Προοπτική με ένα σημείο φυγής, Stanley Kubrick

Ένα βίντεο που διαψεύδει όσους πιστεύουν ότι η συμμετρία και η προοπτική με ένα σημείο φυγής υπολείπονται έντασης και δημιουργούν εικόνες χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Το βίντεο βασίζεται σε σκηνές από πολύ γνωστές ταινίες του διάσημου σκηνοθέτη Stanley Kubrick (Στάνλεϊ Κιούμπρικ) όπως: 2001, Οδύσσεια του Διαστήματος, Full Metal Jacket κ.ά

Stanley Kubrick, Στάνλεϊ Κιούμπρικ, σκηνοθέτης

2001: Οδύσσεια του Διαστήματος

2001: Οδύσσεια του Διαστήματος

δείτε το βίντεο

Οπτικές απάτες και προοπτική

Χρησιμοποιώντας ιδιαίτερες τεχνικές λήψης και οπτικές γωνίες στη φωτογραφία, μπορούμε να παρουσιάσουμε ένα αντικείμενο να δείχνει πολύ μικρότερο ή πολύ μεγαλύτερο σε σχέση με κάποιο άλλο όμοιό του, είτε πιο κοντά ή πολύ πιο μακριά σε μας από ότι είναι στην πραγματικότητα.

Η τεχνικές αυτές δημιουργούν εικόνες όπου η οπτική εμπειρία του θεατή,  η αντίληψη του χώρου και η κλίμακα των αντικειμένων συμπλέκονται σε μια ψεύτικη προοπτική αντίληψη της πραγματικότητας. Βασίζονται στις ιδιαιτερότητες της αντίληψης του ανθρώπου και στον υποκειμενικό τρόπο που ερμηνεύει τις πληροφορίες που καταγράφουν οι αισθήσεις του και οδηγούν σε ιδιαίτερες, δημιουργικές αλλά και αστείες, οπτικές απάτες.

Forced Perspective 000

Χρησιμοποιήθηκαν ιδιαίτερα στον κινηματογράφο, αρκετά χρόνια πριν την δυνατότητα δημιουργίας οπτικών εφέ με υπολογιστή (CGI).  Η ταινία του Walt Disney, Darby O’Gill and the Little People (1959) βασίστηκε σε πληθώρα τέτοιων οπτικών εφέ.

darby-ogill-and-the-little-people 00darby-ogill-and-the-little-people 01

Παρ όλη τη γενικευμένη χρήση των υπολογιστών στη δημιουργία οπτικών εφέ (CGI), για τον κινηματογράφο, αυτές οι τεχνικές λήψης δεν εγκαταλείφθηκαν. Έτσι, στην  κινηματογραφική απόδοση της τριλογίας «Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών» (The Lord of the Rings, 2001-2003), οι δημιουργοί της ταινίας, τις χρησιμοποίησαν για να παρουσιάσουν τον κόσμο των hobbit σε μικρότερο μέγεθος από αυτό των ανθρώπων.

frodo-gandalf, ψευδαίσθηση μεγέθους

Στην εικόνα παρουσιάζεται η σκηνή όπου ο Frodo  κάθεται δίπλα από τον Gandalf και δείχνει να είναι πολύ μικρότερος σε μέγεθος…

frod-gandalf, ανάλυση της ψευδαίσθησης

Αν δούμε όμως τη σκηνή από άλλη οπτική γωνία  αντιλαμβανόμαστε ότι στην πραγματικότητα, ο Frodo βρίσκεται καθισμένος αρκετά πίσω από τον Gandalf. Η απόσταση αυτή δεν γίνεται αντιληπτή  στην προηγούμενη εικόνα λόγω της διαφορετικής γωνίας λήψης της σκηνής και μας δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι ο Frodo είναι πολύ μικρότερος σε μέγεθος απο τον Gandalf.

