Τοποθέτηση στο Στρογγυλό Τραπέζι της Διημερίδας:

«ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ στη ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ»   του ΤΕΕ

στο ΕΒΕΑ, Ακαδημίας 7, 6ος Οροφος, Σάββατο 16.30 – 19.00

συνομιλητής: Ηλίας Τζαμουράνης, Διπλ. Μ – Η, Ε/Επαγ.

Κατά την σειρά των ερωτημάτων της ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ του διοργανωτή.

1.	Το βασικό πρόβλημα, που αντιμετωπίζω στην αγορά των μικρών  Η/Μ  έργων,  μελετών και κατασκευών είναι  η έλλειψη  ικανών εργοδηγών, είτε ελεύθερων είτε στα πλαίσια υπεργολαβικών συνεργείων η εμπορικών προμηθευτών.
Εννοώ τεχνικούς με ικανότητα να διαβάσουν ένα σχέδιο/μελέτη  η να συνεννοηθούν προφορικά για να εκτελεστεί ένα Η/Μ έργο.   Τα Η/Μ έχουν την ιδιομορφία της πολυπλοκότητας και του πλήθους ετερόκλητων αντικειμένων σε συνήθως μικρές ανα είδος ποσότητες.  Γιαυτό συνηθέστατα «σπάνε» σε τουλάχιστον δύο βασικές κατηγορίες (υδραυλικά – ηλεκτρολογικά), και είναι  πολύ συνηθισμένο να φτάνουν και τις δέκα η και δεκαπέντε η και παραπάνω, που εκτελούνται από ξεχωριστές τεχνικές ειδικότητες άρα και αντίστοιχα υπεργολαβικά συνεργεία.  Ολοι αυτοί χρειάζονται κυριολεκτικά ποδηγέτηση, όχι απλά συντονισμό.  Είναι προσκολλημένοι γερά σε εκείνο που ξέρουν αρνούμενοι να εκτελέσουν κάτι καινούργιο, όχι άδικα, γιατί η σκληρά ανταγωνιστική «πιάτσα» θα τους χρεώσει όλο το κόστος των οποιονδήποτε καινοτομιών η αναβαθμίσεων και θα δουλέψουν με ζημιά.  Και ζημιά στην αγορά σημαίνει χρεοκοπία και ανεργία. 
Είναι επίπονος και χρονοβόρος ο προγραμματισμός χιλιάδων μικρουϊλικών  συχνά σε ένα δύο τεμάχια ανά είδος.  Η συχνά υπερβολική ποικιλία,  διαμορφωμένη όχι από τις ανάγκες της παραγωγής των έργων αλλά μάλλον από τις ανάγκες του ανταγωνισμού των προμηθευτών, δεν παρεμποδίζει μόνο την γρήγορη έρευνα αγοράς αλλά έχει και άλλες παρενέργειες. Δεν υπάρχουν επαρκή στόκ επιτόπου, αλλά αντίθετα, χάρις και στην ανάπτυξη των συγκοινωνιών-επικοινωνιών-Ιnternet, έχει γίνει της μόδας η παραγγελία απευθείας στους τόπους παραγωγής, για λόγους οικονομίας επενδεδυμένου κεφαλαίου προφανώς. Αυτό όμως συνεπάγεται καθυστέρηση μιάς-δύο εβδομάδων και άρα θέλει έγκαιρο προγραμματισμό.  Βάλτε και τις δυσκαμψίες της εφορίας, που από όσο ξέρω, δεν επιτρέπει την κίνηση υλικών χωρίς δελτία αποστολής και επιστροφής.  Για παράδειγμα, δεν μπορείς να φορτώσεις το αυτοκίνητο αποβραδίς η να το έχεις μόνιμα φορτωμένο με μια βασική ποικιλια υλικών και να κόβεις επιτόπου δελτίο παράδοσης στο έργο μόνον εκείνων που χρειάζονται,  για τους γνωστούς λόγους πάταξης της φοροδιαφυγής στην ελεύθερη οικονομία.  (Πολλοί το κάνουν εν μέρει, παράνομα και με κίνδυνο…)   Αυτά και άλλα πολλά επιβαρύνουν την δουλειά του οργανωτή του έργου.  Αρα  ο εργοδηγός πρέπει να μπορεί και να προγραμματίζει, να ξέρει και Ιντερνετ και Αγγλικά …κλπ.
Εκ των πραγμάτων αυτά τα βάρη πέφτουν στον μηχανικό, που δουλεύει  98% σαν εργοδηγός και 2% σαν επιστήμονας, υποβαθμίζοντας ποσοτικά του δουλειά του, και, λόγω της χρονικής πίεσης συχνά και ποιοτικά, γιατί δεν έχει χρόνο να ηρεμήσει, να συγκεντρωθεί και να σκεφτεί.  
Να συμπληρώσω ότι και το προσωπικό που παρέχουν  και μεγαλύτερες επιχειρήσεις στον χώρο των Η/Μ, π.χ. αντιπροσωπείες μεγάλων οίκων έχει τα ίδια μειονεκτήματα συν ένα, την γραφειοκρατική νοοτροπία,  (ευθυνοφοβία-επανάπαυση-περιχαράκωση), που ενδημεί στους μεγάλους οργανισμούς.  
Ένα άλλο σημαντικό πρόβλημα είναι ότι το προσωπικό μέσης στάθμης δεν έχει την νοοτροπία της συνεργασίας με τον μηχανικό και οι λόγοι είναι πολλοί.  Η νοοτροπία αυτή υποθάλπεται από φαινομενικά δύο πλευρές:   Η μια είναι ο ελευθεροεπαγγελματισμός των τεχνιτών-μικροεργολάβων, που φέρνει την τεχνική συνεργασία σε αντίθεση με την οικονομική σχέση, που  είναι ανταγωνιστική.  Η άλλη είναι η ακαμψία και η συγκεντρωτική δομή των μεγάλων επιχειρήσεων προμήθειας Η/Μ εξοπλισμού η υπηρεσιών, που είναι επανδρωμένες για πολλούς λόγους, με προσωπικό χαμηλής  (όσο γίνεται χαμηλότερης…) στάθμης,  όχι εκπαιδευμένο αλλά απλά καταρτισμένο,  με ρετσέτες και τυφλοσούρτες.
Αν είχα χρόνο θα μπορούσα να διηγηθώ πολλά ευτράπελα και σχετικές εμπειρίες. 
 [Οπως κάποτε που για να βάλω ένα ενδιάμεσο εναλλάκτη σε ένα ψυκτικό κύκλωμα ενός ξηραντηρίου (intercooler) χρειάστηκα περίπου δύο μήνες (και τι άκουσα για να με αποτρέψουν…),  γιατί κανείς στην εδώ ιεραρχία του προμηθευτικού οίκου δεν …τολμούσε να αποπειραθεί, παρά το ότι τους διαβεβαίωνα ότι αναλάμβανε την ευθύνη η πλευρά του εργοδότη.  Υποψιάζομαι ότι το αίτημα για μια αυτονόητα βελτιωτική επέμβαση και μάλιστα σε μη τυποποιημένη εγκατάσταση, που σχεδίασα και πραγματοποίησα  αγοράζοντας μόνο υλικά από τον προμηθευτή, τελικά για να εγκριθεί έφτασε μάλλον στον αρχιμηχανικό σχεδιασμού προϊόντων της μητρικής εταιρίας στην Γερμανία! ]  
Όλα αυτά βέβαια δεν βοηθάνε την κοινωνία να έχει καλύτερες και οικονομικά αποδοτικότερες Η/Μ εγκαταστάσεις.

