Κατά την διαδικασία της οινοποίησης, εκλύονται μεγάλα ποσά θερμότητας, τα οποία ανεβάζουν την θερμοκρασία του μούστου,  με αποτέλεσμα να χάνονται  πολλά από τα πτητικά αρώματα του σταφυλιού, που προσδίδουν το ιδιαίτερο  χαρακτηριστικό γνώρισμα  της  κάθε ποικιλίας κρασιού. Η συσκευή την οποία προτείνομε κρατά τη θερμοκρασία του μούστου στα κατάλληλα όρια θερμοκρασίας κατά την οινοποίηση αλλά και κατά το σερβίρισμα. Η συσκευή αποτελείται από το δοχείο μούστου- κρασιού, από το σύστημα ψύξης και τους αυτοματισμούς. Ο μούστος προστατεύεται από την οξείδωση με διοχέτευση μίγματος αζώτου και διοξειδίου του άνθρακα κατά το τελευταίο στάδιο της οινοποίησης,  κατά τη συντήρηση, κατά τη διαύγαση (-5 ^οC) και κατά την περίοδο του σερβιρίσματος. 

Από την πανελλήνια έκθεση  Δαίδαλος 2007

Εσωτερικό  δοχείο με περιέλιξη χαλκοσωλήνα (εξατμιστής)  για τη ψύξη του κρασιού

Θερμομαστίχη για την απαγωγή θερμότητας από όλη την επιφάνεια του δοχείου

Το δοχείο πριν από την εξωτερική μόνωση

Ηλεκτρομαγνητική βαλβίδα και δείκτης ροής ψυκτικού ρευστού

Αρχική θερμοκρασία χώρου και  θερμοκρασία  διαύγασης του οίνου πριν την εμφιάλωση

Αριστερά:  Θερμοεκτονωτική βαλβίδα,   Δεξιά: αισθητήρας θερμοκρασίας κρασιού

Διακρίνονται εξωτερικό κάλυμμα δοχείου ψύξης, πιεζοστάτης χαμηλής πίεσης, συμπιεστής, μανόμετρα και ηλεκτρικός πίνακας. Κάτω αριστερά διακρίνεται η φιάλη που περιέχει 93% άζωτο και 7% διοξείδιο του άνθρακα για την προστασία του κρασιού από την οξείδωση. Τα αέρια διοχετεύονται με ελαστικό σωλήνα στο πάνω μέρος του δοχείου.    

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ

από το Σταύρο Κούτρα

 Γενικά ιστορικά στοιχεία

       Το σιτάρι, το κρασί και το λάδι (σίτος, οίνος και έλαιο) αποτελούν από την εποχή του χαλκού τη βάση της διατροφής των λαών της Μεσογείου.

          Για το κρασί οι Έλληνες επινόησαν τον Διόνυσο τον προστάτη των αμπελιών και κατ’ επέκταση του κρασιού με το οποίο συνόδευαν τα συμπόσιά τους. Αυτό μας λέει ότι το κρασί είχε καθιερωθεί πλέον σαν απαραίτητο στοιχείο της καθημερινότητας του τότε γνωστού κόσμου.

          Στα χρόνια του Ιησού Χριστού η παρουσία του κρασιού είναι φανερή από τον γάμο της Κανά, όπου έπαιζε πρωτεύοντα ρόλο γεγονός που αποδεικνύεται από το ότι χρειάστηκε να μεσολαβήσει ένα θαύμα για να τονίσει την παρουσία του στο γλέντι των συνδαιτυμόνων. Το αποκορύφωμα έρχεται όταν, προ του μαρτυρίου του ο Ιησούς στο Μυστικό Δείπνο το παραδίδει στους μαθητές του σε ανάμνηση του Αγίου Του Αίματος.

          Όμως και αλλά ιερά κείμενα μας πληροφορούν ότι:”οίνος ευφραίνει καρδίαν ανθρώπου” (ψαλ 103). Επίσης ο υμνωδός της Θεοτόκου μας λέει ότι: “Άμπελος αληθινή τον βότρυν τον πέπειρον, η γεωργήσασα, οίνον στάζοντα, τον τας ψυχάς ευφραίνοντα”

      Να λοιπόν που το κρασί πρωταγωνιστεί στη ζωή των ανθρώπων. Αυτό σημαίνει ότι και ο άνθρωπος οφείλει να το τοποθετήσει στη θέση που του αρμόζει. Αφού λοιπόν διαπιστώσαμε την αξιόλογη παρουσία του κρασιού στη ζωή μας, ας προσπαθήσουμε να το πλησιάσομε και να το γνωρίσομε από κοντά, από την στιγμή που γεννιέται μέχρι την κατανάλωση του.

