φιλολογικές σελίδες

[αρχική]  [αρχαία ελληνικά]  [έκθεση - έκφραση]  [λογοτεχνία]  [ιστορία]  [διάφορα]  [σύνδεσμοι]

Γεώργιος Βιζυηνός, Το αμάρτημα της μητρός μου

Διήγημα

από το http://el.wikisource.org

 

λλην δελφν δν εχομεν παρ μόνον τν ννι. τον χαϊδεμμένη τς μικρς μν οκογενείας κα τν γαπμεν λοι. λλ' π' λους περισσότερον τν γάπα μήτηρ μας. Ες τν τράπεζαν τν κάθιζε πάντοτε πλησίον της κα π ,τι εχομεν διδε τ καλλίτερον ες κείνην. Κα ν μς μς νέδυε χρησιμοποιοσα τ φορέματα το μακαρίτου πατρός μας, δι τν ννι γόραζε συνήθως νέα. ς κα ες τ γράμματα δν τν βίαζεν. ν θελεν, πήγαινεν ες τ σχολεον, ν δν θελεν, μενεν ες τν οκίαν. Πργμα τ ποον ες μς δι κανένα λόγον δν θ πετρέπετο.

 

ξαιρέσεις τοιαται πρεπε, φυσικ τ λόγ, ν γεννήσουν ζηλοτυπίας βλαβερς μεταξ παιδίων, μάλιστα μικρν, πως μεθα κα γ κα ο λλοι δύο μου δελφοί, καθ' ν ποχν συνέβαινον τατα. λλ' μες γνωρίζομεν, τι νδόμυχος τς μητρς μν στοργ διετέλει δέκαστος κα ση πρς λα της τ τέκνα. μεθα βέβαιοι, τι α ξαιρέσεις κείναι δν σαν παρ μόνον ξωτερικα κδηλώσεις φειστικωτέρας τινς ενοίας πρς τ μόνον το οκου μας κοράσιον. Κα χι μόνον νειχόμεθα τς πρς ατν περιποιήσεις γογγύστως, λλ κα συνετελομεν πρς αξησιν ατν, σον δυνάμεθα. Διότι ννιώ, κτς τι τον μόνη μας δελφ, το κατ δυστυχίαν νέκαθεν καχεκτικ κα φιλάσθενος. κόμη κα ατς στερότοκος το οκου, ποίος, ς κοιλιάρφανος, δικαιοτο ν καρποται πλέον παντς λλου τς μητρικς θωπείας, παρεχώρει τ δικαιώματά του ες τν δελφν τόσ μλλον σμένως, καθόσον ννι οτε φιλόπρωτος οτε περοπτικ γίνετο δι τοτο.

 

π' ναντίας το πολ προσηνς πρς μς κα μας γάπα λους μετ περιπαθείας. Και -πράγμα περίεργον- πρς μς τρυφερότης το κορασίου, ντ ν λαττούται προϊούσης τς σθενείας του, πεναντίας ηξανεν. νθυμομαι τος μαύρους κα μεγάλους ατς φθαλμος, κα τ καμαρωτ κα σμιγμένα της φρύδια, τ ποα φαίνοντο τόσ μλλον μελανότερα, σ χρότερον γίνετο τ πρόσωπον της. Πρόσωπον κ φύσεως ρεμβδες κα μελαγχολικόν, π το ποίου τότε μόνον πεχύνετο γλυκειά τις λαρότης, ταν μς βλεπεν λους συνηγμένους πλησίον της. Συνήθως φύλαττεν π τ προσκεφάλαιόν της τος καρπούς, ος α γειτόνισσαι τ φερον ς ρρωστικόν, κα τος μοίραζεν ες μς, πανελθόντας κ το σχολείου. λλ τ καμνε πάντοτε κρυφ. Διότι μήτηρ μας θύμωνε, κα δν στεργε ν καταβροχθίζωμεν μες ,τι πεθύμει ν εχε γευθ κν σθενής της κόρη.

 

ν τούτοις σθένεια τς ννις λονν δεινοτο κα λονν περισσότερον συνεκεντροντο περ ατν τς μητρός μας α φροντίδες. φ' του πέθανεν πατρ μας, δν εχεν ξέλθει τς οκίας. Διότι χήρευσε πολ νέα κα ντρέπετο ν κάμ χρσιν τς λευθερίας, τις, κα ν ατ τ Τουρκί, διάζει ες πσαν πολύτεκνον μητέρα. λλ' φ' ς μέρας πεσεν ννι σπουδαίως ες τ στρμα, βαλε τν ντροπν κατ μέρος. Κάποιος εχεν λλοτε παρόμοιαν σθένειαν -τρεχε ν τν ρωτήσ, πς θεραπεύθη. -Κάπου μι γραα κρύπτει βότανα θαυμασίας ατρικς δυνάμεως, -σπευδε ν τ ξαγοράσ. -Κάποθεν λθε ξένος τις, παράδοξος τ ξωτερικόν, φημιζόμενος δι τς γνώσεις του, -δν δίστασε ν πικαλεσθ τν ντίληψίν του: Ο διαβασμένοι, κατ τος λαος, ενε παντογνσται. Κα π τ πρόσχημα πτωχο δοιπόρου κρύπτονται νίοτε μυστηριώδη ντα, πλήρη περφυσικν δυνάμεων.

 

χονδρς τς συνοικίας κουρεύς, ατς μς πεσκέπτετο ατόκλητος κα δικαιωματικς. τον μόνος πίσημος ατρς ν τ περιφερεί μας. μ τν βλεπον γ πρεπε ν τρέχω ες τν μπακάλην. Διότι ποτ δν πλησίαζε τν σθεν, πρν καταπί τολάχιστον πενντα δράμια ρακς.

 

- Εμαι γέρος, μωρή, λεγε πρς τν νυπόμονον μητέρα, εμαι γέρος, κα ν δν τ τσούξω κομμάτι, δν βλέπουν καλ τ μάτια μου.

 

Κα φαίνεται, τι δν ψεύδετο. Διότι σ περισσότερον πινε, τόσο εκολώτερον δύνατο ν διακρίν ποα εναι παχυτέρα τς αλς μας ρνιθα, δι ν τν λάβ περχόμενος.

 

μήτηρ μου, ν κα παυσε πλέον ν μεταχειρίζεται τ ατρικά του, ν τούτοις τν πλήρωνε τακτικ κα γογγύστως. Τοτο μν, δι ν μ τν δυσαρεστήσ, τοτο δέ, διότι πολ συχν διϊσχυρίζετο παρηγορν ατήν, τι πορεία τς σθενείας ενε καλή, κα κριβς τοιαύτη, ποίαν δικαιοτο ν τν περιμέν πιστήμη π τς συνταγάς του. Τ τελευταον τοτο το δυστυχς λίαν ληθές. κατάστασις τς ννις βαινεν ργ μν κα παρατηρήτως, λλ' λονν π τ χείρ. Κα παράτασις ατη τς ορίστου καχεξίας καμνε τν μητέρα μας λλην ξ λλης. Πσα νόσος, γνωστος ες τν λαόν, δι ν θεωρηθ ς φυσικ πάθος, πρέπει, ν ποχωρήσ ες τς στοιχειώδεις ατρικς το τόπου γνώσεις, ν πιφέρ ντς λίγου τν θάνατον. Εθς ς παραταθ κα χρονίσ, ποδίδεται ες περφυσικς ατίας, κα χαρακτηρίζεται ς ξωτικόν. σθενς κάθησεν ες σχημον τόπον. πέρασε νύκτα τν ποταμόν, καθ' ν στιγμν α Νηρηδες τέλουν όρατοι τ ργιά των. διασκέλισε μαρον γάτον, ποος το κυρίως ξω π δ μεταμορφωμένος.

 

μήτηρ μου το μλλον ελαβς παρ δεισιδαίμων. Κατ' ρχς πετροπιάζετο τς τοιατας διαγνώσεις, κα ρνετο ν φαρμόσ τς προτεινομένας γοητείας, φοβουμένη μ μαρτήσ. λλως τε ερες νέγνωσεν δη π τς σθενος τος ξορκισμος το κακο, δι πν νδεχόμενον. λλ μετ' λίγον μετέβαλε γνώμην. κατάστασις τς σθενος δεινοτο. μητρικ στοργ νίκησεν τν φόβον τς μαρτίας. θρησκεία πρεπε ν συμβιβασθ μ τν δεισιδαιμονίαν. Πλησίον ες τν σταυρν, π το στήθους τς ννις, κρέμασεν ν χαμαγλί, μ μυστηριώδεις ραβικς λέξεις. Τα γιάσματα διεδέχθησαν α γοητείαι, κα μετ τ εχολόγια τν ιρέων λθον τ σαλαβάτια τν μαγισσν. λλ' λα παρήρχοντο ες μάτην. Τ παιδίον χειροτέρευεν διακόπως, κα μήτηρ μας γίνετο λονν γνώριστος. νόμιζες, τι λησμόνησε πς εχε κα λλα τέκνα.

