ΟΔΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ http://users.sch.gr/triantas/wordpress στα ίχνη εναλλακτικών διδακτικών στρατηγικών Tue, 12 May 2015 08:16:32 +0000 el hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.2.38 Διερευνώντας τη φύση των περιβαλλοντικών προβλημάτων με χάρτες εννοιών http://users.sch.gr/triantas/wordpress/%ce%b4%ce%b9%ce%b5%cf%81%ce%b5%cf%85%ce%bd%cf%8e%ce%bd%cf%84%ce%b1%cf%82-%cf%84%ce%b7-%cf%86%cf%8d%cf%83%ce%b7-%cf%84%cf%89%ce%bd-%cf%80%ce%b5%cf%81%ce%b9%ce%b2%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%bf%ce%bd%cf%84-2/ http://users.sch.gr/triantas/wordpress/%ce%b4%ce%b9%ce%b5%cf%81%ce%b5%cf%85%ce%bd%cf%8e%ce%bd%cf%84%ce%b1%cf%82-%cf%84%ce%b7-%cf%86%cf%8d%cf%83%ce%b7-%cf%84%cf%89%ce%bd-%cf%80%ce%b5%cf%81%ce%b9%ce%b2%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%bf%ce%bd%cf%84-2/#comments Thu, 05 Mar 2015 11:14:30 +0000 http://users.sch.gr/triantas/wordpress/?p=249 Continue reading →]]> Σε ένα χάρτη εννοιών δεν ξεκινούμε μόνο από μια κεντρική έννοια που τη διερευνούμε βρίσκοντας επιμέρους έννοιες και υποκατηγορίες καθώς και συγκεκριμένα παραδείγματα για κάθε υποκατηγορία – κάθετες διασυνδέσεις, αλλά είναι απαραίτητο να επιχειρούμε οριζόντιες διασυνδέσεις, διασυνδέσεις όχι μόνο μεταξύ εννοιών που ανήκουν στο ίδιο επίπεδο γενικότητας και κάτω από τις ίδιες γενικές έννοιες αλλά και διασυνδέσεις μεταξύ εννοιών που ανήκουν σε διαφορετικές γενικές έννοιες και σε διαφορετικά επίπεδα γενικότητας. Για το λόγο αυτό, ένας χάρτης εννοιών είναι ένα ενδιαφέρον και γόνιμο εργαλείο για τη διερεύνηση των περιβαλλοντικών προβλημάτων λόγω της σύνθετης φύσης των τελευταίων.
Όπως και η ίδια η έννοια του «περιβάλλοντος», η έννοια «περιβαλλοντικό πρόβλημα» είναι σύνθετη. Ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα δεν είναι ένα αντικειμενικά μετρήσιμο μέγεθος: περιλαμβάνει την οικολογική, οικονομική, κοινωνική, πολιτική και πολιτιστική διάσταση καθώς και τη σχέση με τους θεσμούς και τους φορείς.Το περιβαλλοντικό πρόβλημα δεν κατανοείται μόνο ως αποτέλεσμα της διαταραχής της ισορροπίας των φυσικών οικοσυστημάτων (των φυσικών κύκλων του νερού, του άνθρακα κλπ) από τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Η γνώση που απαιτείται για τη διερεύνηση ενός περιβαλλοντικού προβλήματος συμπεριλαμβάνει και άλλους τύπους γνώσης και επιστημονικά πεδία : τοπική γνώση, κοινωνιολογία, φιλοσοφία της φύσης, κλπ.Οι ρίζες μιας περιβαλλοντικής διαταραχής ανάγονται σε ένα ευρύτερο σύνολο που περιλαμβάνει αξίες, στάσεις, συμπεριφορές και πολιτιστικά όπως και οικονομικά πρότυπα. Η σχέση του ατόμου με τα περιβαλλοντικά προβλήματα διαμορφώνεται από τις προσωπικές του αντιλήψεις και βιώματα, την κοσμοθεωρία του και τον τρόπο με τον οποίο βιώνει τη σχέση του με τη φύση και με αυτό που είναι έξω από αυτόν, την ίδια την πραγματικότητα που τον περιβάλλει. Η αλληλεπίδραση αξιών, στάσεων, απόψεων, συμπεριφορών και οικονομικών δεδομένων είναι καθοριστική για μια ολοκληρωμένη μελέτη ενός περιβαλλοντικού ζητήματος (λ.χ η αλληλεπίδραση μεταξύ του παράγοντα «θέση εργασίας» και του παράγοντα «επιβάρυνση της υγείας» ή «ολοκληρωτική απορρόφηση του ελεύθερου χρόνου» και του παράγοντα «οικολογική επιβάρυνση από τη λειτουργία του εργοστασίου»).