         Ας αρχίσουμε λοιπόν από το όνομα του. Πως δηλαδή ο οίνος κατέληξε να ονομάζεται κρασί. Οι πρόγονοι μας απέφευγαν να πίνουν κρασί αυτούσιο, φρόντιζαν όμως να το αναμιγνύουν με νερό. Έκαναν δηλαδή κράμα οίνου και νερού που σημαίνει, ότι έπιναν οίνον κεκραμένον. Έλεγαν δηλαδή: “Δώς μοι  κράσιν οινου”. Ετσι η κράσις οίνου έγινε κρασί

Από το έδαφος στο βαρέλι

          Το να θέλει κανείς να φτιάξει το «δικό» του κρασί είναι κατανοητό.                              Θέλει δηλαδή να είναι σίγουρος για την αγνότητά του, αλλά ταυτόχρονα να νοιώθει την ικανοποίηση της δημιουργίας, αλλά και της παρακολούθησης των διάφορων σταδίων της οινοποίησης, και στη συνέχεια να απολαύσει το αποτέλεσμα των κόπων του.

          Εδώ θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι, αν τηρηθούν όλοι οι κανόνες της οινοποίησης θα ικανοποιηθούμε από το αποτέλεσμα και το κρασί μας θα είναι πολύ καλύτερο από εκείνα που πωλούνται στο εμπόριο σε συσκευασία του 1,5-2 lit, αλλά θα πρέπει ταυτόχρονα να είμαστε προσγειωμένοι γιατί, όσο και να θέλουμε, δεν μπορούμε να συναγωνιστούμε τις βιομηχανίες που διαθέτουν μέσα, που ο «ιδιώτης παραγωγός» είναι από δύσκολο έως αδύνατο να αποκτήσει, λόγω του υψηλού κόστους.

        Ας αισιοδοξούμε λοιπόν &…ξεκινάμε.

        Όσο και να φαίνεται παράξενο, ο πρώτος παράγοντας που συμμετέχει στην καλή ποιότητα παραγωγής κρασιού είναι…το έδαφος.                            Ο λόγος είναι απλός. Από κει ξεκινά την ζωή του το αμπέλι για να μας δώσει τους καρπούς του, αλλά από κει θα ξεκινήσει και το ενδιαφέρον μας ώστε να παρακολουθήσομε με προσοχή  όλη την διαδρομή μέχρι το ποτήρι μας.

        Το έδαφος θα πρέπει να είναι στραγγερό ώστε να μην κρατά υγρασία , η οποία αποβαίνει εις βάρος της περιεκτικότητας του σταφυλιού σε ζάχαρο. Αυτό σημαίνει ότι αποκλείονται τα αργιλώδη εδάφη. Η επιλογή του εδάφους θα προκύψει από την ανάλυση του χώματος που θα κάνει ο ειδικός, γιατί η σύσταση του εδάφους είναι καθοριστική. Η πιο κατάλληλη είναι η ασβεστούχα σύσταση μαζί με χαλικάκια σε στραγγερές πλαγιές σε ορεινούς τόπους που λιάζονται.

       Εδώ δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι μιλάμε για σταφύλια που πρόκειται να  μας δώσουν κρασί. Τα αλλά σταφύλια που προορίζονται για το τραπέζι μας προέρχονται από κλήματα που βρίσκονται σε γόνιμα καμπίσια εδάφη που δίνουν σταφύλια με χοντρές ρόγες, γεμάτα χυμό, αλλά με μικρή περιεκτικότητα σε ζάχαρο, γεγονός που τα κάνει ακατάλληλα για οινοποίηση. Εξ άλλου τα κρασοστάφυλα αποκτούν ένα ακόμα πλεονέκτημα επειδή τα ασβεστούχα εδάφη, τα οποία προτιμούν, επιδρούν θετικά  πάνω στο άρωμά τους.