 

Ποος μς τρεφε, ποος μς πλυνε, ποος μς μβάλωνεν μς τ γόρια, οτε θελε κν ν τ γνωρίζ. Μία Σοφηδιώτισσα γραία, πρ πολλν δη τν παρασιτοσα ν τ οκ μας, φρόντιζε περ μν, φ' σον τς τ πέτρεπεν μαθουσάλειος ατς λικία. Τν μητέρα μας δν τν βλέπομεν νίοτε λοκλήρους μέρας. Πότε πήγαινε ν δέσ μίαν λωρίδα π τ φόρεμα τς ννις π θαυματουργο τινς τόπου, μ τν λπίδα, τι θ δεθ κα τ κακν μακρν τς πασχούσης, πότε μετέβαινεν ες τς πλησιοχώρους κκλησίας, τν ποίων κατ τύχην τελείτο μνήμη, κομίζουσα λαμπάδα κιτρίνου κηρο, χυμένην δίοις ατς χερσ, κα σην κριβς πρς τς σθενος τ νάστημα. Πλν λα, λα ταύτα πέβαινον νωφελ. σθένεια τς πτωχς μας δελφς τον νίατος.

 

ταν ξηντλήθησαν πλέον λα τ μέσα, κα λα τ ατρικ δοκιμάσθησαν, τότε προσήλθομεν ες τ σχατον καταφύγιον ες παρομοίας περιστάσεις. μήτηρ μου σήκωσε τ μαραμένον κοράσιον ες τν γκάλην της κα τ φερεν ες τν κκλησίαν. γ κα μεγαλήτερς μου δελφς φορτώθημεν τ στρώματα κα κολουθήσαμεν κατόπιν. Κα κε, π τν καθύγρων κα ψυχρν πλακν, πρ τς εκόνας τς Παναγίας, στρώσαμεν κα πλαγιάσαμεν τ γλυκύτερον ντικείμενον τν μεριμνν μας, τν μίαν κα μόνην μας δελφν!

 

λος κόσμος τ λεγεν τι εχεν ξωτικόν. μήτηρ μου δν μφέβαλλε πλέον περ τούτου, κα ατ πάσχουσα ρχισε ν τ ννο. πρεπε λοιπν ν μείν σαράντα μερονύκτια ντς τς κκλησίας, πρ το γίου βήματος, νώπιον τς Μητρς το Σωτήρος, μπεπιστευμένη ες μόνον τ λεος κα τος οκτιρμος ατν, να σωθ π τ σατανικν πάθος, τ ποίον μφωλεύσαν λεθε τόσον μειλίκτως τ τρυφερν τς ζως ατς δένδρον. Σαράντα μερονύκτια. Διότι μέχρι τοσούτου εμπορε ν ντισταθ τρομερ σχυρογνωμοσύνη τν δαιμονίων ες τν όρατον πόλεμον μεταξ ατν κα τς θείας χάριτος. Μετ τν διορίαν ταύτην τ κακν ττάται κα ποχωρε κατησχυμένον. Κα δν λείπουσι διηγήσεις, καθ' ς ο πάσχοντες ασθάνονται ν τ ργανισμ των τος τρομερος σφαδασμος τς τελευταίας μάχης, κα βλέπουσι τν χθρν ατν φεύγοντα ν παραδόξ σχήματι, πρ πάντων, καθ' ν στιγμν διαβαίνουσι τ για, κφωνείται τ “Μετ φόβου”.

 

Ευτυχες ατο, ἐὰν χωσι τότε ρκετς δυνάμεις ν' νθέξωσιν ες τος κλονισμος το γνος. Ο δύνατοι συντρίβονται π τ μέγεθος το ν ατος τελουμένου θαύματος. λλ δν μετανοοσι δι τοτο. Διότι ν χάνουν τν ζωήν, τουλάχιστον κερδαίνουν τ πολυτιμότερον. Σώζουν τν ψυχήν των. Οχ ττον τοιαύτη τις νδεχομένη περίπτωσις νέβαλλεν ες μεγίστας νησυχίας τν μητέρα μν, τις, μόλις τοποθετήσαμεν τν ννι, κα ρχισε ν τν ρωτ περίφροντις πς ασθάνεται τν αυτό της. ερότης το τόπου, θέα τν εκόνων, εωδία το θυμιάματος πέδρασαν, φαίνεται, ενοϊκς π το μελαγχολικο της πνεύματος. Διότι, εθς μετ τς πρώτας στιγμς, ζωήρευσε κα ρχισε ν στεΐζεται μ μς.

 

- Ποον π τος δύο θέλεις ν παίζετε μαζί; τν ρώτησε τρυφερς μήτηρ μου -τν Χρηστάκη, τ Γιωργί;

 

σθενς ρριψε πρς τν λαλοσαν πλάγιον λλ' κφραστικν βλέμμα, κα, ς ἐὰν πέπληττεν ατν δι τν πρς μς διαφορίαν, τ πήντησεν, ργ κα μετρημένα•

 

- Ποον π τος δύο θέλω; Κανένα δν θέλω χωρς τν λλο. Τ θέλω λα τ δέλφια μου, σα κα ν χω.

 

μήτηρ μου συνεστάλη κα σιώπησεν. Μετ' λίγον φερε κα τν λόμικρον δελφόν μας ες τν κκλησίαν, λλ μόνον δι τν πρώτη κείνην μέραν. Τ σπέρας πέπεμψε τος λλους δύο, κα κράτησε μόνον μ πλησίον της. νθυμομαι κόμη ποίαν ντύπωσιν καμεν π τς παιδικς μου φαντασίας πρώτη ν τ κκλησί διανυκτέρευσις. Τ μυδρν φς τν μπροσθεν το εκονοστασίου λύχνων, μόλις ξαρκον ν φωτίζ ατ κα τς πρ ατο βαθμίδας, καθίστα τ περ μς σκότος τι ποπτότερον κα φοβερώτερον, παρ ἐὰν μεθα λως διόλου ες τ σκοτειν.

 

σάκις τ φλογίδιον μις κανδύλας τρεμε, μο φαίνετο, πς γιος π τς πέναντι εκόνος ρχιζε ν ζωντανεύ, κα σάλευε, προσπαθν ν' ποσπασθ π τς σανίδας, κα καταβ π το δάφους, μ τ φαρδυ κα κόκκινά του φορέματα, μ τν στέφανον περ τν κεφαλν, κα μ τος τενες φθαλμος π το χρο κα παθος προσώπου του. σάκις πάλιν ψυχρς νεμος σύριζε δι τν ψηλν παραθύρων, σείων θορυβωδς τς μικρς ατν έλους, νόμιζον, τι ο περ τν κκλησίαν νεκρο νερριχντο τος τοίχους κα προσεπάθουν ν εσδύσωσιν ες ατήν. Κα τρέμων κ φρίκης, βλεπον νίοτε ντικρύ μου να σκελετόν, στις πλωνε ν θερμάν τς σάρκους του χείρας π το μαγκαλίου, τ ποον καιε πρ μν.

 

Κα μως δν τόλμων ν δηλώσω οδ τν παραμικροτέραν νησυχίαν. Διότι γάπων τν δελφήν μου, κα θεώρουν μεγάλην προτίμησιν ν μαι διαρκς πλησίον της κα πλησίον τς μητρός μου, τις χωρς λλο θ μ πέστελλεν ες τν οκον, εθς ς θελεν ποπτευθ τι φοβούμαι. πέφερον λοιπν κα κατ τς πομένας νύκτας τς φρικιάσεις κείνας μετ ναγκαστικς στωικότητος κα ξετέλουν προθύμως τ καθήκοντά μου, προσπαθν ν καταστ σον τ δυνατν ρεστότερος.

 

ναπτον πρ, φερον νερν κα σκούπιζα τν κκλησίαν, ταν το καθημερινή. Τς ορτς κα Κυριακάς, κατ τν ρθρον, χειραγώγουν τν δελφν μου, ν σταθ κάτω π τ εαγγέλιον, τ ποον νεγίγνωσκεν λειτουργς π τς ραίας Πύλης. Κατ τν λειτουργίαν, πλωνα χαμα τ χράμι, π το ποίου πιπτεν σθενς πρόμυτα, δι ν περάσουν τ για π πάνω της. Κατ δ τν πόλυσιν, φερον τ προσκέφαλόν της νώπιον τς ριστερς το ερο θύρας, δι ν γονατίζ π' ατο, ς πο ν ξεφορέσ παππς πάνω της κα ν τς σταυρώσ τ πρόσωπον μ τν Λόγχην, ψιθυρίζων τ “Σταυρωθέντος σου Χριστέ, νηρέθη τυραννίς, πατήθη δύναμις το χθρού, κτλ”.

 

Κα ες λα τατα μ παρηκολούθει πτωχ μου δελφ μ τν χρν κα μελαγχολικήν της ψιν, μ τ ργν κα βέβαιον βήμα της, λκύουσα τν οκτον τν κκλησιαζομένων κα προκαλοσα τς εχς ατν πρ ναρρώσεώς της• ναρρώσεως, τις δυστυχς ργει ν πέλθ. π' ναντίας, γρασία, τ ψχος, τ σύνηθες καί, μ τ ναί, φρικαλέον τν ν τ να διανυκτερεύσεων δν ργησαν ν πιδράσουν βλαβερς π τς σθενος, τς ποίας κατάστασις ρχησε ν μπνέ τώρα τος σχάτους φόβους. μήτηρ μου τ ννόησε, κα ρχησε, κα ν ατ τ κκλησί ν δεικνύ θλιβερν διαφορίαν πρς πν ,τι δν το ατ σθενς. Δεν νοιγε τ χείλη της πρς οδένα πλέον, ε μ πρς τν ννι κα πρς τος γίους, σάκις προσηύχετο.

 

Μίαν μέραν τν πλησίασα παρατήρητος, ν κλαιε γονυπετς πρ τς εκόνος το Σωτρος.

