Την ανάλυση του «νεκρού σημείου» θα πρέπει να την θεωρήσουμε σαν οδηγό για τη λήψη ορθολογικών επιχειρηματικών αποφάσεων και όχι σαν μέσο κριτικής των διοικήσεων των επιχειρήσεων. Ο υπολογισμός του «νεκρού σημείου» δείχνει το ελάχιστο ύψος πωλήσεων (κύκλου εργασιών), που πρέπει να πραγματοποιεί μια επιχείρηση, για να καλύπτονται τόσο οι σταθερές όσο και οι μεταβλητές δαπάνες της. Με άλλα λόγια, δείχνει μέχρι ποιου σημείου είναι δυνατός ο περιορισμός των πωλήσεων της επιχείρησης, χωρίς αυτή να παρουσιάζει κέρδος ή ζημιά. Κάθε επιχείρηση έχει το δικό της «νεκρό σημείο» και είναι εκείνο στο οποίο οι πωλήσεις της ισούνται με το συνολικό κόστος παραγωγής των προϊόντων της, οπότε το οικονομικό της αποτέλεσμα είναι μηδέν. Αν οι πωλήσεις της επιχειρήσεως είναι μεγαλύτερες από αυτές του «νεκρού σημείου», τότε η επιχείρηση πραγματοποιεί κέρδος , ενώ αν είναι χαμηλότερες τότε πραγματοποιεί ζημιά.

Τι είναι το Νεκρό σημείο μίας επιχείρησης ;
Νεκρό σημείο: είναι το ποσό εκείνο των πωλήσεων (κύκλου εργασιών), με το οποίο μια επιχείρηση καλύπτει ακριβώς τόσο τα σταθερά όσο και τα μεταβλητά της έξοδα, χωρίς να πραγματοποιεί ούτε κέρδος ούτε ζημιά. Η βασική αρχή, πάνω στην οποία στηρίζεται η ανάλυση του «νεκρού σημείου» (break even point), είναι η συμπεριφορά του κόστους. Αυτό συμβαίνει γιατί ένα μέρος του κόστους είναι μεταβλητό και ανάλογο των πωλήσεων, ενώ ένα άλλο είναι σταθερό, τουλάχιστον για ένα μεγάλο εύρος πωλήσεων.

Νεκρό σημείο: είναι το ποσό εκείνο των πωλήσεων (κύκλου εργασιών), με το οποίο μια επιχείρηση καλύπτει ακριβώς τόσο τα σταθερά όσο και τα μεταβλητά της έξοδα, χωρίς να πραγματοποιεί ούτε κέρδος ούτε ζημιά. Η βασική αρχή, πάνω στην οποία στηρίζεται η ανάλυση του «νεκρού σημείου» (break even point), είναι η συμπεριφορά του κόστους. Αυτό συμβαίνει γιατί ένα μέρος του κόστους είναι μεταβλητό και ανάλογο των πωλήσεων, ενώ ένα άλλο είναι σταθερό, τουλάχιστον για ένα μεγάλο εύρος πωλήσεων.

Τα σημαντικότερα είδη δαπανών (κόστους) είναι δύο:
Οι σταθερές δαπάνες αποτελούνται από τις δαπάνες εκείνες που παραμένουν αμετάβλητες και ανεξάρτητες από το ύψος των πωλήσεων. Τέτοιες δαπάνες αποτελούν τα έξοδα διοικήσεως, οι αποσβέσεις, τα ενοίκια γραφείων μηχανών, τα χρηματοοικονομικά έξοδα κ.λ.π. Ωστόσο, οι σταθερές δαπάνες μπορεί να μεταβάλλονται, αλλά η μεταβολή τους να οφείλεται σε άλλες αιτίες ανεξάρτητες από το μέγεθος της δραστηριότητας της επιχείρησης. Επίσης, είναι δυνατόν ορισμένες δαπάνες να παραμένουν σταθερές μέχρι ενός ορισμένου ύψους πωλήσεων, πέραν του οποίου απαιτούνται πρόσθετες δαπάνες. Αντίθετα, οι μεταβλητές δαπάνες είναι ανάλογες προς το ύψος των πωλήσεων ή του κύκλου εργασιών μιας επιχείρησης και τέτοιες είναι οι αμοιβές προσωπικού, οι υπερωρίες κ.ο.κ.

Τρόπος εύρεσης του Νεκρού σημείου :
Το νεκρό σημείο μπορούμε να το βρούμε κυρίως με δύο τρόπους . Μαθηματικά και σχεδιαστικά . Μαθηματικά : Έσοδα = Έξοδα ή Ποσότητα x Τιμή Πώλησης ανά μονάδα = Σταθερά Έξοδα + Μεταβλητά Έξοδα ή Ποσότητα x Τιμή Πώλησης ανά μονάδα = Σταθερά Έξοδα + Ποσότητα x Τιμή αγοράς ανά μονάδα .

