ΚΑΛΛΙΔΡΟΜΟ: Δαμάστα - Παλιοσουβάλα - Κορυφή - Λίμνη - Καταφύγιο - Ελευθεροχώρι




Θέα προς τον κάμπο της Λαμίας από το ξεκίνημα της διαδρομής.


Θέα προς την Οίτη από το ξεκίνημα της διαδρομής.


Πινακίδα του ορειβατικού συλλόγου Λαμίας στην πρώτη διασταύρωση που συναντάμε.


Θέα προς τη βαλτώδη περιοχή των εκβολών του Σπερχειού.


'Ενα από τα πολλά λειβάδια στο Καλλίδρομο.


Πορεία σε μονοπάτι μέσα σε κατάφυτο δάσος.


Ανεβαίνοτας σε πυκνό ελατόδασος.


Πανοραμική όψη της Παλιοσουβάλας.


Απομεινάρια της περιοδικής λίμνης στην Παλιοσουβάλα.


Λειβάδι πλησιάζοντας στην κορυφή.


Θέα από την κορυφή προς τον Παρνασσό.


Η κορυφή με το τριγωνομετρικό της κολωνάκι.


Άλογα στη λίμνη.


Η λίμνη του Καλλιδρόμου.


Δυστυχώς κάποιοι δε μπορούν να περάσουν ένα βράδυ στη φύση χωρίς φωτιά και μπύρες...


Κρήνη στην λίμνη.


Θέα προς τον κάμπο της Λαμίας επιστρέφοντας.


Το Ελευθεροχώρι.


Καταρράκτης (τεχνητός) με ιαματικό νερό στις θερμοπύλες.


Το ποτάμι με τα ιαματικά νερά μετά τον καταρράκτη.


Η μεγάλη γούρνα ακριβώς κάτω από τον καταρράκτη.


Ξενοδοχείο (εγκαταλειμμένο ;) στα λουτρά.


Το ποτάμι με τα ιαματικά νερά πριν τον καταρράκτη.


Κοντά στις πηγές των Θερμοπυλών.


Οι πηγές των Θερμοπυλών.

 

ΓΕΝΙΚΑ

Το Καλλίδρομο είναι ένα από τα πιο όμορφα και ενδιαφέροντα βουνά της Στερεάς Ελλάδας. Βρίσκεται στα ανατολικά του Παρνασσού και εκτείνεται κατά μήκος του Βόρειου Ευβοϊκού και του Μαλιακού κόλπου. Η έκτασή του είναι μεγάλη αλλά είναι ένα χαμηλό βουνό (η κορυφή του έχει υψόμετρο 1419μ.). Η βλάστησή του είναι πραγματικά εντυπωσιακή και αποτελείται από πεύκα, έλατα (τα οποία μάλιστα εμφανίζονται από υψόμετρο μικρότερο των 600μ.!), βελανιδιές, πουρνάρια, κουμαριές και πολλά άλλα. Η πρόσβαση στα μονοπάτια του Καλλίδρομου γίνεται κυρίως από το Ελευθεροχώρι και τη Μονή Δαμάστας στα ανατολικά αλλά και το Μπράλο στα δυτικά. Το Καλλίδρομο διαθέτει επίσης ένα εκτεταμένο δίκτυο από καλούς χωματόδρομους, το οποίο σε συνδυασμό με τις ήπιες υψομετρικές κλιμακώσεις το καθιστά πραγματικά ιδανικό για ποδήλατο βουνού. Πόλος έλξης του Καλλίδρομου, εκτός από την κορυφή του με την υπέροχη θέα, είναι και η λεγόμενη λίμνη. Πρόκειτα για μια φυσική λεκάνη στην οποία μαζέυεται το νερό από τις γειτονικές πλαγιές, ιδίως όταν λιώνουν τα χιόνια. Εκτός από τη γνωστή "λίμνη", υπάρχουν στο Καλλίδρομο πολλές ακόμα τέτοιες περιοδικές λίμνες. Στο Καλλίδρομο θα βρείτε επίσης πολλά ξέφωτα και λειβάδια κατάλληλα για ανάπαυση και κατασκήνωση.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ

Η διαδρομή που περιγράφουμε εδώ είναι μια μεγάλη κυκλική πορεία (έχει μήκος περίπου 31 χλμ) η οποία διατρέχει τα περισσότερα από τα ενδιαφέροντα σημεία του βουνού. Ξεκινά από τη μονή Δαμάστας, περνά από την περιοδική λίμνη Παλαιοσουβάλα, την κορυφή Γκιόζα σε υψόμετρο 1399 μ., τη "λίμνη", το καταφύγιο και καταλήγει στη Μονή Δαμάστας περνώντας από το Ελευθεροχώρι. Επειδή η διαδρομή είναι μάλλον μεγάλη για να πραγματοποιηθεί σε μια ημέρα, μπορείτε αναλόγως του καιρού να διανυκτερεύσετε στην Παλαιοσουβάλα, στη λίμνη ή στο καταφύγιο, το οποίο βρίσκεται κοντά στη λίμνη. Στη συνέχεια περιγράφεται η διαδρομή χωρισμένη σε τρία μέρη για να είναι πιο ευανάγνωστη η περιγραφή. Στην περιγραφή της διαδρομής αναφέρονται σε παρένθεση τα ονόματα των σημείων προορισμού (waypoints) του αντίστοιχου προγράμματος ψηφιακού χάρτη Ozi Explorer. 

