ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (κεφ. 7^ο)

 

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ:

εξετάζει:

v      την συμπεριφορά του αντιπροσωπευτικού καταναλωτή

v      την συμπεριφορά του αντιπροσωπευτικού παραγωγού

v      τον προσδιορισμό της τιμής ενός αγαθού

v      τη συμπεριφορά του οικονομούντος ατόμου

 

Η ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΟΝΟΜΑΖΕΤΑΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ ΔΙΟΤΙ:

σημείο αναφοράς στην μικροοικονομική θεωρία είναι προσδιορισμός της τιμής ενός αγαθού.

 

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ:

εξετάζει:

Ø      τα οικονομικά προβλήματα ως ένα σύνολο αλληλοεξαρτώμενων μεγεθών χωρίς να δίνει έμφαση στη συμπεριφορά κάθε μονάδας χωριστά.

π.χ.

εξετάζει:

v      την συνολική παραγωγή μιας οικονομίας

v      τη συνολική κατανάλωση

v      το συνολικό εισόδημα

v      την ανεργία κλπ

v      την συμπεριφορά της συνολικής οικονομίας

 

Η ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΟΝΟΜΑΖΕΤΑΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

ΔΙΟΤΙ:

κεντρικό σημείο της είναι ο προσδιορισμός εθνικού εισοδήματος και της απασχόλησης του εργατικού δυναμικού.

 

Ο ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΟΣ ΛΟΓΟΣ ΔΙΑΚΡΙΣΗΣ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΕΙΝΑΙ:

Ø      η αποφυγή του σφάλματος σύνθεσης

ΣΦΑΛΜΑ ΣΥΝΘΕΣΗΣ συμβαίνει, όταν δεχόμαστε ότι εκείνο το οποίο ισχύει για τα άτομα ισχύει αναγκαστικά και για το σύνολο της οικονομίας. Δηλαδή το σφάλμα σύνθεσης είναι σφάλμα λογικής.

 

 

ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΪΟΝ

 

Α.Ε.Π.  είναι η συνολική αξία σε χρηματικές μονάδες των τελικών αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται σε μία χώρα σ’ένα συγκεκριμένο έτος.

 

ΤΡΕΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

α.         Το Α.Ε.Π. επηρεάζεται από τις μεταβολές των τιμών

β.         Στο Α.Ε.Π. περιλαμβάνονται μόνο οι αξίες των τελικών αγαθών και υπηρεσιών.

γ.       Το Α.Ε.Π. περιλαμβάνει την παραγωγή μιας οικονομίας που συντελείται από συντελεστές παραγωγής που βρίσκονται μέσα στη χώρα και που μπορεί να είναι είτε ημεδαποί είτε αλλοδαποί.

 

Η ΔΙΑΦΟΡΑ ΜΕΤΑΞΥ ΕΓΧΩΡΙΟΥ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ:

Ø      Στο εγχώριο μέγεθος περιλαμβάνεται η παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών από παραγωγικούς συντελεστές που  βρίσκονται μέσα στη χώρα. Δηλαδή το εγχώριο μέγεθος δημιουργείται από ημεδαπούς και αλλοδαπούς συντελεστές.

 

Ø      Στο εθνικό μέγεθος περιλαμβάνεται η παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών που πραγματοποιείται μόνο από ημεδαπούς παραγωγικούς συντελεστές.

Οι ημεδαποί παραγωγικοί συντελεστές βρίσκονται είτε μέσα είτε έξω από τα όρια της χώρας.

 

ΤΕΛΙΚΑ ΑΓΑΘΑ:

είναι τα αγαθά που αγοράζονται για τελική χρήση και όχι για παραπέρα μετασχηματισμό.

 

 

ΕΝΔΙΑΜΕΣΑ ΑΓΑΘΑ:

είναι τα αγαθά που αγοράζονται για περαιτέρω επεξεργασία και όχι για τελική χρήση.

 

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: Στο ΑΕΠ:

·        περιλαμβάνεται η αξία μόνο των τελικών αγαθών.

·        τα ενδιάμεσα αγαθά δεν περιλαμβάνονται για αποφυγή λάθους υπολογισμού.

·        Δηλαδή, υπολογίζοντας δύο ή περισσότερες φορές την αξία ενός αγαθού, καθώς το μετράμε για τη συμμετοχή του στο Α.Ε.Π.  θα προβούμε σε λάθος.

 

ΓΙΑ ΤΟΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΟΥ Α.Ε.Π. ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΔΥΟ ΜΕΘΟΔΟΙ:

 

1.           Η μέθοδος τα τελικής αξίας. Με τη μέθοδο αυτή το Α.Ε.Π. προκύπτει ως η συνολική αξία σε χρηματικές μονάδες όλων των τελικών αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται σε μία χώρα σ’ ένα συγκεκριμένο έτος. Η ουσία της μεθόδου αυτής έγκειται στον αποκλεισμό της αξίας των ενδιάμεσων αγαθών από τον υπολογισμό του Α.Ε.Π.

 

2.           Η μέθοδος της προστιθέμενης αξίας. Με τη μέθοδο αυτή το Α.Ε.Π. προκύπτει ως άθροισμα των προστιθέμενων αξιών όλων των σταδίων παραγωγής τα οποία απαιτούνται για την παραγωγή των διαφόρων αγαθών.

 

Με άλλα λόγια το Α.Ε.Π. είναι η συνολική προστιθέμενη αξία της παραγωγής όλων των επιχειρήσεων της οικονομίας.

παρατήρηση:

το άθροισμα των προστιθέμενων αξιών όλων των σταδίων παραγωγής είναι ίσο με την αξία του τελικού προϊόντος που πληρώνει ο καταναλωτής.

 

ΤΟ Α.Ε.Π. ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΜΕΤΡΟ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ:

της πορείας μιας οικονομίας.

·        Όμως ο υπολογισμός του με βάση τις τιμές του τρέχοντος έτους, του δίνει ένα βασικό μειονέκτημα καθώς οι τιμές μεταβάλλονται.

 

·        Για να αποφύγουμε την επίδραση των τιμών στο Α.Ε.Π. χρησιμοποιούμε ένα δείκτη τιμών ή αποπληθωριστή τιμών.

 

 

 

Ο ΔΕΙΚΤΗΣ ΤΙΜΩΝ Ή ΑΠΟΠΛΗΘΩΡΙΣΤΗΣ ΤΙΜΩΝ ΕΚΦΡΑΖΕΙ:

·        τις μεταβολές στο γενικό επίπεδο τιμών σε σχέση με το επίπεδο τιμών του έτους βάσης.

 

 

Έτσι με βάση το δείκτη τιμών μπορούμε να υπολογίσουμε το Α.Ε.Π. σε σταθερές τιμές ή το πραγματικό Α.Ε.Π. από τον τύπο:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΤΟ Α.Ε.Π. ΣΕ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΤΙΜΕΣ Ή ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΟ Α.Ε.Π. μετρά τη χρηματική αξία της παραγωγής μιας οικονομίας σε τρέχουσες τιμές.

 

Τρέχουσες τιμές είναι οι τιμές των προϊόντων οι οποίες ισχύουν στο έτος που παράγονται τα προϊόντα αυτά.

