ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΓΡΑΦΙΑ
Αρχαϊκή Αγγειογραφία, Μελανόμορφος ρυθμός ώριμη περίοδος

Ζωγράφος της Μέγαιρας, Σάτυροι (Μέγαιρα ή Λάμια;)

δ δ δ


 

Λήκυθος μελανόμοφρη λευκού εδάφους, τύπου BEL ύψος 31 εκ., περ. 480 π.Χ., Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Α1129

 

Ο ώμος είναι διακοσμημένος με ρόπαλα και ανθέμια.

Στο σώμα του αγγείου εικονίζεται γυναίκα δεμένη σε φοίνικα. Τέσσερις Σάτυροι τη βασανίζουν: ο ένας είναι γονατιστός και κρατάει δάδα, ο δεύτερος κρατάει γουδοχέρι, ο τρίτος με μαστίγιο και σφενδόνα ή αρύβαλλο(;), και ο τέταρτος με λαβίδα. Το πρόσωπο της γυναίκας απεικονίζεται παραμορφωμένο και το σώμα δύσμορφο χωρίς αρμονικές αναλογίες. Βγάζει ίσως φωτιά από το στόμα της, ενώ με το βλέμμα της έχει κατατροπώσει έναν πέμπτο Σάτυρο που παραπαίει ζαλισμένος, σε στάση κατενώπιον, και προσπαθεί να στηριχθεί στη βακτηρία του.

Πάνω από την παράσταση ταινία με μαίανδρο.

Πρότυπο πιθανώς αποτέλεσαν πραγματικές ή μυθολογικές πρακτικές βασανισμού, ανάλογες εικονογραφικές αποδόσεις βασανιστηρίων στην τέχνη και συγγενείς απεικονίσεις τους στο θέατρο. Η Haspels ερμηνεύει τη σκηνή ως εξέγερση δούλων που βρίσκουν την ευκαιρία να τιμωρήσουν την αυστηρή αφέντρα τους, ένα θέμα που θα ταίριαζε σε σατυρικό δράμα. Η μορφή έχει χαρακτηριστεί επίσης ως Λάμια, γενικά ως τέρας, έχει συσχετιστεί με ένα χωρίο του Παυσανία (Ι.23.5-7) που αναφέρεται σε μια παρόμοια περιπέτεια μιας βάρβαρης γυναίκας στις Σατυρίδες νήσους, ενώ έχει συνδεθεί με τα δρώμενα των Καβειρίων μυστηρίων. Αναγνωρίστηκε επίσης ως Ανδρομέδα.

Ζωγράφος της Μέγαιρας

© Διεύθυνση Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων

 

Πηγές: Classical Art Research Centre and the Beazley Archive δεσμός, Διεύθυνση Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων δεσμός

Ο Ζωγράφος της Μέγαιρας, Παναγιώτα Παναρίτη, Διδακτορική διατριβή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα 2016