΥΦΗ

Λεβάντα: περιγραφή & καλλιέργεια

Η λεβάντα είναι ένα δικότυλο φυτό που ανήκει στο γένος Lavandula, το οποίο περιλαμβάνει περίπου 28 είδη φυτών  που αυτοφύονται στις Παραμεσόγειες περιοχές , τη δυτική Ασία και την Ινδία. Είναι φυτά αειθαλή, φρυγανώδη και ιδιαίτερα αρωματικά. Τα πιο γνωστά είδη είναι η Lavandula spica (Λεβάντα η  σταχυώδης), L. stoechas (Λεβάντα η στοιχάς) ή , L. vera (Λεβάντα η γνήσια).

- Τα κλαδιά της εκπτύσσονται από τη βάση σε αστεροειδή διάταξη, έχουν όρθια ανάπτυξη και καλύπτονται από τριχίδια.
- Τα φύλλα είναι γραμμοειδή ή προμήκη, ακέραια ή με χείλη.
- Τα άνθη της είναι κυανά- μωβ και φύονται επάκρια στον βλαστό σε ταξιανθία στάχεως. Η ανθοφορία εμφανίζεται τέλος Άνοιξης με αρχές καλοκαιριού.
- Φυτό μέτριου ρυθμού ανάπτυξης, που ευδοκιμέι σε ηλιόλουστες θέσεις
- Προτιμά χώμα με καλή αποστράγγιση και Ph 6,5- 7,5. Δεν ευδοκιμεί σε εδάφη με πολλή υγρασίας, ενώ είναι ανθεκτική στην έλλειψη νερού. Ωστόσο δεν αντέχει συνθήκες ολοσχερούς ξηρασίας.
- Η παρουσία ασβεστίου στο χώμα αυξάνει το άρωμα των ανθών.
- Φυτεύετε το φθινόπωρο ή την άνοιξη και κάθε καλοκαίρι μετά το πέρας της ανθοφορίας κλαδεύετε τους βλαστούς κατά το 1/3 του μήκους τους.
- Πολλαπλασιάζεται με μόσχευμα 10-12 εκ. τον Αύγουστο και μεταφυτεύεται ως νεαρό φυτό την επόμενη Άνοιξη.
- Καλλωπιστική χρήση: για χαμηλούς φράχτες, για ασβεστούχα χαλικώδη εδάφη που δεν είναι εκμεταλλεύσιμα, για αρωματικούς κήπους.

συνταγή: ζάχαρη λεβάντας

Αν νομίζατε ότι η λεβάντα χρησιμοποιείται μόνο για να διώχνει το σκώρο από τη ντουλάπα σας είστε γελασμένοι. Οι gourmet κηπουροί ξέρουν πως τα λουλούδια της λεβάντας μπορούν να πρωταγωνιστήσουν στην κουζίνα τους! Ετοιμάστε ζάχαρη λεβάντας ανακατέβοντας μέσα σε γυάλινο βάζο 1 μέρος άνθη λεβάντας σε 10 μέρη κρυσταλλικής ζάχαρης. Αφήστε τα για 2 εβδομάδες και έπειτα πασπαλίστε με το αρωματικό αυτό άρτυμα τις τάρτες φρούτων, τις μαρμελάδες και τους λουκουμάδες! Η λεβάντα συνδυάζεται γευστικά με τα κρεμώδη τυριά (mascarpone, ricotta κ.λπ.), το δεντρολίβανο, το αρνί, το κοτόπουλο, την πάπια, τα αποξηραμένα φρούτα, το μέλι, τα γαλακτοκομικά προϊόντα (κρέμες) και τους ξηρούς καρπούς (καρύδια). Δεν έχετε παρά να πειραματιστείτε!

 

ΚΟΡΥΦΗ

Σούπερ τροφή ο σφένδαμος

Το σιρόπι σφενδάμου, πραγματικός θεσμός στον Καναδά (χρησιμοποιείται πολύ ως συνοδευτικό στις τηγανίτες και τις κρέπες, ενώ το φύλλο του δέντρου στολίζει τη σημαία της χώρας) και διαθέτει θεραπευτικές ιδιότητες, παρόμοιες με αυτές του μύρτιλου, του πράσινου τσαγιού και άλλων «σούπερ τροφών» του είδους, όπως αποκαλύπτει επιστημονική μελέτη που παρουσιάστηκε πρόσφατα. «Ανακαλύψαμε ότι διάφορα συστατικά του διαθέτουν αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, που έχουμε ήδη δει να δρουν κατά του καρκίνου, των διάφορων τύπων διαβήτη και των βακτηριολογικών λοιμώξεων», σημειώνει ο Ναβίντρα Σίραμ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Ρόουντ Αϊλαντ των ΗΠΑ, υπεύθυνος της έρευνας. Προσθέτει, μάλιστα, ότι οι πολυφαινόλες αυτού του εκχυλίσματος με το χρυσαφί χρώμα πιθανόν να συμβάλλουν και στη σταθεροποίηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα των διαβητικών, αναστέλλοντας την ενεργοποίηση των ενζύμων που θεωρούνται υπεύθυνα για την ασθένεια. Οι επιστήμονες, οι οποίοι μελέτησαν διεξοδικά το εκχύλισμα σφενδάμου του Κεμπέκ, εντόπισαν συνολικά 54 ευεργετικά συστατικά, από τα οποία πέντε ήταν εντελώς άγνωστα. Σε ένα από τα πέντε αυτά συστατικά δόθηκε η ονομασία κεμπεκόλη, προς τιμήν της γαλλόφωνης επαρχίας του Κεμπέκ, η οποία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός του εκχυλίσματος παγκοσμίως. Τα νέα μόρια που ανακαλύφθηκαν ίσως βοηθήσουν τους χημικούς να παρασκευάσουν καινούρια φάρμακα για διάφορες ασθένειες. Τα αποτελέσματα της έρευνας παρουσιάστηκαν στην ετήσια συνάντηση της American Chemical Society (Αμερικανική Ενωση Χημικών), στην Καλιφόρνια, και αναμένεται να δημοσιευτούν στο επόμενο τεύχος του περιοδικού «Journal of Functional Foods». Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από την Ομοσπονδία Παραγωγών Σφενδάμου του Κεμπέκ και από το υπουργείο Γεωργίας και Αγροτικών Τροφίμων του Καναδά.

ΚΟΡΥΦΗ

 

Σχολείο για καλλιέργεια αρωματικών φυτών «Σχολείο» για την καλλιέργεια αρωματικών φυτών, όπως μέντας, βασιλικού, δενδρολίβανου, λεβάντας, έστησε το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας με σκοπό να αποκτήσουν την απαιτούμενη τεχνογνωσία νέοι παραγωγοί από την ευρύτερη περιοχή, όπως των Φαρσάλων, ενώ θα παρέχει και στήριξη στη διερεύνηση προώθησης των προϊόντων και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

ΚΟΡΥΦΗ

Μαγειρική με βότανα για έξτρα νοστιμιά ΑΠΟ ΤΟ ΣΤΑΥΡΟ ΔΕΔΟΥΚΟ

Αποτελούν σημαντικό κομμάτι της ελληνικής παραδοσιακής μαγειρικής. Έχουν χαρακτηριστικά ιδιαίτερη μυρωδιά, είναι πολύ πλούσια σε δραστικά συστατικά, ιδίως πολυφαινόλες και αιθέρια έλαια, με αντιοξειδωτικές, αντιμικροβιακές, αντιικές, αντιφλεγμονώδεις και αντιγηραντικές ιδιότητες! Ο λόγος για τα βότανα και τα μπαχαρικά, φυσικά! Τα μαγειρικά βότανα προέρχονται από το φύλλωμα του φυτού και τις περισσότερες φορές χρησιμοποιούνται φρέσκα. Αντίθετα, τα μπαχαρικά προέρχονται συνήθως από τα σπόρια, τις ρίζες ή τον καρπό του φυτού και συνήθως είναι αποξηραμένα. Βότανα και μπαχαρικά δεν θεωρούνται λαχανικά, γιατί αφενός χρησιμοποιούνται σε πολύ μικρές ποσότητες, αφετέρου δεν μπορεί να αποτελέσουν από μόνα τους τροφή. 

ΑΝΗΘΟΣ: Οι πατάτες τον... λατρεύουν. Ταιριάζει με βραστές πατάτες ή πουρέ. Προστίθεται σε πίκλες, σαλάτες, μαγειρεμένα λαχανικά, αρακά, κουκιά, χορτόπιτες και σε «άσπρα» ψάρια. Κατά το μαγείρεμα, προσθέστε τον στο τέλος, γιατί ο βρασμός τον καταστρέφει. Δοκιμάστε να τον καταψύξετε είτε ολόκληρο είτε ψιλοκομμένο σε αεροστεγή γυάλινα δοχεία.

ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ: Όχι μόνο για «πέστο». Φρέσκος, κατεψυγμένος ή αποξηραμένος, χρησιμοποιείται με καλοκαιρινά λαχανικά (ντομάτες, κολοκύθια, μελιτζάνες), ψάρια, ομελέτες, σάλτσες, πίτσες, γαρνιτούρες (π.χ. φασόλια ή πατάτες σαλάτα) αλλά και στη ζαχαροπλαστική (παγωτά, σορμπέ). Ανακατέψτε τον με ελαιόλαδο, ως καρύκευμα για ζυμαρικά, ρύζι και σαλάτες. Αποτελεί το σημαντικότερο συστατικό της περίφημης σάλτσας «πέστο».

ΓΑΡΙΦΑΛΟ (μοσχοκάρφι): Και το γλυκό μοσχομυρίζει! Ο αποξηραμένος κάλυκας του φυτού χρησιμοποιείται ως μπαχαρικό κυρίως σε γλυκά ταψιού, μηλόπιτες, κουλούρια και κέικ. Ταιριάζει όμως με τα μαγειρευτά κρέατα στην κατσαρόλα, σε σάλτσες και μαρινάτες.

ΓΛΥΚΑΝΙΣΟ: Άλλη γεύση στο ψωμί. Οι σπόροι του χρησιμοποιούνται σε ψωμιά, κουλούρια, μίγματα για κιμά και γλυκά με αποξηραμένα φρούτα.

ΔΑΦΝΗ: Δοκιμάστε τη στην μπεσαμέλ. Τα φύλλα της (καλύτερα ολόκληρα) προστίθενται κυρίως σε σούπες, όσπρια (π.χ. φακές), σάλτσες κάθε είδους (ειδικά όμως ντομάτας και μπεσαμέλ), κρέατα, στιφάδο, ψάρια αλλά και στο τσάι.

ΔΕΝΤΡΟΛΙΒΑΝΟ: Και στο στιφάδο! Έχει πολύ έντονη γεύση. Χρησιμοποιείται αποξηραμένο σε σούπες, ψητά, στιφάδο, κλασικές συνταγές με κρέατα, διάφορα ψάρια, πατάτες, καρότα, κουνουπίδι, σάλτσες με βάση το γάλα, αρτοσκευάσματα, ενώ γίνεται και ρόφημα.

ΔΙΚΤΑΜΟ: Κάτι ξέρουν οι Κρητικοί! Χρησιμοποιείται κυρίως ως καταπραϋντικό ρόφημα αλλά και σε κρητικές συνταγές, συνήθως μαζί με άλλα βότανα, κυρίως ρίγανη και δεντρολίβανο.

ΔΥΟΣΜΟΣ: Ό,τι πρέπει για τις σούπες. Ταιριάζει στις σούπες με ζυμαρικά ή ρύζι, στις κρέμες με βάση την πατάτα, σε λαχανικά στον ατμό, αβγά και σαλάτες. Ο φρέσκος να χρησιμοποιείται μόλις κοπεί, χωρίς να τριφτεί ή να λιώσει.

ΘΥΜΑΡΙ: Το καλύτερο για μαρινάτες. Φρέσκο ή αποξηραμένο, αρωματίζει κρέατα (ιδίως αρνί), ψητά, ντομάτες, αβγά, σούπες, χορταρικά, όσπρια και ψάρι. Επειδή, αρωματίζει αργά το φαγητό, να τοποθετείται νωρίς στο μαγείρεμα ή να μπαίνει σε μαρινάτες.

ΚΟΛΙΑΝΤΡΟ (κορίανδρος): Άλλη γεύση στα γεμιστά! Έχει αρκετά βαρύ άρωμα. Χρησιμοποιείται ως γαρνιτούρα ή για ενισχυτικό της γεύσης σε γεμιστά, σάλτσες, λαχανικά, δημητριακά κ.ά. Οι σπόροι του γίνονται τσάι.

ΚΡΟΚΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ: Και το πιλάφι πέτυχε. Χρειάζεται ελάχιστη ποσότητα των στιγμάτων του! Δίνει ιδιαίτερο χρώμα σε όλα τα φαγητά (ριζότο, πιλάφι, πουλερικά, θαλασσινά, ψάρια κ.ά.). Πριν τον προσθέσετε διαλύστε τον πρώτα σε ζεστό νερό ή κρασί. Μπορείτε, επίσης, να τον διαλύσετε σε ένα ποτήρι γάλα, να το αφήσετε στο ψυγείο όλη τη νύχτα και να το πιείτε την επόμενη μέρα.