Παράδειγμα : Μία επιχείρηση εμπορεύεται μήλα . Τα σταθερά έξοδα της επιχείρησης είναι : 150 ευρώ για ενοίκιο του πάγκου (στο ΔΗΜΟ ) , 100 ευρώ ασφάλιση του επιχειρηματία στο ΤΕΒΕ , 80 ευρώ στον υπάλληλο που βοηθά στις φορτώσεις , 20 ευρώ για την ΔΕΗ (λάμπα στον πάγκο) . Επομένως το συνολικά σταθερά έξοδα της επιχείρησης είναι 350 ευρώ . Ο επιχειρηματίας αγοράζει από τον παραγωγό το ένα μήλο προς 0,59 ευρώ και πουλά αντίστοιχα το ένα μήλο 1 ευρώ . Αν αντικαταστήσουμε τα δεδομένα αυτά στον τύπο (α) τότε θα πάρουμε το αποτέλεσμα :
ποσότητα x 1 ευρώ = 350 ευρώ + Ποσότητα x 0,59 ευρώ
ή
Ποσότητα x 1 ευρώ - Ποσότητα x 0,59 ευρώ = 350 ευρώ
ή
Ποσότητα x (1 ευρώ - 0,59 ευρώ ) = 350 ευρώ
ή
Ποσότητα x 0,41 ευρώ = 350 ευρώ
ή
Ποσότητα = 350 ευρώ / 0,41 ευρώ (β)
ή
Ποσότητα = 854 μήλα .

Δηλαδή ο επιχειρηματίας πρέπει να πουλήσει περίπου 854 μήλα για να βγάλει τα σταθερά έξοδα της επιχείρησης του . Αν πολλαπλασιάσω την ποσότητα αυτή με την τιμή πώλησης τότε θα πάρω το νεκρό σημείο σε ευρώ δηλαδή 1 ευρώ x 854 = 854 ευρώ Από το (β) μπορούμε να πάρουμε άλλο ένα τύπο : Ν.Σ. = Σταθερά Έξοδα / (Τιμή πώλησης - Τιμή αγοράς ) (γ) Ο (γ) τύπος μπορεί να μετατραπεί σε Ν.Σ. = Σταθερά Έξοδα / Mup (δ) Όπου Mup = Κέρδος ανά μονάδα / Τιμή πώλησης ανά μονάδα .

Πάμε λίγο παρακάτω ;
Όλα τα παραπάνω αφορούν την περίπτωση που ο επιχειρηματίας εμπορεύεται ένα μόνο προϊόν ( μήλα) , τι γίνετε στην περίπτωση όμως (που ισχύει τις περισσότερες φορές) εμπορεύεται περισσότερα προϊόντα ; Και εδώ τα πράγματα είναι απλά αρκεί να προσέξουμε τα παρακάτω ( για να μάθετε κάτι που θα το συναντήσετε στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ) : Καταρχήν θα χρησιμοποιήσουμε τον (δ) τύπο Ν.Σ. = Σταθερά Έξοδα / Mup

Έστω ότι στο παραπάνω παράδειγμα ο επιχειρηματίας εμπορεύεται άλλα δύο προϊόντα , πορτοκάλια και μπανάνες στα οποία κερδίζει 30% και 65% αντίστοιχα . Από το παράδειγμα ξέρουμε ότι κερδίζει ( σε ποσοστό ) από τα μήλα 1 ευρώ - 0,56 ευρώ = 0,41 ευρώ (ανά μονάδα) ή 0,41 ευρώ / 1 ευρώ = 0,41 ή 0,41 x 100% = 41% Εδώ όμως έχουμε ένα πρόβλημα !!! Ποιό Mup θα αντικαταστήσουμε στον τύπο όμως ; Για να απαντήσουμε αυτό το ερώτημα θα πρέπει να σκεφτούμε λογικά . Έχουμε τρία προϊόντα για τα οποία κερδίζουμε 30% 41% και 65% αντίστοιχα . Οι πωλήσεις μας όμως δεν είναι το ίδιο και για τα 3 προϊόντα (τις περισσότερες φορές) . Πουλάμε π.χ. πολλά πορτοκάλια λιγότερα μήλα και ελάχιστες μπανάνες . Επομένως το 30% που κερδίζουμε από τα πορτοκάλια είναι ποιο κοντά στο Mup που θα αντικαταστήσουμε στον τύπο . Ενώ οι μπανάνες με το 65% δεν επηρεάζουν (δεν έχουν μεγάλη βαρύτητα) στο Mup που θα αντικαταστήσουμε στον τύπο . Φυσικά για να βρούμε επακριβώς το Mup θα πρέπει να κρατάμε αρχείο πωλήσεων για να ξέρουμε την βαρύτητα του κάθε προϊόντος . Για το παράδειγμα υποθέτουμε πώς οι περσινές πωλήσεις : ήταν 3.500 πορτοκάλια 2.850 μήλα και 500 μπανάνες . Συνολικά πουλάμε 6.850 φρούτα