Πεντέλη: Καστρίτσα Νέας Ερυθραίας









ΓΕΝΙΚΑ
Η διαδρομή αυτή διαφέρει αρκετά από όλες τις άλλες που περιγράφω. Ο λόγος είναι κυρίως το μικρό της μήκος (περίπου 1.5 χλμ) και το ότι είναι πολύ κοντά στον αστικό ιστό. Είναι όμως πολύ ενδιαφέρουσα καθώς αναδεικνύει μια εντελώς ξεχασμένη γωνιά της Πεντέλης: την Καστρίτσα (ή Καστράκι, ή Πατερίτσα) της Νέας Ερυθραίας, ένα φρούριο των ελληνιστικών χρόνων (μαζί με κάποιες νεότερες κατασκευές) που βρίσκεται  στη δυτικότερη προς το λεκανοπέδιο κορυφή της Πεντέλης. Η υψομετρική ανάβαση της διαδρομής είναι 144 μ. Παρά το μικρό της μήκος παρουσιάζει κάποιες δυσκολίες κυρίως λόγω της πυκνής βλάστησης που έχει σε μεγάλο τμήμα κλείσει το μονοπάτι.

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Οι περισσότεροι γνωρίζουν το Καστρί ως τόπο κατοικίας της "δυναστείας" των Παπανδρέου, λιγότεροι γνωρίζουν που βρίσκεται και ακόμα λιγότεροι γνωρίζουν το γιατί ονομάζεται έτσι. Η απάντηση βρίσκεται στις δυτικές πλαγιές της Πεντέλης και για να την ανακαλύψουμε χρειάζεται λίγη πεζοπορία μέσα σε πυκνή βλάστηση και αρκετό ψάξιμο.


Ο χάρτης από το βιβλίο του Mc Credie. Με a σημειώνεται το σημείο εισόδου ενώ με b, c, d, e τα υπολείμματα κτισμάτων. Κάντε κλικ στην εικόνα για προβολή μεγαλύτερης εικόνας.
Η δυτικότερη από τις κορυφές του ομώνυμου βουνού (υψόμετρο 500 μ) ονομάζεται Καστράκι και έχει πάρει το ονομά της από μια οχύρωση που περικλείει τη ζώνη της κορυφής. Η οχύρωση περικλείει μια περιοχή οβάλ σχήματος ενώ το υψηλότερο σημείο (υπάρχει τριγωνομετρικό κολωνάκι) βρίσκεται κοντά στο νοτιότερο άκρο της οχύρωσης. Το συνολικό μήκος του τείχους είναι περί τα 415 μέτρα ενώ το ύψος στο οποίο διατηρείται (κυρίως στη δυτική πλευρά του) είναι περί τα 2 μέτρα. Στην κορυφή, και σχεδόν εφαπτομενικά με το ανατολικό μέρος του τείχους υπάρχουν υπολείμματα οικήματος, πιθανότατα πύργου παρατήρησης. Υπάρχουν κι άλλα υπολείμματα οικημάτων (τουλάχιστο 2) ενώ βρίσκουμε κατά τόπους διάσπαρτα κομμάτια κεραμικών. Η οχύρωση και τα κτίσματα χρονολογούνται μεταξύ 3ου και 4ου αιώνα π.Χ. (Πηγή: James Mc Credie, Fortified military camps in Attica. American School of Classical Studies at Athens, Prineton New Jersey 1966, το τμήμα σχετικά με το Καστράκι είναι διαθέσιμο στο Google Books). Η περιοχή έχει κυρηχθεί προσωρινός αρχαιολογικός χώρος (ΦΕΚ 593, τ. Α.Α.Π., 31-12-2010). Στο ΦΕΚ περιγράφεται το όριο του προτεινόμενου αρχαιολογικού χώρου ενώ περιλαμβάνεται και ο μόνος σύγχρονος χάρτης που μπόρεσα να βρω για την Καστρίτσα.

Λίγο νοτιότερα από την κορυφή, υπάρχει ένα σύγχρονο κτίσμα, το εκκλησάκι του Αγίου Φανουρίου. Το εκκλησάκι του Αγίου Φανουρίου είναι δημιούργημα του Ερυθραιώτη Παναγιώτη Μαρτάκη (Τσεσμές 1917- Ερυθραία 1991). Η εύρεση από τον ίδιο στην περιοχή μικρού εικονίσματος του Αγίου το 1957 οδήγησε τον Παναγιώτη Μαρτάκη στη δημιουργία ναΐσκου στο υψηλότερο σημείο του υψώματος. Ακούραστος, επίμονος και κάτω από αντίξοες συνθήκες κατόρθωσε να περατώσει την κατασκευή το 1958. Το υλικό που χρησιμοποίησε για το ναΐσκο, το δρόμο που οδηγούσε σε αυτόν, καθώς και για τα πέτρινα παγκάκια αναπαύσεως στη διαδρομή αναβάσεως ήταν από το οχυρωματικό έργο και τα κτίσματα που υπήρχαν εκεί. Κάθε χρόνο στις 27 Αυγούστου, ημέρα εορτής του Αγίου, πλήθος Ερυθραιωτών ανέβαινε εκεί για προσκύνημα. (Πηγή: http://www.sepik.net/nea/?p=17119).