Ο σύνθετος χαρακτήρας των περιβαλλοντικών προβλημάτων συνεπάγεται τη μελέτη ζητημάτων όπως ποιότητα ζωής, ελεύθερος χρόνος, κοινωνικές ανάγκες, ανθρώπινα δικαιώματα, συμφέροντα εμπλεκόμενων κοινωνικών ομάδων και χωρών, αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα (για το ίδιο το άτομο ή μέσα στην ίδια κοινωνική ομάδα) ζητήματα δικαιοσύνης στην κατανομή των φυσικών πόρων και ανισότητας μεταξύ Βορρά και Νότου. Η επεξεργασία ενός περιβαλλοντικού προβλήματος μας οδηγεί συνεπώς στην κριτική ανάλυση αξιών, θεσμών, θέσεων και συμφερόντων, του οικονομικού μοντέλου παραγωγής που επικρατεί στις δυτικές κοινωνίες.
Ενδεικτική βιβλιογραφία
Φλογαϊτη Ευγ., Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, 2006.

]]> http://users.sch.gr/triantas/wordpress/%ce%b4%ce%b9%ce%b5%cf%81%ce%b5%cf%85%ce%bd%cf%8e%ce%bd%cf%84%ce%b1%cf%82-%cf%84%ce%b7-%cf%86%cf%8d%cf%83%ce%b7-%cf%84%cf%89%ce%bd-%cf%80%ce%b5%cf%81%ce%b9%ce%b2%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%bf%ce%bd%cf%84-2/feed/ 0 Εννοιολογικοί χάρτες : σύντομες ιστορικές και μεθοδολογικές παρατηρήσεις http://users.sch.gr/triantas/wordpress/%ce%b5%ce%bd%ce%bd%ce%bf%ce%b9%ce%bf%ce%bb%ce%bf%ce%b3%ce%b9%ce%ba%ce%ad%cf%82-%cf%87%ce%ac%cf%81%cf%84%ce%b5%cf%82-%cf%83%cf%8d%ce%bd%cf%84%ce%bf%ce%bc%ce%b5%cf%82-%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%81/ http://users.sch.gr/triantas/wordpress/%ce%b5%ce%bd%ce%bd%ce%bf%ce%b9%ce%bf%ce%bb%ce%bf%ce%b3%ce%b9%ce%ba%ce%ad%cf%82-%cf%87%ce%ac%cf%81%cf%84%ce%b5%cf%82-%cf%83%cf%8d%ce%bd%cf%84%ce%bf%ce%bc%ce%b5%cf%82-%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%81/#comments Thu, 05 Mar 2015 07:12:53 +0000 http://users.sch.gr/triantas/wordpress/?p=216 Continue reading →]]> Οι χάρτες εννοιών αναπτύχθηκαν από τον David Ausubel (1978) στη διάρκεια ενός επιστημονικού προγράμματος του οποίου το θέμα ήταν να κατανοηθεί ο τρόπος με τον οποίο αποκτάται η νέα γνώση και διορθώνονται λανθασμένες αντιλήψεις («εννοιολογική αλλαγή»). Η θεμελιώδης ιδέα πάνω στην οποία στηρίχθηκε το πρόγραμμα αυτό ήταν ότι η αφομοίωση νέων εννοιών και προτάσεων, η  μάθηση που έχει νόημα για τον εκπαιδευόμενο (η «ουσιαστική μάθηση»/meaning learning») αλλά και η διόρθωση των προκαταλήψεων γίνεται μέσα από τη σύνδεση εννοιών με άλλες ήδη γνωστές, μέσω της ένταξής τους, με άλλα λόγια, σε ήδη προϋπάρχουσες δομές. Στη συνέχεια, η εννοιολογική χαρτογράφηση καθιερώθηκε (κυρίως στο επίπεδο της βιολογίας) από το Novak (1984) ως διδακτικό εργαλείο που διερευνούσε τις πρότερες αντιλήψεις των μαθητών και βοηθούσε στην αφομοίωση και ανάκληση της νέας γνώσης σε μεταγενέστερες περιόδους.Η μάθηση νοείται ως εκείνη η δυναμική διαδικασία με την οποία οι νέες ιδέες αλληλεπιδρούν με εκείνες που ήδη προϋπάρχουν, είτε θετικά είτε αρνητικά, δηλαδή είτε επιτρέποντας την παραγωγή της νέας γνώσης είτε εμποδίζοντάς την. Σύμφωνα με το «αλλοστερικό» μοντέλο της γνώσης που διαμόρφωσε ο Giοrdan (Giordan και Souchon, 1991), με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο η αλλαγή στη θέση μιας πρωτεΐνης και στις συνδέσεις που προκύπτουν μπορεί να αλλάξει τη δομή και τη λειτουργία της, η αντίληψη του εκπαιδευομένου μπορεί να αλλάξει με τα νέα στοιχεία που έρχονται και αλληλεπιδρούν με τα παλαιότερα: «οι ίδιες πληροφορίες διαβάζονται, ταξινομούνται και ερμηνεύονται διαφορετικά, εφόσον οι έννοιες συνδέονται με σχέσεις που τους δίνουν άλλη σημασία» (Βασιλοπούλου, 2001).