 

Έτος βάσης είναι το έτος εκείνο του οποίου οι τιμές των παραγόμενων αγαθών επιλέγονται ως μέτρο σύγκρισης με τις τιμές των ίδιων αγαθών κάποιου άλλου έτους.

 

ΤΟ Α.Ε.Π. ΣΕ ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΤΙΜΕΣ Ή ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ Α.Ε.Π. μετρά την αξία της παραγωγής σε τιμές του έτους βάσης.

Δηλαδή:

·        μετρά τις πραγματικές μεταβολές του προϊόντος από έτος σε έτος

·        διαφέρει από έτος σε έτος, μόνον αν μεταβάλλονται οι παραγόμενες ποσότητες.

·        και

·        είναι καλύτερο μέτρο σύγκρισης της ευημερίας μιας οικονομίας σε σχέση με το ονομαστικό Α.Ε.Π., ακριβώς επειδή είναι απαλλαγμένο από την επίδραση των μεταβολών των τιμών.

 

 

 

Ο ΔΕΙΚΤΗΣ ΤΙΜΩΝ ΕΙΝΑΙ ΈΝΑ ΒΑΣΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Της ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΙΟΤΙ:

 

1.             Μπορούμε να μετατρέπουμε ονομαστικά μεγέθη σε πραγματικά

2.             υπολογίζουμε το μέγεθος της μεταβολής της τιμής ενός αγαθού σ ένα έτος σε σχέση με την τιμή του ίδιου του αγαθού σ ένα άλλο έτος, το οποίο επιλέγεται αυθαίρετα ως έτος βάσης.

3.             υπολογίζουμε το μέγεθος της μεταβολής του γενικού επιπέδου των τιμών σ ένα έτος σε σχέση με το αντίστοιχο γενικό επίπεδο των τιμών σ ένα άλλο έτος.

4.             υπολογίζουμε τον ρυθμό του πληθωρισμού μεταξύ δύο διαδοχικών ετών.

 

 

ΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΥ ΠΑΡΑΓΕΙ ΕΝΑ ΑΓΑΘΟ:

 

                                        Τιμή του αγαθού στο έτος t

Δ.Τ. ενός έτους t  =   ------------------------------------------  .100

                                         Τιμή του αγαθού στο έτος βάσης

 

ή συντομογραφικά:

 

                                         Pt

Δ.Τ. ενός έτους t  =       ------- .100

                                         Pε.β.

 

ΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΥ ΠΑΡΑΓΕΙ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΑΓΑΘΑ:

 

                                        Γενικό επίπεδο τιμών έτους t

Δ.Τ. ενός έτους t  = ------------------------------------------------.100

                                         Γενικό επίπεδο τιμών  έτους βάσης

 

 

ή συντομογραφικά:

 

                                         Γ.Ε.Τt

Δ.Τ.έτους t  =                ------------   .100

                                         Γ.Ε.Τ.ε.β.

 

ΑΛΛΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ Δ.Τ

 

Ο Δ.Τ. εκφράζεται ως ποσοστό επί τοις εκατό.

Ο Δ.Τ. στο έτος βάσης είναι πάντα 100

Όταν ο Δ.Τ. > 100   σημαίνει ότι οι τιμές έχουν αυξηθεί σε σχέση με το έτος βάσης.

 

Όταν ο Δ.Τ. < 100   σημαίνει ότι οι τιμές έχουν μειωθεί σε σχέση με το έτος βάσης.

Όταν ο Δ.Τ. = 100   σημαίνει ότι βρισκόμαστε στο έτος βάσης ή ότι οι τιμές είναι ίδιες με το έτος βάσης.

 

Όταν ο Δ.Τ. > 100   το ονομαστικό Α.Ε.Π. είναι > από το πραγματικό Α.Ε.Π.

Όταν ο Δ.Τ. < 100    το πραγματικό ΑΕΠ είναι > από το ονομαστικό Α.Ε.Π

Όταν ο Δ.Τ. = 100 το ονομαστικό ΑΕΠ  = με το πραγματικό Α.Ε.Π.

 

 

ΤΟ ΚΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΑΕΠ (κ.κ.πραγματικό Α.Ε.Π.)

 

                                              Πραγματικό Α.Ε.Π.

κ.κ.πραγματικό Α.Ε.Π. =  --------------------------

                                                        Πληθυσμός

 

·        μετρά το πραγματικό εισόδημα (το εισόδημα που κατά μέσο όρο αντιστοιχεί σε καθένα άτομο)

 

·        Είναι το προϊόν που θα αντιστοιχούσε σε κάθε  κάτοικο μιας οικονομίας, αν η διανομή του ήταν ίση.

 

ΤΟ ΑΕΠ ΩΣ ΔΕΙΚΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΤΟΥ:

 

Με το Α.Ε.Π. μπορούμε να πληροφορηθούμε για την οικονομική ευημερία μιας χώρας, όμως παρουσιάζει ορισμένες ατέλειες, οι οποίες οφείλονται σε πολλές αιτίες. Οι σπουδαιότερες είναι οι εξής:

 

α)      Το Α.Ε.Π. δεν περιλαμβάνει την αξία της παραγωγής που αφορά στην ιδιοκατανάλωση, γιατί δεν γίνεται αντικείμενο αγοραπωλησίας, π.χ. το φαγητό που παράγει η νοικοκυρά στο σπίτι, η επισκευή ενός επίπλου που γίνεται από τον ίδιο τον ιδιοκτήτη του σπιτιού κ.α.

β)         Το Α.Ε.Π. είναι δείκτης ποσοτικός(εκφράζει, δηλαδή, τιμές και ποσότητες) και όχι ποιοτικός. Δεν εκφράζει π.χ. το καθαρό περιβάλλον ή την υγιεινή διατροφή ή συνθήκες διαβίωσης χωρίς άγχος και ένταση, παράγοντες δηλαδή αρκετά σημαντικούς για την πιθανή διάρκεια ζωής και για το κόστος ζωής.

 

γ)         Το Α.Ε.Π. αγνοεί τη σύνθεση και την κατανομή της παραγωγής, δεν εκφράζει δηλαδή το είδος των αγαθών και των υπηρεσιών που παράγονται (σύνθεση), ούτε πως κατανέμεται το εισόδημα ανάμεσα στα μέλη μιας οικονομίας (κατανομή).

 

δ)         Το Α.Ε.Π. δε συμπεριλαμβάνει την αξία των αγαθών και των υπηρεσιών της παραοικονομίας (π.χ. λαθρεμπόριο, ναρκωτικά κ.α.).

 

 

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΕΙΣ-ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ-ΑΝΕΡΓΙΑ

(Κεφ. 9^ο)

 

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1)                Τι σημαίνει ότι η οικονομία δεν είναι στάσιμη;

Απ.

Όλα τα σημαντικά μεγέθη της μεταβάλλονται διαχρονικά

2)                Αναφέρετε παραδείγματα οικονομικών μεγεθών που μεταβάλλονται διαχρονικά.

Απ.

επίπεδο παραγωγής, επίπεδο εισοδήματος,  απασχόλησης, ανεργίας, τιμών, εξαγωγών κλπ.