ΜΑΪΝΤΑΝΟΣ (πετροσέλινο): Πάει... παντού! Χρησιμοποιείται ψιλοκομμένος, είτε ως γαρνιτούρα είτε για την ενίσχυση της γεύσης σε γεμιστά, σάλτσες ντομάτας, λαχανικά, χορτόκρεμες, όσπρια, ζυμαρικά και ρύζι.

ΜΑΝΤΖΟΥΡΑΝΑ: Τη δοκιμάσατε σε σάλτσες; Χρησιμοποιούνται τα φύλλα της, φρέσκα ή αποξηραμένα. Μέσα σε ελαιόλαδο ή λαδόξιδο ενισχύει το άρωμά τους. Χρησιμοποιείται σε σάλτσες με ντομάτα, πίτες και ψητά πουλερικά.

ΜΑΡΑΘΟΣ: Στη Μακεδονία τον... λατρεύουν. Ιδανικός για μαρινάτες, τουρσιά και μίγματα μπαχαρικών. Πρωταγωνιστεί στα κρητικά παξιμάδια και στα μαγειρευτά της Μακεδονίας. Τα ψιλοκομμένα φρέσκα φύλλα του είναι εξαιρετικά σε σαλάτες, ενώ ταιριάζουν με τα ψάρια και σε συνταγές με ρύζι. Η μαραθόριζα είναι γνωστή και ως «φινόκιο».

ΜΕΝΤΑ: Για κεφτεδάκια μοναδικά. Προστίθεται σε γεμιστά, κεφτεδάκια, σάλτσες, φρούτα και ποτά. Και, βέβαια, γίνεται εξαιρετικό ρόφημα με χωνευτικές ιδιότητες.

ΡΙΓΑΝΗ: «Παντρεύεται» με ντομάτα & ελαιόλαδο. Χρησιμοποιείται είτε αποξηραμένη (κυρίως) είτε φρέσκια (η ελληνική ποικιλία είναι αυτοφυής και έχει άσπρα ανθάκια). Προσδίδει υπέροχο άρωμα σε κάθε είδους κρέας, ψάρια, ομελέτες, μελιτζάνες και σε οτιδήποτε περιλαμβάνει ντομάτα και ελαιόλαδο, όπως η χωριάτικη σαλάτα και όλα τα κοκκινιστά φαγητά. Μπορείτε, επίσης, να προσθέσετε αποξηραμένα κλαδάκια ρίγανης σε γυάλινα μπουκάλια ή βαζάκια με ελαιόλαδο και να το χρησιμοποιήσετε σε σαλάτες.

ΣΕΛΙΝΟ: Τέλειο στις άσπρες σούπες. Χρησιμοποιούνται τα φύλλα και τα κοτσάνια του, κυρίως σε άσπρες σούπες, σούπες με όσπρια και σαλάτες λαχανικών.

ΣΚΟΡΔΟ: Όχι μόνο στο τζατζίκι. Ταιριάζει ιδιαίτερα με σάλτσες ντομάτας και κρέατα, γίνεται τζατζίκι και σκορδαλιά. Με το μαγείρεμα η γεύση του γίνεται ηπιότερη.

ΤΡΑΧΟΥΡΙ (εστραγκόν): Ιδανικό για ψαρονοστιμιές. Έχει γλυκιά γεύση γλυκάνισου. Ταιριάζει με ψάρια, πουλερικά, χοιρομέρι και πιάτα αβγών.

ΦΑΣΚΟΜΗΛΟ: Για τυρολιχουδιές. Εκτός από την παρασκευή του γνωστού ροφήματος, τα φύλλα του μπορούν να προστεθούν σε ψητά με γαλοπούλα, χοιρινό και συνταγές με τυριά. Όταν είναι αποξηραμένο, μπορεί να αναμιχθεί με ελαιόλαδο και το μίγμα να προστεθεί σε ζυμαρικά, βρασμένα ή τηγανισμένα λαχανικά, κρέατα και ψάρια.

Τα βότανα της ελληνικής φύσης έχουν αντιοξειδωτικές, αντιμικροβιακές, αντιικές, αντιφλεγμονώδεις και αντιγηραντικές ιδιότητες.

Πώς θα τα συντηρήσετε Τα καρυκεύματα πρέπει να καταναλώνονται σε πολύ μικρές ποσότητες. Επίσης, να προστατεύονται από τη ζέστη και το φως, να μην εκτίθενται στον αέρα και να είναι φρέσκα, ει δυνατόν φρεσκοαλεσμένα. Διαφορετικά χάνουν σε ένταση και άρωμα, ενώ μερικά γίνονται, όταν είναι πολυκαιρισμένα, τοξικά! Ανεξέλεγκτη, μακρόχρονη κατανάλωση βοτάνων ή μπαχαρικών, ιδίως από άτομα με επιληψία ή εγκύους, μπορεί να επιφέρει ανεπιθύμητα αποτελέσματα στην υγεία και σοβαρές παρενέργειες.

Να θυμάστε: Τα αποξηραμένα μπαχαρικά και βότανα διατηρούνται έως και ένα έτος, με την προϋπόθεση της σωστής αποθήκευσης.

 

ΚΟΡΥΦΗ

Φρέσκα αρωματικά στη μαγειρική                                                              

Ένας απλός και ωραίος τρόπος για να δώσετε άρωμα και γεύση στο μαγείρεμα είναι να προσθέσετε λίγα φρέσκα μυρωδικά. Είναι εκπληκτική η μεταμόρφωση των γεύσεων στα πιάτα στα οποία υπάρχουν φρέσκα αρωματικά. Αν και μπορείτε να τα βρείτε στην αγορά, στις λαϊκές και στα σούπερ μάρκετ όλο το χρόνο, είναι το ίδιο εύκολο να τα έχετε και σε μικρά γλαστράκια στο μπαλκόνι σας ή στην αυλή σας. Δεν θέλουν ιδιαίτερη φροντίδα, βασικά ήλιο και νερό και τα έχετε διαθέσιμα κάθε στιγμή.
Κάθε μυρωδικό βέβαια ταιριάζει με διαφορετικά υλικά και, παρ’ όλο που έχουμε συνδυάσει κάποιες γεύσεις μεταξύ τους τολμήστε να πειραματιστείτε μαγειρεύοντας με διάφορα φρέσκα μυρωδικά και να βρείτε τις γεύσεις που σας αρέσουν.
Μερικά βασικά πράγματα για τη χρήση των μυρωδικών στο μαγείρεμα.
* Τα βάζετε στο τέλος του μαγειρέματος για να μη καταστραφεί η γεύση και το άρωμά τους.
* Αν χρησιμοποιήσετε ξερά, βάζετε αντίστοιχα τη μισή ποσότητα αφού τα ξερά έχουν πιο δυνατό άρωμα.
* Ο καλύτερος τρόπος για να περάσουν το άρωμά τους στο μαγείρεμα είναι να τα αφήσετε μέσα σε ελαιόλαδο αρκετές ημέρες ή να τα ανακατέψετε ψιλοκομμένα με βούτυρο. Μερικές σταγόνες από αρωματικό λάδι ή μία κουταλιά από το αρωματικό βούτυρο ανεβάζουν τη γεύση στα βρασμένα λαχανικά – κυρίως πατάτες, αλλά και σε ψητό κρέας ή ψάρι.
* Ακόμη και στα γλυκά, στα ποτά, στα αναψυκτικά και στα αφεψήματα, τα φρέσκα αρωματικά δίνουν πάντα φρέσκια γεύση.
Μυρωδικά - γευστικοί συνδυασμοί
* Βασιλικός: Ντομάτες (σαλάτα ή σάλτσες), λευκά τυριά, κοτόπουλο.
* Κόλιαντρος: Σε όλα τα πικάντικα πιάτα, θαλασσινά, κοτόπουλο, κολοκυθάκια.
* Μαντζουράνα: Κρέας, πατάτες, ντομάτα, κολοκυθάκια.
* Εστραγκόν: Θαλασσινά, κοτόπουλο, αβγά, κρέμα γάλακτος.
* Δυόσμος: Πατάτες, κουκιά, αρακάς, αρνάκι, θαλασσινά, παντζάρια, σαλάτες με ντομάτα ή αγγούρι, λευκά τυριά (κυρίως χαλούμι).
* Θυμάρι: Σε ζωμούς, σάλτσες, ψητό κρέας ή ψάρι, πατάτες.
* Ρίγανη : Κρέας, πατάτες, κοτόπουλο, σάλτσες με λευκό κρασί.
* Μελισσόχορτο: Θαλασσινά, φρούτα, γλυκές σάλτσες για παγωτό.
* Λουίζα: Χοιρινό, ψάρια, σέλερι, σελινόριζα.
* Φασκόμηλο: Χοιρινό, λουκάνικα, κοτόπουλο, κίτρινη κολοκύθα.
* Δεντρολίβανο: Θαλασσινά (κυρίως μύδια), ψάρια, αρνάκι, κοτόπουλο, πατάτες.
Αρωματικό λάδι για περισσότερη γεύση στα πιάτα
Τα αρωματικά λάδια είναι πολύ καλός τρόπος για να διατηρήσετε τη γεύση και το άρωμα των φρέσκων μυρωδικών. Πρώτα απ’ όλα χρειάζεστε καλής ποιότητας ελαιόλαδο και φυσικά φρέσκα μυρωδικά. Ξεπλένετε τα μυρωδικά και τα αφήνετε να στεγνώσουν πολύ καλά επάνω σε πετσέτα ή απορροφητικό χαρτί. Βάζετε 2 χούφτες περίπου σε μισό λίτρο ελαιόλαδο και το αφήνετε 2 εβδομάδες σε σκιερό και δροσερό μέρος. Στη συνέχεια στραγγίζετε το λάδι και το μεταφέρετε σε καθαρό και στεγνό μπουκάλι. Το αρωματικό λάδι είναι έτοιμο για χρήση.
Μερικές ιδέες:
1. Μπορείτε να φτιάξετε βινεγκρέτ ή οποιοδήποτε ντρέσσινγκ για σαλάτες, αντικαθιστώντας το απλό ελαιόλαδο της συνταγής με αρωματικό λάδι.
2. Ακόμη μπορείτε να σοτάρετε κρέας, ψάρι ή λαχανικά σε λίγο αρωματικό λάδι για να περάσει η γεύση του μυρωδικού στο μαγείρεμα.
3. Πολύ ωραία ιδέα είναι να περιχύσετε βρασμένες πατάτες (όσο είναι ζεστές) ή ψημένο ψάρι ή κοτόπουλο.
4. Δοκιμάστε το ακόμη με ψημένο τυρί (κατσικίσιο, χαλούμι ή φέτα) ή σε ψημένες φέτες χωριάτικου ψωμιού.
Ιδέες για μείγματα βοτάνων για αρωματικά λάδια:
• Βασιλικός, ξύσμα λεμονιού, τσίλι πιπεριά
• Δεντρολίβανο, θυμάρι, ρίγανη, φασκόμηλο
• Άνηθος, ξύσμα λεμονιού, σκόρδο
• Φρέσκος κόλιαντρος, ξύσμα λάιμ, τσίλι πιπεριά
• Ματζουράνα, θυμάρι, ρίγανη

 

ΚΟΡΥΦΗ

Το σπαθοχορτο & σπαθολαδο

 