Ο Mc Credie αναφέρει ότι γύρω από το εκκλησάκι έχουν γίνει διάφορες επεμβάσεις όπως φύτευση δέντρων και μετακίνηση λίθων για το χτίσιμο της εκκλησίας καθώς και για την κατασκευή του μονοπατιού που οδηγούσε στο κάστρο. Επιπλέον, με πέτρες από την οχύρωση κατασκευάστηκαν και κάποια παγκάκια παραπλεύρως του μονοπατιού της ανάβασης. Το μονοπάτι αυτό, πιθανώς κατά τμήματα λιθόστρωτο (τμήμα του σώζεται σήμερα), είχε σήμανση με βέλη που έδειχναν την κατεύθυνση προς την εκκλησία. Ο Mc Credie προειδοποιεί μάλιστα πως αν οι δραστηριότητες συνεχιστούν με το ρυθμό αυτό, σύντομα οι αρχαιότητες θα καταστραφούν. Ευτυχώς όμως οι δραστηριότητες αυτές δε συνεχίστηκαν: το εκκλησάκι εγκαταλείφθηκε (κατασκευάστηκε ομώνυμος ναός στο κέντρο της Νέας Ερυθραίας), οι πολυτελείς κατοικίες "φύτρωσαν" μέχρι ψηλά στο λόφο και το μονοπάτι ξεχάστηκε και έκλεισε από τη βλάστηση.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ
Στην περιγραφή που ακολουθεί αναγράφονται σε παρένθεση τα ονόματα των waypoints του αρχείου για GPS. Το ξεκίνημα της διαδρομής γίνεται από τη συμβολή των οδών Ισμήνης και Θέτιδος, στα όρια Νέας Ερυθραίας και Εκάλης (START).
Η θέα από την κορυφή είναι καταπληκτική. Δεν είναι τυχαία η επιλογή της θέσης για το φρούριο, καθώς εποπτεύει όλη το βόρεια είσοδο του λεκανοπεδίου, ενώ η θέα προς τον Υμηττό, την Πάρνηθα και τη θάλασσα είναι απεριόριστη. Η θέα στα ανατολικά περιορίζεται βέβαια από τον ορεινό όγκο της Πεντέλης. Λίγο βορειότερα από την κορυφή, θα βρούμε τα ερείπια της εκκλησίας του Αγίου Φανουρίου. Ο Mc Credie αναφέρει το 1966 ότι η εκκλησούλα δεν είχε σκεπή. Πιθανώς όμως στο μεσοδιάστημα να κατασκευάστηκε σκεπή και να κατέρρευσε, καθώς στο εσωτερικό της εκκλησίας υπάρχουν πολλά πεσμένα κεραμίδια καθώς και μια μεγάλη ξύλινη δοκός. Ακολουθεί ο χάρτης της διαδρομής από το Wikiloc και οι φωτογραφίες από το Picasa.




Στο αρχείο plt της διαδρομής που ακολουθεί, αποτυπώνεται η πραγματική πορεία της ανάβασης και κατάβασης στην Καστρίτσα καθώς αναζητούσα το μονοπάτι. Η όδευση επομένως είναι δαιδαλώδης και σε μεγάλο τμήμα δεν ακολουθεί την προτεινόμενη παραπάνω περιγραφή. Στο αρχείο kml, εκτός από την πραγματική (και δαιδαλώδη) πορεία, φαίνονται και οι διαδρομές που αντιστοιχούν ακριβώς στην παραπάνω περιγραφή. Γενικά, όποια πορεία και αν ακολουθηθεί, οι αποστάσεις είναι μικρές και μόνος μας εχθρός η πυκνή κατά τόπους βλάστηση.

ΔΕΔΟΜΕΝΑ GPS

Τα παρακάτω αρχεία είναι σε μορφή συμβατή με το πρόγραμμα ψηφιακού χάρτη OziExplorer. Μπορούν να απεικονιστούν σε ψηφιακό χάρτη καθώς και να φορτωθούν σε συσκευή δέκτη GPS.

  • Αρχείο σημείων προορισμού (waypoints): kastritsa.wpt 
  • Πλήρες αρχείο διαδρομής: kastritsa.plt
Αρχείο με τις διαδρομές και τα waypoints για το Google Earth: kastritsa.kml