 

Τις εικόνες που δημιουργούνται με αυτές τις τεχνικές, μπορούμε να τις κατατάξουμε σε κάποιες γενικές κατηγορίες, σύμφωνα με αν παρουσιάζουμε το κεντρικό θέμα:

  • κατά πολύ μεγαλύτερο από ότι είναι στην πραγματικότητα
  • κατά πολύ μικρότερο από ότι είναι στην πραγματικότητα
  • ενσωματωμένο με κάποιο άλλο
  • χωρίς βαρύτητα ή αντιστρέφοντας την αντίληψη του πάνω-κάτω

Αν και οι δυνατότητες αυτών των τεχνικών λήψης είναι απεριόριστες, έχουν παρουσιαστεί πάρα πολλές φωτογραφίες μόνο με θέματα όπως:

  • κάποιος να κρατάει με το χέρι του ένα φυσικό ή τεχνητό μνημείο

οπτική ψευδαίσθηση

οπτικές ψευδαισθήσεις

 

  • κάποιος να κρατά ή να «τρώει» τον ήλιο ή τη σελήνη

οπτικές ψευδαισθήσεις

οπτικές απάτες

 

  • κάποιος να σηκώνει και να κρατά ένα άλλο άτομο μόνο με ένα χέρι

προοπτικά παράδοξα

προοπτικές ψευδαισθήσεις

  • αφύσικες και εξωπραγματικές διαφορές μεγέθους

οπτική απάτη μεγέθους

οπτική απάτη μεγέθους

 

  • κάποιος να πατάει κάποιον ή κάτι που δείχνει πολύ μικρότερο από το πραγματικό του μέγεθος

οπτικές απάτες

οπτικές απάτες μεγέθους

 

  • αντιστροφή του πάνω-κάτω

οπτικές απάτες αντιστροφή πάνω-κάτω

 

οπτικές απάτες αντιστροφή πάνω-κάτω

 

Αφήνοντας ελεύθερη τη δημιουργικότητά μας μπορούμε να δημιουργήσουμε εικόνες όπως οι παρακάτω.

Forced-Perspective-024.jpg
Forced-Perspective-025.jpg
Forced-Perspective-026.jpg
darby-ogill-and-the-little-people-00.jpg
darby-ogill-and-the-little-people-01.jpg
frodo-and-gandalf-real-copy.jpg
Forced-Perspective-000.jpg
Forced-Perspective-002.jpg
Forced-Perspective-009.jpg
Forced-Perspective-011.jpg
Forced-Perspective-014.jpg
Forced-Perspective-015.jpg

 

Πηγές
http://en.wikipedia.org/wiki/Forced_perspective
Computer-generated imagery (CGI)
wikipedia – Darby O Gill_and_the_Little_People
http://photography.about.com/library/forcedperspective/blforcedperspective.htm
http://webneel.com/30-brilliant-forced-perspective-photography-examples
http://webneel.com/webneel/blog/50-forced-perspective-photographs-around-world-most-inspiring
http://digital-photography-school.com/forced-perspective

Η προοπτική στη ζωγραφική

Μια περιεκτική παρουσίαση prezi για την προοπτική στην τέχνη της ζωγραφικής

(χρησιμοποιήστε το ποντίκι για ζουμ, μετακίνηση και πλοήγηση στην παρουσίαση)

Ευχαριστούμε το φίλο και εικαστικό Κώστα Ευαγγελίου, δημιουργό της παρουσίασης, για την ευγενική παραχώρηση άδειας αναδημοσίευσης.

Ανάγλυφα σε χαρτί από τον Simon Schubert

Για τα origami  και την τεχνική τους (χαρτοδιπλωτική) έχετε σίγουρα ξανακούσει. Αυτή η παλιά τέχνη του 1600 από την Ιαπωνία, χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα  σαν τρόπος διασκέδασης αλλά και σαν εικαστική τέχνη.

Ο Simon Schubert, διπλώνει και τσαλακώνει χαρτιά για να σχεδιάσει τα έργα του χωρίς να χρησιμοποιήσει μολύβι, πένα ή χρώμα παρά μόνο το φως και τη σκιά.

Γεννήθηκε στην Κολωνία της Γερμανίας (1976) και σπούδασε γλυπτική στη Kunstakademie του D?sseldorf. Ένα από τα πρώτα του έργα ήταν το πορτρέτο του Samuel Beckett, ενός από τους ανθρώπους που επηρέασαν τη δουλειά του.