Μέρος Α: Δαμάστα - Παλιοσουβάλα

  • Από τη μονή Δαμάστας, ακολουθούμε τον ασφαλτόδρομο που οδηγεί προς την εθνική οδό (κατεύθυνση ανατολική) και μετά από 350 μ συναντάμε διασταύρωση (DAMCROSS) όπου ξεκινά χωματόδρομος. Εκεί υπάρχουν ταμπέλες του ΕΟΣ Λαμίας. Ακολουθούμε το χωματόδρομο.
  • Σε 1.9 χλμ συναντάμε διακλάδωση (XOMDIAKL) όπου ακολουθούμε τον αριστερό κλάδο (υπάρχουν και σημάδια).
  • Μετά από 950 μ, και αφού ο δρόμος έχει κάνει ήδη μια φουρκέτα, ξεκινά στα αριστερά μας μονοπάτι (XOMONARI), το οποίο και ακολουθούμε. Το μονοπάτι ακολουθεί την ίδια κατεύθυνση με το δρόμο, ανεβαίνει όμως πιό απότομα παρακάμπτοντας δύο φουρκέτες του δρόμου (στο χάρτη μας φαίνονταν παράκαμψη και για την πρώτη φουρκέτα την οποία όμως δεν ακολουθήσαμε).
  • Μετά από 220 μ το μονοπάτι ξανασυναντά το χωματόδρομο (MONXOMEFTH), τον διασχίζει και συνεχίζει στην ίδια κατεύθυνση παρακάμπτοντας μια ακόμη φουρκέτα.
  • Ανηφορίζουμε ακολουθώντας το μονοπάτι, συναντάμε διακλάδωση με μικρό μονοπάτι όπου κάνουμε αριστερά (DIAKLARI), ένα μικρό ξέφωτο (XEF1) και διασχίζουμε και πάλι το χωματόδρομο συνεχίζοντας ευθεία (MONXOMEFT2). Εδώ τελειώνει και ο χωματόδρομος και συνεχίζουμε αποκλειστικά σε μονοπάτι.
  • Το μονοπάτι ανηφορίζει μέσα σε πυκνή βλάστηση. Είναι αρκετα φανερό και στην πορεία συναντάμε τετράγωνα κόκκινα σημάδια σε άσπρο πλαίσιο πάνω στα δέντρα. Σε 350 μ από την τελευταία συνάντησή μας με το χωματόδρομο, συναντάμε διακλάδωση (DIAKLARI2) με άλλο δευτερεύον μονοπάτι στην οποία κάνουμε αριστερά.
  • Σε άλλα 210 μ συναντάμε παρόμοια διακλάδωση στην οποία επίσης κάνουμε αριστερά. Σε 770 μ συναντάμε μικρό ξέφωτο (XEF2), μετά ένα άλλο με μια περιοδική λιμνούλα (XEFLIMNOULA) και καταλήγουμε σε σημείο όπου συναντιούνται δύο μικρά ρέματα (2REMATA). Στο σημείο αυτό φεύγει στα δεξιά μας εγκαταλειμένος χωματόδρομος αλλά δεν τον ακολουθούμε παρότι σε κάποιες πέτρες υπάρχουν σημάδια. Συνεχίζουμε την πορεία μας στον ίδιο προσανατολισμό διασχίζοντας τα ρέματα. 
  • Μετά τα ρέματα το μονοπάτι διέρχεται από ξέφωτο (XEF3) όπου είναι λίγο ασαφές. Δε μας δημιουργεί όμως πρόβλημα καθώς ακολουθώντας πορεία 45ο καταλήγουμε σε χωματόδρομο (MONXOMDEX) στον οποίο κάνουμε δεξιά.
  • Ακολουθούμε το χωματόδρομο για 350 μ και μετά από μια φουρκέτα του τον εγκαταλείπουμε και ακολουθούμε μονοπάτι που φεύγει δεξιά μας (XOMONDEX). 
  • Το μονοπάτι διασχίζει ξέφωτο (XEF4) και καθώς δεν υπάρχουν δέντρα η όδευση είναι πολύ ασαφής. Αν ακολουθήσουμε από το χωματόδρομο σταθερή πορεία 100ο μετά από 200 μ καταλήγουμε σε χωματόδρομο (MONXOMDEX2). Από το σημείο αυτό και μέχρι την Παλιοσουβάλα, η πορεία μας γίνεται αποκλειστικά σε χωματόδρομους.
  • Ο δρόμος που ακολουθούμε μετά από 250 μ διασχίζει ένα ρέμα (DIASΧREM) και μετά από άλλα 900 μ συναντά άλλο χωματόδρομο (XOMXOMARI) τον οποίο ακολουθούμε αριστερά. 
  • Μετά από 700 μ συναντάμε διασταύρωση όπου κάνουμε δεξιά (XOMXOMDEX) και μετά από άλλα 400 μ καταλήγουμε σε χωματόδρομο τον οποίο ακολουθούμε αριστερά (XOMXOMARI2).
  • Μετά από 500 μ συναντάμε μικρό χωματόδρομο στα αριστερά μας (XOMXOMEFT2) αλλά εμείς συνεχίζουμε ευθεία. Αμέσως μετά συναντάμε διακλάδωση (XOMXOMARI3) όπου ακολουθούμε τον αριστερά κλάδο.