 

2. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΕΙΣ

1)                Τι ονομάζονται οικονομικές διακυμάνσεις ή οικονομικοί κύκλοι;

Απ.

            Οικονομικές διακυμάνσεις ονομάζονται:

οι επαναλαμβανόμενες διακυμάνσεις του επιπέδου της γενικής οικονομικής δραστηριότητας που παρατηρούνται για μια περίοδο ετών.

2)                Αναφέρετε ένα παράδειγμα επιπέδου οικονομικής δραστηριότητας

Απ.

επίπεδο οικονομικής δραστηριότητας π.χ. μπορούμε να πούμε το επίπεδο εισοδήματος.

3)                Ποιες παρατηρήσεις γίνονται στις μεταβολές της οικονομικής δραστηριότητας;

Απ.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

 

v                Οι οικονομικοί κύκλοι εμφανίζουν μία συστηματική κυκλικότητα

v                οι οικονομικοί κύκλοι δεν είναι ίδιοι. Διαφέρουν ως προς την ένταση, τη διάρκεια και την έκταση των φαινομένων που παρατηρούνται.

 

4)                Τι ονομάζονται φάσεις του κύκλου:

Απ.

            Φάσεις του κύκλου ονομάζονται:

v                τα στάδια από τα οποία περνάει η οικονομία στη διάρκεια του οικονομικού κύκλου

v                Οι φάσεις του κύκλου έχουν κοινά χαρακτηριστικά

 

 

ΦΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥΣ

1)               Ποιες παρατηρήσεις γίνονται  στο διάγραμμα της απλοποιημένης εικόνας του οικονομικού κύκλου:

Απ.

·                 στον κάθετο άξονα μετρούμε το επίπεδο της οικονομικής δραστηριότητας π.χ. το επίπεδο του εισοδήματος.

·                 στον οριζόντιο άξονα το χρόνο

·                 η γραμμή ΑΒ παριστάνει τη μακροχρόνια ανοδική τάση της οικονομίας

·                 η γραμμή ΚΓΔΕΖΚ κάνει φανερή την έννοια των διακυμάνσεων

·                 οι κύριες φάσεις από τις οποίες διέρχεται η οικονομία είναι η φάση της ανόδου ή της άνθησης και η φάση της καθόδου.

·                 Η μετάβαση από την άνοδο στην κάθοδο κ αντίστροφα, δε γίνεται αμέσως ή απότομα, αλλά απαιτεί χρόνο.

·                 Η μετάβαση από την άνοδο στην κάθοδο περνάει από τη φάση της κρίσης που είναι η κορυφή του κύκλου.

·                 Η μετάβαση από την κάθοδο στην άνοδο περνάει από τη φάση της ύφεσης που είναι ο πυθμένας του κύκλου.

 

α)         Φάση ΥΦΕΣΗΣ

Χαρακτηριστικά της φάσης της ΄Υφεσης:

 

i)                    Εκτεταμένη ανεργία

ii)                  Έλλειψη επενδύσεων

iii)                ανεπαρκής ζήτηση σε καταναλωτικά αγαθά (δηλαδή η ζήτηση δεν επαρκεί να απορροφήσει τα προφερόμενα αγαθά)

 

συνέπεια αυτών είναι τα ακόλουθα:

 

I)                   πλεονάζουσα παραγωγική δυναμικότητα

 

II)                Η παραγωγή και το εισόδημα βρίσκονται στο χαμηλότερό τους επίπεδο

 

III)             οι τιμές αν δεν μειώνονται τουλάχιστον δεν αυξάνονται ή αυξάνονται ελάχιστα (γενικά οι τιμές δεν αυξάνονται αφού δεν υπάρχει ζήτηση για τα προϊόντα. Αν ανέβαιναν οι τιμές δεν θα απορροφούντο από τους καταναλωτές ούτε αυτά τα προϊόντα που μπορούσαν να παραχθούν)

 

IV)             απώλεια κερδών για τις επιχειρήσεις ή πραγματοποίηση ζημιών

 

V)                μη ευνοϊκό επιχειρηματικό κλίμα για ανάληψη επενδύσεων

 

VI)             απαισιοδοξία για το μέλλον

 

(όσο πιο έντονα είναι τα χαρακτηριστικά αυτά, τόσο πιο μεγάλη η ύφεση (π.χ. αυτή που συντάραξε τις καπιταλιστικές χώρες και τις ΗΠΑ το 1930)

 

β)         Φάση ΑΝΟΔΟΥ

 

Ξεκινάει από αύξηση της ζήτησης, η οποία προκύπτει από τεχνολογικές μεταβολές (που οδηγούν στην ανάληψη επενδύσεων), αύξηση των κρατικών δαπανών (π.χ. μισθοί, ή ένα μεγάλο έργο που αναλαμβάνει το κράτος) ή αύξηση της προσφοράς χρήματος, (που οδηγούν σε αύξηση των επενδύσεων).

 

Χαρακτηριστικά της φάσης της Ανόδου:

 

i)                    Αύξηση της παραγωγής [εύκολη λόγω πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας που δεν δημιουργεί και αυξήσεις τιμών αφού η αύξηση του κόστους παραγωγής (των συντελεστών) είναι μικρότερη από την αύξηση της παραγωγικότητας].

ii)                  αύξηση του εισοδήματος

iii)                αύξηση της απασχόλησης

 

συνέπεια αυτών είναι τα ακόλουθα:

 

I)                   αύξηση των κερδών (καθώς αυξάνεται η συνολική ζήτηση και η παραγωγή)

 

II)                ευνοϊκό κλίμα για επενδύσεις

 

III)             αρχίζουν να εμφανίζονται οι πρώτες αυξήσεις των τιμών [καθώς αυξάνεται η συνολική ζήτηση και η απασχόληση των παραγωγικών συντελεστών (και αυτό γιατί λόγω ελλείψεως των παραγωγικών συντελεστών, αυξάνεται και το κόστος παραγωγής)]

 

γ)         Φάση ΚΡΙΣΗΣ

 

Χαρακτηριστικά της φάσης της Κρίσης:

 

Καθώς πλησιάζουμε στο επίπεδο της πλήρους απασχόλησης:

εμφανίζονται στενότητες σε ορισμένες κατηγορίες παραγωγικών συντελεστών, (όπως για παράδειγμα εξειδικευμένη εργασία και βασικές πρώτες ύλες).

 

συνέπεια αυτών είναι τα ακόλουθα:

 

i)                    το κόστος παραγωγής αυξάνεται Þ  αύξηση των τιμών (πληθωρισμός κόστους)

 

ii)                  αύξηση της ζήτησης

 

iii)                η παραγωγή αυξάνεται πολύ δύσκολα

 

iv)                πλήρη απασχόληση Þ (στενότητες δηλ. ελλείψεις σε εργατικό δυναμικό, αφού απασχολούνται όλοι οι παραγ. συντελεστές)     Þ     (η παραγωγή δεν μπορεί να αυξηθεί άλλο)             Þ        αύξηση των τιμών λόγω αύξησης της ζήτησης [πληθωρισμός ζήτησης (αποτέλεσμα υπερβάλλουσας ζήτησης)]

 

( η οικονομία είναι πιο ευαίσθητη και περισσότερο ευάλωτη στους διάφορους παράγοντες που μπορούν να ανακόψουν την ανοδική πορεία της).

