Facebook Like Box


..Οδηγός Πλοήγησης..



23) Νεότερη Ελληνική Πολιτική Ιστορία 1750-1940: Η Δικτατορία της 4ης Αυγούστου 1936-1940

 

Η σειρά «ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ 1750-1940» παρουσιάζει μέσα από τις απόψεις διακεκριμένων Πανεπιστημιακών Καθηγητών την ελληνική πολιτική ιστορία από το 1770 έως το 1940. Το δέκατο και τελευταίο επεισόδιο της σειράς πραγματεύεται την περίοδο της Δικτατορίας της 4ης Αυγούστου, που εκτείνεται από το 1936 έως το 1940, δίνοντας έμφαση στην καταπάτηση των ελευθεριών, στην εξωτερική πολιτική του ΙΩΑΝΝΗ ΜΕΤΑΞΑ, στην προετοιμασία του Ελληνικού στρατού, στην τελική κρίση του Δικτάτορα μετά το θάνατό του και στην αντίφαση της πολιτικής του και τέλος στις τα τελικά συμπεράσματα για την εποχή του Μεσοπολέμου. Αρχικά γίνεται ανάλυση των προσπαθειών του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου να καταπατήσει με διάφορες νομοθετικές ρυθμίσεις τις ατομικές ελευθερίες, μολονότι το Σύνταγμα τυπικά εξακολουθούσε να βρίσκεται σε ισχύ και έτσι οι εν λόγω νόμοι ήταν αντισυνταγματικοί. Κύριος στόχος ήταν η εκδίωξη των πολιτικών αντιπάλων και ο κολασμός του φρονήματος. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι δηλώσεις μετανοίας, το πιστοποιητικό κοινωνικών φρονημάτων, οι εκτοπίσεις των αντιφρονούντων και η λειτουργία των στρατοπέδων συγκέντρωσης. Ιδιαίτερη βοήθεια προς την επίτευξη του στόχου αυτού είχε και η δημιουργία της ΕΟΝ. Όσον αφορά την εξωτερική πολιτική της ΕΛΛΑΔΑΣ, εκείνη την περίοδο αυτή χαρακτηρίζεται από την ορθολογική αξιοποίηση των δεδομένων της εποχής, την γεωπολιτική θέση της χώρας και τα εθνικά συμφέροντα. Ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΕΤΑΞΑΣ, μάλιστα, πίστευε ότι, επειδή η χώρα ήταν νησιωτική, θα έπρεπε να διατηρεί καλές σχέσεις με τη δύναμη εκείνη που ήλεγχε τις θαλάσσιες επικοινωνίες στο ΑΙΓΑΙΟ και γενικά στη ΜΕΣΟΓΕΙΟ. Αυτή η δύναμη δεν ήταν άλλη από την ΜΕΓΑΛΗ ΒΡΕΤΑΝΙΑ με την οποία προσπάθησε ανεπιτυχώς τον Οκτώβριο του 1938 να συνάψει συμμαχία με σκοπό τη συνεργασία των δύο χωρών σε περίπτωση πολέμου στη ΜΕΣΟΓΕΙΟ. Εν τούτοις, οι φιλικές σχέσεις συσφίχθηκαν με διάφορες, κυρίως οικονομικές, συμφωνίες. Ωστόσο, παρά το έκδηλο φιλικό αίσθημα της χώρας προς τη ΜΕΓΑΛΗ ΒΡΕΤΑΝΙΑ, η ΕΛΛΑΔΑ μέχρι το 1940 θα κρατήσει μια στάση, έστω και τυπικής, ουδετερότητας. Στον στρατιωτικό τομέα ιδιαίτερη μνεία δίδεται στις προετοιμασίες του Γενικού Επιτελείου Στρατού, το οποίο προχώρησε με ορθά βήματα στην ολοκλήρωση της στρατιωτικής επιστράτευσης. Στόχος ήταν αρχικά η αναχαίτιση του εχθρού και κατόπιν με μια σφοδρή αντεπίθεση η εκδίωξη του από τα ελληνικά εδάφη. Μολαταύτα, ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΕΤΑΞΑΣ πεθαίνει κατά τη διάρκεια του ελληνικού θριάμβου στο Αλβανικό μέτωπο κι έτσι από δικτάτορας καταφέρνει παράδοξα να γίνει ο εκφραστής όλου του μαχόμενου ελληνισμού εναντίον του φασισμού. Αυτή η αντίφαση γίνεται αντικείμενο μελέτης, καθώς παρατηρείται ένα δικτατορικό καθεστώς ν’ αντιστέκεται και να συνεργάζεται με τη ΜΕΓΑΛΗ ΒΡΕΤΑΝΙΑ εναντίον του φασισμού, του οποίου ο ΜΕΤΑΞΑΣ υπήρξε θαυμαστής. Με το ξέσπασμα του πολέμου, μάλιστα, έρχονται στην επιφάνεια όλες εκείνες οι κοινωνικές διεργασίες που το καθεστώς της 4ης Αυγούστου προσπάθησε, ανεπιτυχώς, ν’ ανακόψει. Εν συνεχεία, αναλύεται συνοπτικά ολόκληρη η πολυτάραχη εποχή του μεσοπολέμου με στόχο την ερμηνεία της. Χαρακτηριστικά στοιχεία της ήταν τα στρατιωτικά κινήματα, η μετατροπή του Εθνικού στρατού σε κομματικό, το καθεστωτικό ζήτημα και η διάβρωση του δημοκρατικού φρονήματος. Σύμφωνα με τους ιστορικούς, όλα τα παραπάνω ανάγονται σ’ ένα κοινό τόπο που ήταν ο Εθνικός Διχασμός του 1915. Η εκπομπή τελειώνει με τον Καθηγητή του Πανεπιστημίου ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, ΠΑΥΛΟ ΠΕΤΡΙΔΗ, να μιλά για την σειρά και την τεράστια προσπάθεια που καταβλήθηκε για την ολοκλήρωσή της.

 


Όλγα Παΐζη © 2012 - 2022

Σχεδιασμός - Ανάπτυξη: Όλγα Παΐζη

Η ιστοσελίδα φιλοξενείται από το Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο

Τελευταία Ενημέρωση: 30 Mαΐου 2022