Η έμπνευση, όπως δηλώνει ο ίδιος, μου έρχεται πολλές φορές από τη λογοτεχνία, τη φιλοσοφία, την ιστορία της τέχνης και προσπαθώ να τη συνεχίσω ή και να ξεπεράσω την αρχική ιδέα.

ο Simon Schubert διπλώνει το χαρτί χρησιμοποιώντας μια ιδιαίτερη τεχνική και παρουσιάζει ανάγλυφα το τελικό του έργο.

Με το δίπλωμα, σηκώνει κάποιες περιοχές ελάχιστα χιλιοστά  και δημιουργεί έτσι γραμμές και επίπεδα που φαίνονται με τη βοήθεια του φωτός και της σκιάς.

 Διπλώνοντας και τσαλακώνοντας το χαρτί δημιουργεί έργα προοπτικά και δίνει την ψευδαίσθηση του τρισδιάστατου μέσα από ανάγλυφες επιφάνειες.

Ο ίδιος, βλέπει τον εαυτό του σαν γλύπτη και προσπαθεί με διάφορες τεχνικές, τα ανάγλυφα έργα του στο χαρτί, να δημιουργούν την ψευδαίσθηση του πραγματικού, του ρεαλιστικού.

Τα έργα του βασίζονται ιδιαίτερα στο φως και τη σκιά και έτσι όπως αλλάζει το φως μέσα στη μέρα αλλάζουν κι αυτά δείχνοντας είτε πιο έντονα, είτε αμυδρά, τον τρισδιάστατο χαρακτήρα τους.

Η επήρεια του Samuel Beckett και Edgar Allan Poe είναι ιδιαίτερα εμφανής στα έργα του

Η μοναξιά, η απομόνωση και η απώλεια είναι τα θέματα που αναδεικνύει στα χάρτινα, ανάγλυφα έργα του ο Simon Schubert.

Οι χώροι είναι συνήθως φανταστικοί και βασίζονται σε σχέδια που δημιουργεί ο ίδιος αλλά είναι και πολλά τα έργα του που παρουσιάζουν το Berlin Stadtschlo?, ένα Μπαρόκ παλάτι στο Βερολίνο που γκρεμίστηκε το 1950.

το παρακάτω βίντεο παρουσιάζει 100 έργα σε διπλωμένο χαρτί και προβάλει ένα φανταστικό χώρο, ένα παλιό σπίτι


Πηγές:
Simon Schubert
http://www.designboom.com
http://www.dezeen.com
οριγκάμι

προοπτικές αναμορφώσεις

Η χρήση ιδιαίτερης προοπτικής μπορεί να μας βοηθήσει να δημιουργήσουμε έργα με «περίεργες» προοπτικές αναμορφώσεις.
Οι καλλιτέχνες, από την Αναγέννηση και μετά, άρχισαν να πειραματίζονται με τους κανόνες της προοπτικής και κατάφεραν να δημιουργήσουν εικόνες τόσο έντονα αλλοιωμένες που δύσκολα γίνονται αντιληπτές με την πρώτη ματιά από το θεατή. Πολλές από αυτές τις εικόνες χρησιμοποιήθηκαν για να μεταφέρουν κωδικοποιημένα μηνύματα και για να τα αποκωδικοποιήσει κάποιος έπρεπε να ξέρει τον τρόπο ή ακόμη, να έχει τα κατάλληλα όργανα (κυλινδρικούς καθρέφτες κλπ), για να δει σωστά την εικόνα και το κρυμμένο μήνυμα.

Η πιο απλή, από αυτές τις προοπτικές αλλοιώσεις, παρουσιάζεται στο έργο του Γάλλου ζωγράφου Jean Fouquet (1420?1481). Στο έργο της παρακάτω εικόνας, για να αποδώσει το χώρο, χρησιμοποίησε μια ιδιαίτερη προοπτική καμπυλώνοντας τις γραμμές των κτιρίων και του οδοστρώματος.

Η πιο γνωστή όμως έντονη αναμόρφωση, εκείνης της περιόδου, ανήκει στον Leonardo da Vinci.