(Αν αυτό συμβεί τότε επέρχεται κρίση, η οικονομία έχει ξεπεράσει το ανώτατο σημείο και εισέρχεται στη φάση της καθόδου).

 

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

 

ΔΙΑΦΟΡΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ  ΝΑ ΑΝΑΚΟΨΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΟΔΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑ ΕΙΝΑΙ:

π.χ. περιορισμός των δανειακών κεφαλαίων με την αύξηση του επιτοκίου. Και τούτο διότι η αύξηση των τιμών που έχει επέλθει μειώνει την πραγματική αξία του χρήματος και οι τόκοι που εισπράττει η τράπεζα δεν έχουν μεγάλη πραγματική αξία, πράγμα που τις αναγκάζει να προβούν σε αύξηση των επιτοκίων.

 

Βέβαια οι δανειζόμενοι θα σταματήσουν να δανείζονται και αυτό θα οδηγήσει στην μείωση της προσφοράς χρήματος στην αγορά, των επενδύσεων, της κατανάλωσης, της παραγωγής, της απασχόλησης, των τιμών.

Η τράπεζα όμως, θα αυξήσει τα ρευστά διαθέσιμά της, διότι οι δανειστές ή οι αποταμιευτές τώρα που το επιτόκιο γίνεται μεγαλύτερο από το ρυθμό πληθωρισμού, θα τα καταθέσουν στην τράπεζα τα χρήματά τους, για να επωφεληθούν από τα υψηλά επιτόκια.

 

ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΠΕΛΘΕΙ ΚΑΙ Ο ΣΤΑΣΙΜΟΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ (ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΥ)

Αν οι εργατικές ενώσεις κατορθώσουν και επιβάλλουν υψηλότερα ημερομίσθια πέρα από την αύξηση της παραγωγικότητας, τότε καθώς η ζήτηση μειώνεται με την μείωση της προσφοράς χρήματος στην αγορά, άλλες επιχειρήσεις θα προβαίνουν σε απολύσεις διότι η παραγωγή δεν είναι αρκετή να καλύψουν το κόστος από την αύξηση των μισθών και η ανεργία θα αυξάνεται.

 

Από την πλευρά τους τα μονοπώλια ή ολιγοπώλια,  θα αυξάνουν τις τιμές, μεταφέροντας την αύξηση του κόστους (που προκλήθηκε από την αύξηση των εργατικών μισθών) στους αγοραστές χωρίς να φοβούνται μήπως χάσουν την πελατεία τους αφού το προϊόν τους απορροφάται από τους καταναλωτές.

Πολλά όμως από τα προϊόντα τους, αποτελούν πρώτη ύλη για την παραγωγή άλλων αγαθών που σημαίνει αύξηση του κόστους και της τιμής τους.

κατ αυτόν τον τρόπο η αρχική αύξηση του κόστους σε ορισμένους κλάδους διαχέεται σε ολόκληρη την οικονομία, με αποτέλεσμα την αύξηση του γενικού επιπέδου των τιμών.

(έτσι εξηγείται η συνύπαρξη ανεργίας και πληθωρισμού)= στασιμοπληθωρισμός.

Η αύξηση του κόστους προέρχεται και από την αύξηση της τιμής ορισμένων βασικών α υλών και ενέργειας, κυρίως της τιμής του πετρελαίου. π.χ. χαρακτηριστικό παράδειγμα πληθωρισμού κόστους είναι η αύξηση της τιμής του πετρελαίου που πέτυχαν οι χώρες του ΟΠΕΚ κατά το 1973

 

σημείωση:

 

Σε παλαιότερες περιόδους ο πληθωρισμός και η ανεργία ήταν φαινόμενα που δεν μπορούσαν να παρατηρηθούν ταυτόχρονα.

 

Σε περιόδους άνθησης ή ανόδου, παρατηρούσαμε αύξηση των τιμών, αλλά ταυτόχρονα μείωση της ανεργίας

 

Σε περιόδους ύφεσης, παρατηρούσαμε αύξηση της ανεργίας αλλά ταυτόχρονα πτώση του πληθωρισμού

 

ο πληθωρισμός και η ανεργία  άρχισαν να συνυπάρχουν μετά το 1965 στις αναπτυγμένες οικονομίες.

 

δ)         Φάση ΚΑΘΟΔΟΥ

 

Χαρακτηριστικά της φάσης της Καθόδου:

 

i)                    μείωση της κατανάλωσης

ii)                  στασιμότητα ή μείωση των επενδύσεων

iii)                μείωση του εισοδήματος και της απασχόλησης

 

(άλλες φορές η φάση της καθόδου τελειώνει γρήγορα και αρχίζει η φάση της ανόδου και άλλες φορές οδηγεί σε παρατεταμένη ύφεση με τα συμπτώματα που περιγράψαμε πιο πάνω)

 

(Η μείωση της ζήτησης έχει επέλθει από την φάση της κρίσης, αφού είπαμε ότι οι τιμές αυξάνονται, χωρίς να υπάρχει δυνατότητα να αυξηθεί η παραγωγή. τα πραγματικά εισοδήματα μειώνονται επομένως, και η ζήτηση τότε μειώνεται)

 

(Έτσι ερχόμαστε πάλι στο σημείο από το οποίο ξεκινήσαμε την ύφεση που μπορεί να οδηγήσει σε εκτεταμένη ανεργία).

 

Ερ. τι πρέπει να γίνει για να υπάρξει μία σταθερότητα στις τιμές;

Απ.

Η λύση βραχυχρόνια είναι:

Ότι πρέπει να γίνει ανεκτό ένα ποσοστό ανεργίας διότι αν θέλουμε να την αντιμετωπίσουμε πλήρως, θα οδηγούμαστε σε συνεχείς αυξήσεις τιμών.(πληθωρισμός ζήτησης).

Η λύση μακροχρόνια είναι:

Οι χώρες που υποφέρουν από πληθωρισμό και ανεργία να προσπαθήσουν να δώσουν κίνητρα για εργασία για να αυξηθεί η παραγωγικότητα και να αυξηθεί έτσι η προσφορά προϊόντων.

Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα:

η αύξηση της ζήτησης να μην οδηγεί σε αύξηση τιμών, αφού η παραγωγικότητα θα είναι μεγαλύτερη από το κόστος παραγωγής (αντιμετώπιση πληθωρισμού)

αλλά ούτε θα οδηγούμαστε σε απολύσεις, αφού καινούργιο εργατικό δυναμικό θα προσλαμβάνεται λόγω αύξησης της παραγωγής (καταπολέμηση ανεργίας)

 

ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

 

ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ ΖΗΤΗΣΗΣ: Παρουσιάζεται όταν υπάρχει πλήρης απασχόληση (και προέρχεται από αύξηση της προσφοράς χρήματος χωρίς να υπάρχει αντίστοιχη αύξηση στη προσφορά αγαθών και υπηρεσιών)

 

Η ΑΝΕΡΓΙΑ προέρχεται από ανεπαρκή ζήτηση

ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ ΖΉΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΕΡΓΙΑ  δεν συνυπάρχουν

ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ ΚΟΣΤΟΥΣ ΚΑΙ ΑΝΕΡΓΙΑ συνυπάρχουν

 

ερ. γιατί η αύξηση της ζήτησης οδηγεί σε αύξηση της τιμής των προϊόντων καθώς πλησιάζουμε σε πλήρη απασχόληση;

Απ.