Επιλογή σταφυλιού

        Οι κλιματολογικές συνθήκες βεβαίως παίζουν σπουδαίο ρόλο στην παραγωγή του κρασοστάφυλου, δεδομένου ότι στα βόρεια μέρη η ωρίμανση γίνεται αργότερα σε σύγκριση με τα κλίματα των νοτίων περιοχών. Αυτό έχει σαν συνέπεια να επηρεάζεται η αναλογία ξινών-Σακχάρου.  Τα σταφύλια των ψυχρών περιοχών περιέχουν περισσότερα ξινά (κιτρικό &τρυγικό οξύ) και λιγότερη Ζάχαρη, ενώ στα σταφύλια των νοτίων περιοχών συμβαίνει το αντίθετο.

        Ο συνδυασμός τοποθεσίας, χώματος & κλιματολογικών συνθηκών συντελούν ώστε η κάθε ποικιλία να διαμορφώσει την δική της προσωπικότητα που την «δένει» με τον τόπο παραγωγής της.                                  

 Η Μανδηλαριά π.χ. καθώς και το Αθήρι είναι συνδεδεμένα με τα νησιά του Αιγαίου & την Κρήτη, το Σαββατιανό με την Αττική, το Ξινόμαυρο με την Δυτική Μακεδονία, η Ρομπόλα με την Κεφαλονιά, το Μοσχοφίλερο με την Μαντινεία, η Ντεμπίνα με την Ζίτσα το Αγιωργίτικο με την Νεμέα κ.λ.π.

       Έχει επίσης παρατηρηθεί ότι τα κλήματα που «μετανάστευσαν» από τον τόπο τους, δεν έδωσαν σταφύλια όμοια με εκείνα της αρχικής τους πατρίδας. Αυτό δεν σημαίνει πάντα ότι τα «μεταναστεύσαντα» είναι χειρότερα σταφύλια από εκείνα της πατρίδας. Απλώς είναι διαφορετικά, πράγμα που  σημαίνει ότι ναι μεν είναι καλά, αλλά όχι ίδια. Ένα παράδειγμα είναι η Ρομπόλα της Κεφαλονιάς. Επειδή η ποιότητα του κρασιού είναι αρίστη αλλά λόγω περιορισμένης έκτασης, η παραγωγή είναι μικρή, έγιναν προσπάθειες μετανάστευσης της, αλλά το αποτέλεσμα δεν ικανοποίησε. Άλλο παράδειγμα έχουμε την «μετανάστευση» του Καμπρνέ Σαβινιόν από την Γαλλία στην Καλιφόρνια, που οι πληροφορίες το φέρνουν να είναι καλύτερο από το μητροπολιτικό!

        Από τη στιγμή που θα επιλέξουμε την ποικιλία που θέλουμε, αρχίζουμε την παρακολούθησή του μέχρι να ενηλικιωθεί και να μας δώσει καλής ποιότητας καρπούς.

       Η πρώτη φροντίδα του κλήματος είναι το σωστό κλάδεμα και όταν πετάξουν τα νέα μάτια απαιτείται προσοχή και θειάφισμα, γιατί  προσβάλλεται πολύ εύκολα από τους εχθρούς του που οι κυριότεροι είναι το ωίδιο και ο περονόσπορος. Και για τους δυο υπάρχουν κατάλληλα μέσα καταπολέμησης η οποία γίνεται προληπτικά.

       Άλλος παράγοντας είναι οι κλιματολογικές συνθήκες (θερμοκρασία, ήλιος, κατάλληλη βροχή) από τις οποίες εξαρτάται ο χρόνος ωρίμανσης και η περιεκτικότητα σε Σάκχαρα & ξινά. Η βροχή π.χ. είναι απαραίτητη κατά τον χρόνο που τα κλήματα βγάζουν τα νέα τους βλαστάρια και μέχρι να εμφανισθεί η ανθοφορία. Από κει και πέρα οι βροχές πρέπει βαθμιαία να αραιώσουν έως να  σταματήσουν εντελώς ώστε τα σταφύλια να ωριμάσουν σωστά με την θερμότητα και τον ήλιο, ώστε να φθάσουν στην ώρα του τρύγου.