Το σπαθοχορτο ειναι ενα μικρο αυτοφυτο φυτο που βγαινει σε πολλα μερη της Ελλαδας, (οπως και σε αλλες χωρες βέβαια). Ειναι γνωστο απο την αρχαιοτητα. Το αναφερουν ο Γαληνος και ο Διοσκουριδης σαν επουλωτικο για πληγες και εγκαυματα. Πηρε δε το ονομα του, σπαθοχορτο, γιατι οι Αρχαιοι Σπαρτιατες το χρησιμποιουσαν για τις πληγες απο τα βέσπαθια. Ξεραμενα τα ανθη του, πινονται σαν τσαϊ και ειναι αντικαταθλιπτικο, καταπολεμα την αϋπνια, και επουλωνει το ελκος. Στην Αμερικη καλλιεργουνται 1000000 στρεματα με το εκπληκτικό αυτό φυτο ,που το χρησημοποιουν ως αντικαταθλιπτικο.
Το Σπαθολαδο εχει πολλες ιδιοτητες ωστόσο. Λογω τις ιδιοτητας του να αναπλαθει τα κυτταρα, ειναι αριστο επουλωτικο για πληγες και εγκαυματα, στα οποια εξαλειφει και τα σημαδια. Επισης ειναι εξαιρετικα αποτελεσματικο για τους ρευματισμους, για την ισχιαλγια, για τους κυρσους, και για καθε λογης σπυρακια και κρεατοελιες. Είναι επίσης εξαιρετικό και για εξωτερικη χρηση, αλλα δεν βλαπτει και εαν καποιος το πιει ( γινεται απο αγνο λαδι ελιας και ανθη του βοτανου! ) Σαν ποσιμο χρεισιμοποιουνται τα ξεραμενα ανθη του βοτανου, βρασμενα σαν τσαϊ. Κανει καλο στους πονους του στομαχου, στο ελκος, και στην καταθλιψη. Το φυτο εκει που καλιεργειται, χρισημευει κυριως για αντικαταθλιπτικο, και κατα της αυπνιας. Ετσι μπορει καποιος να πιει και το σπαθολαδο, απλως η γευση του δεν ειναι και η καλυτερη..;);)
Στη Γερμανια συνταγολογειται εδω και πολλα χρονια ως αντικαταθλιπτικο!
Είναι ο καιρός του για μάζεμα..από οσο γνωρίζω βρίσκει κανείς πολύ εύκολα στην περιοχή μας, οπότε τέλη του μηνός αρχές του επομένου μήνα..κάντε όλοι εναν ομορφο περιπατο με τους αγαπημενους σας φιλους και μαζεψτε λιγο ..ενα καλο ματσακι..φρεσκο ομως..μεσα σε 1,5 λιτρο καλου ελαιολαδου..κατα προτίμηση αγουρελαίου ειτε εξτρα παρθένου..ειναι ετοιμο να το αφήσετε στο μπαλκόνι σας εξω στον ήλιο για 40 ημερες μεχρι να γινει εντελως κοκκινο! Και ειναι ετοιμο για το φαρμακειο του νοικοκυριού σας ! Ειναι εξαιρετικο δε να σημειωθει για εγκαυματα απο πανες..συγκαμματα για μικρα μπεμπε..εντελως αγνο..διχως το παραμικρο ιχνος χημικων προσθετων, παραμπενς και αλλων επιβαρυντικων στοιχειων..καλη επιτυχια λοιπον..και καλη ανταμωση στους αγρους για το μαζωμα του!

 

ΚΟΡΥΦΗ

Χαμομήλι αγνό και θαυματουργό! ΑΠΟ ΤΗ ΜΑΡΙΝΑ ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ

Πασίγνωστο και αγαπητό ήδη από τα αρχαία χρόνια για τις πάμπολλες θεραπευτικές του ιδιότητες και το πλήθος των ευεργετικών συστατικών του, το χαμομήλι το ευγενές, (Chamaemelum Nobile όπως είναι η επιστημονική του ονομασία), θεωρείται φίλος των μωρών και των ηλικιωμένων αλλά και όσων πάσχουν από ευσυγκινησία, θλίψη, άγχος, υπερένταση, αϋπνία. 

Χίλιες και μία χρήσεις!
Χρησιμοποιείται για δυσπεψίες, δερματικούς ερεθισμούς, τσιμπήματα εντόμων, νευράκια και πόνους κολικών ή οδοντοφυΐας μωρών και παιδιών.

Καταπολεμά: αναφυλαξία, φαγούρα, δερματικά.

Είναι εφιδρωτικό, αντιπυρετικό, βακτηριοκτόνο, παυσίπονο, ηρεμιστικό και καταπολεμά πονοκεφάλους, ζαλάδες, νευραλγίες. (λόγω των σαλικυλικών που περιέχει και η ασπιρίνη).

Οι αντισηπτικές του ιδιότητες προστατεύουν από προβλήματα του πεπτικού και μολύνσεις του βλεννογόνου.

Κατά τους ερευνητές του Imperial College Λονδίνου, η κατανάλωση χαμομηλιού προκαλεί την εμφάνιση ουσιών (π.χ. γλυκίνη) που καλμάρουν τους μυϊκούς σπασμούς και καταπολεμούν τις φλεγμονές.

Συστήνεται για: κρυολογήματα, ακμή, κολίτιδα, στομαχικά έλκη. Τις μαλακτικές του ιδιότητες αξιοποιούν οι βιομηχανίες φαρμάκων και καλλυντικών για τις ευαίσθητες επιδερμίδες και ξηροδερμίες.

Το φρέσκο είναι καλύτερο!
Το φρέσκο χαμομήλι ωφελεί περισσότερο, ιδιαίτερα αν το μαζέψετε μόνοι σας από την εξοχή, αποφεύγοντας αυτό που φύεται στις άκρες των δρόμων, που είναι γεμάτο από τις βλαβερές ουσίες των εξατμίσεων. Θα διαπιστώσετε πως έστω κι ένα λουλουδάκι, φρέσκο ή αποξηραμένο στο σπίτι, έχει δυνατότερο άρωμα από ένα σακουλάκι εμπορίου, ξεχασμένο στα ράφια.

Αποξήρανση από... σπίτι
Κόβουμε τα ανθάκια από τους βλαστούς, τα στρώνουμε αραιά σε χαρτί κουζίνας και τα αφήνουμε σε μέρος σκιερό και αεριζόμενο να αποξηρανθούν, ώστε να διατηρήσουν το χρώμα και τη χημική τους σύνθεση (τα γυρίζουμε κάθε 2-3 μέρες). Κατόπιν τα κλείνουμε σε γυάλες μέσα στο ντουλάπι. Διατηρούν πλήρεις ιδιότητες επί ένα χρόνο.

Αντενδείξεις
Αν και θεωρείται ασφαλές βότανο, πρέπει να το αποφεύγουν οι έγκυες (είναι εμμηναγωγό), όσοι πάσχουν από άσθμα και όσοι έχουν αλλεργία σε μαργαρίτες ή χρυσάνθεμα. Σε μεγάλες ποσότητες μπορεί να προκαλέσει εμετό. Καλό είναι να το αποφεύγουν όσοι παίρνουν αντιπηκτικά, βαρβιτουρικά, αντισπασμωδικά, υπνωτικά, αντικαταθλιπτικά, αντιισταμινικά, αντισυλληπτικά, ηρεμιστικά (όπως Βάλιουμ) ή άλλα ηρεμιστικά βότανα. Είναι ασύμβατο με το αλκοόλ.

Ιδέες με... χαμομήλι!

Για κολικούς εντέρων και τυμπανισμό: έγχυμα χαμομηλιού και μαραθόσπορου.

Για μεταξένια μαλλιά ξέβγαλμα στο λούσιμο.

Τέλειο χαρμάνι για στρες, κόπωση, αϋπνία, κακή διάθεση με: χαμομήλι, λυκίσκο, τίλιο, ρολογιά, μαντζουράνα, βάλσαμο.

Απολαυστικό τσάι χαμομηλιού & κρόκου
Σε 1 κούπα βραστό νερό μουλιάζουμε 1½ γεμάτη κουταλιά χαμομήλι και 3-4 «κλωστές» κρόκου. Σε 10' σουρώνουμε και... να ένα υπέροχο ρόφημα, με χρυσαφί χρώμα, πικάντικο άρωμα, «γεμάτη» γεύση και μοναδικές... χάρες, αφού στις ιδιότητες του χαμομηλιού προστίθενται και αυτές του κρόκου: τονωτικό καρδιάς και πνευματικής διαύγειας και... εχθρός της χοληστερίνης!

Κρέμα χαμομηλιού

Υλικά:

2-3 κουταλιές σούπας νισεστέ (άνθος αραβοσίτου)

5-6 κουταλιές ζάχαρη

750 γρ. φρέσκο γάλα πλήρες

1 κούπα τσάι χαμομηλιού - κρόκου

2 κουταλιές χοντροκομμένο φιστίκι Αιγίνης

Εκτέλεση: Διαλύουμε καλά τη ζάχαρη και το νισεστέ στο τσάι. Ζεσταίνουμε το γάλα σε χαμηλή φωτιά και προσθέτουμε το μείγμα του τσαγιού, ανακατεύοντας συνεχώς ώσπου να αρχίσει να πήζει. Μοιράζουμε σε 4 μπολ και, αφού κρυώσει, το βάζουμε στο ψυγείο. Έπειτα από δύο-τρεις ώρες σερβίρουμε, πασπαλισμένο με το φιστίκι.

Δοκιμάστε το!

Φτιάξτε έγχυμα (τσάι): σε καυτό νερό ρίχνουμε 2 κουταλάκια χαμομήλι, το αφήνουμε να μουλιάσει (10-15'), σουρώνουμε και το πίνουμε έως 3 φορές την ημέρα, ανάμεσα στα γεύματα.

Ιδανικό για γαργάρες/μπουκώματα: ειδικά στις περιπτώσεις με πονόλαιμο, άφθες, ερεθισμένα ούλα από μολύνσεις ή εξαγωγή δοντιών.

Τέλειο για εντριβές: Ζεσταίνουμε σε χαμηλή φωτιά σε μικρό σκεύος 3-4 κουταλιές ελαιόλαδο. Προσθέτουμε 2-3 κουταλιές άνθη χαμομηλιού, τα αφήνουμε να βγάλουν το έλαιό τους, σουρώνουμε με γάζα, κάνουμε ελαφριά εντριβή στην κοιλίτσα των μωρών και... αντίο κολικοί! Επίσης καλμάρει πόνους στομάχου, τυμπανισμού και κολικών παιδιών και ενηλίκων.

Και στο μπάνιο: Ρίξτε 200 γρ. άνθη στην μπανιέρα, για κουρασμένους μυς, εκτεταμένους δερματικούς ερεθισμούς ή για να καλμάρουν οι αιμορροΐδες. Προσθέτοντας 2 κούπες έγχυμα στο βραδινό μπάνιο των ανήσυχων μωρών και παιδιών, τα προετοιμάζετε για ύπνο ελαφρύ.

Κάνει και για πλύσεις: είναι ιδανικό για την ευαίσθητη γυναικεία περιοχή.

Σαν κομπρέσα: Αφήνουμε 1-2 κουταλιές χαμομήλι να μουλιάσει σε ½ κούπα βραστό νερό (για 10'). Το πολτοποιούμε, το βάζουμε πάνω σε γάζα και το τοποθετούμε στο πονεμένο μέρος (μώλωπες, πιασμένους μυς, κράμπες, τσιμπήματα εντόμων).

Και μάσκα antistress: σε ένα μπολ διαλύουμε ένα κουταλάκι μέλι και έναν κρόκο αβγού με 2 κουταλιές χλιαρό έγχυμα χαμομηλιού. Απλώνουμε σε καθαρό πρόσωπο, αφήνουμε για 10', ξεβγάζουμε με χλιαρό νερό και... ακτινοβολούμε φρεσκάδα!

Χαμομήλι: ένα βότανο με θεραπευτικές και καλλυντικές ιδιότητες

Οι αντισηπτικές του ιδιότητες προστατεύουν από προβλήματα του πεπτικού και μολύνσεις του βλεννογόνου

Χαμομήλι το ευγενές: chamaemelum nobile. Γνωστό από τα χρόνια της αρχαιότητας για τις θαυματουργές – κυρίως καταπραϋντικές - ιδιότητες του, το βότανο αυτό δεν πρέπει να λείπε από το ντουλάπι του σπιτιού, καθώς χρησιμεύει δια πάσα νόσον. Δεν μπορείτε να χωνέψετε; Υποφέρετε από φαγούρα; Δυσκολεύεστε να κοιμηθείτε; Το χαμομήλι ανακουφίζει από έντονα συναισθηματικά προβλήματα, ηρεμεί το νευρικό σύστημα, έχει αντιβακτηριδιακές και αντιφλεγμονώδεις δράσεις, βοηθά σε περιπτώσεις έλκους, κολικούς εντέρων και τυμπανισμό, συμβάλλει στην ανακούφιση των παιδιών από τους πόνους της οδοντοφυίας. Οι αντισηπτικές του ιδιότητες προστατεύουν από προβλήματα του πεπτικού και μολύνσεις του βλεννογόνου. Το άνθος χαμομηλιού είναι πολύτιμο για εντριβές, δρα μάλιστα ιδιαίτερα αποτελεσματικά στους κοιλόπονους των μωρών. Ζεστάνετε σε χαμηλή φωτιά 3-4 κουταλιές ελαιόλαδου και προσθέστε 2-3 κουταλιές χαμομηλιού, αφήνοντας το να αποβάλει το έλαιο του. Σουρώστε και έχετε στα χέρια σας ένα ισχυρό θεραπευτικό μέσο για μικρούς και μεγάλους. Συνιστάται για πλύσεις στη γενετήσια περιοχή, καθώς έχει αντισηπτικές ιδιότητες, ενώ μπορεί να ανακουφίσει οιδήματα, τσιμπήματα εντόμων και μώλωπες (το αφήνουμε να μουλιάσει σε βρασμένο νερό, για διάστημα 10 λεπτών). Και ο κατάλογος δεν έχει τέλος, αφού μπορείτε να το χρησιμοποιήσετε ακόμη και στο λούσιμο (ξέβγαλμα), κάνει μεταξένια τα μαλλιά.
Καλλυντικές ιδιότητες
Αν έχετε φυσικά ξανθά μαλλιά και θέλετε να ενισχύσετε το χρώμα τους χωρίς την χρήση βλαβερών χημικών συστατικών, λουστείτε (ειδικά τώρα, το καλοκαίρι) με αφέψημα χαμομηλιού. Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό.
Το βότανο αυτό μπορεί να σας χρησιμεύσει ακόμη και ως ντεμακιγιάζ. Αν δεν έχετε στην τουαλέτα σας γαλάκτωμα καθαρισμού, φτιάξτε μείγμα με 2 κουταλιές γάλα και 2 κουταλιές από αφέψημα χαμομηλιού. Βάλτε το σε βαμβάκι ή κατευθείαν στο πρόσωπο σας.
Αν υποφέρετε από μαύρους κύκλους ή πρησμένα μάτια, τοποθετήστε κομπρέσες χαμομηλιού (αφού κρυώσει) στην ευαίσθητη αυτή περιοχή για 10 λεπτά.
Ποιοί πρέπει να το αποφεύγουν
Οι έγκυες _ θεωρείται εμμηναγωγό.
Οι αλλεργικοί σε μαργαρίτες και χρυσάνθεμα.
Οι πάσχοντες από άσθμα.
Οι πάσχοντες από έλλειψη σιδήρου. Μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση σιδήρου από το έντερο.
Όσοι ακολουθούν φαρμακευτική αγωγή με αντικαταθλιπτικά, ηρεμιστικά, υπνωτικά, και άλλα συναφή σκευάσματα.
Όσοι αγαπούν το αλκοόλ.
 