Ο Leonardo, εκτός των άλλων, πειραματίστηκε ιδιαίτερα στη γραφή κωδικοποιημένων μηνυμάτων. Ο ίδιος συνήθιζε να γράφει πολλές σημειώσεις του με τέτοιο τρόπο ώστε να διαβάζονται μόνο μέσα από ένα καθρέφτη.

Τα παρακάτω σχέδια δείχνουν αλλοιωμένα και μπορούν να ειδωθούν σωστά μόνο από ένα σημείο.

«Το μάτι του Leonardo» (1485)

Πολύ πιο χαρακτηριστικό, γνωστό κι αντιπροσωπευτικό για την προοπτική του αναμόρφωση, είναι το έργο «οι Πρεσβευτές» (1533), του Hans Holbein (1497-1543).


Το έργο, γεμάτο από συμβολικά μηνύματα σχετικά με την εποχή του, μας κεντρίζει την περιέργεια με την μορφή κάτω, ανάμεσα στους πρεσβευτές. Ας την παρατηρήσουμε από πλάγια θέση:

και εξηγήσεις για τη δημιουργία του (σε Αγγλικά)

Εξίσου έντονη προοπτική αναμόρφωση έχουμε στο πορτραίτο του πρίγκιπα Εδουάρδου 6ου (1546), έργο του Άγγλου William Scrots (1537?1553)

Στην εκκλησία Trinit? dei Monti πάνω από την Piazza di Spagna στη Ρώμη, υπάρχει μια μεγάλη τοιχογραφία, 20μ περίπου, που δύσκολα γίνετε αντιληπτό το θέμα της από τον επισκέπτη.Είναι η μεγαλύτερη, παλαιότερη αναμόρφωση που υπάρχει στον κόσμο

Trinita dei Monti, Emmanuel Maignan

SAN FRANCESCO DI PAOLA, Emmanuel Maignan, Trinit? dei Monti, Roma,1642

Trinita dei Monti, Emmanuel Maignan

SAN FRANCESCO DI PAOLA, Emmanuel Maignan, Trinit? dei Monti, Roma,1642

Αναμορφωτικές εικόνες με την ίδια προοπτική χρησιμοποιούν πολλοί σημερινοί καλλιτέχνες, ιδιαίτερα της street Art (Slant Art) όπως ο Julian Beever, ο Kurt Wenner, Leon Keer,  Edgar M?ller κά.

έργα του Julian Beever

Φυσικά τα έργα αυτά δείχνουν σωστά μόνο από μια συγκεκριμένη θέση. Όπως αυτό:

και από μια μόνο συγκεκριμένη θέση, μπορούμε να το δούμε έτσι:

Αναμορφωτικές εικόνες σε καθρέφτη
Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιήθηκε, όχι μόνο για καλλιτεχνικούς σκοπούς, αλλά πολύ περισσότερο για μεταφορά μηνυμάτων και αποστολέας και παραλήπτης έπρεπε να χρησιμοποιήσουν το ίδιο ακριβώς κάτοπτρο για να αποκωδικοποιήσουν το μήνυμα. Όπως και να δούμε μια τέτοια την εικόνα, δεν καταλαβαίνουμε τι παρουσιάζει και φαίνεται σωστά μόνο σε κάποιο καθρέφτη με κυλινδρικό ή με κωνικό ή και με επίπεδο σχήμα.

Η παρακάτω εικόνα

 παρουσιάζεται σωστά μόνο όταν καθρεφτιστεί στον συγκεκριμένο κυλινδρικό καθρέφτη

«οκτώ σάτυροι θαυμάζουν την αναμόρφωση ενός ελέφαντα» έργο του Simon Vouet (1590?1649)

Αναμορφωτικές εικόνες σε πολλά επίπεδα
Είδαμε, σε προηγούμενο άρθρο, το έργο του Giulio Romano (1499-1546) στο Palazzo del Te στη Mantova, στη Sala dei Giganti . Στην εντυπωσιακή τοιχογραφία, ο G. Romano προσπαθεί να προβάλει μια εικόνα σε τρεις, τουλάχιστον,  επιφάνειες ταυτόχρονα. Οι τοίχοι και η οροφή του χώρου ενώνονται μέσα από το έργο.