        Για τον τρύγο δεν πρέπει να αφήσουμε τα σταφύλια να ωριμάσουν τελείως, γιατί έτσι θα ανατραπεί η σωστή αναλογία Ζάχαρης –Ξινών υπέρ της Ζάχαρης και θα χαλάσει η αναλογική ισορροπία, δίνοντάς μας υψηλόβαθμο γλεύκος. Αυτός είναι ο λόγος που στις θερμότερες περιοχές ο τρύγος προηγείται των ψυχρότερων. Βεβαίως απαραίτητο συμπλήρωμα των προσπαθειών του ανθρώπου είναι να έχει σύμμαχο και τον καιρό επειδή οι άκαιρες βροχοπτώσεις μπορεί να καταστρέψουν το αποτέλεσμα. Ο κίνδυνος από την βροχή μεγαλώνει όσο πλησιάζει η ημέρα του τρύγου, επειδή η βροχή μπορεί να ξεπλύνει τους μύκητες από τα σταφύλια με αποτέλεσμα να γίνει δύσκολα η ζύμωση ή να αυξήσει την περιεκτικότητα των σταφυλιών σε νερό με αποτέλεσμα να μειωθεί ο βαθμός του γλεύκους.

Μετά τον τρύγο

         Τέλος φθάνουμε στην ημέρα του τρύγου. Από δω και πέρα μπαίνουμε στην τελική ευθεία για την παρασκευή του κρασιού, που πρέπει να γίνει χωρίς καθυστέρηση, ώστε  να προλάβουμε τις πιθανές δυσάρεστες εξελίξεις.

        Το πρώτο πράγμα που πρέπει να φροντίσουμε είναι η προσεκτική καθαριότητα των μέσων μεταφοράς των σταφυλιών, καθώς και η προσοχή να μη πληγώνονται οι ρόγες, γιατί τα μικρόβια και η οξείδωση καραδοκούν. Ακολουθεί η σχολαστική φροντίδα για προσεκτικό πλύσιμο και απολύμανση των μέσων που θα γίνει ο εκρραγισμός, η σύνθλιψη και η συγκέντρωση του γλεύκους. Όλα τα δοχεία και τα βαρέλια που πρόκειται να υποδεχθούν το γλεύκος πρέπει να απολυμανθούν σχολαστικά. Η καθαριότητα είναι καθοριστικός παράγοντας για την ποιότητα του κρασιού.

       Προσοχή πρέπει να δοθεί στην απουσία σιδερένιων εργαλείων, μέσων και δοχείων με σχολαστικότητα γιατί μπορεί να προκληθεί ζημία στο κρασί. Όλα τα μέσα που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν σε όλες τις φάσεις της οινοποίησης πρέπει να είναι πλαστικά, γυάλινα ή αν πρόκειται για μεταλλικά, να είναι μπρούτζινα ή από ανοξείδωτο χάλυβα.        Μια και μιλάμε για καθαριότητα, ας μη ξεχνάμε και τον χώρο που θα κατοικήσει το κρασί.

Στο βαρέλι

Τα βαρέλια ή δοχεία με το μούστο δεν πρέπει να τοποθετηθούν σε χώρο που υπάρχει οτιδήποτε που δεν έχει σχέση με το έργο μας. Χώροι με σκόρδα, κρεμμύδια, αρώματα,  χρώματα, διαλυτικά πρέπει να καθαρίζονται σχολαστικά. Το γλεύκος και το κρασί επηρεάζονται πολύ από τις οσμές. Επί πλέον να φροντίσουμε ώστε οι τοίχοι και το δάπεδο να είναι καλυμμένα με λευκά πλακάκια ώστε να καθαρίζονται με ευκολία αλλά και να διατηρούνται πάντα καθαρά.

       Το γλεύκος (ο μούστος) είναι το προϊών της σύνθλιψης της ρόγας του σταφυλιού και αποτελείται από νερό, ζάχαρα (φρουκτόζη & γλυκόζη), αρωματικές & χρωστικές ουσίες και οξέα (κιτρικό & τρυγικό οξύ). Στο σημείο αυτό πρέπει να τονίσουμε ότι στόχος μας δεν είναι να κάνουμε χημική ανάλυση του γλεύκους, αλλά να περιγράψουμε κατά προσέγγιση τη σύστασή του. Το γλεύκος περιέχει και άλλα στοιχεία που αφορούν τους πολύ ειδικούς. 