 

ΚΟΡΥΦΗ

 

Κόλιανδρος εναντίον των βακτηρίων

Εξολοθρεύει E. coli, σαλμονέλα και το υπερβακτήριο MRSA σύμφωνα με νέα μελέτη

Το φαρμακείο της φύσης αποδεικνύεται ισχυρό εκεί όπου τα «ανθρώπινα» συνθετικά φάρμακα δεν μπορούν να υπερηφανευθούν για τις επιδόσεις τους. Ο ταπεινός κόλιανδρος, μυρωδικό διαδεδομένο στη μεσογειακή κουζίνα, φαίνεται ότι είναι σε θέση να εξολοθρεύει επικίνδυνα βακτήρια όπως το E. coli, η σαλμονέλα και το ιδιαίτερα ανθεκτικό υπερβακτήριο MRSA.

Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξαν επιστήμονες οι οποίοι «δοκίμασαν» το έλαιο του μυρωδικού σε μια σειρά από βακτήρια που προκαλούν σοβαρές λοιμώξεις και δηλητηριάσεις και το βρήκαν άκρως θανατηφόρο. Όπως υποστηρίζουν, η χρήση του στο φαγητό και σε κλινικά σκευάσματα θα μπορούσε να συμβάλει στην πρόληψη τροφικών δηλητηριάσεων και στη θεραπεία ασθενειών που εμφανίζονται να ανθίστανται στα αντιβιοτικά.

Αποτελεσματικός σε μικρές δόσεις

Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Μπέιρα Ιντεριόρ της Πορτογαλίας με επικεφαλής τη Φερνάντα Ντομίνγκες χρησιμοποίησαν έλαιο κοριάνδρου (Coriandrum sativum) εναντίον 12 στελεχών βακτηρίων, μεταξύ των οποίων τα Escherichia coli, Salmonella enterica, Bacillus cereus και Staphylococcus aureus (MRSA).

Όπως περιγράφουν στο σχετικό άρθρο τους, το οποίο δημοσιεύτηκε στην επιστημονική επιθεώρηση «Journal of Medical Microbiology», το έλαιο αποδείχθηκε εξαιρετικά δραστικό. Σε διαλύματα με περιεκτικότητα μόλις 1,6% ή και μικρότερη ανέκοψε την ανάπτυξη όλων των βακτηρίων και εξολόθρευσε τα περισσότερα από αυτά.

Ισχυρή αντιβακτηριακή δράση

Η μελέτη όχι μόνο αποδεικνύει την αντιβακτηριακή δράση του κοριάνδρου αλλά περιγράφει και τον μηχανισμό της.

«Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι το έλαιο του κορίανδρου καταστρέφει τη μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο του βακτηρίου. Ετσι διαρρηγνύει το φράγμα που χωρίζει το κύτταρο από το περιβάλλον του και καταστέλλει ουσιαστικές διαδικασίες, συμπεριλαμβανομένης της αναπνοής, οδηγώντας τελικά στον θάνατο του βακτηριακού κυττάρου» εξήγησε η κυρία Φερνάντες.

Ο κόλιανδρος έχει χρησιμοποιηθεί ανά τους αιώνες ως βότανο για την ανακούφιση από τους πόνους, τις κράμπες, τους σπασμούς, τη ναυτία, τη δυσπεψία και τις μολύνσεις από μύκητες. Το έλαιό, το οποίο παράγεται από τους σπόρους του, είναι σήμερα ένα από τα πλέον διαδεδομένα στον πλανήτη ενώ χρησιμοποιείται και ως συστατικό σε τρόφιμα του εμπορίου.

 

ΚΟΡΥΦΗ

Βασιλικός: Δροσερός και πιπεράτος ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΡΙΝΑ ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ

Ήρθε από την Ανατολή, εγκαταστάθηκε στη Μεσόγειο, απλώθηκε σύντομα στο Βορρά και ταξίδεψε με τον Κολόμβο στο Νέο Κόσμο. Ιταλοί και Έλληνες τον αγαπούν όσο κανένα άλλο αρωματικό, για το... βαρύ γλυκό άρωμά του και την πιπεράτη όσο και δροσερή του γεύση. Ήρθε από την Ανατολή, εγκαταστάθηκε στη Μεσόγειο, απλώθηκε σύντομα στο Βορρά και ταξίδεψε με τον Κολόμβο στο Νέο Κόσμο. Ιταλοί και Έλληνες τον αγαπούν όσο κανένα άλλο αρωματικό, για το... βαρύ γλυκό άρωμά του και την πιπεράτη όσο και δροσερή του γεύση.

Το καλύτερο φλερτ Οι ποικιλίες του βασιλικού ξεπερνούν τις 60 ? μικρόφυλλος, πλατύφυλλος, γιγαντόφυλλος, πράσινος, πρασινομόβ, μοβ-μαύρος. Όσο πιο σκούρος, τόσο πιο πιπεράτος σε άρωμα και γεύση. Στο... φλερτ με τη βασίλισσα του καλοκαιριού, την ντομάτα, τον συναγωνίζεται ο μαϊντανός, που πάει με όλα, αλλά ωχριά μπροστά στις χάρες του βασιλικού, που εξιτάρουν τις αισθήσεις.

Οι συμπάθειες & οι αντιπάθειές του Ο βασιλικός δεν μπλέκει με τα αρωματικά του βουνού (ρίγανη, θυμάρι, θρούμπι), αλλά τα αντικαθιστά επάξια! Με το στιβαρό του άρωμα κόβει τη μυρωδιά των λευκών τυριών, εξευγενίζει το σκόρδο, γίνεται εξωτικός με κάρδαμο, γαρίφαλο ή μοσχοκάρυδο, δεν πολυπάει με βανίλια ή κανέλα, ενώ συνοδεύει... ιπποτικά την αέρινη, λεμονάτη λουίζα! Το τσάι του είναι άριστο ορεκτικό. Αρωματίζει εκλεκτά ξίδια, λάδια και κρασιά, ποτά χωρίς άρωμα (ρακή, βότκα) και δίνει στα σπιτικά ηδύποτα αρωματική και γευστική σπιρτάδα, μαζί με μια ανεπαίσθητη πικράδα, για να μη λιγώνουν.

Για να γίνει φουντωτός & καμαρωτός
Είναι φυτό μονοετές, ζει από άνοιξη έως και φθινόπωρο.

Φυτεύεται με σπόρους, όμως είναι καλύτερο να αγοράσετε φιντάνια από φυτώρια και να μεταφυτέψετε 2-3 μαζί σε πλατιά γλάστρα. Έτσι θα αποκτήσετε ένα φουντωτό φυτό, που πιάνει εύκολα και αναπτύσσεται γρήγορα κάτω από τον ήλιο με άφθονο πότισμα.

Για να φουντώσει, κόβετε λυγερά κλωνάρια που, αν τα βάλετε στο νερό, σε 1-2 εβδομάδες θα αναπτύξουν ρίζες και μπορούν να φυτευτούν.

Ιούλιο-Αύγουστο ο βασιλικός "στολίζεται" με άσπρα ή άσπρα-μοβ ανθάκια. Για να μην "ξυλιάσει", πρέπει να κόβονται οι ανθισμένες κορυφές.

Από Σεπτέμβριο κυκλοφορεί ο "χειμωνιάτικος" βασιλικός, που με φροντίδα αντέχει έως τις γιορτές.

Πώς θα τον συντηρήσεις Συλλέγεται - πριν και κατά την ανθοφορία -, πλένεται, στεγνώνεται και, όταν αποξηρανθεί, φυλάσσεται μέσα σε βάζα, στα ντουλάπια.

Γεμίζουμε καθαρές γυάλες με πλυμένα και καλοστεγνωμένα πλατιά φύλλα βασιλικού, τα σκεπάζουμε με λάδι και τα διατηρούμε στο ψυγείο.

Φυσικές συνταγές Για τον πονοκέφαλο: 2-5 σταγόνες αιθέριο έλαιο, συν 1 κουταλάκι μέλι μέσα σε λίγο νερό.

Για την ψύξη στο κεφάλι: εισπνοές καυτού αφεψήματος.

Για τους πονεμένους μυς: μασάζ με λίγες σταγόνες αιθέριο έλαιο διαλυμένες μέσα σε αμυγδαλέλαιο.

Για τη φαγούρα: κοπανισμένα φύλλα σε γάζα, που τοποθετείται πάνω στο ερεθισμένο δέρμα.

Για τα τσίμπημα εντόμων/σκορπιών: τρίψτε νωπά φύλλα πάνω στο τσίμπημα.

Αντενδείξεις Η συχνή χρήση προκαλεί λήθαργο και μειώνει την αυτοσυγκέντρωση.

Η απευθείας χρήση του αιθέριου ελαίου πάνω στο δέρμα μπορεί να το ερεθίσει, ενώ η μεγάλη ποσότητα μπορεί να προκαλέσει έως και έγκαυμα. Διαλύστε το αιθέριο έλαιο πάντα σε έλαιο βάσης (π.χ. αμυγδαλέλαιο).

Να μη λαμβάνεται κατά την εγκυμοσύνη.

Βασιλιάς και στην κουζίνα

Ταλιατέλες με βασιλικό
Συνταγή-αστραπή

ΥΛΙΚΑ για 4 άτομα

2 πακέτα πέστροφα καπνιστή

1 πακέτο ταλιατέλες

1 κουτί κρέμα γάλακτος (15% λιπαρά)

1 βαζάκι χαβιάρι σολομού (μαύρο ή κόκκινο)

1 σκελίδα ψιλοκομμένο σκόρδο

1 κούπα ψιλοκομμένος βασιλικός

λίγο ρούμι (προαιρετικά)

100 γραμμ. τριμμένη παρμεζάνα

φρεσκοτριμμένο πιπέρι/μοσχοκάρυδο, ελάχιστο αλάτι

* Σιγοβράστε την κρέμα γάλακτος μαζί με το σκόρδο και το βασιλικό, προσθέστε τα φιλέτα πέστροφας σε κομμάτια 4-6 εκ., ραντίστε με ρούμι, αφήστε 5-7 λεπτά και αποσύρετε από τη φωτιά. Προσθέστε πιπέρι, μοσχοκάρυδο και ελάχιστο αλάτι. Περιχύστε με τη σάλτσα τις ταλιατέλες, προσθέστε το χαβιάρι σολομού και τριμμένη παρμεζάνα και στολίστε με κλωναράκι βασιλικού.

Πέστο Τζενοβέζε
Απογειώνει τις αισθήσεις

ΥΛΙΚΑ για 3-4 άτομα

1 πακέτο σπαγγέτι

2-3 σκελίδες σκόρδο

1 κούπα βασιλικός

1/2 κούπα κουκουνάρι

3/4 κούπας παρθένο ελαιόλαδο (καλύτερα αγουρέλαιο)

1 κούπα τριμμένη παρμεζάνα nαλατοπίπερο

* Στο γουδί ή στο μούλτι πολτοποιούμε τα υλικά, ώσπου να γίνουν μια ενιαία σάλτσα, την οποία προσθέτουμε πάνω από τα μόλις βρασμένα αλ ντέντε σπαγγέτι.