Για περισσότερες πληροφορίες ως προς τους κανόνες κατασκευής εννοιολογικών χαρτών μπορείτε να δείτε την παρουσίαση μου στην ιστοσελίδα του ΚΠΕ Δραπετσώνας http://www.kpedrapetsonas.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=108&Itemid=161

Από τι αποτελείται ένας χάρτης εννοιών;

1. Έννοιες μέσα σε κύκλους
2. Συνδετικές γραμμές που ενώνουν τους κύκλους και δημιουργούν διασυνδέσεις κάθετες (από τη γενική στην επιμέρους έννοια) ή οριζόντιες (μεταξύ εννοιών που ανήκουν σε απομακρυσμένες περιοχές του χάρτη)
3. Συνδετικές λέξεις πάνω στις γραμμές
Οι κύκλοι-«κόμβοι» (οι έννοιες) μαζί με τις γραμμές σχηματίζουν μια «σημασιολογική ενότητα» ή «ενότητα νοήματος», «μια πρόταση με νόημα». Οι σύνθετες αυτές διασυνδέσεις ονομάζονται από τον Novak cross -links και αποτελούν έκφραση δημιουργικής και συνθετικής σκέψης.

ΕΝΑΣ ΧΑΡΤΗΣ ΕΝΝΟΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ

ΕΝΑΣ ΧΑΡΤΗΣ ΕΝΝΟΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ

Ένα ενδεικτικό φύλλο εργασίας για την αξιολόγηση εννοιολογικού χάρτη δες εδώ :{pdf=http://your website.com/files/pdf/yourfile.pdf|500|300}

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ :
Giordan A – Souchon C., Une education pour l’environnement, Paris, Z editions, 1991.
Novak J. D, The theory underling Concept Maps and how to construct and Use

Βασιλοπούλου Μ., Ο χάρτης εννοιών ως εργαλείο μάθησης, Εκδ. Γρηγόρη, Αθήνα, 2001.

]]> http://users.sch.gr/triantas/wordpress/%ce%b5%ce%bd%ce%bd%ce%bf%ce%b9%ce%bf%ce%bb%ce%bf%ce%b3%ce%b9%ce%ba%ce%ad%cf%82-%cf%87%ce%ac%cf%81%cf%84%ce%b5%cf%82-%cf%83%cf%8d%ce%bd%cf%84%ce%bf%ce%bc%ce%b5%cf%82-%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%81/feed/ 0