 

- Πάρε μου ποιο θέλεις, λεγε, κα φησέ μου τ κορίτσι. Τ βλέπω πς ενε γι ν γέν. νθυμήθηκες τν μαρτίαν μου κα βάλθηκες ν μο πάρς τ παιδί, γι ν μ τιμωρήσς. Εχαριστ σε, Κύριε!

 

Μετά τινας στιγμς βαθείας σιγς, καθ' ν τ δάκρυά της κούοντο στάζοντα π τν πλακν νεστέναξεν κ βάθους καρδίας, δίστασεν λίγον, κα πειτα πρόσθεσεν:

 

- Σο φερα δύο παιδιά μου στα πόδια σου... χάρισέ μου τ κορίτσι!

 

ταν κουσα τς λέξεις τατας, παγερ φρικίασις διέτρεξε τ νερα μου κα ρχησαν τ ατία μου ν βοΐζουν. Δν δυνήθην ν' κούσω περιπλέον. Καθ' ν στιγμν εδον, τι μήτηρ μου, καταβληθεσα π φοβερς γωνίας, πιπτεν δρανς π τν μαρμάρων, γ ντ ν δράμω πρς βοήθειάν της, πωφελήθην τν εκαιρίαν ν φύγω κ τς κκλησίας, τρέχων ς ξαλλος κα κβάλλων κραυγς, ς ἐὰν πείλει ν μ συλλάβ ρατς ατς θάνατος.

 

Ο δόντες μου συνεκρούοντο π το τρόμου, κα γ τρεχον, κα κόμη τρεχον. Κα χωρς ν τ ννοήσω, ερέθην ξαφνα μακρν, πολ μακρν τς κκλησίας. Τότε στάθην ν πάρω τν ναπνοήν μου, κ' τόλμησα ν γυρίσω ν δ πίσω μου. Κανες δν μ' κυνήγει.

 

ρχησα λοιπν ν συνέρχωμαι λίγον κατ' λίγον, κα ρχησα ν συλλογίζομαι.

 

νεκάλεσα ες τν μνήμην μου λας τς πρς τν μητέρα τρυφερότητας κα θωπείας μου. Προσεπάθησα ν νθυμηθ μήπως τς πταισα ποτέ, μήπως τν δίκησα, λλ δν δυνήθην. πεναντίας ερισκον, τι φ' του γεννήθη ατ δελφή μας, γ, χι μόνον δν γαπήθην, πως θ τ πεθύμουν, λλ τοτ' ατ παρηγκωνιζόμην λονν περισσότερον. νθυμήθην τότε, κα μο φάνη τι νόησα, διατ πατήρ μου συνείθιζε ν μ νομάζη τ δικημένο του. Κα μ πρε τ παράπονον κα ρχησα ν κλαίω. ! επον, μητέρα μου δν μ γαπ κα δν μ θέλει! Ποτέ, ποτ πλέον δν πηγαίνω ες τν κκλησίαν! Και διηυθύνθην πρς τν οκίαν μας, περίλυπος κα πηλπισμένος.

 

μήτηρ μου δν ργησε ν μ κολουθήσ μετ τς σθενος. πειδ ερεύς, στις, ταραχθες π τν κραυγν μου, μβκεν ες τν κκλησίαν, ταν εδε τν σθενή, συνεβούλευσε τν μητέρα μου ν τν μετακομίσ.

 

- Θες εναι μεγάλος, θυγατέρα, τ επε, κα χάρις του φθάνει ες λη τν οκουμένη. ν εναι γι ν γιάν τ παιδί σου θ τ γιάν κα στ σπίτι σου.

 

Δυστυχς μήτηρ τν κουσε! Διότι ατο εναι ο τυπικο λόγοι μ τος ποίους ο ερες ποπέμπουσι συνήθως το τοιμοθανάτους, δι ν μ κπνεύσουν ν τ κκλησί κα βεβηλωθ ερότης το τόπου.

 

πανε τν μητέρα μου, πέ ποτε θλιβερά. λλ πρς μ δίως φέρθη μ πολλν γλυκύτητα κα προσήνειαν. Μ λαβεν ες τν γκάλην της, μ' θώπευσε κα μ' φίλησε τρυφερ κα πανειλημμένως. νόμιζες τι προσεπάθει ν μ' ξιλέωσ. ν τούτοις γ τν νύκτα κείνην οτε ν φάγω εμπόρεσα, οτε ν κοιμηθ. κοιτόμην ες τ στρμα μ καμμυομένους φθαλμος, λλ' τεινον τ τα προσεκτικ πρς πσαν κίνησιν τς μητρς μου, ποία, πως πάντοτε, γρύπνει παρ τ προσκεφάλαιον τς σθενος. Θ τον σως μεσάνυκτα ταν ρχησε ν πηγαινοέρχηται ες τ δωμάτιον. νόμιζον τι στρωνε ν κοιμηθ, λλ' πατώμην. Διότι μετ' λίγον κάθησε κα ρχησε ν μοιρολογ χαμηλοφώνως.

 

το τ μοιρολόγι το πατρός μας. Πρν σθενήσ ννι, τ ψαλλε πολ συχν, λλ' φ' του σθένησε, τ κουον δι πρώτην φορν. Τ μοιρολόγιον τοτο σύνθεσεν π τ θανάτ το πατρός μου, κατ παραγγελίαν ατς, λιοκας ρακένδυτος Γύφτος, γνωστς ες τ περίχωρά μας δι τν δεξιότητα ες τ στιχουργεν ατοσχεδίως.

 

Μο φαίνεται, τι βλέπω κόμη τν μαύρην κα λιγδερν κόμην, τος μικρος κα φλογερος φθαλμος κα τ' νοιχτ κα τριχωμένα στήθη του. κάθητο νδοθεν τς αλείου μν θύρας, περιστοιχισμένος π τν χαλκν γγείων, σα σύναζε δι ν γανώσ. Κα, μ τν κεφαλν κεκλιμένην π το μου, συνώδευε τν πένθιμον ατο σκοπν μ τος κλαυθμηρος χους τς τριχόρδου του λύρας. Πρ ατο μήτηρ μου ρθία βάσταζε τν ννι ες τν γκάλην της κα κουε προσεκτικ κα δακρύουσα. γ τν κράτουν σφιγκτ π το φορέματος κα κρυπτον τ πρόσωπόν μου ες τς πτυχς ατο, διότι σον γλυκες σαν ο χοι κείνοι, τόσον φοβερ μοι φαίνετο μορφ το γρίου των ψάλτου.

 

ταν μήτηρ μου μαθε τ θλιβερν ατς μάθημα, λυσεν π τ κρον τς καλύπτρας της κα δωκεν ες τν θίγγανον δύο ρουμπιέδες. -Τότε εχομεν κόμη ρκετος. - πειτα παρέθηκεν ες ατν ρτον κα ονον κα ,τι προσφάγιον ερέθη πρόχειρον. ν δ κενος τρωγε κάτω, μήτηρ μου ες τ νώγι πανελάμβανε τ λεγεον κατ' δίαν δι ν τ στερέωσ ες τν μνήμην της. Και φαίνεται τι τ ερε πολ ραον. Διότι καθ' ν στιγμν Κατσίβελος νεχώρει, δραμε κατόπιν του κα τ χάρισεν ν π τ σαλιβάρια το πατρός μου.

 

- Θες σχωρέσοι τν νδρα σου, νύφη! φώνησεν κθαμβος ραψωδς κα φορτωθες τ χάλκινά του σκεύη ξλθε τς αλς μας.

 

Ατ λοιπν τ λεγεον μοιρολόγει κατ' κείνην τν νύκτα μήτηρ μου. γ κουον, κα φηνα τ δάκρυα μου ν ρέωσι σιγαλ, λλ δν τόλμων ν κινηθ. Αφνης σθάνθην εωδίαν θυμιάματος!

 

- ! επον, πέθανε τ καϋμένο τ ννι μας! -Και τινάχθην π τ στρμα μου.

 

Τότε ερέθην νώπιον παραδόξου σκηνς.

 

σθενς νέπνεε βαρέως, πως πάντοτε. Πλησίον ατς το τοποθετημένη νδρικ νδυμασία, καθ' ν τάξιν φορείται. Δεξιόθεν σκαμνίον σκεπασμένον μ μαρον φασμα, π το ποίου πρχε σκεος πλρες δατος κα κατέρωθεν δύο λαμπάδες ναμμέναι. μήτηρ μου γονυπετς θυμίαζε τ' ντικείμενα τατα προσέχουσα π τς πιφανείας το δατος.

 

Φαίνεται τι κιτρίνισα π τν φόβον μου. Διότι ς μ εδεν, σπευσε ν μ καθησυχάσ.

 

- Μ φοβείσαι, παιδάκι μου, μ επε μυστηριωδς, εναι τ φορέματα το πατρός σου. λα, παρακάλεσέ τον κα σ ν λθ ν γιατρέψ τ ννι μας.

 

Και μ βαλε ν γονατίσω πλησίον της.

 

- λα πατέρα -ν μ πάρς μένα - γι ν γιάν τ ννι! -νεφώνησα γ διακοπτόμενος π τν λυγμν μου. Κα ρριψα π τς μητρός μου παραπονετικν βλέμμα, δι ν τ δείξω πς γνωρίζω, τι παρακαλε ν' ποθάνω γ ντ τς δελφς μου. Δν σθανόμην νόητος τι τοιουτοτρόπως κορύφωνα τν πελπισίαν της! Πιστεύω ν μ' συγχώρησεν. μην πολ μικρς τότε, κα δν δυνάμην ν ννοήσω τν καρδίαν της.