Ενδιαφέρουσα παραλλαγή: 3/4 κούπας βασιλικό, 1/3 κούπας μαϊντανό, 1/4 κούπας ανάλατο ηλιόσπορο ή 1/4 κούπας φουντούκια μακαντέμια, για γεύση... Χαβάης!

ΚΑΙ ΓΕΥΣΤΙΚΑ ΚΟΛΠΑ Με μπόλικο βασιλικό, κιμά, ντομάτα και σκόρδο γίνεται μια... αχτύπητη μπολονέζ.

Απολαυστική ανάπαυλα από τη χωριάτικη, η σαλάτα βασιλικού, ντομάτας, μοτσαρέλας, με παρθένο ελαιόλαδο, ήπιο ξίδι από κρασί (όχι μπαλσάμικο) και 1 μικρό ποτηράκι με γκράπα.

 

ΚΟΡΥΦΗ

ΤΡΙΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΩΣ Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΑ ΦΥΤΑ, ΕΧΕΙ ΑΦΗΣΕΙ ΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΩΝ ΕΡΜΑΙΟ ΣΤΗ ΓΡΑΦΕΙΟΚΡΑΤΙΑ, ΤΗΝ ΑΔΡΑΝΕΙΑ, ΤΗΝ ΠΟΛΥΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΦΘΟΡΑ

Ανθηρή η αρωματική χλωρίδα, μαραμένη η αξιοποίησή της

Μολονότι η Ελλάδα διαθέτει χιλιάδες αρωματικά φυτά και βότανα και θα μπορούσε να είναι σήμερα παγκόσμιος κολοσσός στη βιομηχανία φυσικών καλλυντικών, μόλις τις τελευταίες δεκαετίες έβαλε πλώρη, πρώτα για να πείσει την ελληνική αγορά κι έπειτα για να διεισδύσει στις διεθνείς, έχοντας απέναντί της γιγάντιες πολυεθνικές εταιρείες, που κυριαρχούν στα συμβατικά καλλυντικά.

Εξαιτίας της κυριαρχίας της χημείας στον 20ό αιώνα, το ενδιαφέρον του αγροτικού πληθυσμού για τα αρωματικά φυτά και βότανα για πολλά χρόνια παρέμενε περιορισμένο και μόνο για οικιακή χρήση, κυρίως για αφεψήματα και όχι για καλλυντικά. Το ενδιαφέρον για τα αρωματικά βότανα και φυτά αναζωπυρώθηκε τα τελευταία χρόνια με την αλλαγή νοοτροπίας που οδήγησε στην ορθολογικότερη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων και στον περιορισμό της χρήσης χημικών πρόσθετων στην κοσμητολογία.

Βιοποικιλότητα

Η χώρα μας είναι απ'τις πλουσιότερες της Ευρώπης και του κόσμου σε βιοποικιλότητα, εξηγεί η Ελένη Μαλούπα, ερευνήτρια του ΕΘΙΑΓΕ, υπεύθυνη του Βαλκανικού Βοτανικού Κήπου Κρουσσίων και εθνική εκπρόσωπος για τη διατήρηση των αυτοφυών εκτός τόπου.

«Τα αυτοφυή φυτά της Ελλάδας είναι περίπου 6.000 φυτικά είδη και υποείδη, τα οποία αποτελούν σχεδόν το 50% των αυτοφυών φυτών της Ευρώπης! Εξ αυτών, τα 700 είδη είναι ενδημικά, δηλαδή δεν τα βρίσκουμε πουθενά αλλού στον κόσμο, ενώ περίπου 20% είναι αρωματικά ή και φαρμακευτικά φυτά. Σημαντικός αριθμός των ελληνικών φυτικών ειδών παρουσιάζουν πτητικά συστατικά, που κυρίως ανήκουν στην ομάδα των τερπενίων και είναι υπεύθυνα για τις αρωματικές τους ιδιότητες», λέει.

Στην Αγγλία ευδοκιμούν μόλις 800 είδη και υποείδη φυτών και η Ελλάδα είναι η 3η χώρα σε παγκόσμια κατάταξη, δεδομένου του αριθμού ενδημικών φυτών, ανάλογα με το γεωγραφικό της μέγεθος!

Βεβαίως, η απουσία πολιτικής βούλησης και στρατηγικού σχεδιασμού για δεκαετίες, σε συνδυασμό με τα γνωστά βαρίδια της ελληνικής πραγματικότητας (γραφειοκρατία, πολυνομία, προβλήματα στην αδειοδότηση), άφησε στην τύχη τους και χωρίς κατάρτιση τους αγρότες, που θα μπορούσαν σήμερα να έχουν ένα αξιοπρεπές εισόδημα από καλλιεργήσιμα ελληνικά αρωματικά βότανα και φυτά. Το μέγεθος της ελληνικής αγοράς είναι 5 φορές μικρότερο από το μέσο ευρωπαϊκό, ενώ ανοιχτή πληγή παραμένει η παράνομη συλλογή ελληνικών βοτάνων από ξένες εταιρείες, μέσω τρίτων.

Μελέτη

Βοτανοσυλλέκτες, παραγωγοί, γεωπόνοι, φυτωριούχοι ώς και βιομήχανοι παλεύουν μόνοι τους σε μια παγκοσμιοποιημένη αγορά άκρως ανταγωνιστική, όπου οι τρίτες χώρες εισέρχονται με κακής ποιότητας προϊόντα, κοστίζουν όμως 10 φορές λιγότερο, είτε διότι δεν είναι βιολογικά είτε λόγω μεροκάματων πείνας.

Το 2002, έγινε ολοκληρωμένη μελέτη απ'το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο και το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας για τις «Επενδυτικές δυνατότητες των αρωματικών φυτών». Εκτοτε, ελάχιστα πράγματα άλλαξαν όσον αφορά τη δημιουργία υποδομών για ενδιαφερόμενους επενδυτές (παρατηρητήριο, βάση δεδομένων, θεσμικό πλαίσιο κ.λπ.). Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει συμβουλευτική υπηρεσία στον αγροτικό τομέα, παρ' ότι επίκειται να θεσμοθετηθεί, ενώ με τη μεταφορά αρμοδιοτήτων στις Περιφέρειες, υποστηρίζουν αγρότες, η ανοργανωσιά μεγάλωσε.

Κράτη, ακόμη και γειτονικά, παρεμβαίνουν σε διεθνείς εκθέσεις για τη συμμετοχή εταιρειών του κλάδου, παρέχοντας επιχορηγήσεις, υλικό, τεχνική υποστήριξη, κ.λπ. Στην Ελλάδα, τονίζουν παραγωγοί, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Το κόστος συμμετοχής σε εκθέσεις είναι δυσβάσταχτο με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ανταγωνιστικότητα και την εικόνα μας στη διεθνή αγορά.

Δειλά βήματα

Τις τελευταίες δεκαετίες έγιναν δειλά βήματα, στο πλαίσιο κυρίως της συμβολαιακής γεωργίας, δηλαδή από ιδιώτες-αγρότες, αγροτικούς συνεταιρισμούς και συλλέκτες βοτάνων, που υπογράφουν με ελληνικές εταιρείες ότι η παραγωγή τους θ'απορροφηθεί. Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Αρωματικών Φυτών Αγρινίου «Ανθήρ» συστάθηκε από Ομάδα Παραγωγών της περιοχής, αφού η καπνοκαλλιέργεια σταμάτησε. Η Ενωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Ρεθύμνου έχει δημιουργήσει υποδομές για αρωματικά φυτά και βότανα, τα οποία προορίζονται για φαρμακευτική χρήση, οι μαστιχοπαραγωγοί της Χίου κι οι κροκοπαραγωγοί της Κοζάνης έχουν κάνει σημαντικά βήματα, ενώ υπάρχουν διάσπαρτοι ιδιώτες μικροί παραγωγοί.

Τα αρωματικά φυτά δεν αποδίδουν αμέσως παραγωγή· γεγονός που ιδίως για τους μικρούς παραγωγούς θέτει ζήτημα επιβίωσης. Ο αγροτικός κόσμος κατά κανόνα δεν θέλησε ν'ασχοληθεί με τα αρωματικά φυτά και γι'άλλους λόγους: άγνοια, αδυναμία απορρόφησης της παραγωγής στον δευτερογενή τομέα, μικρό εισόδημα, υψηλό κοστολόγιο, απουσία επιδοτήσεων και υποδομών, αδυναμία σύνδεσης του προϊόντος με τον τουρισμό.

«Η άγνοια μάλιστα ωθεί συχνά Ελληνες και ξένους να κακοποιούν τον εθνικό μας πλούτο, συλλέγοντας άτσαλα ακόμη και τη γνωστή σε όλους μας ρίγανη, που χρησιμοποιείται, πέρα από τη μαγειρική και την ιατρική και στην αρωματοποιία», εξηγεί η Ελένη Μαλούπα.

Σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης στο πλαίσιο της συμβολαιακής γεωργίας υπάρχουν για: θυμάρι, φασκόμηλο, χαμομήλι, ταραξάκο, υπερικό (βαλσαμόχορτο), λουίζα, βαλεριάνα, λεβάντα και τσάι του βουνού.

Το ελληνικό καλλυντικό προέρχεται κατά κανόνα από βιολογικές καλλιέργειες και η παραγωγή του κοστίζει 10 φορές περισσότερο.

Ηγετικό ρόλο στην παραγωγή και αξιοποίηση αρωματικών φυτών κατέχουν οι χώρες της Ασίας, ενώ ΗΠΑ, Γερμανία, Ιαπωνία και Γαλλία αποτελούν τους κύριους αγοραστές. Τα μεγαλύτερα κέντρα εμπορίου είναι η Νέα Υόρκη, το Τόκιο και το Αμβούργο.

Οι πρωτοπόροι της κοσμητολογίας, με διέθνες μερίδιο 3-5% Σε εποχές ισχνών αγελάδων, ο τομέας του ελληνικού φυσικού καλλυντικού, με ελάχιστη ή μηδενική παρέμβαση της χημείας, πάει αρκετά καλά.

Αρωμα δημιουργίας, δυσοσμία γραφειοκρατίας Στρωμένη καριέρα είχε ο 37χρονος Νίκος Χατζηανδρέου, που σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες στην Αθήνα και στη Διπλωματική Ακαδημία του Λονδίνου, με πατέρα πρώην δήμαρχο.

Οικογένεια καλλιεργητών Σε μια έκταση συνολικά 60 στρεμμάτων, στους Κουμαραδαίους Σάμου, γύρω στα 15 χιλιόμετρα από το Πυθαγόρειο, η 43χρονη Γεωργία Κληρονόμου καλλιεργεί μαζί με την οικογένειά της: ρίγανη, θρούμπη, φασκόμηλο, δεντρολίβανο, βασιλικό, αρμπαρόριζα, μαντζουράνα, μέντα, χαμομήλι, δυόσμο, λεβάντα, φλισκούνι, ενώ αξιοποιούν και τους ευκαλύπτους που διαθέτουν.

 

ΚΟΡΥΦΗ

Μελισσόχορτο: Μοναδική γεύση και άρωμα  ΜΑΡΙΝΑ ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ

Κάτι ξέρουν οι... μέλισσες που προτιμούν το μελισσόχορτο, αφού δεν τέρπει μόνο τις αισθήσεις με τη λεμονάτη αύρα του, αλλά φρεσκάρει τη διάθεση και καλμάρει το στρες! Αρκεί ένα γλαστράκι του φυτού με τα βαθυπράσινα φύλλα - που διατηρείται φρέσκο όλο σχεδόν το χρόνο και ζει χρόνια - για να απλωθεί το ντελικάτο άρωμα του μελισσόχορτου στη βεράντα ή την κουζίνα μας. Αφήστε που δίνει μοναδική γεύση και άρωμα σε σαλάτες, λευκό ξίδι, ψητά πουλερικά, κρέατα ή ψάρια, αλλά και σε αναψυκτικά, παγωτά, γλυκά, λικέρ!

Ένας θησαυρός στο μπαλκόνι
Από την αρχαιότητα ήταν γνωστές οι ιαματικές του ιδιότητες, ιδίως ως καταπλάσματος, για τα τσιμπήματα των εντόμων.

Το 17ο αιώνα οι βοτανολόγοι το θεωρούσαν "διαμάντι" για τον εγκέφαλο, τη μνήμη και δραστικό κατά της μελαγχολίας. Θέλετε κι άλλες λεπτομέρειες; ??? Τα ιαματικά συστατικά του είναι πολλά: πολυφαινόλες,φλαβονοειδή, αιθέριο έλαιο, σιτρονέλα, τανίνη, γλυκάνη... Πολλοί μάλιστα το αποκαλούν "κιτροβάλσαμο", κι αυτό γιατί μυρίζει σαν αρωματικό λεμόνι και είναι βάλσαμο για τον οργανισμό!

Διεγερτικό σώματος και νου: δίνει χαρά, ξεθολώνει το μυαλό, διώχνει την ατονία, τονώνει συκώτι, σπλήνα, χολή, καρδιά, συμβάλλει στη μακροζωία!