καθώς αυξάνεται η ζήτηση, η παραγωγή αυξάνεται.

 

οι παραγωγικοί συντελεστές αρχικά καθώς απασχολούνται στην παραγωγική διαδικασία έχουν μεγάλη απόδοση (όπως γνωρίζουμε αύξουσα απόδοση). Επομένως το κόστος για να τους αποκτήσουμε είναι μικρότερο από την παραγωγικότητα που έχουμε.

 

καθώς αυξάνεται η παραγωγή, επειδή συνεχίζεται η αύξηση της ζήτησης, γνωρίζουμε ότι η απόδοση κάθε πρόσθετου παραγ. συντελεστή μειώνεται. Γι’ αυτό θα πρέπει να αγοράσουμε περισσότερους ώστε να αυξήσουμε την παραγωγή (το κόστος αυξάνεται τώρα αρκετά).

 

Η επιχείρηση δεν είναι διατεθειμένη να αυξήσει την παραγόμενη ποσότητα αν δεν αυξηθεί η τιμή του προϊόντος ώστε να μπορεί να καλύψει το υψηλό κόστος.

 

Επίσης τα εργατικά σωματεία  στην αρχή (επειδή είναι πολλοί οι άνεργοι) δεν πιέζουν για αυξήσεις μισθών ώστε να απορροφηθούν όλοι.

 

Καθώς πάμε σε πλήρη απασχόληση ζητούν αυξήσεις και ας υπάρχει ακόμα ανεργία. Όταν το πετυχαίνουν αυτό, οι παραγωγοί επιβαρύνονται σε μεγαλύτερο κόστος γιατί η παραγωγικότητα δεν είναι μεγάλη. Αυτό σημαίνει ότι σταματούν την αύξηση της παραγωγής. Από την άλλη μεριά αφού η παραγωγικότητα είναι μικρότερη, αναγκάζονται να αυξήσουν επιπλέον τις τιμές.

Άλλες επιχειρήσεις αναγκάζονται να προβούν σε απολύσεις. 

(Από τα παραπάνω βλέπουμε ότι είναι δύσκολο να φτάσουμε σε επίπεδο πλήρους απασχόλησης και εξηγούν οι αναλύσεις το φαινόμενο συνύπαρξης πληθωρισμού κόστους και ανεργίας).

 

ΑΙΤΙΑ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΝ

Άλλες θεωρίες εντοπίζουν τα αίτια σε εξωτερικούς παράγοντες και άλλες σε εσωτερικούς.

α.         Εξωτερικοί παράγοντες

v                εφευρέσεις με τεχνολογικές και οικονομικές εφαρμογές

v                πόλεμοι ή άλλα πολιτικά και τυχαία συμβάντα.

 

β.         Εσωτερικοί παράγοντες.

v                νομισματική θεωρία: ο οικονομικός κύκλος είναι καθαρά νομισματικό φαινόμενο (δηλαδή αποτέλεσμα της κακής διαχείρισης της προσφοράς χρήματος από τις νομισματικές αρχές)

 

v                θεωρίες υποκατανάλωσης (αιτία των κύκλων είναι η μεγάλη διαφορά μεταξύ μικρότερων αποταμιεύσεων και μεγαλύτερων επενδύσεων)

 

v                θεωρίες υπερεπένδυσης (η κύρια αιτία είναι οι μεταβολές του ύψους των επενδύσεων)

 

3.         ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ

 

Πληθωρισμός: Τάση για συνεχή άνοδο του γενικού επιπέδου των τιμών.

Ρυθμός πληθωρισμού: ποσοστιαία μεταβολή του επιπέδου τιμών ή του δείκτη τιμών από έτος σε έτος.

                                                    Δ.Τ_t+1   -  Δ.T._t

Ρυθμός πληθωρισμού=           ---------------------- .100

                                                            Δ.T._t

 

 

                                                Ονομαστικό εισόδημα

πραγματικό εισόδημα=  -----------------------------

                                                     επίπεδο τιμών

 

·                 το πραγματικό εισόδημα ενός ατόμου ή μιας οικονομίας εξαρτάται από το ονομαστικό(χρηματικό) εισόδημα και από το επίπεδο τιμών.

 

·                 Όταν αυξάνεται το επίπεδο τιμών, το πραγματικό εισόδημα μειώνεται και αντίστροφα.

 

Ο πληθωρισμός πλήττει:

 

i)                    όλα τα άτομα που το χρηματικό τους εισόδημα είναι σταθερό, ή αυξάνεται με ρυθμό μικρότερο από τον ρυθμό πληθωρισμού (π.χ. μισθωτοί, συνταξιούχοι κ.α.).

διότι

ο μειώνεται το πραγματικό τους εισόδημα και κατά συνέπεια το βιοτικό τους επίπεδο και ο μισθός τους δεν αναπροσαρμόζεται συχνά.

 

ii)                  τους μικρούς αποταμιευτές που δεν έχουν την δυνατότητα της έγκαιρης και ασφαλούς επένδυσης των χρημάτων τους.

 

-           είναι φανερό ότι αποτελεί αντικίνητρο για αποταμίευση.

 

-           έτσι σε περιόδους έντονου πληθωρισμού, αυξάνεται η κατανάλωση και μειώνεται η αποταμίευση.

 

Ο πληθωρισμός ευνοεί:

 

i)                    τα άτομα που το εισόδημά τους προέρχεται από  κέρδη

διότι

τα κέρδη συνήθως αυξάνονται μαζί με τον πληθωρισμό

 

ii)                  τους δανειζόμενους (διότι αποπληρώνουν τα δάνεια που εσύναψαν στο παρελθόν με χρήμα μειωμένης αγοραστικής αξίας σήμερα)

 

5.             ΑΝΕΡΓΙΑ

 

ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΜΙΑΣ ΧΩΡΑΣ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Το μέγεθος της ανεργίας μπορεί να μετρηθεί

Ø      ως απόλυτο μέγεθος π.χ. 500 χιλ.άνεργοι και

Ø      ως ποσοστό επί τοις εκατό (%) του εργατικού δυναμικού

 

                                          Αριθμός ανέργων

(%) ανεργίας =                ---------------------------         .100

                                          Εργατικό δυναμικό

 

 

το (%) ανεργίας μπορεί να διαφέρει από περίοδο σε περίοδο, καθώς μεταβάλλεται:

το απόλυτο μέγεθος της ανεργίας

το μέγεθος του εργατικού δυναμικού ή

και των δύο.

