ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΓΡΑΦΙΑ
Αρχαϊκή Αγγειογραφία, Ερυθρόμορφη

Ευφρόνιος, Ο Ηρακλής και ο Γηρυόνης - Ιππέας

δ δ δ


 

Κύλικα, περ. 510-500 π.Χ., Munich Antikensammlungen, 2620

 

Στο εσωτερικό του αγγείου, που φέρει επικάλυψη χρώματος κοραλλί-κόκκινου εικονίζεται ιππέας. Κατευθύνεται προς τα δεξιά, φορώντας πέτασο, χιτώνα, δερμάτινες μπότες και βαριά χλαμύδα ή μανδύα, στις γωνίες του οποίου υπάρχουν μολύβδινα βαρίδια. Ο μανδύας κοσμείται με μαιάνδρους, τρίγωνα και άλλα υφαντά μοτίβα. Ο πέτασος και ο μανδύας αποτελούν τυπικά στοιχεία της ενδυμασίας των Θρακών ιππέων. Κρατά τα ηνία με το δεξί χέρι και ακουμπά το αριστερό στον λαιμό του αλόγου. Το άλογο ανασηκώνεται ελαφρώς στα πίσω πόδια, με τα μάτια ορθάνοιχτα και το στόμα ανοιχτό. Η χαίτη του αλόγου είναι κοντά κουρεμένη και το ζώο σηκώνει ελαφρώς το δεξί μπροστινό και το πίσω πόδι. Στον κενό χώρο αναγράφεται: ΛΕΑΓΡΟΣ ΚΑΛΟΣ («Ο Λέαγρος είναι ωραίος»).

Στο εξωτερικό του αγγείο εικονίζεται ο άθλος του Ηρακλή με τον τρισώματο γίγαντα Γηρυόνη.

Στην α' πλευρά, ο Ηρακλής ΗΕΡΑΚΛΕΣ και ο τρισώματος Γηρυόνης [ΓΗΡ]ΟΝΕΣ συμπλέκονται σε μάχη. Το ένα από τα σώματα του Γηρυόνη έχει φονευθεί από βέλος στο μάτι, ενώ τα άλλα συνεχίζουν να μάχονται. Είναι εξοπλισμένοι με πανοπλία οπλίτη, κράνη, ασπίδες (με εμβλήματα: έναν φτερωτό κάπρο και ένα χταπόδι), δόρατα και κνημίδες, ενώ φέρουν ξίφη κρεμασμένα στους ώμους τους. Ο Ηρακλής κρατά το τόξο και τα βέλη του και χειρίζεται το ρόπαλό του· φορά τη λεοντή πάνω από τον χιτώνα του. Στο έδαφος, ανάμεσα στον Ηρακλή και τον Γηρυόνη, κείτεται ο Όρθρος, ο δικέφαλος σκύλος του Γηρυόνη, χτυπημένος στο στήθος από βέλος και αιμορραγώντας. Πίσω από τον Ηρακλή στέκεται η Αθηνά ΑΘΗ[ΝΑΙΑ], η οποία κινείται προς τον ήρωα αλλά στρέφει το βλέμμα της πίσω, προς τον Ιόλαο. Είναι πλήρως εξοπλισμένη, με κράνος, δόρυ και ασπίδα (με έμβλημα: μια Γοργόνα). Ο Ιόλαος ΙΟΛΕΟΣ στέκεται δίπλα στη λαβή, κρατώντας δόρυ και ασπίδα, και παρακολουθεί τη μάχη. Πίσω από τον Γηρυόνη, στα δεξιά, στέκεται μια ανώνυμη γυναίκα (νύμφη; ή η μητέρα του Γηρυόνη, η Καλλιρρόη;), η οποία θρηνεί ήδη για τον γίγαντα. Κάτω από την αριστερή λαβή εικονίζεται ο Ευρυτίων ΕΥΡΥΤΙΟΝ, ο βοσκός του Γηρυόνη, θανάσιμα τραυματισμένος από ένα άλλο βέλος του Ηρακλή.

Στη β' πλευρά εικονίζεται το κοπάδι του Γηρυόνη. Έξι αγελάδες και ταύροι βόσκουν και κοιτάζουν γύρω τους κάτω από ένα δέντρο με πλούσιο φύλλωμα. Πίσω τους, στα δεξιά, τέσσερις ένοπλοι πολεμιστές: τρεις νέοι και ένας μεγαλύτερος σε ηλικία άνδρας. Οι μορφές αυτές δε φέρουν επιγραφές και η ταυτότητά τους είναι αβέβαιη. Διακρίνονται οι επιγραφές: Ο ΠΑΙΣ ΚΑΛΟΣ, ΛΕΑΓΡΟΣ.

Στο πόδι και η κάτω επιφάνεια του ποδιού είναι βαμμένα με κοραλλί κόκκινο χρώμα. Διακρίνονται οι επιγραφές ΕΥΦΡΟΝΙΟΣ ΕΓΡΑΦΣΕΝ «ο Ευφρόνιος το ζωγράφισε», ΧΑΡΧΥΛΙΟΝ ΕΠΟΙΕΣΕΝ «Ο Καχρυλίων το κατασκεύασε».

 

Πηγές:

Classical Art Research Centre and the Beazley Archive δεσμός Perseus δ

Βικιπαίδεια, χρήστης Burkhard Mücke δ, χρήστης ArchaiOptix δ, δ

Περισσότερες φωτογραφίες: δ