 

Μετά τινας στιγμς βαθείας σιγς, θυμίασεν κ νέου τ πρ μν ντικείμενα, κα πέστησεν λην ατς τν προσοχν π το δατος, τ ποον ερίσκετο ες τ π το σκαμνίου ερύχωρον σκεος. Αφνης μικρ χρυσαλς, πετάξασα κυκλικς π' ατο, γγισε μ τ πτερά της, κα τάραξεν λαφρς τν πιφάνειάν του. μήτηρ μου κυψεν ελαβς κα καμε τν σταυρόν της, πως ταν διαβαίνουν τ για ν τ κκλησί.

 

- Κάμε τ σταυρό σου, παιδ μου! ψιθύρισε, βαθέως συγκεκινημένη κα μ τολμσα ν ψώσ τ μματα.

 

γ πήκουσα μηχανικς.

 

ταν μικρ κείνη χρυσαλς χάθη ες τ βάθος το δωματίου, μήτηρ μου νέπνευσεν, σηκώθη λαρ κα εχαριστημένη, κα - πέρασεν ψυχ το πατέρα σου! - επε, παρακολουθοσα εσέτι τν πτσιν το χρυσαλιδίου μ βλέμματα στοργς κα λατρείας. πειτα πιεν π το δατος κα δωκεν κα ες μ ν πίω.

 

Τότε μο λθεν ες τν νον τι κα λλοτε μς πότιζεν π το ατο σκεύους, εθς ς ξυπνομεν. Κα νθυμήθην, τι σάκις καμνε τοτο μήτηρ μας, το καθ' λην κείνην τν μέραν ζωηρ κα περιχαρής, ς ἐὰν εχεν πολαύσει μεγάλην τιν πλν μυστικν εδαιμονίαν. φο μ' πότισεν μ, πλησίασεν ες τ στρμα τς ννις μ τ σκεος ν χείρας. σθενς δν κοιμτο, λλ δν το κα λως διόλου ξυπνος. Τ βλέφαρα της σαν μίκλειστα• ο δ φθαλμοί της, φ' σον διεφαίνοντο, ξέπεμπον παράδοξον τιν λάμψιν δι μέσου τν πυκνν κα μελανν ατν βλεφαρίδων.

 

μήτηρ μου νεσήκωσε τ σχνν το κορασίου σώμα μετ προσοχς• κα ν δι τς μις χειρς πεστήριξε τ ντα του, δι τς λλης προσέφερε τ σκεος ες τ μαραμένα του χείλη.

 

- λα, γάπη μου, τς επε. Πι π' ατ τ νερό, ν γιάνς. - σθενς δν νοιξε τος φθαλμος, λλ φαίνεται, τι κουσε τν φωνν κα ννόησε τς λέξεις. Γλυκ κα συμπαθητικν μειδίαμα διέστειλε τ χείλη της. πειτα ρρόφησεν λίγας σταγόνας π το δατος κείνου, τ ποον μελλε τ ντι ν τ ατρεύσει. Διότι μόλις τ κατάπιε νοιξε τους φθαλμος κα προσεπάθησε ν' ναπνεύσ. λαφρς στεναγμς διέφυγε τ χείλη της, κα πανέπεσε βαρεία π τς λένης τς μητρός μου.

 

Τ καϋμένο μας τ ννι! γλύτωσεν π τ βάσανά του!

 

Πολλο εχον κατηγορήσει τν μητέρα μου, τι ν α ξέναι γυναίκες θρήνουν μεγαλοφώνως π το νεκρο το πατρός μου, κείνη μόνη χυνεν φθονα, πλν σιγηλ δάκρυα. δυστυχς τ καμνεν κ φόβου μήπως παρεξηγηθ, μήπως παραβ τ ρια τς ες τς νέας νηκούσης σεμνότητος. Διότι καθς επον, μήτηρ μας χήρευσε πολ νέα.

 

ταν πέθανεν δελφή μας, δν το πολ γεροντοτέρα. λλ' οτε σκέφθη κν τώρα τί θ επ κόσμος δι τος σπαραξικαρδίους της θρήνους. λη γειτονεία σηκώθη κα λθε πρς παρηγορίαν της. λλ τ πένθος ατς το φοβερν, τον παρηγόρητον.

 

- Θ χάσ τν νον της -ψιθύριζον ο βλέποντες ατν κεκλιμένην κα θρηνοσαν μεταξ τν τάφων τς δελφς κα το πατρός μας.

 

- Θ τ φήση μσ' στος πέντε δρόμους• -λεγον ο συναντντες μς καθ' δν, γκαταλελειμμένα κα περιποίητα.

 

Κα χρειάσθη καιρός, χρειάσθησαν α νουθεσίαι κα πιπλήξεις τς κκλησίας, πως συνέλθ ες αυτν κα νθυμηθ τ πιζντα τέκνα της, κα ναλάβ τ οκιακά της καθήκοντα. λλ τότε παρετήρησε πο μς εχε καταντήσει μακρ τς δελφς μας σθένεια. χρηματικ μας περιουσία κατηναλώθη ες ατρος κα ατρικ. Πολλ χράμια κα κηλίμια, ργα τν δίων ατς χειρν, τ εχε πωλήσει δι' σήμαντα ποσ, τ εχε δώσει ς μοιβν ες τος γόητας κα τς μαγίσσας. λλα μς τ κλεψαν ατο κα ο μοιοί των, πωφελούμενοι κ τς νεπιβλεψίας, τις πεκράτησεν ν τ οκ μας. Πρς πίμετρον ξηντλήθησαν κα α προμήθειαι τν ζωοτροφιν μας κα μες δν εχομεν πλέον πόθεν ν ζήσωμεν.

 

ν τούτοις ατ, ντ ν πτοήσ τν μητέρα μας, τ πέδωκεν πεναντίας διπλν τν δραστηριότητα, ν εχε πρν σθενήσει τ ννι. μετρίασεν, κυρίως επεν, συνεκάλυψε τ πένθος της• περενίκησε τν τολμίαν τς λικίας κα το φύλου της, κα, λαβοσα τν δικέλλαν ν χείρας, ρχισε ν ξενοδουλεύ, ς ἐὰν δν εχε γνωρίσει ποτ τν νετον κα νεξάρτητον βίον. π πολ χρόνον μς διέτρεφε δι το δρτος το προσώπου της. Τα μερομίσθια σαν μικρ κα α νάγκαι μας μεγάλαι, λλ' μως ες κανένα ξ μν δν πέτρεψε ν τν νακουφίσ συνεργαζόμενος.

 

Σχέδια περ το μέλλοντος μν γίνοντο κα πεθεωροντο καθ' σπέραν παρ τν στίαν. μεγαλείτερος μου δελφς φειλε ν μάθ τν τέχνην το πατρός μας, δι ν λάβ ν τ οκογενεί τν τόπον κείνου. γ μελλον μλλον θελον ν ξενιτευθ κα οτω καθεξς. λλ πρ τούτου πρεπε ν μάθωμεν λοι τ γράμματα μας, πρεπε ν ξεσχολήσωμεν. Διότι, λεγεν μήτηρ μας, νθρωπος γράμματος, ξλον πελέκητον.

 

Α οκονομικαί μας δυσχέρειαι κορυφώθησαν, ταν πλθεν νομβρία ες τν χώραν κα νέβησαν α τιμα τν τροφίμων. λλ' μήτηρ, ντ ν' πελπισθ περ τς διατροφς μν ατν, πηύξησε τν ριθμόν μας δι' νς ξένου κορασίου, τ ποίον μετ μακρς προσπαθείας κατώρθωσε ν υοθέτησ. Τ γεγονς τοτο μετέβαλε τ μονότονον κα αστηρν το οκογενειακο μν βίου, κα εσήγαγεν κ νέου ρκετν ζωηρότητα.

 

δη ατ υοθέτησις γένετο πανηγυρικ. μήτηρ μου φόρεσε δι πρώτην φορν τ γιορτερά της κα μας δήγησεν ες τν κκλησίαν καθαρος κα κτενισμένους, ς ἐὰν πρόκειτο ν μεταλάβωμεν. Μετ τ τέλος τς λειτουργίας, στάθημεν λοι πρ τς εκόνος το Χριστο, κα ατο, ν μέσ το περιεσττος λαο, νώπιον τν φυσικν ατο γονέων, παρέλαβεν μήτηρ μου τ θετν ατς θυγάτριον κ τν χειρν το ερέως, φο πρτον πεσχέθη ες πήκοον πάντων, τι θέλει γαπήσει κα ναθρέψει ατ, ς ἐὰν το σρξ κ τς σαρκς κα στον κ τν στν της.

 

εσοδός του ες τν οκον μας γένετο οχ ττον πιβλητικ κα τρόπον τιν ν θριάμβ. πρωτόγερος το χωρίου κα μήτηρ μου προηγήθησαν μετ του κορασίου, πειτα ρχόμεθα μες. Ο συγγενες μας κα ο συγγενες τς νέας δελφς μας κολούθησαν μέχρι τς αλείου μν θύρας. ξωθεν ατς πρωτόγερος σήκωσεν τ κοράσιον ψηλ ες τας χείρας του κα τ δειξεν π τινας στιγμς ες τους παρισταμένους. πειτα ρώτησε μεγαλοφώνως•

 

- Ποος πς εναι δικς συγγενς γονις το παιδιο τούτου περισσότερον π τν Δεσποινι τν Μηχαλιέσσα κι' π τος δικούς της;

 

πατρ το κορασίου τον χρς κα βλεπε περίλυπος μπρός του. σύζυγός του κλαιεν κουμβημένη ες τν μον του. μήτηρ μου τρεμεν κ το φόβου μήπως κουσθ καμμία φωνή -γώ! -κα ματαιώσ τν ετυχίαν της.