       Αναλύοντας τα παραπάνω πρέπει να πούμε ότι το κάθε συστατικό έχει τον ρόλο του στην οινοποίηση. Τα ζάχαρα π.χ. προσδιορίζουν την περιεκτικότητα του γλεύκους σε οινόπνευμα, τα οξέα ευθύνονται για την γευστική ισορροπία του κρασιού, οι χρωστικές ουσίες για τα τελικό χρώμα του κρασιού και οι αρωματικές  για την ικανοποίηση της όσφρησης. Τα δυο τελευταία χαρακτηριστικά οφείλονται στην φλούδα της ρόγας του σταφυλιού, ενώ τα προηγούμενα προέρχονται από τη σάρκα της ρόγας.

       Δώδεκα με δεκαπέντε ώρες από την στιγμή που θα βάλουμε το γλεύκος που έχουμε πάρει από το πατητήρι, μεταγγίζουμε με διαφανή ελαστικό σωλήνα το γλεύκος ώστε να απομακρύνουμε την  λάσπη. Στη συνέχεια, αφού πλύνουμε σχολαστικά το βαρέλι ξαναρίχνουμε το γλεύκος στο αρχικό βαρέλι και περιμένουμε να αρχίσει η ζύμωση.

       Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στη σωστή σύσταση του γλεύκους, πράγμα που θα το προσδιορίσει ο οινολόγος -χημικός, ώστε να μας συμβουλεύσει για τις τυχόν ενέργειες που πρέπει να κάνουμε ώστε να διορθώσουμε ενδεχομένως τη σύστασή του, για να φτιάξουμε ένα ισορροπημένο κρασί. 

        Όταν αρχίσει η ζύμωση (βράσιμο) θα παρακολουθούμε καθημερινά την εξέλιξη και όταν δούμε ότι αρχίζει να εξασθενίζει, θα ανακατεύουμε με ένα ξύλο το γλεύκος με δύναμη. Θα περιμένουμε λίγο ακόμα και όταν σταματήσει και ο παραμικρός θόρυβος, σημαίνει ότι η ζύμωση ολοκληρώθηκε. Στο σημείο αυτό έχει έλθει η στιγμή για την δεύτερη μετάγγιση. Η μετάγγιση όπως είπαμε γίνετε με την χρησιμοποίηση ενός ελαστικού σωλήνα που βάζουμε μέσα στο βαρέλι από το πάνω άνοιγμα, στο σημείο που το ταπώνουμε, όπως και την προηγούμενη φορά.

 Για να το πετύχουμε αυτό και στις δυο περιπτώσεις, παίρνουμε ένα ξύλο που να χωράει από το άνοιγμα και να εξέχει από το βαρέλι τόσο ώστε να μπορούμε να το κρατάμε σταθερά. Δένουμε πάνω στο ξύλο και παράλληλα με αυτό το διαφανή ελαστικό σωλήνα, προσέχοντας να μη φθάνει σε όλο το μήκος του ξύλου, αλλά να απέχει 10 εκατοστά από το τέλος του. Βυθίζουμε το ξύλο με τον σωλήνα κάθετα μέσα στο κρασί, ρουφάμε τον αέρα μέχρι να έλθει το κρασί στην άκρη του και το αφήνουμε να τρέξει σε εφεδρικά δοχεία που έχουμε για αυτή την δουλειά προσέχοντας να έχουμε φροντίσει για την καθαριότητά τους. Κατά την διάρκεια της μεταφοράς παρατηρούμε την ροή του κρασιού στο σημείο του σωλήνα που εξέχει από το βαρέλι και μόλις αντιληφθούμε ότι το υγρό γίνεται πυκνότερο κατευθύνουμε τον σωλήνα σε άλλο δοχείο ώστε να το κρατήσουμε χωριστά από τα άλλα.

         Όταν το κρασί σταματήσει να τρέχει από τον σωλήνα, βγάζουμε το ξύλο με τον σωλήνα από το βαρέλι και τον μετακινούμε μέχρι την άκρη του σωλήνα σε όλο του το μήκος. Φέρνουμε κοντά ένα άλλο δοχείο και επαναλαμβάνουμε την ίδια εργασία μεταφέροντας σ’αυτό  το βαρύτερο και πυκνότερο μέρος του κρασιού που αποκαλείται λάσπη. Η ενέργειά μας αυτή λέγεται απολάσπωση και σκοπό έχει να μας εξασφαλίσει κρασί με διαύγεια.