2.	Νομίζω ότι τα τελευταία χρόνια χάρις στις μέσες τεχνικές σχολές έχει βελτιωθεί διακριτά και οι στάθμη των υδραυλικών, που παραδοσιακά χώλαινε.  Νομίζω ότι  η τάση για εξειδίκευση είναι  αναπόφευκτη.  Δεν αντιλαμβάνομαι όμως  τι μπορεί να σημαίνει «διεύρυνση των βασικών τεχνικών γνώσεών τους».  Εκείνο, που έχω αντιληφθεί ότι χρειάζονται περισσότερο είναι να ξέρουν καλύτερα την δουλειά τους, την δεξιότητα τους, και προπαντώς χρειάζονται υψηλότερο γενικό μορφωτικό επίπεδο, όπως είπα στην προηγούμενη παράγραφο.  Δεν είναι σωστό να τους θέτουμε εσφαλμένα ερωτήματα, όπως π.χ. εκείνο το αμίμητο «πού μπαίνει ο κυκλοφορητής στην εγκατάσταση Κ.Θ.εμανσης»,  που είχα πληροφορηθεί ότι περιλαμβανόταν σε ερωτηματολόγιο για επαγγελματική αδειοδότηση των υδραυλικών.   Οι κυκλοφορητές μπαίνουν εκεί που προβλέπει η μελέτη, και η εκπαίδευση των υδραυλικών αυτό, μεταξύ άλλων, πρέπει να τους βοηθά να το εμπεδώσουν με πειστικά παραδείγματα.