 

 

ΕΙΔΗ ΑΝΕΡΓΙΑΣ	ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ- ΑΙΤΙΑ
Εποχική ανεργία	οφείλεται στις μεταβολές της παραγωγής ορισμένων επιχειρήσεων κατά τη διάρκεια του έτους και σε μεταβολές της απασχόλησης του εργατικού δυναμικού.   επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο και είναι προσωρινή και μικρής διάρκειας
Ανεργία τριβής	οφείλεται στην αδυναμία των εργατών να εντοπίσουν αμέσως τις επιχειρήσεις με τις κενές θέσεις και στην αδυναμία των επιχειρήσεων να εντοπίσουν του άνεργους εργάτες.   οφείλεται στη γεωγραφική απόσταση μεταξύ της περιοχής που υπάρχει ανεργία και αυτής όπου υπάρχουν κενές θέσεις εργασίας γενικότερα οφείλεται  στην έλλειψη ενός αποτελεσματικού συστήματος πληροφοριών για ύπαρξη ανέργων και επιχειρήσεων με κενές θέσεις εργασίας.
Διαρθρωτική ανεργία	Δημιουργείται όταν υπάρχει αναντιστοιχία ανάμεσα στα προσόντα και την ειδίκευση των εργατών και σ’αυτά που απαιτούνται για την κάλυψη των κενών θέσεων.   π.χ. ανεργία μηχανικών ή λογιστικών κλπ Οφείλεται στις τεχνολογικές μεταβολές οι οποίες δημιουργούν νέα επαγγέλματα και αχρηστεύουν άλλα.   οφείλεται σε αλλαγές στη διάρθρωση της ζήτησης(οι οποίες αυξάνουν τη ζήτηση ορισμένων προϊόντων κ ταυτόχρονα μειώνουν τη ζήτηση άλλων).   δημιουργείται από τη δυσαναλογία προσφοράς κ ζήτησης των διαφόρων ειδικεύσεων.   Για να μειωθεί απαιτείται επανεκπαίδευση των ανέργων, διαφορετικά μπορεί να είναι μεγάλης διάρκειας.
Ανεργία λόγω ανεπαρκούς ζήτησης	Υπάρχει αδυναμία της συνολικής ζήτησης να απορροφήσει τη συνολική προσφορά εργατικού δυναμικού. παρατηρείται στις φάσεις της καθόδου κ της ύφεσης του οικονομικού κύκλου Έχει κυκλικό χαρακτήρα και η διάρκειά της εξαρτάται από τη διάρκεια του οικονομικού κύκλου.

 

ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

 

1.         Οικονομικές

α.       απώλεια παραγωγικών δυνάμεων (δηλ.της εργασίας των ανέργων η οποία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στην παραγωγική διαδικασία)

β.         απώλεια εισοδήματος για τον άνεργο και την οικογένειά του

γ.         επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού (λόγω παροχής επιδομάτων ανεργίας προς τους άνεργους)

 

ΕΥΡΥΤΕΡΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

 

2.Κοινωνικές

α.         Η κοινωνική θέση του ανέργου είναι χαμηλή

β.         Δημιουργεί προβλήματα (π.χ. αυτοσεβασμού, οικογενειακών τριβών κ.α.).

 

ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

 

Τα μέτρα που μπορούν να πάρουν οι κυβερνήσεις είναι τα εξής:

 

1)         Μέτρα αύξησης της συνολικής ζήτησης.

            Αυτά διακρίνονται:

 

α)         σε δημοσιονομικά (π.χ. αύξηση των κρατικών δαπανών για δημόσια έργα και προώθηση μεγάλων επενδύσεων).

                       

[Σκοπός αυτών των μέτρων είναι η άμεση αύξηση της απασχόλησης και των εισοδημάτων]

 

            β)         σε νομισματικά μέτρα (μείωση του επιτοκίου)

 

[Σκοπός αυτών των μέτρων είναι η ενίσχυση των ιδιωτικών επενδύσεων, της παραγωγής και συνεπώς, της απασχόλησης]

 

τα δημοσιονομικά και νομισματικά μέτρα αποβλέπουν σε μείωση της κεϋνσιανής ανεργίας (ανεργίας ανεπαρκούς ζήτησης)

 

2)       Μέτρα επαγγελματικής κατάρτισης και επανεκπαίδευσης του εργατικού δυναμικού.

           

            Έχουν σκοπό να διευκολύνουν τους ανέργους στην απόκτηση επαγγελματικών γνώσεων και ειδικεύσεων, οι οποίες είναι χρήσιμες προκειμένου να απασχοληθούν στις υπάρχουσες κενές θέσεις εργασίας.

 

            Τα μέτρα αυτά έχουν στόχο τη μείωση της διαρθρωτικής ανεργίας.

 

 

ΣΧΟΛΙΑ:

 

Η ευημερία μεγάλων ομάδων ατόμων εξαρτάται από την επιτυχία με την οποία οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν την οικονομική ύφεση, την ανεργία, και τον πληθωρισμό.

 

Η μέχρι σήμερα εμπειρία στην Ελλάδα και στις άλλες χώρες δείχνει: ότι η αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων δεν είναι εύκολη και η οικονομική πολιτική δεν είναι πάντα επιτυχής.

 

 

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ (κεφ. 7^ο και  9^ο)

1)         Η οικονομική δραστηριότητα  άλλοτε αυξάνεται γρήγορα, άλλοτε αργά και άλλοτε μειώνεται στο πέρασμα του χρόνου.

Απ. (Σ)

2)         Η οικονομική δραστηριότητα  μεταβάλλεται διαχρονικά με τον  ίδιο ρυθμό

Απ.(Λ)

3)         Στη φάση της ύφεσης οι επιχειρήσεις έχουν αχρησιμοποίητη ή πλεονάζουσα παραγωγική δυναμικότητα.

Απ. (Σ)

4)         Στη φάση της ύφεσης η παραγωγή και το εισόδημα βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδό τους.

Απ. (Σ)

5)         Μακροχρόνια το επίπεδο της οικονομικής δραστηριότητας σε μία οικονομία εμφανίζει ανοδική τάση

Απ. (Σ)

6)         Η μετάβαση από την άνοδο στην κάθοδο και αντίστροφα γίνεται αμέσως ή απότομα

Απ. (Λ)

7)         Στη φάση της ανόδου έχουμε αύξηση της παραγωγής, μείωση του εισοδήματος και μείωση της απασχόλησης

Απ.(Λ)

8)         Τα φαινόμενα που παρατηρούνται στη φάση της καθόδου είναι ανάλογα με αυτά που συναντάμε στην ανοδική πορεία της οικονομίας.

Απ. (Λ)

9)         Όταν η οικονομία πλησιάζει το επίπεδο της πλήρους απασχόλησης και υπάρχουν ελλείψεις σε ορισμένες κατηγορίες εξειδικευμένης εργασίας, τότε το κόστος παραγωγής μειώνεται.

Απ. (Λ)

10)     Στη φάση της κρίσης, η αύξηση των τιμών είναι πιο έντονη, καθώς η οικονομία πλησιάζει το επίπεδο της πλήρους απασχόλησης.

Απ.(Σ)

11)     Στη φάση της καθόδου έχουμε αύξηση της κατανάλωσης

Απ. (Λ)

12)     Οι εφευρέσεις και οι τεχνολογικές καινοτομίες, ως αίτια εμφάνισης των οικονομικών κύκλων, ανήκουν στους εσωτερικούς παράγοντες του οικονομικού συστήματος.