Παράλληλα, είναι χωνευτικό κι ακόμη τονώνει τη μήτρα, δρα κατά της δυσμηνόρροιας και της αναιμίας. Επίσης, ως εφιδρωτικό και αντιπυρετικό θεωρείται πολύτιμο για την ανακούφιση των συμπτωμάτων του κρυολογήματος και της γρίπης.

Ο συνδυασμός αιθέριου ελαίου μελισσόχορτου και λεμονιού ισορροπεί τη λειτουργία του θυρεοειδή, Όμως μην προχωρήσετε σε... αλχημείες, αν δεν ρωτήσετε πρώτα το φαρμακοποιό ή το γιατρό σας.

Δοκιμάστε το τσάι των "έξι"
Το μελισσόχορτο παντρεύεται τέλεια με αρκετά βότανα και δίνει μοναδικό τσάι. Το τσάι των "έξι" βοτάνων μάλιστα είναι εκπληκτικό και προτείνω ανεπιφύλακτα να το δοκιμάσετε:

Μέσα σε ένα λίτρο καυτό μεταλλικό νερό ρίχνουμε ένα φλιτζάνι μίγμα από: ? μελισσόχορτο ? μαντζουράνα ? πασιφλόρα (ή αλλιώς ρολογιά) ? χαμομήλι ? τίλιο ? υπέρικο (βαλσαμόχορτο).

Αφήνουμε να κρυώσει λίγο, το σουρώνουμε και το διατηρούμε στο ψυγείο για 1-2 μέρες. Πίνουμε καθημερινά από 1 φλ. τσαγιού μεσημέρι-βράδυ μετά το φαγητό, ώσπου να πάψουν: ζαλάδες, αϋπνίες και να μειωθούν φοβίες και κατάθλιψη.

Ιδέα!

Μουλιάζετε φρέσκα φύλλα σε άσπρο κρασί, τα βάζετε σε γάζα ως κατάπλασμα για επώδυνα πρηξίματα από τσιμπήματα εντόμων ή αρθριτικά.

Ετοιμάστε ένα χαλαρωτικό... spa στο σπίτι, ρίχνοντας στην μπανιέρα σας 2-3 κούπες δυνατό έγχυμα ή μια χούφτα ξερά φύλλα.

Τρίβετε δόντια και ούλα με φρέσκα φύλλα μελισσόχορτου. Είναι ό,τι πρέπει για πονόδοντο, ουλίτιδα και δροσερή αναπνοή.

Ετοιμάστε έγχυμα φύλλων και ανθέων με μέλι και ροδόνερο: τονώνει, ηρεμεί, καταπολεμά φοβίες, ζαλάδες, ναυτία, πονοκέφαλο, αλλά και ταχυκαρδία.

 

ΚΟΡΥΦΗ

Chia: Η super τροφή που πρέπει να δοκιμάσετε

Πιθανόν να έχετε ακούσει για τους σπόρους Chia. Αν όχι, η λέξη αυτή θα φτάσει σύντομα στα αυτιά σας, επειδή το Chia μπορεί να σας δώσει περισσότερη ενέργεια από ό,τι έχετε βιώσει ως τώρα, θα σας δώσει δύναμη και αντοχή και θα βοηθήσει στην απώλεια βάρους! Εδώ είναι ο θρύλος του: Πολύ πριν το τηλέφωνο ή το διαδίκτυο, κατά τη διάρκεια της αυτοκρατορίας των Αζτέκων, οι φυλές μπορούσαν να επικοινωνούν μόνο μέσω δρομέων, οι οποίοι κυριολεκτικά έτρεχαν από τη μια φυλή στην επόμενη. Αλλά πώς αυτοί οι άνδρες που έτρεχαν για μέρες μπορούσαν να επιβιώσουν; Ο θρύλος λέει ότι αυτοί οι άνθρωποι επιβίωναν με Chia, ένα αρχαίο βότανο που ανθίζει στο Μεξικό και τη Γουατεμάλα.

Chia, είναι η λέξη που χρησιμοποιούσαν οι Μάγια για τη δύναμη.

Γιατί είναι μια super τροφή;

Οι σπόροι Chia έχουν:
- 2 Φορές περισσότερη πρωτεΐνη από οποιοδήποτε άλλο σπόρο ή σιτάρι.
- 5 Φορές περισσότερο ασβέστιο από το γάλα, καθώς και «boron», το οποίο είναι ένα ιχνοστοιχείο που βοηθά στην μεταφορά του ασβεστίου στα οστά σας.
- 2 Φορές την ποσότητα του καλίου που έχουν, για παράδειγμα, οι μπανάνες.
- 3 Φορές την αντιοξειδωτική δύναμη των blueberries.
- 3 Φορές περισσότερο σίδηρο από το σπανάκι.
- Άφθονη ποσότητα των ω-3 και ω-6, τα οποία είναι απαραίτητα λιπαρά οξέα.

Με όλες αυτές τις θρεπτικές αξίες, δεν προκαλεί έκπληξη ότι ορισμένες ιατρικές μελέτες έχουν δείξει σημαντικά καρδιαγγειακά και άλλα οφέλη για την υγεία από την κατανάλωση σπόρων Chia. Παρά τα κάποια ελπιδοφόρα αποτελέσματα, ωστόσο, η έρευνα σχετικά με τους σπόρους Chia είναι ακόμη σε μεγάλο βαθμό λειψή και χρειάζονται περισσότερες μελέτες μέχρι να μπορεί να ειπωθεί κάτι με βεβαιότητα.

 

 

ΚΟΡΥΦΗ

Chia: Η super τροφή που πρέπει να δοκιμάσετε

Πιθανόν να έχετε ακούσει για τους σπόρους Chia. Αν όχι, η λέξη αυτή θα φτάσει σύντομα στα αυτιά σας, επειδή το Chia μπορεί να σας δώσει περισσότερη ενέργεια από ό,τι έχετε βιώσει ως τώρα, θα σας δώσει δύναμη και αντοχή και θα βοηθήσει στην απώλεια βάρους! Εδώ είναι ο θρύλος του: Πολύ πριν το τηλέφωνο ή το διαδίκτυο, κατά τη διάρκεια της αυτοκρατορίας των Αζτέκων, οι φυλές μπορούσαν να επικοινωνούν μόνο μέσω δρομέων, οι οποίοι κυριολεκτικά έτρεχαν από τη μια φυλή στην επόμενη. Αλλά πώς αυτοί οι άνδρες που έτρεχαν για μέρες μπορούσαν να επιβιώσουν; Ο θρύλος λέει ότι αυτοί οι άνθρωποι επιβίωναν με Chia, ένα αρχαίο βότανο που ανθίζει στο Μεξικό και τη Γουατεμάλα.

Chia, είναι η λέξη που χρησιμοποιούσαν οι Μάγια για τη δύναμη.

Γιατί είναι μια super τροφή;

Οι σπόροι Chia έχουν:
- 2 Φορές περισσότερη πρωτεΐνη από οποιοδήποτε άλλο σπόρο ή σιτάρι.
- 5 Φορές περισσότερο ασβέστιο από το γάλα, καθώς και «boron», το οποίο είναι ένα ιχνοστοιχείο που βοηθά στην μεταφορά του ασβεστίου στα οστά σας.
- 2 Φορές την ποσότητα του καλίου που έχουν, για παράδειγμα, οι μπανάνες.
- 3 Φορές την αντιοξειδωτική δύναμη των blueberries.
- 3 Φορές περισσότερο σίδηρο από το σπανάκι.
- Άφθονη ποσότητα των ω-3 και ω-6, τα οποία είναι απαραίτητα λιπαρά οξέα.

Με όλες αυτές τις θρεπτικές αξίες, δεν προκαλεί έκπληξη ότι ορισμένες ιατρικές μελέτες έχουν δείξει σημαντικά καρδιαγγειακά και άλλα οφέλη για την υγεία από την κατανάλωση σπόρων Chia. Παρά τα κάποια ελπιδοφόρα αποτελέσματα, ωστόσο, η έρευνα σχετικά με τους σπόρους Chia είναι ακόμη σε μεγάλο βαθμό λειψή και χρειάζονται περισσότερες μελέτες μέχρι να μπορεί να ειπωθεί κάτι με βεβαιότητα.

 

 

ΚΟΡΥΦΗ

Το δενδρολίβανο ενισχύει τον εγκέφαλο  Θεοδώρα Τσώλη 

Αν επιθυμείτε να δώσετε ώθηση στον εγκέφαλό σας, καλό θα ήταν να…σνιφάρετε δενδρολίβανο. Μια νέα μελέτη ειδικών του Πανεπιστημίου Νορθούμπρια στη Βρετανία δείχνει ότι οι γνωστικές ικανότητες βελτιώνονται όταν μια ουσία που περιέχεται στο έλαιο του δενδρολίβανου – η 1,8 κινεόλη – απορροφάται στο αίμα.

Παραδοσιακό γιατρικό Το δενδρολίβανο θεωρείται ως παραδοσιακό «γιατρικό» με ευρεία χρήση - χρησιμοποιείται για παράδειγμα για το ξέβγαλμα των μαλλιών αλλά και ως απωθητικό για γάτες. Πιστεύεται επί μακρόν ότι βελτιώνει την εγκεφαλική λειτουργία, οπότε οι επιστήμονες δεν εξεπλάγησαν όταν οι εθελοντές που συμπεριέλαβαν στη μελέτη τους εμφάνισαν καλύτερες επιδόσεις σε γνωστικά τεστ. Ωστόσο η έκπληξή τους ήταν μεγάλη όταν ανακάλυψαν ότι ένα συστατικό του εισχωρεί στο αίμα, όπως αναφέρουν στο επιστημονικό περιοδικό «Therapeutic Advances in Psychopharmacology». Οπως σημείωσε ο επικεφαλής της μελέτης δρ Μαρκ Μος «δεν εκπλαγήκαμε από τη βελτίωση στις γνωστικές επιδόσεις μετά από έκθεση στο άρωμα του δενδρολίβανου, αφού κάτι τέτοιο είχε αποδειχθεί και στο παρελθόν. Εκείνο που μας ενθουσίασε ήταν ότι η βελτίωση των γνωστικών ικανοτήτων συνδεόταν με τα επίπεδα της 1,8-κινεόλης στο πλάσμα του αίματος μετά την έκθεση στο δενδρολίβανο».

Στο πλάσμα του αίματος Πειράματα σε 20 άτομα έδειξαν ότι το συγκεκριμένο «συστατικό» του δενδρολίβανου περνούσε μέσω της μύτης στο πλάσμα του αίματος. Όπως εξήγησε ο δρ Μος «γνωρίζαμε ότι η 1,8-κινεόλη περιέχεται στο δενδρολίβανο αλλά δεν είχε αποδειχθεί ως σήμερα ότι απορροφάται στο πλάσμα του αίματος». Ο ερευνητής προσέθεσε ότι συνηθίζουμε να ξεχνούμε πόσα από τα φάρμακα που λαμβάνει σήμερα ο πληθυσμός έχουν προέλθει από φυτά. Τόνισε ότι ο ίδιος και η ομάδα του θα συνεχίσουν να διερευνούν τα θεραπευτικά οφέλη κοινών φυτών όπως ο δυόσμος και η λεβάντα.

Αποτελεσματική και η χρήση από το στόμα;  Σε ό,τι αφορά συγκεκριμένα το δενδρολίβανο αναμένεται να διεξαχθεί επόμενη μελέτη στην οποία θα διερευνηθεί εάν η 1,8- κινεόλη, μπορεί μετά την κατάποσή της, να επιβιώσει περνώντας μέσα από τις «συμπληγάδες» του γαστρεντερικού συστήματος και να εισέλθει στην κυκλοφορία του αίματος προκειμένου να απορροφηθεί. Ο δρ Μος ανέφερε σε συνέντευξή του στο msnbc.com ότι τα οφέλη από αυτού του είδους τις… πράσινες έρευνες αναμένεται να είναι πολλά για τον πληθυσμό. «Πιθανότατα κάποια ημέρα να αναπτυχθούν φάρμακα με βάση φυτά τα οποία θα ενισχύουν τις πνευματικές λειτουργίες» κατέληξε.

ΚΟΡΥΦΗ

Κυνήγι θησαυρών στο Αιγαίο!  Α. ΓΑΛΔΑΔΑΣ

Μπορεί ένα φυτολόγιο να έχει σχέση με την υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας και των ανατολικών συνόρων της Ελλάδας;

Πολλά πράγματα είναι μπροστά στα μάτια μας αλλά πρέπει κάποιος άλλος να μας κάνει να τα δούμε. Κάποτε, σε μια ανάλυση της στρατηγικής σημασίας τους, γράφτηκε για τα νησιά του Αιγαίου ότι, σε περίπτωση πολεμικής σύρραξης, ήταν όλα μαζί ένα αεροπλανοφόρο που μας είχε κάνει δώρο η Φύση και δεν είχαμε πληρώσει δραχμή για να το αποκτήσουμε.