  • Μετά από 900 μ συναντάμε πηγή με ποτίστρα, όπου μπορούμε να πιούμε νερό, και συνεχίζουμε στον ίδο δρόμο.
  • Μετά από άλλα 900 μ συναντάμε δευτερεύοντα χωματόδρομο (XOMXOMEFT3) αλλά εμείς συνεχίζουμε ευθεία και μπαίνουμε σε ζώνη με μεγάλα λειβάδια. Μετά από 400 μ συναντάμε στα αριστερά μας δεξαμενή (DEXAMENI).
  • Μετά από άλλα 400 μ συναντάμε μικρό χωματόδρομο που φεύγει λοξά δεξιά μας (XOMXOMDEX2). Εδώ Βρισκόμαστε στην περιοχή της Παλιοσουβάλας, όπου κατά περιόδους σχηματίζεται μια λίμνη. Μέχρι το σημείο αυτό έχουμε διανύσει 11.4 χλμ και έχουμε ανέβει 440 μ υψομετρικής διαφοράς.
  • Η Παλιοσουβάλα είναι ένα ιδανικό μέρος για στάση ή και κατασκήνωση. Τους θερμούς μήνες προσοχή στα κουνούπια!
Μέρος Β: Παλιοσουβάλα - Κορυφή - Καταφύγιο
  • Ακολουθούμε το μικρό χωματόδρομο που βρήκαμε στην Παλιοσουβάλα, ο οποίος σταδιακά στενεύει και γίνεται μονοπάτι το οποίο οδεύει σε πορεία περίπου 150ο. Αρχικά υπάρχουν κάποια κόκκινα σημάδια σε πέτρες και δέντρα αλλά σύντομα η όδευση γίνεται ασαφής. Όταν εμείς πραγματοποιήσαμε τη διαδρομή, ίσως κάναμε κάποιο λάθος με αποτέλεσμα να ανέβουμε από πάρα πολύ δύσβατες ρεματιές. Το σημείο στο οποίο πιθανότατα κάναμε το λάθος είναι το waypoint LATHOS. Μάλλον στο σημείο αυτό έπρεπε να διατηρήσουμε την πορεία μας στις 150ο και να μην ακολουθήσουμε μια ρεματιά η οποία αρχικά έμοιαζε με μονοπάτι... Η διαδρομή που είναι αποτυπωμένη στο αρχείο plt είναι αυτή που ακολουθήσαμε και την οποία δε σας συστήνουμε να ακολουθήσετε. Η σωστή διαδρομή πρέπει να βρίσκεται περίπου 80 μ αριστερότερα, μέσα σε ομαλότερη ρεματιά.
  • Μετά από 1.6 χλμ πορείας σε ανηφορικό μονοπάτι, συντάμε χωματόδρομο (MONXOMDEX3) τον οποίο ακολoυθούμε δεξιά.
  • Μετά από 650 μ συναντάμε στα δεξιά μας μικρό προσκυνητάρι και μετά από άλλα 500 μ, σε μια δεξιά στροφή του δρόμου, βρίσκουμε στα αριστερά μας το μονοπάτι (CRGIOZA) για την ψηλότερη κορυφή του Καλλιδρόμου: την κορυφή Γκιόζα, με υψόμετρο 1419 μ. Στο ξεκίνημα η σήμανση είναι κάπως αραιή αλλά η πλαγιά είναι βατή, και ακολουθώντας σταθερή πορεία 60ο φτάνουμε στην κορυφή (KOLONAKI) μετά από 400 μ ανάβασης.
  • Κατεβαίνουμε από την ίδια διαδρομή και συνεχίζουμε από το χωματόδρομο που αφήσαμε. Μετά από 1 χλμ συναντάμε μονοπάτι στα αριστερά μας (υπάρχουν σημάδια) το οποίο και ακολουθούμε (XOMONARI2).  Μετά από 300 μ το μονοπάτι συναντά ξανά το δρόμο και τον διασχίζει συνεχίζοντας ευθεία (MONXOMEFT3).
  • Το μονοπάτι περνά μέσα από ένα μικρό λειβάδι και η όδευση του είναι ασαφής. Διατηρώντας όμως σταθερή πορεία περίπου ανατολική (270ο) καταλήγουμε μετά από 200 μ ξανά στο χωματόδρομο (MONXOMDEX4) πάνω σε μια στροφή έχοντας παρακάμψει μια φουρκέτα του.
  • Ακολουθούμε το χωματόδρομο δεξιά και μετά από 300 μ συναντάμε διασταύρωση όπου κάνουμε δεξιά (XOMXOMDEX2).
  • Μετά από 2700 μ πορείας στο χωματόδρομο, συναντάμε διασταύρωση όπου κάνουμε αριστερά (XOMXOMARI3).
  • Σε άλλα 300 μ βρίσκουμε στα δεξιά μας εγκαταλειμμένο χωματόδρομο τον οποίο και ακολουθούμε (XOMXOMDEX2). Μετά από 200 μ συναντάμε στα δεξιά μας άλλο μικρό χωματόδρομο αλλά δεν τον ακολουθούμε, κατευθυνόμαστε αριστερά.