Σήμερα, καλλιτέχνες όπως ο Ελβετός Felice Varini, χρησιμοποιούν τον τρισδιάστατο χώρο για να σχεδιάσουν, σε πολλά επίπεδα, αναμορφωτικές εικόνες.

και η «Μέδουσα» έργο των Ιταλών Ronco, Cimberle, Fava και Mauro Italiano

και από άλλη οπτική γωνία

 

Φυσικά, η σημερινή τεχνολογία, με 3d σχεδιαστικά προγράμματα, Η/Υ και ακτίνες laser για υπολογισμό διαστάσεων κλπ, κάνει αρκετά πιο εύκολη τη διαδικασία. Όμως, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η τεχνολογία είναι μόνο ένα μέσο, ένα βοήθημα για να εκφραστούμε δημιουργικά.

Εκτός από τον καλλιτεχνικό χώρο οι αναμορφώσεις έχουν εφαρμογή και στη καθημερινή μας ζωή. Οι χαράξεις και η σήμανση στην άσφαλτο των δρόμων γίνονται, (ή τουλάχιστον πρέπει γίνονται) σύμφωνα με την οπτική θέση των οδηγών. Γιαυτό και από οποιαδήποτε άλλη θέση δείχνουν περίεργα.

και μια εικόνα σαν αυτή, ίσως να μας κάνει πιο προσεκτικούς

αν τη δούμε από τη θέση του οδηγού.

Από εδώ μπορείτε να κατεβάσετε το Anamorph Me, ένα δωρεάν πρόγραμμα για να μετατρέψετε τις φωτογραφίες σας σε αναμορφωτικές εικόνες

     
Πηγές – περισσότερα
http://www.googleartproject.com/museums/nationalgallery/the-ambassadors
http://www.illusionworks.com/mod/anamorph.htm#
http://www.varini.org/02indc/indgen.html
http://www.truly-design.com/eng/projects/all
http://www.anamorphosis.com/software.html
http://www.mos.org/sln/Leonardo/LeonardoRighttoLeft.html
http://muzak4321.blogspot.com/2011/11/anamorphosis-leonardos-eye.html
http://www.ntua.gr/arch/geometry/mbk/anamorpheis.htm
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

προοπτικές ψευδαισθήσεις

Ας δούμε κάποιες οπτικές ψευδαισθήσεις που προκύπτουν από τη γεωμετρία του χώρου αλλά και την προοπτική του ερμηνεία, σύμφωνα πάντα με την αντίληψή μας. Σε μερικές απ΄αυτές τις οπτικές ψευδαισθήσεις συμβάλει και η «ικανότητα» να αντιλαμβανόμαστε σαν τρισδιάστατο το χώρο που παρουσιάζεται σε μια εικόνα ή μια φωτογραφία*.

Επειδή γνωρίζουμε ότι τα αντικείμενα δείχνουν μικρότερα όσο απομακρύνονται από μας (προοπτική σμίκρυνση) δεν μπορούμε πάντα να έχουμε σωστές ενδείξεις μεγέθους και απόστασης.
Το 1913 ο Ιταλός ψυχολόγος Μάριο Πόνζο (Mario Ponzo, 1882?1960) παρουσίασε ένα σχέδιο με  δύο πανομοιότυπες μπάρες κατά μήκος δύο συγκλινόντων γραμμών όπως μιας σιδηροδρομικής γραμμής. Η πάνω κίτρινη μπάρα μας δείχνει πιο μεγάλη από την κάτω επειδή  βασιζόμαστε τις σιδηροδρομικές γραμμές και πιστεύουμε ότι βρίσκεται σε μεγαλύτερη απόσταση από μας, δημιουργώντας έτσι την «ψευδαίσθηση του Πόνζο«.

                

Αυτή η ψευδαίσθηση ισχύει και για  άλλα σχήματα ή πραγματικά αντικείμενα.

 

 

 Το δωμάτιο του Ames

Το δωμάτιο του Ames  (Ames room) είναι ένα χώρος με διαφορετική γεωμετρία από ότι έχουμε συνηθίσει. Το σχεδίασε ο Αμερικανός οφθαλμολόγος Adelbert Ames, Jr. το 1934 .