 

λλ κανες δν πεκρίθη. Τότε ο γονες το παιδιο σπάσθησαν ατ δι τελευταίαν φορν κα νεχώρησαν μετ τν συγγενν των. ν ο εδικοί μας μετ το πρωτογέρου εσλθον κα ξενίσθησαν παρ' μν.

 

π τς στιγμς ταύτης μήτηρ μας ρχισε ν πιδαψιλεύ ες τν θετήν μας δελφν τόσας περιποιήσεις, σων σως δν ξιώθημεν μες ες τν λικίαν της κα ες καιρος πολ ετυχεστέρους. ν δε μετ' λίγον χρόνον γ μν πλανώμην νοσταλγν ν τ ξέν, ο δ λλοι μου δελφο ταλαιπωροντο κακοκοιμώμενοι ες τ ργαστήρια τν μαστόρων, τ ξένον κοράσιον βασίλευεν ες τν οκον μας, ς ἐὰν τον δικός του.

 

Ο μικρο τν δελφν μου μισθο θ ξήρκουν πρς νακούφισιν τς μητρός, φ' κα τ δίδοντο. λλ' κείνη, ντ ν τος δαπαν πρς νάπαυσίν της, προίκιζε δι' ατν τν θετήν της θυγατέρα κα ξηκολούθει ργαζομένη πρς διατροφν της. γ λειπον μακράν, πολ μακράν, κα π πολλ τη γνόουν τ συνέβαινεν ες τν οκον μας. Πρν δ κατορθώσω ν πιστρέψω, τ ξένον κοράσιον ηξήθη, νετράφη, προικίσθη κα πανδρεύθη, ς ἐὰν τον ληθς μέλος της οκογενείας μας.

 

γάμος ατς, στις φαίνεται πίτηδες πεσπεύθη, πρξεν ληθς χαρ τν δελφν μου. Ο δυστυχες νέπνευσαν, παλλαγέντες π τ πρόσθετον φορτίον. Κα εχον δίκαιον. Διότι κόρη κείνη, κτς τι ποτ δν σθάνθη πρς ατος δελφικήν τινα στοργήν, πιτέλους πεδείχθη χάριστος πρς τν γυνακα, τις περιεποιήθη τν ζων ατς μ τοσαύτην φιλοστοργίαν, σην λίγα γνήσια τέκνα γνώρισαν. Εχον λόγους λοιπν ο δελφοί μου ν εναι εχαριστημένοι κα εχον λόγους ν πιστεύσουν, τι κα μήτηρ ρκετ διδάχθη κ το παθήματος κείνου. λλ' ποία πρξεν κπληξς των, ταν, λίγας μετ τος γάμους μέρας, τν εδον ν ρχεται ες τν οκίαν, σφίγγουσα τρυφερς ες τν γκάλην της ν δεύτερον κοράσιον, ταύτην τν φορν ν σπαργάνοις!

 

- Τ κακότυχο! νεφώνει μήτηρ μου, κύπτουσα συμπαθητικς π τς μορφς το νηπίου, δν τ φθανε πς γεννήθη κοιλιάρφανο, μόν' πέθανε κα μάνα του κα τ φηκε μσ' στ στράτα! Κα, εχαριστημένη τρόπον τιν κ τς τυχος ταύτης συμπτώσεως, πεδείκνυε τ λάφυρόν της θριαμβευτικς πρς τος νεος κ τς κπλήξεως δελφούς μου.

 

Τ υικν σέβας το πολύ, κα αθεντεία τς μητρς μεγάλη, λλ' ο πτωχο δελφοί μου σαν τόσον πογοητευμένοι, στε δν δίστασαν ν ποδείξουν εσχήμως πως ες τν μητέρα των, τι καλν θ το ν παραιτηθ το σκοπο της. λλ τν ερον μετάπειστον. Τότε δήλωσαν φανερ τν δυσαρέσκειάν των κα τ ρνήθησαν τν διαχείρισιν το βαλαντίου των. λα ες μάτην.

 

- Μ μο φέρετε τίποτε, λεγεν μήτηρ μου, γ δουλεύω κα τ θρέφω, 'σν πς θρεψα κα σς. Κα ταν λθ Γιωργς μου π' τν ξενιτειά, θ τ προικίσ κα θ τ 'πανδρέψ. μ' τί θαρρετε! μένα τ παιδί μου μ τ ποσχέθηκε. -γώ, μάνα, θ σ θρέφω κα σένα κα τ ψυχοπαίδι σου. -Ναί! τσι μ τ επε, πο νχ τν εχή μου!

 

Γιωργς μην γώ. Κα τν πόσχεσιν ταύτην τν εχον δώσει ληθς, λλ πολ προτήτερα.

 

το καθ' ν ποχν μήτηρ μας εργάζετο δι ν θρέψ τν πρώτην μας θετν δελφν καθς κα μς. γ τν συνώδευον κατ τς διακοπς τν μαθημάτων, παίζων παρ' ατ, ν κείνη σκαπτεν ξεβοτάνιζεν. Μίαν μέραν διακόψαντες τν ργασίαν πεστρέφομεν π τος γρος φεύγοντες τν φόρητον καύσωνα, φ' ο λίγον λειψε ν λιποθυμήσ μήτηρ μου. Καθ' δν κατελήφθημεν π ραγδαιοτάτης βροχς, ξ κείνων, ατινες συμβαίνουσι παρ' μν συνήθως, μετ προηγηθείσαν περβολικν ζέστην λαύραν, καθς τν νομάζουν ο συντοπίται μου. Δν μεθα πλέον πολ μακρν το χωρίου, λλ' πρεπε ν διαβμεν να χείμαρρον, στις πλημμυρήσας κατέβαινεν ρμητικώτατος. μήτηρ μου θέλησε ν μ σηκώσ ες τν μον της. λλ' γ πεποιήθην.

 

- Εσαι δύνατη π τ λιποθυμία, τ επον. Θ μ ρίψς μσ' στν ποταμό.

 

Κα σήκωσα τ φορέματά μου κα εσλθον δρομαος ες τ ρεμα, πρν κείνη προφθάσ ν μ κρατήσ. Εχον μπιστευθ ες τς δυνάμεις μου πλέον τι πρεπε. Διότι πρν σκεφθ ν ποχωρήσω, τ γόνατά μου λύγισαν, ο πόδες μου χασαν τ στήριγμα των, κα, νατραπείς, παρεσύρθην π το χειμάρρου ς κέλυφος καρύου.

 

Μία σπαρακτικ κραυγ φρίκης εναι πν ,τι νθυμομαι κ τν μετ τατα. τον φων τς μητρός μου, τις ρρίφθη ες τ ρεύματα δι ν μ σώσ. Πς δν γεινα ατία ν πνιγ κα κείνη μετ' μο, εναι θαύμα. Διότι χείμαρρος κενος χει κακν φήμην παρ' μν. Κα ταν λέγουν περί τινος “τν πρε τ ποτάμι”, ννοον τι πνίγη ες ατν τοτον τν χείμαρρον. Κα μως μήτηρ λιγόθυμος καθς το, κατάκοπος, βεβαρημένη π παρχιακ φορέματα, καν ν πνίξουν κα τν δεξιώτερον κολυμβητήν, δν δίστασε ν κθέσ τν ζων ατς ες κίνδυνον. πρόκειτο ν μ σώσ, κα ς μην κενο της τ τέκνον, τ ποον προσέφερεν λλοτε ες τν θεν ς ντάλλαγμα ντ τς θυγατρός της.

 

ταν φθασεν ες τν οκον κα μ πέθεσε χαμα π τν μον της, μην κόμη παραζαλισμένος. Δι τοτο, ντ ν ατιαθ τν προνοησίαν μου δι τ συμβάν, πέδωκα ατ ες τς ργασίας τς μητρός μου.

 

- Μή δουλεύεις πιά, μάνα, τ επον, ν κείνη μ' νέδυε στεγν φορέματα.

 

- μ' ποιός θ μς θρέψ, παιδί μου, 'σν δν δουλεύω γώ; -ρώτησεν κείνη στενάξασα.

 

- γώ, μάνα! γώ! - τ πήντησα τότε μετ παιδικο στόμφου.

 

- Κα τ ψυχοπαίδι μας;

 

- Κ' κενο γώ!

 

μήτηρ μειδίασεν κουσίως, δι τν πιβλητικν στάσιν, ν λαβον προφέρων τν διαβεβαίωσιν ταύτην. πειτα διέκοψε τν μιλίαν πειποσα•

 

- μ' θρέψε δ πρτα τν αυτό σου κα στερα βλέπουμε.

 

Δν παρλθε πολς καιρς κα πηρχόμην ες τ ξένα.

 

μήτηρ βεβαίως οδ' σημείωσε κν τν πόσχεσιν κείνην. γ μως νθυμούμην πάντοτε, τι αταπάρνησίς της μο χάρισε δι δευτέραν φορν τν ζωήν, τν ποίαν τ φειλον. Δι τοτο εχον τν πόσχεσιν κείνην π τς καρδίας μου, κα σον μεγάλωνα, τόσ σπουδαιότερον νόμιζα τν αυτόν μου ποχρεωμένον πρς κπλήρωσίν της.