  • Μετά από άλλα 350 μ συναντάμε διακλάδωση όπου κάνουμε αριστερά (XOMXOMARI4). Ο χωματόδρομος που ακολουθούμε, μετά από 200 μ κάνει μια απότομη αριστερή στροφή και κατηφορίζει με κατεύθυνση 240ο προς τη λίμνη.
  • Σε 550 μ μετά τη στροφή, συναντάμε άλλο χωματόδρομο που έρχεται από τα δεξιά μας (XOMXOMDEX3). Αν τον ακολουθήσουμε, μετά απο 500 μ πορείας καταλήγουμε στο καταφύγιο. Αν πάμε ευθεία καταλήγουμε στη λίμνη του Καλλιδρόμου (αναφέρεται και ως λίμνη Νεβρόπολης). Είναι μια περιοδική λίμνη, η οποία αργά την άνοιξη εξαφανίζεται. Είναι ένα ιδανικό σημείο για στάση και κατασκήνωση, αν μπορείτε να αντέξετε τα ολονύχτια κοάσματα των εκατοντάδων βατράχων που βρίσκονταί σε αυτή...
  • Μέχρι το καταφύγιο (CAT) έχουμε διανύσει 20.8 συνολικά χιλιόμετρα.
Μέρος Γ: Καταφύγιο - Ελευθεροχώρι - Δαμάστα
  • Ο δρόμος που μας έφερε στο καταφύγιο είναι ουσιαστικά εκείνος που ακολουθούμε για το Ελευθεροχώρι. Το μονοπάτι ή οδεύει παράλληλα με το δρόμο, ή εξομαλύνει κάποιες στροφές του.
  • Στα 250 μ από το καταφύγιο συναντάμε διασταύρωση στην οποία κάνουμε αριστερά (XOMXOMARI5).
  • Σε άλλα 250 μ, σε ένα ξέφωτο (XEF5), συναντάμε διασταύρωση όπου επίσης κάνουμε αριστερά.
  • Σε άλλα 200 μ, μπαίνουμε σε ένα ακόμη ξέφωτο και ο δρόμος κάνει μια απότομη στροφή αριστερά. Εμείς συνεχίζουμε ευθεία διατηρώντας τον ίδιο προσανατολισμό και βρίσκουμε το μονοπάτι, το οποίο μετά από 300 μ καταλήγει και πάλι στο δρόμο (MONXOMDEX5). Εκεί συνεχίζουμε στο δρόμο δεξιά
  • Σε άλλα 200 μ συναντάμε δεξιά μας μια ακόμη παραλλαγή του μονοπατιού (XOMONDEX) που μπορούμε να ακολουθήσουμε. Η παραλλαγή αυτή καταλήγει ξανά στο δρόμο μετά από 200 περίπου μέτρα, τον διασχίζει ξανά και περνά στα αριστερά του. Σύμφωνα με το χάρτη μας το μονοπάτι παραμένει στα αριστερά του δρόμου και οδεύει παράλληλα με αυτόν. Στη διαδρομή όμως που ακολουθήσαμε, διασχίσαμε ξανά το δρόμο και οδεύσαμε στα δεξιά του.
  • Συναντώντας ένα περιφραγμένο κτήμα με αγροικία (KTIMA), κάναμε αριστερά και ακολουθήσαμε χωματόδρομο, ο οποίος κατηφορίζοντας αφήνει στα δεξιά του μια στέρνα (STERNA) και μετά από 300 μ καταλήγει σε φαρδύ χωματόδρομο (XOMXOMDEX4) τον οποίο ακολουθούμε δεξιά.
  • Μετά από 500 μ, εκεί που ο χωματόδρομος κάνει μια απότομη δεξιά στροφή, ευθεία μπροστά μας συνεχίζει το μονοπάτι, το οποίο αφού παρακάμψει 2 φουρκέτες του χωματόδρομου, οδεύει παράλληλα με αυτόν στα αριστερά του και λίγο πιο ψηλά από αυτόν. Μετά από 300 μ το μονοπάτι κατηφορίζει προς το δρόμο και ενώνεται με αυτόν.
  • Μετά από 250 μ συναντάμε στα αριστερά μας μεγάλη δεξαμενή (DEXAMENI). Λίγα μέτρα πιο μετά, υπάρχει διακλάδωση όπου ακολουθούμε το δεξιό κλάδο και αφού περάσουμε απο μια παιδική κατασκήνωση (CAMP) καταλήγουμε σε ασφαλτόδρομο τον οποίο ακολουθούμε δεξιά.
  • Μετά από 250 μ συναντάμε διασταύρωση όπου ακολουθούμε ασφαλτόδρομο που πηγαίνει δεξιά. Προς τα εκεί δείχνει μια ταμπέλα "προς μονή Δαμάστας".
  • Μετά από 200 μ ο ασφαλτόδρομος περνά από το νεκροταφείο του Ελευθεροχωρίου, γίνεται χωματόδρομος (XOMSTART) και συνεχίζει προς τη μονή Δαμάστας όπου και καταλήγει μετά από 3.5 χλμ.
  • Στη μονή Δαμάστας ολοκληρώνουμε την κυκλική μας πορεία, έχοντας διανύσει συνολικά 30.6 χλμ σε μονοπάτια, και χωματόδρομους.
ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΒΑΣΗ

Για να φτάσετε στη μονή Δαμάστας ακολουθείτε την εθνική οδό προς Λαμία και στο 200 χλμ συναντάτε διασταύρωση προς "Άμφισσα - Μπράλο". Εκεί κάνετε αριστερά και κινείστε στον εθνικό δρόμο Λαμίας - Άμφισσας. Μετά από 4 περίπου χλμ συναντάτε ταμπέλα προς "Μονή Δαμάστας". Εκεί κάνετε αριστερά και διανύοντας ακόμη 5 χλμ φτάνετε στη μονή Δαμάστας. Εναλλακτικά μπορείτε προσπελάσετε το Καλλίδρομο και με το τρένο, κατεβαίνοντας στο σταθμό του Μπράλου. Από εκεί, η απόσταση μέχρι τον οικισμό του Μπράλου είναι περίπου 4.5 χλμ (το κομμάτι αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί και με ταξί) και στη συνέχεια περπατώντας περίπου άλλα 6 χλμ σε καλό χωματόδρομο φτάνετε στη λίμνη.

Στο Καλλίδρομο υπάρχουν κι άλλες ενδιαφέρουσες διαδρομές που μπορείτε να πραγματοποιήσετε. Ενδεικτικά αναφέρουμε τις εξής:

  1. "Το μονοπάτι του Εφιάλτη": μονή Δαμάστας - Δρακοσπηλιά - Θερμοπύλες
  2. Μονή Δαμάστας - Μενδενίτσα
  3. Μενδενίτσα - Τιθρώνι.
Επίσης, αξίζει να πραγματοποιήσετε και μια επίσκεψη στις πηγές των Θερμοπυλών, βρίσκονται ακριβώς δίπλα στην εθνική οδό, στο ρεύμα προς Αθήνα (υπάρχουν ταμπέλες). Η περιοχή των πηγών δυστυχώς παρουσιάζει μια άθλια εικόνα εγκατάλειψης, αλλά μπορείτε να απολαύσετε ένα θερμό λουτρό στις γούρνες που σχηματίζονται κοντά στις πηγές (βλ. φωτογραφίες).

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 

Περισσότερες πληροφορίες για ορειβατικές διαδρομές στο Καλλίδρομο θα βρείτε στις ακόλουθες πηγές.

  1. Χάρτης των εκδόσεων Ανάβαση για το Καλλίδρομο, κλίμακα 1:50000 (έκδοση 2002).
  2.  http://kallidromo-oros.blogspot.com
  3. http://e-onthemountain.blogspot.com 
  4. Σελίδα για το Καλλίδρομο του agrotravel.gr 
  5. Άρθρο για το Καλλίδρομο στο e-ecology.gr 
  6. Ανάβαση από τις Θερμοπύλες, από το e-ecology.gr
ΔΕΔΟΜΕΝΑ GPS

Τα παρακάτω αρχεία είναι σε μορφή συμβατή με το πρόγραμμα ψηφιακού χάρτη OziExplorer. Μπορούν να απεικονιστούν σε ψηφιακό χάρτη καθώς και να φορτωθούν σε συσκευή δέκτη GPS.

Αρχείο με τις διαδρομές και τα waypoints για το Google Earth: kallidromo.kmz