Απ. (Λ)

13)     Πληθωρισμός σημαίνει ένα υψηλό επίπεδο τιμών

Απ. (Λ)

14)     Ο πληθωρισμός δεν διαταράσσει την ομαλή λειτουργία ου οικονομικού συστήματος

Απ. (Λ)

15)     Όταν το χρηματικό εισόδημα αυξάνεται με ρυθμό μικρότερο από τον ρυθμό πληθωρισμού, το πραγματικό εισόδημα αυξάνεται.

Απ.(Λ)

16)     Η ΑΤΑ είναι μία αύξηση των αποδοχών τέτοια, ώστε να καλύπτει ένα μέρος του πληθωρισμού.

Απ.(Λ)

17)     Ο πληθωρισμός δεν μειώνει την αξία των αποταμιεύσεων.

Απ. (Λ)

18)     Ο πληθωρισμός ζήτησης εμφανίζεται στη φάση της κρίσης

Απ. (Σ)

19)     Ο πληθωρισμός κόστους τονίζει τον ρόλο των εργατικών σωματείων και τη δύναμη των ολιγοπωλίων.

Απ. (Σ)

20)     Η αύξηση του κόστους παραγωγής οποιουδήποτε προϊόντος προκαλεί πληθωρισμό

Απ. (Λ)

21)     Το φαινόμενο της ταυτόχρονης συνύπαρξης ή αύξησης πληθωρισμού και ανεργίας ονομάζεται στασιμοπληθωρισμός.

Απ. (Σ)

22)     Το άθροισμα των απασχολούμενων και των ανέργων είναι ίσο προς το εργατικό δυναμικό

Απ. (Σ)

23)     Οι στρατιώτες ανήκουν στο εργατικό δυναμικό της χώρας μας.

Απ. (Λ)

24)     Οι αγροτικές επιχειρήσεις παρόλο που παρουσιάζουν συστηματικές μεταβολές στην παραγωγική τους δραστηριότητα κατά τη διάρκεια του έτους, δεν δημιουργούν εποχιακή ανεργία.

Απ. (Λ)

25)     Η καταπολέμηση της διαρθρωτικής ανεργίας απαιτεί τη βελτίωση του ανθρώπινου κεφαλαίου μιας οικονομίας.

Απ. (Σ)

26)     Η διαρθρωτική ανεργία ονομάζεται και κεϋνσιανή ανεργία.

Απ. (Λ)

27)     Η μόνη οικονομική συνέπεια της ανεργίας είναι η απώλεια του εισοδήματος για τον άνεργο και την οικογένειά του.

Απ. (Λ)

28)     Η εισροή οικονομικών μεταναστών αυξάνει το εργατικό δυναμικό και το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν της χώρας.

Απ. (Σ)

29)     Τα δημοσιονομικά και νομισματικά μέτρα καταπολεμούν την κεϋνσιανή ανεργία.

Απ. (Σ)

30)     Όταν υπάρχουν άνεργοι βιομηχανικοί εργάτες και υπάρχει έλλειψη ξενοδοχειακών υπαλλήλων, τότε έχουμε διαρθρωτική ανεργία.

Απ. (Σ)

31)     Οι οικονομικές διακυμάνσεις ή οικονομικοί κύκλοι παρουσιάζουν μια συστηματική κυκλικότητα.

Απ. (Σ))

32)     Οι οικονομικοί κύκλοι επαναλαμβάνονται πάντοτε με την ίδια ένταση και διάρκεια.

Απ. (Λ)

33)     Τα στάδια από τα οποία περνάει η οικονομία στη διάρκεια του κύκλου δεν έχουν κοινά χαρακτηριστικά.

Απ. (Λ)

34)     Στη φάση της ύφεσης οι τιμές, αν δεν αυξάνονται, τουλάχιστον δεν μειώνονται.

Απ.( Λ)

35)     Στη φάση της ύφεσης τα κέρδη των επιχειρήσεων είναι υψηλά.

Απ. (Λ)

36)     Στη φάση της ύφεσης υπάρχει πλεονάζουσα προσφορά

Απ. (Σ)

37)     Όταν υπάρχει πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα σε μία οικονομία, η αύξηση της ζήτησης δεν επιφέρει αυξήσεις των τιμών.

Απ. (Σ)

38)     Στη φάση της ανόδου, καθώς αυξάνεται η συνολική ζήτηση και η απασχόληση των παραγωγικών συντελεστών, αρχίζουν να εμφανίζονται και οι πρώτες αυξήσεις των τιμών.

Απ. (Σ)

39)     Η πιο έντονη αύξηση των τιμών απ όλες τις φάσεις παρουσιάζεται στη φάση της κρίσης.

Απ. (Σ)

40)     Στη φάση της καθόδου η αύξηση της παραγωγής είναι εύκολη, γιατί υπάρχει πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα.

Απ. (Λ)

41)     Στη φάση της καθόδου έχουμε οπωσδήποτε μείωση της απασχόλησης.

Απ. (Σ)

42)     Μία από τις θεωρίες που ερμηνεύει τη γενεσιουργό αιτία των οικονομικών κύκλων είναι αυτή της υπερεπένδυσης.

Απ. (Σ)

43)     Ο ρυθμός πληθωρισμού αναφέρεται στην ποσοστιαία μεταβολή του δείκτη τιμών μεταξύ διαδοχικών ετών.

Απ.(Σ)

44)     Όταν αυξάνεται το επίπεδο των τιμών το πραγματικό εισόδημα μειώνεται, ανεξάρτητα από το μέγεθος της μεταβολής του ονομαστικού εισοδήματος.

Απ. (Λ)

45)     Ο πληθωρισμός ευνοεί ή τουλάχιστον δεν πλήττει τα άτομα που το εισόδημά τους προέρχεται από κέρδη.

Απ. (Σ)

46)     Η Α.Τ.Α. προστατεύει την αγοραστική δύναμη των ατόμων με σταθερά χρηματικά εισοδήματα.

Απ. (Σ)

47)     Όταν η οικονομία φτάσει στο επίπεδο της πλήρους απασχόλησης, παραπέρα αύξηση της συνολικής ζήτησης οδηγεί σε αύξηση της παραγωγής.

Απ. (Λ)

48)     Ο πληθωρισμός υπάρχει σε περιόδους πλήρους απασχόλησης, αλλά και σε περιόδους ανεργίας.

Απ. (Σ)

49)     Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου το 1979 προκάλεσε πληθωρισμό ζήτησης.

Απ. (Λ)

50)     Στασιμοπληθωρισμός σημαίνει ίδιο γενικό επίπεδο τιμών από έτος σε έτος.

Απ. (Λ)

51)     Όταν αυξάνεται το επίπεδο των τιμών, αυξάνεται πάντα και το πραγματικό εισόδημα ενός ατόμου ή μιας οικονομίας.

Απ. (Λ)

52)     Το άθροισμα του οικονομικά ενεργού και του οικονομικά μη ενεργού πληθυσμού αποτελεί τον πληθυσμό μιας χώρας.