3.	Δεν έχω εντρυφήσει σε θέματα Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.   Νομίζω ότι οι επιχειρήσεις μπορούν και προσαρμόζονται στα πλαίσια, που τους τίθενται, ιδίως αν πρόκειται για θέματα κατάρτισης, που κατά την άποψή μου πρέπει να αφεθεί στις επιχειρήσεις αφού  (και εφόσον ) θεωρείται αποδεκτή η ύπαρξή τους και ότι αυτό συνεπάγεται.  Ας δούμε το παράδειγμα των PLC,  INVERTER κλπ..  Σήμερα κυκλοφορούν παγκοσμίως πάνω από εκατό τύποι, ίσως και πολλές εκατοντάδες σε κάθε κατηγορία, με πλήθος μικροδιαφορών, λογισμικά κλπ.  Είναι γνωστό ότι οι ανάγκες της παραγωγής μπορούν κάλλιστα να υπηρετηθούν κατά 999% με 2-3 τύπους. Τι χρειάζεται αυτή η ποικιλία;  Γιατί θα πρέπει να καταρτίζει η δημόσια εκπαίδευση για όλον αυτό τον κυκεώνα τους τεχνικούς;  Ας μάθουν πέντε στοιχειώδη και γενικά κάποια κατηγορία ηλεκτρονικών εφαρμογής, τι είναι και τι κάνει ένα PLC, και ας αναλάβει κάθε προμηθευτής να καταρτίσει τους τεχνίτες-συνεργάτες-πελάτες του.  Να θυμόμαστε ότι η οικονομία και οι επιχειρήσεις υπάρχουν για την κοινωνία και όχι το αντίστροφο.   

4.	Δεν νομίζω ότι μπορούν οι επιχειρήσεις να βοηθήσουν, ούτε είναι και σωστό να δημιουργείται τέτοια εξάρτηση.

Ακολουθεί έκθεση κρίσης διδακτικού βιβλίου, στην οποία παρουσιάζονται εκτενώς συγκεκριμένα προβλήματα. 

ΕΚΘΕΣΗ   ΚΡΙΣΗΣ   ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ   ΒΙΒΛΙΟΥ  

ΤΙΤΛΟΣ  ΒΙΒΛΙΟΥ       :   ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ  ΨΥΞΗΣ   Ι Ι

ΤΑΞΗ – ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ  :   ΨΥΚΤΙΚΩΝ  ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ  ΚΑΙ  ΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ 

ΣΤΟΙΧΕΙΑ  ΚΡΙΤΗ        :   Ηλίας  Τζαμουράνης,  Διπλ.  Μηχ. – Ηλεκτρολόγος

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ             :    15. 01. 2002

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Θεωρώ σωστό να επισημάνω τον καθοριστικό ρόλο του προγράμματος στην συγγραφή του έργου.  Δεν  χρησιμεύει μόνο για  να προσδιορίζει  το  αντικείμενο της  εργασίας  των  συγγραφέων  αλλά  αποτελεί το απαραίτητο υπόβαθρο και “μπούσουλα” της  δουλειάς τους.  Συνιστά ουσιαστική βοήθεια  γι αυτούς.  Θεωρώ  την  σύνταξη  του  προγράμματος πιο σημαντικό έργο  από  την  ίδια την  συγγραφή  του  βιβλίου.   Το πρόγραμμα δεν  μπορεί να παρακαμφθεί σε  σημαντικό βαθμό ούτε  να διορθωθεί ...δια της συγγραφής  του  αναλυτικού  περιεχομένου του!   Οι εκ των υστέρων προσπάθειες  να  “συμμαζευτεί”  θα οδηγήσουν σε ασυμμετρίες  και ανακολουθίες, ιδίως όταν γίνονται υπό την πίεση του χρόνου.  Δεν  επιδέχεται επι μέρους διορθώσεις γιατί αποτελεί ένα ενιαίο και συνεκτικό αντικείμενο, που συναρτάται βέβαια και με τα άλλα μαθήματα καθώς και με το γνωστικό υπόβαθρο των μαθητών.