 

- Μν κλαίγς μητέρα, τ επον ναχωρν. γ πηγαίνω πι ν κάμω παρδες. ννοια σου! π τώρα κα ν πάγ θ σ θρέφω κα σένα κα τ παραπαίδι σου. λλά, κούεις; Δν θέλω πι ν δουλεύς!

 

Δν ξευρον κόμη τι δεκαετς παιδίον χι τν μητέρα, λλ' οδ τν αυτόν του δν δύναται ν θρέψ. Κα δν φανταζόμην, ποίαι φοβερα περιπέτειαι μ περιέμενον κα πόσας πικρίας μελλον κόμη ν ποτίσω τν μητέρα μου δι τς ξενιτείας κείνης, δι' ς λπιζον ν τν νακουφίσω. π πολλ τη χι μόνον βοήθειαν, λλ' οδ μίαν πιστολν κατώρθωσα ν τ στείλω. π πολλ τη παρεμόνευεν ες τος δρόμους, ρωτσα τος διαβάτας μ μ εδον πουθεν. Πότε τ λεγον, τι δυστύχησα ν Κωνσταντινουπόλει κα τούρκευσα.

 

- Ν φνε τ γλσσα τους πο τβγαλαν! - πεκρίνετο μήτηρ μου. Ατς πο λένε, δν 'μπορε ν τον τ παιδί μου! - λλ μετ' λίγον κλείετο περίτρομος ες τ εκονοστάσιόν μας, κα προσηύχετο δακρυρροοσα πρς τν Θεόν, δι ν μ φωτίσ ν πανέλθω ες τν πίστιν τν πατέρων μου.

 

Πότε τ λεγον, τι ναυάγησα ες τς κτς τς Κύπρου, κα παιτ ρακένδυτος ες τος δρόμους.

 

- Φωτι ν τος κάψ, πεκρίνετο κείνη. Τ λν π τη ζούλια τους. Τ παιδί μου θενάκανε κατάστασι κα πά' στν γιο Τάφο.

 

λλ μετ' λίγον ξήρχετο ες τος δρόμους, ξετάζουσα τος διαβατικος παίτας, κα μετέβαινεν που κούετο κανες καραβοτσακισμένος μ τν θλιβερν λπίδα ν' νακαλύψ ν ατ τ διον της τέκνον, μ τν πρόθεσιν ν δώσ ες ατν τ στερήματά της, πως τ ερω γ ες τ ξένα π τς χερας τν λλων. Κα μως, σάκις πρόκειτο περ της θετς ατς θυγατρς, τ λησμόνει λα ταύτα κα φοβέριζε τους δελφος μου, τι λθν γ π τ ξένα θ τος ντροπιάσω δι τς γενναιότητός μου, κα θ προικίσω κα θ πανδρεύσω τν κόρην της ν πομπ κα παρατάξει.

 

- ; μ' τ θαρρετε! μένα τ παιδί μου μ τ ποσχέθηκε! ς χ τν εχή μου!

 

Ετυχς α κακα κείναι εδήσεις δν σαν ληθες. Κα ταν, μετ μακρν πουσίαν, πέστρεφα ες τν οκον μας, μην ες θέσιν ν κπληρώσω τν πόσχεσίν μου, ς πρς τν μητέρα μου κν, ποία το τόσον λιγαρκής. ς πρς τ ψυχοπαίδι της μως δν μ' ερε τόσον πρόθυμον, σον λπιζεν. π' ναντίας μόλις εχον φθάσει κα ξεφράσθην ναντίον τς διατηρήσεώς του, πρς μεγίστην τς μητρός μου κπληξιν. Εναι ληθς τι δν μην κυρίως ναντίος τς δυναμίας τς μητρός μου. Τν πρς τ κοράσια κλίσιν της τν ερισκον σύμφωνον πρς τ ασθήματα κα τος πόθους μου. Τίποτε λλο δν πεθύμουν περισσότερο, παρ ν ερω πιστρέφων ες τν οκον μας μίαν δελφήν, τς ποίας φαιδρ μορφ κ' α συμπαθητικα φροντδες ν ξορίσουν π τς καρδίας μου τν κ τς μονώσεως μελαγχολίαν, κα ν ξαλείψουν π τς μνήμης μου τς κακοπαθείας σας πέστην ν τ ξέν. Πρς νταλλαγν γ θ προθυμούμην ν τ διηγμαι τ θαυμάσια τν ξένων χωρν, τς περιπλανήσεις κα τ κατορθώματά μου, κα θ μην πρόθυμος ν τ γοράζω ,τι γαπ• ν τν δηγ ες τος χορος κα τς πανηγύρεις• ν τν προικίσω, κα τέλος ν χορεύσω ες τος γάμους της.

 

λλ τν δελφν ταύτην τν φανταζόμην ραίαν κα συμπαθητικήν, νεπτυγμένην κα ξυπνον, μ γράμματα, μ χειροτεχνήματα, μ λας ν γένει τς ρετς σας εχον α κόραι τν χωρν, που ζων μέχρι τότε. Κα ντ τούτων λων τί ερον; κριβς τ ντίθετον. θετή μου δελφ τον κόμη μικρά, καχεκτική, κακοσχηματισμένη, κακόγνωμος, κα πρ πάντων δύσνους, τόσον δύσνους, στε εθς ξ' ρχς μ' νέπνευσεν ντιπάθειαν.

 

- Δός του 'πίσου τ Κατερινι, λεγον μίαν μέραν ες τν μητέρα μου. Δός το 'πίσου, ν μ' γαπς. Ατν τν φορν σ τ λέγω μ τ σωστά μου! γ θ σ φέρω μίαν λλην δελφ π τν Πόλι. να εμορφο κορίτσι, να ξυπνο, πο ν στολίσ μίαν μέρα τ σπίτι μας.

 

πειτα περιέγραψα μ τ ζωηρότερα χρώματα ποον θ το τ ρφανν, τ ποον μελλον ν τς φέρω, κα πόσον πολ θ τ γάπων.

 

ταν ψωσα τ βλέμματά μου πρς ατήν, εδον μετ' κπλήξεώς μου, τι τ δάκρυά της ρρεον σιγαλ κα μεγάλα π τν χρν ατς παρειν, ν ο ταπεινωμένοι της φθαλμο ξέφραζον μίαν περίγραπτον θλίψιν!

 

- ! επε μετ' πελπιστικς κφράσεως. νόμισα τι σ θ γαπήσς τν Κατερινι περισσότερον π τος λλους, λλ, πατήθηκα! κενοι δν θέλουν διόλου δελφν, κα σ θέλεις μίαν λλην. Κα τί φταίγει τ φτωχ, 'σν γεινεν πως τ πλασεν Θες. ν εχες μίαν δελφν σχημην κα μ λίγον νον, θ τν βγαζες δι' ατ μέσα 'στος δρόμους, γι ν πάρς μίαν λλην, εμορφην κα γνωστικν;

 

- χι, μητέρα! Βέβαια χι! πήντησα γ. Μ κείνη θ το παιδί σου, καθς κα γώ. ν ατ δν σο εναι τίποτε. Μς εναι λως διόλου ξένη.

 

- χι! νεφώνησε μήτηρ μου μετ λυγμν, χι! Δεν εναι ξένο τ παιδ! Εναι 'δικό μου! τ πρα τριν μηνν π 'πάνω π τ λείψανο τς μάνας του• κα σάκις κλαιγε, το βαζα τ βυζί μου 'στ στόμα του, γι ν τ πλανέσω κα τ τύλιξα μσ' στ σπάργανά σας, κα τ κοίμησα μσ' στν κούνια σας. Εναι 'δικό μου τ παιδί, κα εναι δελφή σας!

 

Μετ τς λέξεις ταύτας, τς ποίας πρόφερεν σχυρς κα μετ' πιβλητικο τρόπου, ψωσεν τν κεφαλν ατς κα μ παρετήρησεν σκαρδαμυκτί. περίμενε προκλητικς τν πάντησίν μου. λλ' γ δν τόλμησα ν προφέρω λέξιν. Τότε χαμήλωσε πάλι τος φθαλμος κα ξηκολούθησε μ σθεν φωνν κα θλιβερν τόνον.

 

- ! τί ν γείν! Κ' γ τ θελα καλλίτερο, μ - μαρτία μου, βλέπεις, δν σώθηκεν κόμη. Κα τ καμεν Θες τέτοιο, δι ν δοκιμάσ τν πομονή μου, κα ν μ σχωρέσ. Εχαριστ σέ, Κύριε!

 

Κα τατα λέγουσα, θηκε τν δεξιν π το στήθους, ψωσε τος φθαλμος ατς πλήρεις δακρύων πρς τν ορανόν, κα μεινεν οτως π τινας στιγμς σιγσα.

 

- Κάτι θ χς στν καρδιά, μητέρα, επον τότε μετά τινος δειλίας. Μ θυμώνς!

 

Κα λαβν φίλησα τν παγερν ατς χερα πρς ξιλέωσιν.

 

- Ναί! επεν κείνη ποφασιστικς. χω κάτι δ μέσα βαρ, πολ βαρύ, παιδί μου! ς τώρα τ γνωρίζει μόνον Θες κα πνευματικς μου. σ εσαι διαβασμένος κα συντυχαίνεις καμμι φορν τν διο τν πνευματικό, κα καλλίτερα. Σήκω, κλεσε τ θύρα, κα κάτσε ν σ τ, σως μ παρηγόρησς λίγο, σως μ λυπηθς, κα γαπήσς τ Κατερινιώ, 'σν νταν δελφή σου.