Απ. (Σ)

53)     Το εργατικό δυναμικό προκύπτει από τους απασχολούμενους, αν αφαιρέσουμε τα άτομα που μπορούν και θέλουν να εργασθούν αλλά δεν μπορούν να βρουν απασχόληση.

Απ. (Λ)

54)     Η εποχική ανεργία επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο, είναι προσωρινή και σταθερής χρονικής διάρκειας.

Απ. (Λ)

55)     Η ανεργία τριβής οφείλεται σε τεχνολογικές μεταβολές, οι οποίες δημιουργούν νέα επαγγέλματα και αχρηστεύουν άλλα.

Απ. (Λ)

56)     Στην ανεργία τριβής εμφανίζονται κενές θέσεις εργασίας, επειδή οι άνεργοι δεν έχουν τα απαραίτητα προσόντα και επαγγελματική εξειδίκευση.

Απ. (Λ)

57)     Στη φάση της ύφεσης έχουμε κυρίως κεϋνσιανή ανεργία.

Απ. (Σ)

58)     Τα μέτρα επαγγελματικής κατάρτισης και επανεκπαίδευσης είναι πιο κατάλληλα για την καταπολέμηση της κεϋνσιανής ανεργίας.

Απ. (Λ)

59)     Στη φάση της ύφεσης τα πιο κατάλληλα μέτρα για την καταπολέμηση της ανεργίας είναι τα νομισματικά και τα δημοσιονομικά.

Απ. (Σ)

60)     Η διαρθρωτική ανεργία οφείλεται στην έλλειψη ενός αποτελεσματικού συστήματος πληροφοριών για ύπαρξη ανέργων και επιχειρήσεων με κενές θέσεις εργασίας.

Απ. (Λ)

 

Α)  ΑΣΚΗΣΗ

 

Μία υποθετική οικονομία παράγει δύο αγαθά Χ και Υ, σύμφωνα με τον παρακάτω πίνακα(έτος βάσης είναι το έτος 2^ο).                     

έτος	Px	Py	Qx	Qy
1	10	15	18	20
2	12	20	15	22

όπου Px, Py οι τιμές των αγαθών Χ, Υ και  Qx,  Qy οι ποσότητες των αγαθών  Χ, Υ.

Να υπολογίσετε:

 

α) το Α.Ε.Π. σε τρέχουσες τιμές κάθε έτους,

β) το Α.Ε.Π. κάθε έτους σε σταθερές τιμές.

γ) τον δείκτη τιμών κάθε έτους

δ) την ποσοστιαία αύξηση του Δ.Τ. (ρυθμός πληθωρισμού).

(σημείωση: τα ζητούμενα να βρεθούν χωρίς τη χρήση Δ.Τ.)

 

ΛΥΣΗ:

έτος	Px	Py	Qx	Qy	Px . Qx	Py .Qy	ΑΕΠτρεχ.	ΑΕΠσταθ.
1	10	15	18	20	10.18=180	15.20=300	480	616
2	12	20	15	22	12.15=180	20.22=440	620	620

α)

ΑΕΠ1σε τρέχ. = P_x1.Q_x1  + P_y1.Q_y1 = 10.18 + 15.20  = 180+300 = 480

 

ΑΕΠ2 σε τρεχ.= P_x2.Q_x2   + P_y2.Q_y2 =12. 15 + 20.22 = 180+440 = 620

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

β)

Το Α.Ε.Π. κάθε έτους σε σταθερές τιμές, με έτος βάσης το 2^ο έτος μπορούμε να το υπολογίσουμε αν πολλαπλασιάσουμε τις ποσότητες κάθε έτους επί τις τιμές του 2^ου έτους, συγκεκριμένα:

 

Το Α.Ε.Π. του 1^ου έτους σε σταθερές τιμές του 2^ου έτους θα είναι:

 

Α.Ε.Π. _{1 σε σταθερές τιμές του 2ου έτους}  = P_x2.Q_x1   +   P_y2.Q_y1 =  12.18 + 20.20  = 616

 

Α.Ε.Π. _{2 σε σταθερές τιμές του 2ου έτους}  =  ΑΕΠ_{2 σε τρεχ}.= 620 

 

(επειδή το 2^ο έτος είναι το έτος βάσης).

 

 

 

 

 

 

 

δ)

 

 

Ο υπολογισμός της μεταβολής των τιμών μεταξύ των δύο ετών δίνεται από την ποσοστιαία μεταβολή του δείκτη τιμών μεταξύ των δύο ετών:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

B)     ΑΣΚΗΣΗ

Μία υποθετική οικονομία παράγει δύο αγαθά Α και Β, σύμφωνα με τον παρακάτω πίνακα (έτος βάσης είναι το έτος  1999).                       

έτος	PΑ	PΒ	QΑ	QΒ
1999	5	8	100	80
2000	6	8,5	105	90
2001	5,5	9	100	100

όπου P_Α, P_Β οι τιμές των αγαθών Α, Β και  Q_Α,  Q_Β οι ποσότητες των αγαθών  Α, Β.

Να υπολογίσετε: α) το Α.Ε.Π. σε τρέχουσες τιμές κάθε έτους, β) το Α.Ε.Π. κάθε έτους σε σταθερές τιμές.

(σημείωση: τα ζητούμενα να βρεθούν χωρίς τη χρήση Δ.Τ.)

 

ΛΥΣΗ:

έτος	PΑ	PΒ	QΑ	QΒ	PΑ . QΑ	PΒ . QΒ	ΑΕΠτρεχ.	ΑΕΠσταθ.
1999	5	8	100	80	5.100   =500	8.80   =640	1.140	1.140
2000	6	8,5	105	90	6.105   =630	8,5.90=765	1.395	1.245
2001	5,5	9	100	100	5,5.100=550	9.100 =900	1.450	1300

α)

ΑΕΠ_{99σε τρέχ}. = P_{Α 99}.Q_Α99  + P_Β99.Q_Β99 = 5.100 + 8.80  = 500+640    = 1.140

 

ΑΕΠ_{00 σε τρεχ}.= P_Α00.Q_Α00   + P_Β00.Q_Β00 =6. 105 + 8,5.90 = 630+765 = 1.395

 

ΑΕΠ_{01 σε τρεχ}.= P_Α01.Q_Α01   + P_Β01.Q_Β01 =5,5. 100 + 9.100 = 550+900 = 1.450

 

β)

Το Α.Ε.Π. κάθε έτους σε σταθερές τιμές, με έτος βάσης το 1999, μπορούμε να το υπολογίσουμε αν πολλαπλασιάσουμε τις ποσότητες κάθε έτους επί τις τιμές του έτους 1999, συγκεκριμένα:

 

Α.Ε.Π._{99 σε σταθερές τιμές του 99}  = ΑΕΠ_{99 σε τρεχ}.= 1.140  (επειδή το έτος 99 είναι το έτος βάσης).

 

Α.Ε.Π._{00 σε σταθερές τιμές του 99}  = P_{Α 99}. Q_Α00  +  P_Β99. Q_Β00 =5.105 + 8.90=525+720=1.245

 

Α.Ε.Π._{01 σε σταθερές τιμές του 99}  = P_{Α 99}. Q_Α01  +  P_Β99. Q_Β01 =5.100 + 8.100=500+800=1.300