Το σχήμα του δωματίου ενώ δείχνει κυβικό, με τοίχους κάθετους και παράλληλους μεταξύ τους, στην πραγματικότητα είναι τραπεζοειδές. Το δάπεδο και η οροφή είναι με κλίση και οι τοίχοι διαφέρουν μεταξύ τους.

Ο παρατηρητής πρέπει να βρίσκεται σε συγκεκριμένη θέση και όταν κάποιος μέσα στο δωμάτιο μετακινηθεί από τη μία γωνία στην άλλη δείχνει να αλλάζει το μέγεθός του και από πολύ κοντός φαντάζει γίγαντας.

με πράσινο χρώμα είναι σημειωμένος ο χώρος που νομίζουμε ότι βλέπουμε

Στο κεκλιμένο δάπεδο, ο Adelbert Ames, είχε τοποθετήσει, επιπλέον, μια σφαίρα η οποία έδειχνε να κινείται αντίθετα από τους νόμους της βαρύτητας.

και η εξήγηση για το πως λειτουργεί σε βίντεο

Το δωμάτιο του Ames είχε χρησιμοποιηθεί στη τηλεόραση και στον κινηματογράφο για δημιουργία οπτικών εφέ ενώ το 1974 το ροκ συγκρότημα  Status Quo το χρησιμοποίησε για τη φωτογραφία του εξώφυλλο του δίσκου On The Level. Υπάρχει ακόμη σε πολλά ψυχαγωγικά πάρκα και παρ΄ότι γνωρίζουμε πως πρόκειται για οπτική απάτη, συνεχίζει να μας εντυπωσιάζει.

 

αμφίσημες τρισδιάστατες μορφές 

ο κύβος τουNecker (Necker Cube)
Η ψευδαίσθηση παρουσιάστηκε από τον Σουηδό κρυσταλλογράφο Louis Albert Necker. Στα μέσα του 1800, ο L. A. Necker ενώ σχεδίαζε κάποιους κρυστάλλους, παρατήρησε ότι κάποια τρισδιάστατα σχέδια τα αντιλαμβανόμαστε με δύο διαφορετικούς τρόπους. Κάθε στιγμή που τα κοιτάμε, μπορούν να γίνουν αντιληπτά με τον έναν από δύο εναλλακτικούς τρόπους, σε καμία όμως περίπτωση δεν μπορούν να γίνουν αντιληπτά και με τους δύο τρόπους ταυτόχρονα. Αυτό παρατηρείται ιδιαίτερα σε σχέδια με ισομετρική προοπτική (ισομετρική προβολή), δηλαδή όταν οι παράλληλες γραμμές ενός κύβου απεικονίζονται στο σχέδιο ως παράλληλες.

Όταν δύο γραμμές διασταυρώνονται, το σχέδιο δεν δίνει κάποιο στοιχείο σχετικά με το ποια είναι η εμπρός και ποια είναι η πίσω. Αυτό κάνει την εικόνα διφορούμενη, γιατί μπορεί να ερμηνευθεί με δύο εναλλακτικούς τρόπους.


Όταν παρατηρούμε το σχέδιο, έχουμε την εντύπωση είτε πως ο κύβος είναι στραμμένος προς τη μία πλευρά και κάτω, είτε προς την άλλη πλευρά και πάνω. Παρά την προσπάθεια να αποδοθεί το φαινόμενο, σχεδιαστικά, με χρήση διακεκομμένων γραμμών ή σκιάς, μπορεί να συνεχίζουμε να έχουμε αμφίσημη – διφορούμενη άποψη για την εικόνα.

 

 

Η σκάλα του Schroeder

Η εικόνα παρουσιάζει δύο ερμηνείες καθώς άλλες φορές η περιοχή Α και άλλες φορές η Β γίνονται αντιληπτές σαν να βρίσκονται πίσω.


πηγές – περισσότερα

Εργαστήρι Πολυμέσων ΟΠΑ
http://www.optillusions.com/
http://www.sciencekids.co.nz/pictures/illusions.html
Η ψευδαίσθηση της Σελήνης – ΣΦΑ Κρήτης
wikipedia – Necker cube
The Ponzo Illusion