αρχαίων όνομάτων

 Το παρακάτω κείμενο έχει δημοσιευθεί  σε διάφορους ιστότοπους  του διαδικτύου και κάνει μια επιλεκτική μεν αλλά και  αρκετά ενδιαφέρουσα επισήμανση σχετικά με την ετυμολογία των αρχαίων ελληνικών ονομάτων. Βέβαια δεν περιβάλλεται από επιστημονικό κύρος ούτε παραπέμπει σε πηγές  και μάλλον φαντάζει ως μια απλοϊκή προσέγγιση και εμείς πρέπει να έχουμε στο νου ότι  πάντα εγείρεται ζήτημα αξιοπιστίας, αλλά και σκοπιμοτήτων για κάθε πληροφορία που αναρτάται στο διαδίκτυο. Ασφαλώς είναι προτιμότερο να επιβεβαιώνετε την ετυμολογία  με τη χρήση των κατάλληλων λεξικών ή μάλλον είναι προτιμότερο να ξεκινήσετε από τα λεξικά και στη συνέχεια να  συγκρίνετε  τα δεδομένα σας με  αυτά που αναφέρονται στο παρακάτω κείμενο.

Προσοχή! Σε πολλά κείμενα  το σχόλιο συνδέεται με το γεγονός και επιχειρείται χειραγώγησή σας μέσω μιας τυφλής πειθούς που αποσκοπεί στη λογική παγίδευση ή επιχειρεί άλματα στη συλλογιστική πορεία.

Στη συνέχεια παρατίθεται αυτούσιο το κείμενο (δεν αναφέρεται επώνυμα κάποιος συντάκτης), όπως εντοπίστηκε σε πολλές ιστοσελίδες.

« Τα περισσότερα ονόματα – στις περισσότερες χώρες – σήμερα ανάγονται σε αντίστοιχα αρχαιοελληνικά ονόματα που είχαν, ως επί το πλείστον, μια συγκεκριμένη ετυμολογική ερμηνεία. Στην αρχαία Ελλάδα τα περισσότερα, αν όχι όλα, τα ονόματα έχουν μια σημασία. Το απίστευτο, όμως, είναι πως τα ονόματα πολλών αρχαίων Ελλήνων ταιριάζουν με την προσωπικότητά τους. Ίσως υπάρχει κάτι το ανεξήγητο. Είναι , με άλλα λόγια, ανεξήγητο το γεγονός ότι τα ονόματα εμπεριέχουν – αριστοτελικά – το τέλος (= σκοπό) του όντος! Παρακάτω θα αναφερθούν κάποια παραδείγματα.

Α) Είναι γνωστός ο μεγάλος φιλόσοφος Αριστοτέλης (384 – 323 π.Χ.). Το όνομά του κατά απίστευτο τρόπο εμπεριέχει την φιλοσοφία του!!! Προέρχεται από τα συνθετικά ``άριστος΄΄ και ``τέλος΄΄ (= σκοπός). Το ``άριστος΄΄ είναι παραθετικό του ``αγαθός΄΄ (αγαθός – αμείνων – άριστος). Το αγαθός με την σημασία του ικανός και χρήσιμος χαρακτηρίζει τον Αριστοτέλη . Παράλληλα, τέλος (=σκοπός) όλων των αρχαίων φιλοσόφων ήταν να εμφυσήσουν το ``αγαθόν΄΄ και την αρετή στους άλλους . Το τέλος ήταν και μέρος της φιλοσοφίας του Αριστοτέλη ο οποίος έλεγε πως ο σκοπός υπαγορεύει κάθε γεγονός και εξέλιξη . Συμπερασματικά, υπάρχει ένα τελεολογικό κριτήριο ακόμα και στο όνομα του Αριστοτέλη!!!

Β) Ο Λεωνίδας, ο βασιλιάς των Σπαρτιατών, είναι γνωστός για την αυτοθυσία αυτού και των 300 ανδρών του στην μάχη των Θερμοπυλών (480 π.Χ.). Το όνομά του προέρχεται από το ``λέων΄΄ ( λιοντάρι), κάτι που δείχνει το θάρρος του και το ότι είχε την πυγμή λιονταριού.