       Στην συνέχεια πλένουμε το άδειο πλέον βαρέλι και επαναφέρουμε σ’αυτό το διαυγές γλεύκος ώστε να γίνει η ζύμωση, που θα μετατρέψει το γλεύκος σε κρασί.

        Όταν τελειώσει η ζύμωση κάνουμε μια δεύτερη απολάσπωση ώστε να αφαιρεθούν όλα τα στερεά κατάλοιπα του γλεύκους και να εξασφαλισθεί η διαύγεια του κρασιού. Εδώ πρέπει να φροντίσουμε ώστε το τελικό βαρέλι που θα μείνει το κρασί για να ωριμάσει,  να είναι μικρότερο από το προηγούμενο, γιατί ο όγκος του κρασιού θα είναι μικρότερος από εκείνον που είχε το γλεύκος αρχικά αφού θα έχει αφαιρεθεί η λάσπη. Αν δεν έχουμε άλλο βαρέλι, αλλά μόνο το μεγάλο, τότε μετά την επαναφορά του κρασιού το βαρέλι δεν θα γεμίσει έως επάνω. Στην περίπτωση αυτή θα ρίξουμε στο κρασί μια ποσότητα παραφινέλαιο ώστε να εμποδίζεται η επαφή του κρασιού με τον αέρα που θα υπάρχει εγκλωβισμένος στο κενό που έχει απομείνει στο βαρέλι.                            Μετά την ενέργεια μας αυτή δεν απομένει παρά να σφραγίσουμε το βαρέλι μας.

        Για το σωστό σφράγισμα θα χρειαστούμε μια τάπα και ένα κομμάτι ύφασμα, με το οποίο θα τυλίξουμε την τάπα για να μπορούμε να την βγάζουμε εύκολα.

       Μεγάλη σημασία όμως θα πρέπει να δώσουμε στην αποστείρωση με βρασμό της τάπας και του υφάσματος. Για την στεγανοποίηση να αποφύγουμε να χρησιμοποιήσουμε γύψο για να αποτρέψουμε την πιθανότητα να πέσουν θρύμματα μέσα στο κρασί. Αντ’αυτού θα ήταν προτιμότερο να χρησιμοποιήσουμε κερί. 

       Και τώρα που το κρασί μας είναι έτοιμο, ας δούμε τις συνθήκες διαμονής του στην κατοικία ωρίμανσής του.

      Από τη στιγμή που θα σφραγίσουμε το βαρέλι μας, αρχίζει να τρέχει ο χρόνος ωρίμανσης του κρασιού. Όταν λέμε ωρίμανση εννοούμε τη συνεχή βελτίωσή του ώστε να αναδειχθούν τα καλά χαρακτηριστικά του.

      Ο χώρος και το περιβάλλον του, πέραν από την καθαριότητά του, πρέπει να πληροί ορισμένα χαρακτηριστικά, δηλαδή πρέπει να είναι καλά αεριζόμενος και για το σκοπό αυτό στο κάτω μέρος της εισόδου πρέπει να αφήνεται ένα κενό 10 περίπου εκατοστών, ενώ ένα άλλο άνοιγμα ψηλά απέναντι καλυμμένο με σήτα για τα έντομα, είναι απαραίτητο ώστε να γίνεται ρεύμα και να ανανεώνεται ο αέρας.

        Άλλο στοιχείο είναι η θερμοκρασία, η οποία πρέπει να είναι γύρω στους 15 βαθμούς. Το μέρος θα πρέπει να είναι σκοτεινό, φωτιζόμενο μόνο κατά τις επισκέψεις μας, οπότε θα χρησιμοποιούνται αποκλειστικά και μόνο λάμπες πυρακτώσεως και ποτέ φθορισμού ή αλογόνων.

      Απαραίτητη είναι επίσης η απουσία θορύβων και κραδασμών.

       Η υγρασία είναι βασικός παράγων και πρέπει να φροντίσομε να διατηρείται στο 70%. Για να βοηθήσομε σ’αυτό πρέπει να προμηθευτούμε μερικές λαμαρίνες από εκείνες που έχουν στους φούρνους, να τις τοποθετήσουμε στο δάπεδο και να φροντίσουμε να μη μείνουν χωρίς νερό.

       Μετά από όλα αυτά δεν χρειάζεται παρά υπομονή μέχρι τη στιγμή που το κρασί θα ρέει στο ποτήρι μας.

                ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ

Κατεβάστε το σε αρχείο word εδώ