ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Βιογραφίες Ανθολογούμενων Λογοτεχνών στα βιβλία Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γυμνασίου - Λυκείου


Θεοτοκάς Γιώργος (1905-1966)


Γιώργος Θεοτοκάς

Δοκιμιογράφος, πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, όπου έζησε τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια. Στην Αθήνα ήρθε το 1922. Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και έζησε για λίγο στη Γαλλία και στην Αγγλία. Θεωρείται από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της γενιάς του '30. Διακρίθηκε κυρίως ως δημοσιογράφος. Τα βασικά χαρακτηριστικά του έργου του είναι η στοχαστική διάθεση και η καθαρότητα του ύφους του.

 

Πηγή: Σχολικό βιβλίο β' λυκείου

 

Ο Γιώργος Θεοτοκάς γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, γιος του δικηγόρου Μιχαήλ Θεοτοκά και της Ανδρονίκης το γένος Νομικού. Στην Κωνσταντινούπολη τέλειωσε το Ελληνογαλλικό Λύκειο και το 1922 εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Αθήνα, όπου γράφτηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου. Μετά την αποφοίτησή του (1927) έφυγε για τρία χρόνια στο Παρίσι και το Λονδίνο. Στο Λονδίνο έγραψε το πρώτο του βιβλίο Ελεύθερο Πνεύμα, που θεωρήθηκε ως το μανιφέστο της γενιάς του Τριάντα (δημοσιεύτηκε στην Αθήνα το 1929). Το 1929 επέστρεψε στην Αθήνα, όπου εργάστηκε ως δικηγόρος και δημοσίευσε πολλά κείμενά του στον ημερήσιο και περιοδικό Τύπο. Το 1948 παντρεύτηκε τη φιλόλογο Ναυσικά Στεργίου, η οποία πέθανε το 1959. Το 1952 ταξίδεψε στην Αμερική, το 1955 έθεσε υποψηφιότητα στις βουλευτικές εκλογές στο νομό Χίου, χωρίς επιτυχία. Το 1966 παντρεύτηκε την ποιήτρια Κοραλία Ανδρεάδη. Πέθανε τον ίδιο χρόνο στην Αθήνα.

Συνεργάστηκε με πολλά λογοτεχνικά περιοδικά και με την εφημερίδα Το Βήμα, ενώ υπήρξε επίσης μέλος της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού Εποχές. Υπήρξε συνιδρυτής του περιοδικού Νέα Γράμματα (1935). Διετέλεσε διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου (1945-1946 και 1951-1952) και πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Κ.Θ.Β.Ε. Τιμήθηκε με το βραβείο πεζογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών (1939 για το μυθιστόρημα Το δαιμόνιο) και το Α’ Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου (1957 για το έργο του Τα προβλήματα του καιρού μας).

Ο Γιώργος Θεοτοκάς τοποθετείται στη γενιά του ’30, της οποίας υπήρξε ένα από τα πολυγραφότερα πρόσωπα. Ασχολήθηκε με την πεζογραφία, το θέατρο, την ποίηση, το δοκίμιο, την κριτική, την ταξιδιωτική λογοτεχνία. Με το έργο του έθεσε τις βάσεις της θεωρίας της γενιάς του Τριάντα για την ελληνικότητα, η οποία πηγάζει παράλληλα από την ελληνική παράδοση (αρχαιοελληνική, βυζαντινή, λαϊκός πολιτισμός) αλλά και από την ευρωπαϊκή παράδοση και σύγχρονη πραγματικότητα. Ο αφηγηματικός του λόγος επηρεάστηκε έντονα από την ελληνική πεζογραφική δημιουργία του 19ου αιώνα. Από τα έργα του σημειώνουμε ως ορόσημα τον Λεωνή, τους Ασθενείς και οδοιπόρους, το Δαιμόνιο και την Αργώ.

 

Εργογραφία

 

Ι.Πεζογραφία

• ΑργώΑ΄ - Β΄. Αθήνα, Πυρσός, 1936 (και οριστική μορφή σε έναν τόμο Αθήνα, Πυρσός, 1936).

• Ευριπίδης Πεντοζάλης και άλλες ιστορίες. Αθήνα, Πυρσός, 1937.

• Το δαιμόνιο· Μυθιστόρημα. Αθήνα, Πυρσός, 1938.

• Λεωνής. Αθήνα, Πυρσός, 1940.

• Ιερά Οδός. Αθήνα, Ίκαρος, 1950.

• Ασθενείς και οδοιπόροιΑ΄ - Β΄. Αθήνα, Φέξης, 1964.

• Οι καμπάνες. Αθήνα, Εστία, 1970.

ΙΙ.Δοκίμιο

• Διγενής, Ορέστης, Ελεύθερο πνεύμα. Αθήνα, Ράλλης, 1929.

• Εμπρός στο κοινωνικό πρόβλημα. Αθήνα, Πυρσός, 1932.

• Στο κατώφλι των νέων καιρών. Αθήνα, Ίκαρος, 1945.

• Δοκίμιο για την Αμερική. Αθήνα, Ίκαρος, 1954.

• Προβλήματα του καιρού μας. Αθήνα, Ίκαρος, 1956.

• Η εθνική κρίση. Αθήνα, Θεμέλιο, 1966.