Σήμερα, όπως και πριν από πολλά χρόνια, μια ερευνητική ομάδα από το Τμήμα Βιολογίας του Πανεπιστημίου της Πάτρας μάς λέει ότι τα ίδια αυτά νησιά, μαζί και με τις πιο ταπεινές βραχονησίδες, που εμείς απλά τους έχουμε κρεμάσει πωλητήρια, είναι φυσικά βιολογικά εργαστήρια που προσφέρονται για την παρατήρηση και τη μελέτη βασικών βιολογικών διεργασιών. Αλλά όχι μόνον αυτό. Αρκετοί άνθρωποι από το εξωτερικό θα ήθελαν να έλθουν την άνοιξη, στο πλαίσιο ενός πρωτότυπου και με πολλές προοπτικές οικοτουρισμού, πριν από τα μελτέμια, προτού ακόμη ζεσταθεί το νερό στη θάλασσα, εδώ στο Αιγαίο πέλαγος και να βρεθούν μέσα σε ένα πράσινο, πολύχρωμο, λιτό αλλά πανέμορφο βοτανικό μουσείο, με είδη φυτών που εγκαταστάθηκαν και ζουν στον τόπο αυτόν τουλάχιστον για μερικά εκατομμύρια χρόνια.

«Flora Aegaea» Η ομάδα της Πάτρας, ύστερα από 25 και πλέον χρόνια ερευνών στο Αιγαίο, θεωρεί ότι ήλθε η ώρα να συγκεντρώσει το διαθέσιμο ερευνητικό υλικό σε έναν τόμο που θα πληροφορεί κάθε ενδιαφερόμενο για το πού, πόσα και ποια είδη φυτών απαντούν στον χώρο του Αιγαίου. Θα μπορούσαμε μάλιστα να ισχυριστούμε ότι κάτι τέτοιο είναι υποχρέωση και των ελλήνων βοτανικών επιστημόνων, αλλά και της ελληνικής Πολιτείας, μια και το πιο πρόσφατο σχετικό έργο είναι η «Χλωρίδα του Αιγαίου, Flora Aegaea» του αυστριακού βοτανικού K. H. Rechinger που εκδόθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1940!.. Σημειώνεται επίσης ότι μια επιστημονικά τεκμηριωμένη και καλαίσθητη σχετική έκδοση ευρείας κυκλοφορίας θα μπορούσε να εξυπηρετήσει και κάποιους εθνικούς στόχους και να βάζει κάποια άλλα πράγματα στη θέση τους. Ποια είναι αυτά; Θέματα σχετικά και με τις «γκρίζες ζώνες» στο Αιγαίο! Διότι υπάρχουν στη διεθνή βιβλιογραφία, χωρίς αυτό να είναι γνωστό έξω από τον κύκλο των ειδικών, σημαντικά συγγράμματα που αναφέρονται στη χλωρίδα του Αιγαίου. Εκεί όμως περιλαμβάνονται και χάρτες που παρουσιάζουν τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου ως τμήμα της Μικράς Ασίας και ως επαρχίες της Τουρκίας. Μάλιστα κατά τη διάρκεια της κρίσης γύρω από τα Ιμια η πολιτική ηγεσία είχε έλθει σε επαφή με την ερευνητική ομάδα της Πάτρας και προμηθεύθηκε φωτογραφικό υλικό που απεδείκνυε ότι ως και το 1995 τα νησιά αυτά δεν τα θεωρούσαν γκρίζες ζώνες ούτε και αυτοί οι Τούρκοι, αφού μέλη της ομάδας προσέγγιζαν την ξηρά με τη βοήθεια πλοίων του Πολεμικού Ναυτικού μας χωρίς οι γείτονες απέναντι να ενοχλούνται!

Με την έκδοση λοιπόν μιας νέας «Flora Aegaea» τώρα, εντελώς ειρηνικά, θα μπορούσε μέσα από τους σχετικούς χάρτες να αποκατασταθεί η αλήθεια. Διότι από την άλλη πλευρά του Αιγαίου έχει εκδοθεί «Η χλωρίδα της Τουρκίας και των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου» με έτος ολοκλήρωσης το 1980, αλλά (συνεχίζει να) επικαιροποιείται μεγαλώνοντας ανά τακτά χρονικά διαστήματα, αφού τα όποια καινούργια ευρήματα συγκεντρώνονται και εκδίδονται, με την αμέριστη στήριξη του Ιδρύματος Ερευνών της Τουρκίας, χωρίς όμως να αλλάζουν οι παλιοί εκείνοι χάρτες.

Παλαιο-γέφυρες ξηράς Οι ειδικοί, μελετώντας την παλαιογεωγραφία του Αιγαίου, αλλά και τα πρότυπα εξάπλωσης των ειδών της χλωρίδας στην περιοχή, μπορούν εύκολα να διακρίνουν δύο γέφυρες ξηράς, τη μία στον χώρο του Κεντρικού Αιγαίου (Κυκλάδες) και την άλλη στον χώρο του Νότιου Αιγαίου (Κάρπαθος, Κάσος, Κρήτη, Κύθηρα, Πελοπόννησος) που συνέδεαν ως πριν από 5 εκατομμύρια χρόνια περίπου την ελληνική με τη μικρασιατική χερσόνησο. Τότε που άρχισε η τελευταία φάση σχηματισμού του νησιωτικού χώρου του Αιγαίου, στη σημερινή του μορφή, με αρχή την απομόνωση της Κρήτης. Η σημερινή γεωγραφία του αιγαιακού χώρου είναι αποτέλεσμα μιας σειράς γεωτεκτονικών και κλιματικών διεργασιών που είχαν αποτέλεσμα την εμφάνιση και εξαφάνιση νησιών, την αύξηση και μείωση του μεγέθους τους και την αυξομείωση του βαθμού γεωγραφικής απομόνωσης των χερσαίων τμημάτων (νησιών). Με τα υπάρχοντα στοιχεία κατά την περίοδο του Πλειστοκαίνου (τελευταία 900.000 χρόνια) η στάθμη της θάλασσας στο Αιγαίο ανεβοκατέβαινε κατά 150-200 μέτρα και αυτό συνέβη για περισσότερες από μία φορές.

Ολα τα παραπάνω είχαν σημαντικές συνέπειες για τους κατοίκους των νησιών, τα μεγέθη των πληθυσμών τους, τις επαφές και τις απομονώσεις αυτών. Ετσι δεν είναι περίεργο ότι ακόμη και σήμερα το νησιωτικό σύμπλεγμα του Αιγαίου θεωρείται ένα εξελικτικό εργαστήρι για τη μελέτη πολλών βιολογικών φαινομένων (ειδογένεση, πρότυπα γεωγραφικής εξάπλωσης ειδών, γενετική διαφοροποίηση).

Μετανάστευση προς δυσμάς Οπως εξηγεί ο επικεφαλής της ομάδας, καθηγητής Δ. Τζανουδάκης: «Τα παραπάνω γεωγραφικά χαρακτηριστικά είναι σημαντικά, με δεδομένο ότι ισχύουν δύο άλλες παραδοχές: Οτι όλα τα είδη (ζώων και φυτών) έχουν έμφυτη την τάση να διευρύνουν την περιοχή εξάπλωσής τους και ότι η διεύρυνση αυτή στην περιοχή του Αιγαίου ήταν κυρίως από ανατολικά προς δυτικά, αφού οι τροπικές περιοχές της Κεντρικής Ασίας ευνοούσαν περισσότερο την εμφάνιση των φυτών. Με αυτό ως δεδομένο οι γέφυρες ξηράς που συνέδεαν τη Μικρά Ασία με περιοχές του ελληνικού χώρου ήταν ιδιαίτερα σημαντικές για τη μετανάστευση ειδών χλωρίδας και πανίδας από τα ανατολικά προς τα δυτικά. Ο ελληνικός χώρος δέχθηκε και άλλα μεταναστευτικά κύματα, ιδιαίτερα κατά την περίοδο των παγετωδών περιόδων με κατεύθυνση από Βορρά προς Νότο, αλλά αυτά επηρέασαν κυρίως τις περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας, γιατί την περίοδο του Πλειστοκαίνου τα νησιά του Κεντρικού και Νότιου Αιγαίου είχαν ήδη αποκοπεί και απομονωθεί από τις ηπειρωτικές περιοχές.

Το ότι τα νησιά ήταν ενωμένα μεταξύ τους αλλά και με τις παρακείμενες ηπειρωτικές ξηρές βοήθησε στον εποικισμό τους από πολλά είδη. Τα υπόλοιπα γεγονότα (κατακερματισμός, απομονώσεις, άνοδος και κάθοδος της θαλάσσιας στάθμης) βοήθησαν στη διαμόρφωση των ιδιαιτεροτήτων και της μοναδικότητας ως προς την παρουσία διαφόρων φυτών στο Αιγαίο. Η αξία της βιοποικιλότητας μιας περιοχής δεν κρίνεται μόνο από τον πλούτο της (υψηλός αριθμός ειδών) αλλά και από άλλα ποιοτικά χαρακτηριστικά της (ενδημισμός, σπανιότητα, ηλικία ή/και εξελικτική διαδρομή των στοιχείων της). Για παράδειγμα, η χλωρίδα περιοχών όπως η Κρήτη και οι Κυκλάδες δεν είναι ιδιαίτερα πλούσια σε αριθμό ειδών, είναι όμως ιδιαίτερα σημαντική για τη μοναδικότητα των ειδών της (ενδημικά), τα πρότυπα εξάπλωσής τους (υπολειμματικά), την καταγωγή τους κ.λπ».

Συνεχίζοντας το έργο του Θεόφραστου

Ο Θεόφραστος, πατέρας της Βοτανικής (3ος αιώνας π.Χ.), και ο Διοσκουρίδης, πατέρας της φαρμακογνωσίας (1ος αιώνας μ.Χ.), ήταν μεταξύ των πρώτων που μελέτησαν και κάνουν αναφορά στα φυτά του Αιγαίου. Βέβαια, το κύμα των μελετητών αρχίζει με εξερευνητικές αποστολές από τον 18ο αιώνα που εντείνονται ακόμη περισσότερο μετά τη δημοσίευση από τον Δαρβίνο των παρατηρήσεών του για τα νησιά Γκαλάπαγκος. Μάλιστα μια από τις εξέχουσες ιστορικές εξερευνητικές αποστολές ήταν αυτή του καθηγητή του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης John Sibthorp (1786-1795), που είχε βασικούς στόχους της από τη μια να επιβεβαιώσει τη δουλειά των Ελλήνων Θεόφραστου και Διοσκουρίδη αναφορικά με τα φαρμακευτικά φυτά και από την άλλη να εντοπίσει την καταγωγή των καλλωπιστικών φυτών που στόλιζαν τους ευρωπαϊκούς κήπους αλλά δεν τα είχε συναντήσει κανείς στη φύση. Το υλικό των εξερευνητικών αποστολών του John Sibthorp απετέλεσε τη βάση για τη δημοσίευση αργότερα του περίφημου πολύτομου και εικονογραφημένου έργου «Flora Graeca Sibthorpiana». Και εδώ μπορεί να δημιουργηθεί η εξής απορία: Αφού τη χλωρίδα των νησιών μας οι διάφορες αποστολές τη μελετούν από τόσο παλιά, υπάρχουν ακόμη θέματα που να παρουσιάζουν ενδιαφέρον; Στο σημείο αυτό ο καθηγητής Τζανουδάκης απαντά καταφατικά και χωρίς δισταγμό με δύο επιχειρήματα:

«1. Μια έρευνα ποτέ δεν ολοκληρώνεται. Πάντα υπάρχουν νέα ευρήματα και νέες προσεγγίσεις. Ενδεικτικά και μόνο αναφέρεται ότι στο εργαστήριο Βοτανικής του Πανεπιστημίου της Πάτρας τα τελευταία 25 χρόνια μέσα από τη δραστηριότητα του που σχετίζεται με την εξερεύνηση και μελέτη της ελληνικής χλωρίδας έχουν μελετηθεί πάρα πολλές περιοχές, ορεινές και νησιωτικές, και έχουν εντοπισθεί και περιγραφεί δεκάδες είδη φυτών ως νέα, όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για την επιστήμη.

2. Ο ελληνικός χώρος λόγω της ιδιαίτερης γεωμορφολογίας του και του έντονου κατακερματισμού του (νησιά, βουνά, χαράδρες, ποικιλία μικροβιοτόπων κ.λπ.) δεν είναι τόσο εύκολο να εξερευνηθεί».