Δ) Ο βασιλιάς της Μακεδονίας Φίλιππος ο Β΄ (360 – 336 π.Χ.) ήταν ο πατέρας του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Το όνομά του προέρχεται από το ``φίλος΄΄ και το ``ίππος΄΄. Αγαπούσε δηλαδή τα άλογα. Πράγματι ο Φίλιππος αγαπούσε τα άλογα και είχε λάβει μέρος σε πολλούς αγώνες με άλογα, καθώς υπήρξε και 3 φορές Ολυμπιονίκης σε ιιποδρομίες!

Ε) Ο Μέγας Αλέξανδρος (356 – 323 π.Χ.), ο γνωστός Μακεδόνας στρατηλάτης, έχει όνομα που προέρχεται από το αρχαιοελληνικό ρήμα ``αλέξω΄΄ (= βοηθώ, προφυλάσσω, υπερασπίζω, απομακρύνω – βλ. λέξη ``αλεξικέραυνο΄΄) και το ``άνδρας΄΄ – με την σημασία του άνδρα που βοηθάει και υπερασπίζεται τους συντρόφους του ή κατά άλλους ο άνδρας που απομακρύνει τους άλλους άνδρες. Ο Αλέξανδρος πολύ πρώιμα διακρίθηκε στις μάχες υπερασπίζοντας τους Μακεδόνες. Σε ηλικία 18 ετών ο Αλέξανδρος ήταν επικεφαλής του μακεδονικού ιππικού στην μάχη της Χαιρώνειας (338 π.Χ.).

Η) Ο Αθηναίος στρατηγός και πολιτικός Αριστείδης (540 – 468 π.Χ.), γνωστός και ως Αριστείδης ο δίκαιος έχει ένα όνομα που προέρχεται από το ``άριστος΄΄ (υπερθετικός του ``αγαθός ΄΄), γεγονός που δείχνει την αξία του.

Ι) Ο Θερσίτης ήταν δύσμορφος και αθυρόστομος Αιτωλός. Πήρε μέρος στον τρωικό πόλεμο (στα μέσα του 13ου αιώνα π.Χ.) και τον σκότωσε ο Αχιλλέας όταν τον ειρωνεύτηκε για τον θάνατο της Πενθεσίλειας, της βασίλισσας των Αμαζόνων . Το όνομά του σχετίζεται με το θράσος του και προέρχεται από παραφθορά του αρχαιοελληνικού ``θράσος΄΄ – ``θρασύς ΄΄ (το ρήμα είναι `` θρασύνω΄΄ = καθιστώ κάποιον θρασύν).

Κ) Το όνομα του μεγάλου Αθηναίου στρατηγού και πολιτικού Περικλή (495 – 429 π.Χ.) προέρχεται από το ``περικλεής΄΄ που σημαίνει ένδοξος, από το ``περί΄΄ και το ``κλέος΄΄ (= δόξα, καλή φήμη κάποιου) – ``κλέω΄΄ το ρήμα (επικ. ``κλείω ΄΄ = εγκωμιάζω / φημίζω). Πράγματι, ο Περικλής ήταν επιφανής πολιτικός.

Λ) Το όνομα του μεγάλου κωμωδιογράφου Αριστοφάνη (445 – 385 π.Χ.) προέρχεται από τα συνθετικά ``άριστος΄΄ και ``φημί ΄΄ (= λέγω, φανερώνω, πιστεύω). Πράγματι, τα νοήματα που φανέρωνε στις κωμωδίες του ήταν άριστα. Δηλαδή τα έργα του, όχι μόνον διακωμωδούσαν, αλλά και διαπαιδαγωγούσαν .

Μ) Το όνομα του περίφημου Συρακούσιου (οι Συρακούσες ήταν αποικία της Κορίνθου) μαθηματικού και φυσικού Αρχιμήδη (287 – 212 π.Χ.) προέρχεται από το ``αρχή΄΄ και το ``μήδομαι΄΄ που σημαίνει επινοώ, μηχανεύομαι, σκέπτομαι. Πράγματι ο Αρχιμήδης σκέφτηκε την αρχή της άνωσης και επινόησε πολλές μηχανές και κατασκευές (αστρολάβος, μοχλός, αντλία και άλλα).