Το  υπό  έκδοση  κρινόμενο  παρόν  σύγγραμμα  πάσχει  λόγω  προγράμματος  σπουδών  και  διδακτικών  στόχων.
Καταρχήν, η πληθωρικότητα του προγράμματος ηταν αναπόφευκτο να μας οδηγήσει σε ένα πληθωρικό σύγγραμμα, όπου είναι εμφανής ο κίνδυνος να χαθεί η ουσία, πράγμα απαράδεκτο για μέσο εκπαίδευσης η, έστω, κατάρτισης. Είχα από νωρίς, σε σχετική σύσκεψη, έχοντας παραλάβει τα πρώτα δοκίμια,  επισημάνει τον κίνδυνο αυτό, και είχε συμφωνηθεί να γίνει προσπάθεια περιο-ρισμού τόσο με περιληπτική παρουσίαση των μη καίριων στοιχείων του προγράμματος, όσο και με ξεχώρισμα, δηλ. μικρότερα-διακριτά  τυπ. στοιχεία.
Παραπέρα, το  πρόγραμμα  μοιάζει  με  συντόμευση  πανεπιστημιακού  συγγράμματος. 
Προβλέπει  χρήση  της  ..εντροπίας  από  πρακτικούς  τεχνίτες,  χάραξη  ψυκτικών  κύκλων  και  σχεδιασμό  ψυκτικών  εγκαταστάσεων.
Είναι  εντυπωσιακή  η  απουσία  μέσα  στους  διδακτικούς  στόχους  της  συνεργασίας  του  τεχνικού  εφαρμογής  (του  “μάστορα”)  με  τους  τεχνικούς  ανώτερων  βαθμίδων.
Κυριολεκτικά,  σαν  να  προορίζεται  να  εργαστεί  σε  έναν  κόσμο,  όπου  θα  υπάρχουν  μόνο  έτοιμα  μηχανήματα  και  τεχνίτες  εφαρμογής!
Είναι  αρκετά  ευδιάκριτα  τόσο  η  προέλευση  όσο  και  οι  στόχοι  αυτού  του  διαφαινόμενου  μοντέλου  τεχνολογικής  οργάνωσης  και  καταμερισμού  εργασίας,  που  ανταποκρίνεται  σε  έναν  απίστευτα  συγκεντρωτικό,  άκαμπτο  και  γιαυτό  δαπανηρό  και  περιβαλλοντικά  επικίνδυνο  τρόπο  παραγωγής,  πολύ  πίσω  από  τις  ανάγκες  και  τις  δυνατότητες  της  εποχής  μας.  Δεν  θα  επεκταθώ.
Θα  τονίσω  μόνον  ότι  η  ΤΕΕ,  με  αυτούς  τους  προσανατολισμούς,  που  είναι  ορατοί  και  στο  πρόγραμμα  αυτού  του  βιβλίου,  δεν  θα  δημιουργήσει  ούτε  τεχνίτες  ούτε  βέβαια  και  μηχανικούς.
Οσοι  εργάζονται  έξω  από  τα  γραφεία,  “στην  πρώτη  γραμμή”  της  τεχνικής  εφαρμογής,  που  αντιμετωπίζουν  καθημερινά  την  διαρροή  του  κοντένσερ,  την  πτώση  του  θερμικού,  το  σταμάτημα  από  “υψηλή”,  από   “χαμηλή”  η  από  “έλλειψη  νερού”,  γνωρίζουν  καλά  τα  προβλήματα,  τουλάχιστον  όπως  εμφανίζονται:
Εχουμε  να  κάνουμε  με  ημιμαθείς  μηχανικούς-πωλητές,  που  επιδερμικά  γνωρίζουν  αυτό  που  πουλάνε,  αδέξιους  και  αδαείς  τεχνίτες,  κατασκευαστές  που  παραδίδουν  ημιτελή  προϊόντα  και  μάλλον  πειραματίζονται  με  τους  πελάτες  τους  κ.ο.κ.  Ολοι  κοιτάνε  πως  θα  αποφύγουν  το  πρόβλημα,  με  το  παραμικρό  προτείνουν  αντικατάσταση  (δηλαδή  δαπάνες  και  …σκουπίδια)  και  το  μόνο  τους  πιστεύω  είναι  η  αλάνθαστη  σοφία,  που  ενδημεί  στα  άδυτα  της  “μαμάς  εταιρίας”,  συνήθως  πολυεθνικής.  Κουβέντα  για  προσαρμογή  στις  ανάγκες  της  κάθε  εφαρμογής,  για  προληπτική  συντήρηση,  για  τεχνικό  έλεγχο  με  σύγχρονα  μέσα,  για  αποτελεσματική  επισκευή.
Πολύ  φοβάμαι  ότι  με   αυτούς  τους  προσανατολισμούς,  η  φιλότιμη  προσπάθεια  των  συγγραφέων  και  η  πενιχρή  των  κριτών  θα  μείνει  αναξιοποίητη,  μαζί  με  τους  έτσι  και  αλλοιώς  ανεπαρκείς  οικονομικούς  και  διοικητικούς  πόρους,  που  διατέθηκαν.

Αθήνα  16.01.2002                                                                 Ηλίας  Τζαμουράνης