 

Ο λόγοι οτοι, κα τρόπος μ τν ποον τος πρόφερεν, νέβαλον τν καρδίαν μου ες μεγάλην ταραχήν. Τί εχε ν μ' μπιστευθ μήτηρ μου χωριστ π τος δελφούς μου; λας τς κατ τν πουσίαν μου δυστυχίας της μοι τς εχεν φηγηθ. λον τν προτο της βίον τν γνώριζον σν παραμθι. Τί το λοιπν ατ πο μς πέκρυπτε μέχρι τοδε; πο δν τόλμησε ν φανερώσ ες κανένα πλν το Θεο κα το πνευματικο της; ταν πανλθον ν καθίσω πλησίον της, τρεμον τ γόνατά μου ξ ορίστου λλ' σχυρο τινος φόβου. μήτηρ μου κρέμασε τν κεφαλήν, ς κατάδικος, στις σταται νώπιον το κριτο του μ τν συναίσθησιν τρομερο τινς γκλήματος.

 

- Τ 'θυμσαι τ ννιώ μας; μ ρώτησε μετά τινας στιγμς πληκτικς σιωπς.

 

- Μάλιστα, μητέρα! Πς δν τ 'θυμομαι! ταν μόνη μας δελφ, κ' ξεψύχησεν μπρς στ 'μάτια μου.

 

- Να! μ επεν, ναστενάξασα βαθέως, λλ δν το τ μόνον μου κορίτσι! σ εσαι τέσσαρα χρόνια μικρότερος π τ Χρηστάκη. να χρόνο κατόπιν του καμα τν πρώτη μου θυγατέρα.

 

ταν τότε κοντά, 'πο παντρολογιέτο Φώτης Μυλωνς. μακαρίτης πατέρας σου παράργησε τ γάμο τους, ς 'πο ν' ποσαραντήσω γ, γι ν τος στεφανώσουμε μαζ. θελε ν μ 'βγάλ κα μένα στν κόσμο, γι ν χαρν 'πανδρευμένη, φο κορίτσι δν μ' φκεν γιαγιά σου ν χαρ. Τ πρω τους 'στεφανώσαμε, κα τ βράδυ ταν ο καλεσμένοι στ σπίτι τους• κα παζαν τ βιολιά, κα τρωγεν κόσμος μέσα στν αλ, κι' γύρνα κανάτα μ τ κρασ π χέρι σ χέρι. Κα καμεν πατέρας σου κέφι, 'σν διασκεδαστικς πο ταν μακαρίτης, κα μ' ρριψε τ μανδύλι του, ν σηκωθ ν χορέψουμε. 'Σν τν βλεπα ν χορεύ, μο νοιγεν καρδιά μου, καν νέα πο μουνε, γαποσα κ' γ τ χορό. Κ' χορέψαμε λοιπν κ' χόρεψαν κα ο λλοι καταπόδι μας. Μ μες χορέψαμε κα καλλίτερα κα πολύτερα. 'Σαν κοντέψανε τ μεσάνυχτα, πρα τν πατέρα σου παράμερα κα τν επα• νδρα, γ χω παιδ 'στν κούνια κα δν 'μπορ πι ν μείνω. Τ παιδ πεινγ σπάργωσα. Πς ν τ βυζάξω μσ' 'στν κόσμο κα μ τ καλ μου φόρεμα! Μενε σύ, ν θέλς ν διασκέδασς κόμα. γ θ πάρω τ μωρ ν 'πάγω 'στ σπίτι.

 

- , καλ γυναίκα! επε σχωρεμένος, κα μ' παπάρισε 'πα στν μο. λα, χόρεψε κι' ατ τ χορ μαζί μου, κα στερα πηγαίνουμε κ' ο δύο. Τ κρασ ρχησε ν μ χτυπ στ κεφάλι, κα φορμ γυρεύω κι' γ ν φύγω.

 

'Σαν ξεχορέψαμε κ' κείνο τ χορ, πήραμε τ στράτα.

 

γαμβρς στειλε τ παιχνίδια κα μας ξεπροβόδησαν ς τ μισ τ δρόμο. Μ εχαμε κόμη πολ ς τ σπίτι. Γιατ γάμος γινε 'στν Καρσιμαχαλ. δολος πήγαινε 'μπροστ μ τ φανάρι. πατέρας σου σήκωνε τ παιδί, κα 'βαστοσε κα 'μένα π τ χέρι.

 

- 'Κουράσθης, βλέπω, γυναίκα!

 

- Να, Μιχαλιό. 'Κουράσθηκα.

 

- ιντε βλ' κόμα κομμάτι δύναμι, ς πο ν φθάσουμε στ σπίτι, θ στρώσω τ στρώματα μοναχός μου. μετάνοιωσα πο σ' βαλα κ' χόρεψες τόσο πολύ.

 

- Δν πειράζει, νδρα, το επα. Τ καμα γι τ χατρι σου. Αριο ξεκουράζουμαι πάλι.

 

τσι ρθαμε στ σπίτι. γ φάσκιωσα κ' βύζαξα τ παιδ κ' κενος στρωσε. Χρηστάκης κοιμτο μαζ μ τν Βενετειά, πο τν φκα ν τν φυλάγ. 'Σε 'λίγο πλαγιάσαμε κα 'μες. κε, μέσα στν πνο μου, μ' φάνηκε πς κλαψε τ παιδί. τ καϋμένο! επα, δν φαγε σήμερα χορταστικά. Κα κούμβησα στν κούνια του ν τ βυζάξω. Μ μουν πολ κουρασμένη κα δν 'μποροσα ν κρατηθ. Τ βγαλα λοιπν, κα τ βαλα κοντά μου, μσ' στ στρμα, κα το δωσα τ ρόγα στ στόμα του. κε μ 'ξαναπρεν πνος. Δν ξεύρω πόσην ρα θελεν ς τ πουρνό. Μν νοιωσα ν χαράζ - ς τ βάλω, επα, τ παιδ στν τόπο του. Μ 'κε πο πγα ν τ σηκώσω, τί ν δι! τ παιδ δν σάλευε!

 

ξύπνησα τν πατέρα σου• τ 'ξεφασκιώσαμε, τ 'ζεστάναμε, το τρίψαμε τ μυτούδι του, τίποτε! - ταν πεθαμένο!

 

- Τ 'πλάκωσες, γυναίκα, τ παιδ μου! -επεν πατέρας σου, κα τν πραν τ δάκρυα. Τότε ρχησα γ ν κλαίγω 'στ δυνατ κα ν ξεφωνίζω. Μ πατέρας σου βαλε τ χέρι του στ στόμα μου κα - Σούς! μ επε. Τί φωνάζεις τσι, βρ βδι; - Ατ μ τ επε, Θες σχωρσ' τόνε. Τρία χρόνια εχαμε 'πανδρευμένοι, κακ λόγο δν μ επε. Κ' κείνη τ στιγμ μ τ επε. - ; Τί φωνάζεις τσι; θέλεις ν ξεσηκώσς τ γειτονιά, ν κόσμος πς μέθυσες κ' πλάκωσες τ παιδί σου;

 

Κα εχε δίκηο, 'πο ν' γιάσουν τ χώματα πο κοίτεται! Γιατ, ν τ 'μάθαινεν κόσμος, πρεπε ν σχίσω τ γ ν μβω μέσα π τ κακό μου. λλά, τί τ θέλεις! μαρτία εναι μαρτία. 'Σν τ θάψαμε τ παιδ, κ' γυρίσαμεν π τν κκλησία, τότε ρχησε τ θρνος τ μεγάλο. Τότε πι δν κλαιγα κρυφά. - Εσαι νέα, κα θ κάμς κι' λλα, μ' λεγαν. ς τόσον καιρς 'περνοσε, κα Θες δν μς διδε τίποτε. Νά! λεγα μέσα μου. Θες μ τιμωρε, γιατ δν στάθηκα ξια ν προφυλάξω τ παιδ 'πο μ' δωκε! Κα ντρεπόμουνα τν κόσμο, κα φοβούμην τν πατέρα σου. Γιατ κ' κενος λο τν πρτο χρόνο καμνε τάχα τν λύπητο κα μ' παρηγοροσε, γι ν μ δώσ θάρρος. στερα μως ρχισε ν γίνεται σιγανς κα συλλογισμένος. Τρία χρόνια πέρασαν, χωρς ν φάγω ψωμ ν 'πάγ στν καρδιά μου. 'Στα τρία χρόνια κ' στερα 'γεννήθηκες σύ. - ταν πολλας χάραις 'πο πρα. 'Σν γεννήθηκες σ κατάκατσεν καρδιά μου, μα δν μέρεψε. πατέρας σου σ θελε κορίτσι. Κα μίαν μέρα μ τ επε.

 

- Κι' ατ καλς μς ρισε, Δεσποινιώ, μ τ θελα κορίτσι.