Εξερευνητικές αποστολές, ελλήνων και ξένων, έχουν ξεκινήσει από πολύ παλιά αλλά δεν είχαν πάντοτε συνέχεια, καθώς οργανώνονταν από ανεξάρτητες ομάδες που συχνά δεν είχαν επαφή μεταξύ τους. Επίσης δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι μπορεί μια περιοχή να έχει εξερευνηθεί από κάποιους συλλέκτες αλλά το υλικό να μένει κάπου φυλαγμένο χωρίς να έχει μελετηθεί επισταμένως και να έχουν δημοσιευθεί τα σχετικά δεδομένα. Περιπτώσεις όχι και λίγες στην Ελλάδα...

Ξεφεύγουν τα είδη που ανθίζουν φθινόπωρο Κάτι που δεν είναι και πολύ γνωστό έχει σχέση με τον χρόνο επίσκεψης στην Ελλάδα των διαφόρων ξένων αποστολών. Πήγαιναν συνήθως κατά την περίοδο της άνοιξης, επειδή τότε ανθίζουν τα περισσότερα είδη φυτών, αλλά, όπως αποδείχθηκε με πρόσφατες εξερευνητικές αποστολές και μελέτες, πολλά είδη ανθίζουν άλλες εποχές, κυρίως το φθινόπωρο, και έτσι παρέμεναν ως πρόσφατα εντελώς άγνωστα.

Τα ως τώρα στοιχεία πάντως πρέπει επιπλέον να επικαιροποιηθούν και γι' αυτό συχνά απαιτούνται όχι μόνο εξερευνήσεις στο πεδίο αλλά και στη βιβλιογραφία και στα βοτανικά μουσεία όπου φυλάσσονται παλιές συλλογές προκειμένου να καταλήξουμε στο αν κάποιο είδος υπάρχει ή όχι σε μια περιοχή, για να μάθουμε και πόσα και ποια είδη τελικά υπάρχουν στην Ελλάδα συνολικά αλλά και σε κάθε περιοχή της ειδικά. Ευτυχώς, εδώ και έναν χρόνο, με πρωτοβουλία του ΔΣ της Ελληνικής Βοτανικής Εταιρείας, έχει συγκροτηθεί μια 8μελής διεθνής επιτροπή (Ελλήνων, Γερμανών, Σκανδιναβών) προκειμένου του χρόνου τέτοια εποχή να έχει συντάξει έναν πλήρη και επικαιροποιημένο κατάλογο των φυτικών ειδών που απαντούν στον ελληνικό χώρο. Η ερευνητική αυτή ομάδα εργάζεται, εθελοντικά, χωρίς καμία χρηματοδότηση, για να ολοκληρώσει το σχετικό έργο. Η πρωτοβουλία μάλιστα θεωρήθηκε αρκετά σημαντική και πριν από περίπου έναν μήνα στις Πρέσπες υπογράφηκε ένα μνημόνιο συνεργασίας (να και ένα καλό μνημόνιο!..) μεταξύ των οκτώ ερευνητών, του προέδρου της Βοτανικής Εταιρείας και του διευθυντή του Βοτανικού Μουσείου και του Βοτανικού Κήπου του Βερολίνου (ερευνητικό κέντρο με παράδοση στη μελέτη της ελληνικής χλωρίδας) προκειμένου το τελευταίο να αναλάβει τη χρηματοδότηση της σχετικής έκδοσης στα αγγλικά. Και μάλιστα όχι απλά ενός καταλόγου αλλά μιας έκδοσης με σχόλια και φωτογραφικό υλικό.

Κάν' το όπως οι Ολλανδοί Τέλος, ο καθηγητής Τζανουδάκης υπενθυμίζει κάτι που είχε ειπωθεί από κάποιους παλαιότερους βοτανικούς: «Η δουλειά ενός βοτανικού δεν τελειώνει με τη δημοσίευση του καταλόγου των φυτών μιας περιοχής _ αντίθετα, τότε αρχίζει...».

Στο πλαίσιο της παραπάνω ρήσης τα φυτικά είδη είναι ένας φυσικός πόρος που μπορεί να διαχειριστεί ανάλογα ο άνθρωπος, πέραν των άλλων (τροφή, πρώτη ύλη, θεραπευτική), και στην εφηρμοσμένη γεωργία και ανθοκομία. Πολλά είδη της ελληνικής χλωρίδας έχουν συγγένειες με τα καλλιεργούμενα και θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για τη γενετική βελτίωσή τους! Μεγάλα ερευνητικά ιδρύματα, όπως για παράδειγμα αυτά από την Ολλανδία, δραστηριοποιούνται στον τομέα έντονα συλλέγοντας άγριες ποικιλίες, τις μελετούν και τις διατηρούν σε τράπεζες γενετικού υλικού για μελλοντικές έρευνες και εφαρμογές. Υπενθυμίζεται ότι το μείζον περιβαλλοντικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε σήμερα, δηλαδή η απώλεια βιοποικιλότητας, δεν αφορά μόνο τα άγρια και αυτοφυή είδη. Περισσότερο έντονο είναι το πρόβλημα αναφορικά με τις καλλιεργούμενες ποικιλίες. Τοπικές ποικιλίες προσαρμοσμένες στα κλιματικά δεδομένα κάποιων περιοχών χάνονται είτε λόγω οριστικής εγκατάλειψης του τομέα της γεωργικής παραγωγής (βλ. τουριστικά νησιά) είτε λόγω της επικράτησης μονοκαλλιεργειών με ποικιλίες αυξημένης απόδοσης, αλλά με περισσότερες ανάγκες σε λίπανση και φυτοφάρμακα. Η διατήρηση επομένως των παλαιών καλλιεργούμενων ποικιλιών, καθώς και αυτοφυών ειδών που έχουν συγγένειες με τα καλλιεργούμενα είδη, θα μπορούσαν να φανούν ιδιαίτερα πολύτιμες για το μέλλον της γεωργίας. Και όχι μόνο. Οταν μάθουμε ποια είδη έχουμε, τότε αρχίζουμε τη μελέτη τους προκειμένου να μάθουμε τη βιολογική πληροφορία που φέρουν και πώς η πληροφορία αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί στο πλαίσιο των εφηρμοσμένων επιστημών, όπως η ιατρική, η φαρμακογνωσία, η αρωματοποιία, η γεωργία κ.ά.

Στο Αιγαίο υπάρχει ένας θησαυρός που ούτε ο Ιούλιος Βερν δεν είχε φανταστεί.

ΒΟΤΑΝΙΚΗ… ΟΡΘΟΦΩΝΙΑ Οσοι ασχολούνται με τα φυτά έχουν βέβαια τους δικούς τους κώδικες συνεννόησης που προσδίδουν ακρίβεια στις επικοινωνίες τους. Ενα μικρό γλωσσάριο μπορεί να διευκολύνει και τον μη ειδικό αναγνώστη:

Βοτανική: Η επιστήμη που μελετά τη Βιολογία των φυτικών οργανισμών. Συγκεκριμένα μελετά τη μορφή, τη δομή, τις λειτουργίες, την εξελικτική πορεία και τις αλληλεπιδράσεις με τα άλλα έμβια όντα και το υπόλοιπο περιβάλλον.

Πρωτογενείς παραγωγοί: Ανάμεσα στα βασικά και κοινά χαρακτηριστικά των έμβιων όντων είναι η ανάγκη τους να προσλαμβάνουν ενέργεια από το περιβάλλον προκειμένου να λειτουργήσουν (δηλαδή να εμφανίσουν τις εκδηλώσεις της ζωής). Με αυτό ως κοινή ομοιότητα, τα έμβια όντα διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες:

· Αυτότροφοι (παραγωγοί/φωτοσυνθετικοί οργανισμοί)

· Ετερότροφοι (καταναλωτές/ζώα)

· Αποικοδομητές (μύκητες και κάποια βακτήρια).

Οι φωτοσυνθετικοί οργανισμοί (τα φυτά δηλαδή) λέγονται πρωτογενείς παραγωγοί γιατί μέσα από τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης και χρησιμοποιώντας ανόργανα συστατικά (διοξείδιο άνθρακα, νερό) και ηλιακή ενέργεια παράγουν οργανικά μόρια. Οι άλλες δύο κατηγορίες μέσα από την τροφή τα παίρνουν έτοιμα και μέσα από τον μεταβολισμό τους παράγουν άλλα και λειτουργούν ή τα διασπούν (αποικοδομητές), βρίσκονται δηλαδή σε άμεση εξάρτηση από τους πρωτογενείς παραγωγούς. Ενας τρόπος μέτρησης της παραγωγικότητας ενός οικοσυστήματος είναι η παραγόμενη φυτική βιομάζα ανά μονάδα επιφάνειας.

Χλωρίδα: Με τον όρο αυτόν εννοούμε το σύνολο των διαφορετικών φυτικών ειδών που ζουν σε μια συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή.

Βλάστηση: Ο όρος παραπέμπει στο είδος της φυτοκάλυψης που συγκροτούν τα φυτικά είδη στην περιοχή (π.χ. δάσος, λιβάδι, θαμνώνας κ.λπ.).

Υπολειμματικά στοιχεία - υπολειμματική εξάπλωση: Σε περίπτωση που κάποιο είδος εμφανίζει διακεκομμένη (μη συνεχή) περιοχή εξάπλωσης. Απαντά, για παράδειγμα, σε δύο νησιά απομακρυσμένα και απομονωμένα μεταξύ τους (βλ. Αμοργό και Κρήτη) και πουθενά αλλού και ταυτόχρονα δεν έχει στενά συγγενικά είδη σε παρακείμενες περιοχές. Τέτοια είδη έχουν ιδιαίτερη επιστημονική αξία όχι μόνο επειδή είναι ενδημικά (δεν απαντούν πουθενά αλλού) αλλά και επειδή θεωρούνται ότι είναι «λείψανα» μιας χλωρίδας που υπήρχε στην περιοχή του Αιγαίου πριν από τον κατακερματισμό των δύο γεφυρών ξηράς που συνέδεαν την ελληνική με τη μικρασιατική χερσόνησο. Αν θωρήσουμε ότι στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς μας (βλ. Παρθενώνας, Ολυμπία, Κνωσός) έχουν μια ηλικία ολίγων χιλιάδων ετών, στοιχεία της φυσικής κληρονομιάς μας όπως τα παραπάνω είδη κατοικούν αδιάκοπα στο Αιγαίο για τουλάχιστον μερικά εκατομμύρια χρόνια.

ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΞΕΡΟΛΙΘΙΑΣ Κάποια μικρά νησιά του Αιγαίου αντιμετωπίζονται ως στάνες απ' όπου τα ζώα δεν μπορούν να φύγουν και φυσικά δεν χρειάζονται φύλαξη. Αυτό είναι καταστροφικό γιατί ουσιαστικά στα νησιά αυτά η βλάστησή τους κατατρώγεται. Και ουσιαστικά έχουμε πλήρη ερημοποίηση του νησιού. Επίσης με την εξαφάνιση της υπάρχουσας βλάστησης με τη βόσκηση μειώνεται ο ανταγωνισμός και κάποιοι νέοι έποικοι έχουν περισσότερες ευκαιρίες για εγκατάσταση.

Μια συχνή διαχειριστική πρακτική που χρησιμοποιούν εκεί οι βοσκοί ήταν από παλιά το κάψιμο της ξυλώδους βλάστησης για την επικράτηση άλλων ποωδών ειδών (γρασίδια) που τα προτιμούν τα ζώα. Δηλαδή ακόμη μία διαταραχή στο οικοσύστημα.

Πρέπει βέβαια να σημειωθεί ότι στο παρελθόν σε μεγαλύτερα μικρά νησιά (π.χ. Λειψοί, Αρκοί) χρησιμοποιούνταν από τους κατοίκους ορθές διαχειριστικές πρακτικές για αειφορική διαχείριση. Π.χ. χώριζαν το νησί σε ζώνες και γινόταν εκ περιτροπής βόσκηση ανά έτος. Από τις μελέτες σε 75 βραχονησίδες του Ανατολικού Αιγαίου η ομάδα της Πάτρας διεπίστωσε ότι, παρ' όλο που μπορεί να αλλάζει η σύνθεση της χλωρίδας από νησί σε νησί, η Φύση (αν αφεθεί βέβαια) έχει την ικανότητα να κρατάει τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της χλωρίδας σε κάθε νησί σχεδόν σταθερά.

Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του Εργαστηρίου Βοτανικής του Πανεπιστημίου Πατρών και συγκεκριμένα των καθηγητών του Τομέα Βιολογίας Φυτών Δ. Τζανουδάκη, Γ. Ιατρού και του διδάκτορα Η. Πολέμη.

 

ΚΟΡΥΦΗ

Η ιστοσελίδα αυτή είναι  τμήμα του οικοχώρου "ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙΚΙΑΣ"

 

 

               

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ © 2008-2009 ΒΟΥΛΑ ΒΑΒΑΡΟΥΤΣΟΥ*  

από 7/4/09

  .free counters.free counters.free counters...........

.

Μετρητής 

Επισκεπτών

από 16/1/2009

.....