Ν) Ο Περίανδρος (627 – 587 π.Χ.) ήταν ο γνωστός τύραννος της Κορίνθου και ένας από τους 7 σοφούς της αρχαιότητας. Το όνομά του προέρχεται από το ``περί΄΄ και το άνδρας. Το περί εδώ έχει την έννοια της υπεροχής και της επίτασης όπως έχει και στις λέξεις : περιβόητος και περίφημος. Πώς ήξεραν οι γονείς του ότι θα φθάσει τόσο ψηλά για να του δώσουν το όνομα αυτό ;

Ξ) Ο Πλάτων (427 – 347 π.Χ.) ήταν από τους μεγαλυτέρους φιλοσόφους της αρχαίας Ελλάδας. Το όνομα Πλάτων προέρχεται από το γεγονός ότι είχε πλατύ στέρνο και μέτωπο. Αρχικά το όνομά του ήταν Αριστοκλής!

Ο) Ο δάσκαλος του Πλάτωνα ήταν ο Σωκράτης (470 – 399 π.Χ.) , ο τρίτος μεγαλύτερος φιλόσοφος της αρχαιότητας μαζί με τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη. Το όνομά του προέρχεται κατά μία εκδοχή από το ``σωφρονίζω΄΄ και το ``κράτος΄΄. Πράγματι , ο Σωκράτης σωφρόνιζε ηθικά και μόρφωνε τους συμπολίτες του , ενοχλώντας παράλληλα την καθεστηκυία τάξη, δρώντας σαν οίστρος (= αλογόμυγα) που ενοχλεί ένα νωθρό άλογο (πολιτεία ). Η παραπάνω εκδοχή δικαιολογείται από το όνομα του πατέρα του Σωκράτη, του Σωφρονίσκου. Το όνομα Σωφρονίσκος προέρχεται από το ρήμα ``σωφρονίζω΄΄. Η μητέρα του Σωκράτη ονομαζόταν Φαιναρέτη και ήταν μαία. Το όνομα Φαιναρέτη προέρχεται από το ρήμα ``φαίνω΄΄ και το ``αρετή΄΄. Το φαίνω σημαίνει φωτίζω, φανερώνω, αποκαλύπτω. Προφανώς η Φαιναρέτη, ως μητέρα του Σωκράτη, φανέρωσε στο πρόσωπο του υιού της την αρετή. Την αρετή την φανέρωσε και με άλλον τρόπο. Ο Σωκράτης βάπτισε την διαλεκτική του μέθοδο ``μαιευτική΄΄ από την μαία μητέρα του, γιατί η μέθοδός του ήταν επώδυνη και επίπονη σαν τις ωδίνες του τοκετού. Σημειώνεται ότι ο Σωκράτης αρχικά δούλεψε ως μαρμαρογλύπτης (το επάγγελμα του πατέρα του) και αργότερα, στην ηλικία των σαράντα ετών άρχισε να κεντρίζει τους συμπολίτες του με την φιλοσοφία του. Άρα το όνομά του , με την παραπάνω σημασία, ίσως του δόθηκε αργότερα. Όμως , επικρατέστερη εκδοχή για το όνομα Σωκράτης είναι ότι προέρχεται από το αρχαιοελληνικό ρήμα ``σώζω΄΄ (από το ρήμα ``σάω / σαόω / σώω – με τη σημασία του σώζω, διατηρώ κάτι ασφαλές , διαφυλάττω, ελευθερώνω, διασώζω από τις αμαρτίες) και το ``κράτος΄΄, με τη σημασία του άνδρα που έσωζε την ψυχή των συμπολιτών του και την ελευθέρωνε από τις αμαρτίες του θνητού σώματος.

Π) Ο Δημοσθένης (384 – 322 π.Χ.) ήταν  μεγάλος ρήτορας της αρχαιότητας. Ήταν από την Αθήνα και πέρα από ρήτορας ήταν και πολιτικός. Το όνομά του προέρχεται από το ``δήμος ΄΄ (= λαός) και το ``σθένος΄΄, δείχνοντας το σθένος και την δυναμικότητα με την οποία έβγαζε τους λόγους του.»