 

ταν πγεν γιαγιά σου στν γιοντάφο, στειλα δώδεκα 'πουκάμισα κα τρία Κωνσταντιντα, γι ν μ 'βγάλ να σχωροχάρτι. Κα, δις σύ! σα σα κενο τ μνα, 'πο γύρισεν γιαγιά σου π τ Γερουσαλ μ τ σχωροχάρτι, κενο τ μνα κακοψυχοσα τν ννιώ. Κάθε 'λίγο κα 'λιγάκι φώναζα τ μανίτσα. - λα δ, κυρά, ν διομε• κορίτσι εναι; -Ναί, θυγατέρα, λεγεν μαμ. Κορίτσι. Δ βλέπεις; Δ σ χωρον τ ροχα σου! - Κα νά πι χαρ γώ, 'σν τ κουγα! 'Σν γεννήθηκε τ παιδ κα 'βγκεν ληθιν κορίτσι, τότε πι ρθεν καρδι στν τόπο της. Τ νομάσαμεν ννιώ, τ διο τ νομα πο εχε τ σχωρεμένο, γι ν μην 'ποφαίνεται πς μς λείπει κανες π τ σπίτι. - Εχαριστ σ, Θεέ μου! λεγα νύχτα κα 'μέρα. Εχαριστ σ μαρτωλ, πο σήκωσες τν ντροπ κα ξάλειψες τν μαρτία μου!

 

Κα εχαμε πι τν ννιν τ μάτια μας. Κα ζούλευες σύ, κα γεινες το θανατ π τή ζούλια σου. πατέρας σου σ λεγε τ δικημένο του, γιατ σ' πόκοψα πολ 'νωρίς, κα μ' μάλωνε καμμι φορά, γιατ σ 'παραμελοσα. Κ' μένα καρδιά μου ρράγιζε, 'σν σ' βλεπα ν χαλνς. Μά, λα πο δν μποροσα ν' φήσω τν ννι π τ χέρια μου! φοβούμην πς κάθε στιγμ 'μπορε ν τς συμβ τίποτε. Κα πατέρας σου μακαρίτης, σο κα ν 'μάλωνε κ' κενος, τν θελε πι ν μ στάξ κα τν βρέξ! Μ κενο τ ελογημένο, σο περισσότερα χάδια, τόσο λιγώτερην γεία. λεγες πς μετάνοιωσεν Θες γιατ μς τ δωκε. σες σασθε κόκκινα κόκκινα, κα ζωηρ κα σερπετά. κενο, συχο κα σιγαν κα ρρώστιάρικο! ταν τ βλεπα τσι χλωμ χλωμό, μο ρχετο ες τν νο μου τ πεθαμένο, κα δέα πς γ τ θανάτωσα ρχησε ν 'ξανακυριεύ μέσα μου. ς πο μιν μέρα πέθανε κα τ δεύτερο!

 

ποιος δν τ δοκίμασε μοναχός του, παιδ μου, δν 'ξεύρει τ πικρ ποτήρι ταν κενο. λπίδα ν κάνω λλο κορίτσι δν ταν πλέον. πατέρας σου εχ' ποθάνει. ν δν ερίσκετο νας γονις ν μ χαρίσ τ κορίτσι του, θελα πάρω τ βουν ν φύγω. λήθεια 'πο δν βγκε καλόγνωμο. Μ σο τ εχα κα τ 'κήδευα κα τ 'κανάκευα, 'θαρροσα πς τ εχα 'δικό μου, κα 'ξεχνοσα 'κενο πχασα, κ' μέρωνα τη συνείδησί μου. Καθς τ λγ' λόγος, ξένο παιδί 'ναι παίδεψι. Μ γι μένα παίδεψι ατ εναι παρηγορι κ' λαφροσύνη. Γιατ σο περισσότερο τυρρανηθ κα χολοσκάσω, τόσο 'λιγώτερο θ μ παιδέψ Θες γι τ παιδ 'πο πλάκωσα. Γι' ατχς τν εχ μου- μ μ γυρεύεις ν διώξω τώρα τν Κατερινι γι ν πάρω να παιδ καλόγνωμο κα προκομμένο.

 

- χι, χι, μητέρα! νέκραξα διακόψας ατν κρατήτως. Δν γυρεύω τίποτε. στερα π' σα μ' φηγήθης, σ ζητ συγχώρησι δι τν σπλαγχνίαν μου. Σε πόσχομαι ν' γαπ τ Κατερινιν τν δελφή μου, κα ν μ τς επω τίποτε πλέον, τίποτε δυσάρεστο.

 

- τσι νάχς τν εχ το Χριστο κα τς Παναγίας! Επεν μήτηρ μου ναπνεύσασα. Γιατ, βλέπεις, τ 'πόνεσε καρδιά μου τ πολλακαμμένο, κα δν θέλω ν τ κακολογονε. 'Ξέρω κ' γ, μαθές; Τς Τύχης τανε; το Θεο τανε; Τόσο κακ κα νεπιδέξια πο εναι -τν 'πρα στ λαιμό μου, τελείωσε.

 

κμυστήρευσις ατη καμε βαθυτάτην π' μο ντύπωσιν. Τώρα μο νοίγησαν ο φθαλμοί, κα κατάλαβα πολλς πράξεις τς μητρός μου, α ποαι πότε μν φαίνοντο ς δεισιδαιμονία, πότε δ ς ατόχρημα μονομανίας ποτελέσματα. Τ φοβερν κενο δυστύχημα πηρέασε τόσον πολ τν βίον της λον, σ μλλον πλ κα νάρετος κα θεοφοβουμένη τον μήτηρ μου. συναίσθησις το μαρτήματος, θικ νάγκη τς ξαγνίσεως κα τ δύνατον τς ξαγνίσεως ατο -τί φρικτ κα μείλικτος Κόλασις! π εκοσιοκτ τώρα τη βασανίζεται τάλαινα γυν χωρς ν δυνηθ ν κοιμίσ τν λεγχον της συνειδήσεώς της, οτε ν τας δυστυχίαις οτε ν τας ετυχίαις της!

 

φ' ς στιγμς μαθον τν θλιβεράν της στορίαν, συνεκέντρωσα λην μου τν προσοχν ες τ πς ν' νακουφίσω τν καρδίαν της, προσπαθν ν παραστήσω ες ατν φ' νς μν τ προμελέτητον κα βούλητον το μαρτήματος, φ' τέρου δ τν κραν το Θεο εσπλαγχνίαν, τν δικαιοσύνην ατο, τις δν νταποδίδει σα ντ σων, λλ κρίνει κατ τος διαλογισμος κα τς προθέσεις μας. Κα πρξεν καιρς καθ' ν πίστευον, τι α προσπάθεια μου δν μειναν νεπιτυχες. ν τούτοις ταν μετ δύο τν νέαν πουσίαν λθεν μήτηρ μου ν μ δ ν Κωνσταντινουπόλει, θεώρησα καλν ν κάμω πρ ατς κάτι τι πιβλητικώτερον.

 

ξενιζόμην τότε ν τ περιφανεστέρ τς Πόλεως οκ, ν σχον φορμν ν γνωρισθ μ τν Πατριάρχην, ωακεμ τν δεύτερον. ν μίαν μέραν συνεβαδίζομεν μόνοι π τς μφιλαφες το κήπου σκις, τ ξέθηκα τν στορίαν κ' πεκαλέσθην τν πικουρίαν του. Τ ψιστον ατο ξίωμα, τ ξαίρετον κρος, μεθ' ο περιβάλλεται πσα θρησκευτική του ρήτρα, μελλεν ναμφιβόλως ν μπνεύσ ες τν μητέρα μου τν πεποίθησιν τς φέσεως το κρίματός της. είμνηστος κενος γέρων παινέσας τν περ τ θρησκευτικ ζλον μου, μο πεσχέθη τν πρόθυμον σύμπραξίν του.

 

Οτω λοιπν δήγησα μετ' λίγον τν μητέρα μου ες τ Πατριαρχεον δι ν ξομολογηθ ες τν Παναγιότητά του. ξομολόγησις διήρκεσε πολλν ραν κα κ τν νευμάτων κα κ τν ρημάτων το Πατριάρχου ννόησα, τι χρειάσθη ν διαθέσ λην τν δύναμιν τς πλς κα ελήπτου ρητορικς του, πως πιφέρ τ ποθητν ποτέλεσμα. χαρ μου τον περίγραπτος. μήτηρ μου πεχαιρέτησε τν γεραρν Ποιμενάρχην μετ' ελικρινος εγνωμοσύνης κα ξλθε τν Πατριαρχείων τόσον εχαριστημένη, τόσον λαφρά, ς ἐὰν ρθη π τς καρδίας ατς μία μεγάλη μυλόπετρα. ταν φθάσαμεν ες τ κατάλυμά της, ξήγαγεν κ το κόλπου της να σταυρόν, δρον τς Παναγιότητός του, τν φίλησε κα ρχησε ν τν περιεργάζεται, βυθιζομένη λίγον κατ' λίγον ες σκέψεις.

 

- Καλς νθρωπος, τ επον, ατς Πατριάρχης. ρστε; Τώρα πι πιστεύω, τι λθεν καρδιά σου στν τόπο της.

 

μήτηρ μου δν πεκρίθη.

 

- Δν λέγεις τίποτε, μητέρα; τν ρώτησα μετά τινος δισταγμο.

 

- Τί ν σ, παιδί μου! πήντησε τότε σύννους καθς τον, Πατριάρχης εναι σοφς κα γιος νθρωπος. Γνωρίζει λαις τας βουλας κα τ θελήματα το Θεο, κα συγχωρν τας μαρτίαις λου το κόσμου. Μά, τί ν σ! Εναι καλόγερος. Δεν καμε παιδι, γι ν 'μπορ ν γνωρίσ, τί πργμα εναι τ ν σκοτώσ κανες τ διο τ παιδί του!

 

Ο φθαλμο της πληρώθησαν δακρύων κα γ σιώπησα.

συνεργατικός δικτυακός τόπος με εκπαιδευτικό σκοπό και περιεχόμενο