εκτυπώστε για διευκόλυνσή σας αυτή τη σελίδα Εκτύπωση

Οι ενδοιαστικές προτάσεις είναι δευτερεύουσες προτάσεις κρίσεως, που εκφράζουν φόβο.     

οι προτάσεις αυτές εξαρτώνται από ρήματα, που εκφράζουν φόβο ή δισταγμό ή επιφύλαξη και τα όμοια, όπως δέδοικα ή δέδια, φοβοῦμαι, ὀκνῶ, ὑποπτεύω, φυλάττομαι, αλλά και από τα ρ. ὁρῶ(κατά κανόνα σε προστακτική:ὅρα, ὁρᾶτε), ἀθυμῶ, σκοπῶ(κατά κανόνα σε προστακτική:σκόπει, σκοπεῖτε), κίνδυνος ἐστι, φόβος ἐστι, προσδοκία ἐστι, δέος ἐστι, ὑποψία ἐστι, κ.λ.

Εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους:

1. μή=μήπως, όταν υπάρχει φόβος μήπως γίνει κάτι το ανεπιθύμητο και

2. μή οὐ, όταν υπάρχει φόβος μήπως δεν γίνει κάτι το επιθυμητό.

π.χ. α). δέδοικα μή τά αἴσχιστα πάθῃ=φοβάμαι μήπως πάθει τα πιο άσχημα πράγματα(φόβος μήπως γίνει κάτι το ανεπιθύμητο).

β. ὁρᾶτε, ὦ ἄνδρες, μή οὐ προσήκει ἡμῖν οὕτω εὐπειθεῖς εἶναι=κοιτάξτε, άνδρες, μήπως δεν πρέπει να είμαστε τόσο ευκολόπιστοι(φόβος μήπως δεν γίνει κάτι το επιθυμητό).

Η έκφραση: οὐ μή(για μαθητές Λυκείου)

Εκφέρονται με: 1. οριστική, όταν ο φόβος παρουσιάζεται από τον ομιλητή σαν μια χειροπιαστεί πραγματικότητα, π.χ. νῦν δέ φοβούμεθα, μή ἅμα ἀμφοτέρων ἡμαρτήκαμεν=τώρα φοβόμαστε μήπως έχουμε αποτύχει και στα δύο και 2. με υποτακτική(συνήθως, έγκλιση, που εκφράζει το προσδοκώμενο), επειδή το φοβερό πράγμα είναι κάτι που θα πραγματοποιηθεί στο μέλλον, π.χ. ὀκνῶ, μή μάταιος ἡ στρατεία γένηται=φοβάμαι, μήπως αποδειχτεί μάταιη η εκστρατεία

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: πολλές φορές, όταν η εξάρτηση γίνεται από ιστορικό χρόνο, αντί της υποτακτικής έχουμε ευκτική του πλαγίου λόγου, π.χ. ἐδεδοίκειν μή ἐν τῷ κρατῆρι φάρμακα μεμειγμένα εἴη=φοβόμουνα μήπως στο ποτήρι ήταν αναμεμειγμένα φάρμακα.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: Μπορεί να εκφέρονται και με δυνητική ευκτική, όταν ο φόβος παρουσιάζεται ως κάτι το ενδεχόμενο και πιθανό, π.χ. ἐφοβοῦντο, μή καταλυθείη ἄν ὁ δῆμος=φοβούνταν μήπως καταλυθεί η δημοκρατία.                                     Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να εκφέρονται και με  δυνητική οριστική, όταν ο φόβος ήταν δυνατόν να πραγματοποιηθεί στο παρελθόν, αλλά δεν πραγματοποιήθηκε.

Χρησιμεύουν ως υποκείμενο ή αντικείμενο ή επεξήγηση ρημάτων που δηλώνουν φόβο, δισταγμό κ.λ.