• Η ορθοδοξία στον καιρό μας. Αθήνα, Οι εκδόσεις των Φίλων, 1975.

• Πολιτικά κείμενα. Αθήνα, Ίκαρος, 1976.

• Στοχασμοί και θέσεις · Πολιτικά κείμενα 1925-1966Α΄ (1925-1949). Αθήνα, Εστία, 1996

• Στοχασμοί και θέσεις · Πολιτικά κείμενα 1925-1966Β΄ (1950-1966). Αθήνα, Εστία, 1996

ΙΙΙ.Ποίηση

• Ποιήματα του μεσοπολέμου. Αθήνα, Ίκαρος, 1944 (περιλαμβάνονται οι δύο πρώτες ποιητικές συλλογές του Φύλλα ημερολογίου και Φύλλα ημερολογίουΙΙ και οι δύο του 1934).

ΙV. Θέατρο

• Θέατρο. Αθήνα, Άλφα, 1944.

• Ο τελευταίος πόλεμος· Δράμα μονόπρακτο. Ανάτυπο από το περ.Εποχές, 1965.

• Θέατρο 1· Το τίμημα της λευτεριάς (Κατσαντώνης) · Έργο σε τρεις πράξεις. Αθήνα, Εστία, 1958.

• Θέατρο 2· Συναπάντημα στην Πεντέλη ·Κωμωδία σε τρεις πράξεις. Αθήνα, Εστία, 1958.

• Θέατρο 3· Το γεφύρι της Άρτας · Έργο σε πέντε πράξεις. Αθήνα, Εστία, 1959 (έκδοση β΄, αναθεωρημένη).

• Θέατρο 4· Αλκιβιάδης · Έργο σε τρεις πράξεις και επτά εικόνες. Αθήνα, Εστία, 1959.

• Η άκρη του δρόμου· Δράμα σε τρεις πράξεις και πέντε εικόνες. Αθήνα, Φέξης, 1963.

• Θεατρικά Α΄ - Νεοελληνικό λαϊκό θέατρο (Αντάρα στ’ Ανάπλι, Το γεφύρι της Άρτας, Όνειρο του Δωδεκάμερου, Το κάστρο της Ωριάς, Το παιχνίδι της τρέλας και της φρονιμάδας, Συναπάντημα στην Πεντέλη, Το τίμημα της λευτεριάς). Αθήνα, Εστία, 1965.

• Θεατρικά Β΄ - έργα διάφορα (Πέφτει το βράδυ, Αλκιβιάδης, Ο τελευταίος πόλεμος, Λάκκαινα, Σκληρές ρίζες, Η άκρη του δρόμου). Αθήνα, Εστία, 1967.

• Το παιχνίδι της τρέλας και της φρονιμάδας – Το κάστρο της ώριας. Αθήνα, Ίκαρος, 1947 (στη σειρά Θέατρο, αρ.ΙΙ).

V. Ταξιδιωτικά κείμενα

• Ταξίδι στη Μέση Ανατολή και στο Άγιο Όρος. Αθήνα, Φέξης, 1961.

• Ταξίδια (Περσία, Ρουμανία, Σοβιετική Ένωση, Βουλγαρία). Αθήνα, Εστία, 1971.

VΙ. Άλλα κείμενα

• Ώρες αργίας. Αθήνα, Εστία, 1931.

• Ημερολόγιο της Αργώς και του Δαιμόνιου. Αθήνα, Πυρσός, 1939.

• Τετράδια ημερολογίου (1939-1953) · Εισαγωγή, επιμέλεια Δ.Τζιόβας. Αθήνα, Εστία, 1987.

• Γιώργος Θεοτοκάς & Γιώργος Σεφέρης, Αλληλογραφία (1930-1966)· Φιλολογική επιμέλεια Γ.Π.Σαββίδης. Αθήνα, Ερμής, 1975.

• Μια αλληλογραφία (με το Νικ.Κάλας). Αθήνα, Πρόσπερος, 1989.

• Σημαίες στον ήλιο· Ο Λεωνής του 1940 με το ημερολόγιο εργασίας του Λεωνή και τα διηγήματα της Παιδικής Ηλικίας· Φιλολογική έκδοση με εικόνες φροντισμένη από τους Γ.Π.Σαββίδη και Μιχάλη Πιερή. Αθήνα, Ερμής, 1985. 1. Για αναλυτική και βιβλιογραφία Γιώργου Θεοτοκά βλ. Μοσχονάς Εμμ.Ι., Βιβλιογραφία Γιώργου Θεοτοκά. Αθήνα, 1978.

 

Πηγή: Ε.ΚΕ.ΒΙ



 

στον Πολιτιστικό Θησαυρό της Ελληνικής Γλώσσας ΠΟΘΕΓ

στο ΕΚΕΒΙ ΕΚΕΒΙ

στο Βιβλιοnet Βιβλιοnet

ΠΟ.Θ.Ε.Γ. ΠΟΘΕΓ

στη Βικιπαίδεια Βικιπαίδεια

ΤΑΙΝΙΕΣ

εκπομπή ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ, Το διαχρονικά ελεύθερο πνεύμα του Γιώργου Θεοτοκά Παρασκήνιο. Το διαχρονικά ελεύθερο πνεύμα του Γιώργου Θεοτοκά (βίντεο) [πηγή: Ψηφιακό Αρχείο της ΕΡΤ]