..Οδηγός Πλοήγησης..
15) Νεότερη Ελληνική Πολιτική Ιστορία 1750-1940: Η Βασιλευόμενη Δημοκρατία 1863-1923
- Λεπτομέρειες
- Δημοσιεύτηκε στις Δευτέρα, 04 Φεβρουαρίου 2013 05:25
- Γράφτηκε από τον/την Όλγα Παΐζη
- Εμφανίσεις: 618
Η σειρά «ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ 1750-1940» παρουσιάζει μέσα από τις απόψεις διακεκριμένων Πανεπιστημιακών Καθηγητών την ελληνική πολιτική ιστορία από το 1770 έως το 1940. Το δεύτερο επεισόδιο της σειράς πραγματεύεται την πρώτη περίοδο της Βασιλευομένης Δημοκρατίας στην ΕΛΛΑΔΑ, που εκτείνεται από το 1863 έως το 1923, δίνοντας έμφαση στο σύνταγμα του 1864, το πελατειακό πολιτικό σύστημα που αναπτύχθηκε στη χώρα και στις μεταρρυθμίσεις εν γένει του εκλογικού συστήματος. Το Σύνταγμα του 1864 υπήρξε ορόσημο της πολιτικής και συνταγματικής ιστορίας της ΕΛΛΑΔΑΣ, διότι επανέφερε στη χώρα τη δημοκρατική αρχή, και με δύο αναθεωρήσεις το 1911 και το 1952 κατάφερε ν’ αποτελέσει τη συνταγματική και τη νομική βάση του κράτους για εκατό περίπου έτη. Παρά τις αντιδράσεις των μεγάλων δυνάμεων και κυρίως της ΑΓΓΛΙΑΣ, στο Σύνταγμα επικράτησε η αντιμοναρχική αρχή και καθιερώθηκε η Βασιλευομένη Δημοκρατία. Η αλλαγή αυτή ήταν σημαντικότατη, αφού πλέον όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το λαό και όχι από το μονάρχη, ο οποίος αποτελούσε πλέον μόνο ένα συνταγματικό όργανο. Ιδιαίτερη ανάλυση πραγματοποιείται στα άρθρα του νέου Συντάγματος, και στο νέο τίτλο του ηγεμόνα που καθιερώνεται πλέον ως «ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ». Παρά το ότι θεωρούνταν ένα από το πιο προοδευτικά της ΕΥΡΩΠΗΣ υπέστη πολλές φορές κακοποιήσεις. Η έξωση, όμως, του ΟΘΩΝΑ και η καθιέρωση του νέου συντάγματος σηματοδοτούν και την αποθέωση ενός νέου πολιτικού συστήματος που είναι το, γνωστό και από άλλες πολιτείες της εποχής, πελατειακό πολιτικό σύστημα. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στη λειτουργία του εν λόγω συστήματος, στις κοινωνικές δομές που ευνόησαν την ανάπτυξή του και στη σχέση των κομματικών παρατάξεων με την κοινωνία. Ωστόσο, η πελατειακή αυτή σχέση είχε, εκτός από τις εν γένει αρνητικές, και δύο αξιομνημόνευτες θετικές επιπτώσεις, καθώς πραγματοποιήθηκαν σημαντικές κοινωνικές και δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις χωρίς να πραγματοποιηθούν έντονοι κοινωνικοί αγώνες, όπως συνέβη αλλού. Η επανάσταση του 1862, όμως, επέφερε αλλαγές και στο εκλογικό δικαίωμα και γενικότερα σε ολόκληρο το θεσμικό πλαίσιο των εκλογών, οδηγώντας σε περαιτέρω εκδημοκρατισμό της χώρας. Κεντρικό θέμα ανάλυσης αποτελεί ο καινούργιος τρόπος διεξαγωγής της εκλογικής διαδικασίας με τη μέθοδο των σφαιριδίων. Παρόλα αυτά, στη μεταβατική περίοδο μεταξύ των ετών 1864-1874 παρατηρούνται αρκετές παραβιάσεις της γνησιότητας των εκλογών. Ένα από τα πιο πρωτοποριακά μέτρα του νέου συστήματος ήταν η παραχώρηση του εκλογικού δικαιώματος σε όλους τους ενήλικους άνδρες. Ωστόσο, αυτό το δικαίωμα δεν εξασφάλισε ομαλές δημοκρατικές λειτουργίες στη χώρα, διότι παρέμεινε καθαρά τυπικό. Εν συνεχεία, γίνεται σημαντική αναφορά στην καθιέρωση της Αρχής της Δεδηλωμένης και στην τολμηρή στάση του ΧΑΡΙΛΑΟΥ ΤΡΙΚΟΥΠΗ που με το άρθρο του «ΤΙΣ ΠΤΑΙΕΙ;» έγινε η αφορμή και ο καταλύτης της εγκαθίδρυσης του Κοινοβουλευτικού Συστήματος στη χώρα. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται, παράλληλα, και στις σημαντικότερες αλλαγές που επέφερε ο εκλογικός νόμος του 1877. Εκφράζεται, τέλος, η άποψη ότι η υποδοχή και η αξιοποίηση της εισροής κεφαλαίου και επιχειρηματικού κόσμου απετέλεσαν έναν πρώτο εθνικό διχασμό.
ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ 1750-1940: H Bασιλευόμενη Δημοκρατία 1863-1923
Πηγή: Ψηφιακό Αρχείο ΕΡΤ

