Η κληρουχία επινοήθηκε από τους Αθηναίους, τουλάχιστον από την τελευταία δεκαετία του 6ου αιώνα π.Χ. Ήταν μία ιδιόμορφη μορφή αποικίας. Ο Περικλής, όπως αναφέρει ο Θουκυδίδης (ΙΙ 37, 38), διακήρυξε τις ιδέες της Δημοκρατίας, εφάρμοσε συστηματικά τις κληρουχίες, μια αποικιακή πολιτική της αθηναϊκής δημοκρατίας, μιας αθηναϊκής στρατιωτικής παρέμβασης, με στόχο την ολική ή μερική απομάκρυνση των κατοίκων παράλιων ή νησιωτικών πόλεων από τα κτήματά τους και τη διανομή τους σε απόρους Αθηναίους.
Όπως αναφέρει ο Πλούταρχος, στο Περικλής ΧΧΧΙV 170, ο Περικλής στις αρχές του πελοποννησιακού πολέμου εξόρισε όλους τους Αιγινήτες και μοίρασε το νησί με κλήρο στους Αθηναίους. Ο κλήρος εκχωρούταν από το κράτος της Αθήνας στον Αθηναίο κατόπιν κλήρωσης, χαρακτηριστικό της ισότητας που αναδείκνυε το πολίτευμα. Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί πως τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα επί των κλήρων ανήκαν στο κράτος, που επέβαλε τους όρους εκμετάλλευσης. Ήταν, λοιπόν, αθηναϊκές κτήσεις υπό τον κρατικό έλεγχο. Οι κληρούχοι δεν έχαναν την ιδιότητα του πολίτη της Αθήνας, ήταν εγγεγραμμένοι στους αθηναϊκούς δήμους, αλλά πλήρωναν φόρο στη μητρόπολη Αθήνα και αναγκάζονταν να υπηρετήσουν στρατιωτικά την Αθήνα.
Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, στο Περικλής 19.1-2., ο Περικλής έστειλε 1.000 εποίκους Αθηναίους στη Χερσόνησο, δημιουργήθηκαν εκεί μεγάλα και ισχυρά οχυρά, με αποτέλεσμα να μην έχουν οι Θράκες τη δυνατότητα να τη λεηλατήσουν. Μέσω των κληρουχιών ο Περικλής κατάφερε, συνάμα, να απομακρύνει απόρους από την Αθήνα, δίνοντάς τους την ευκαιρία να ζήσουν ευνοϊκά, να δημιουργήσουν φρουρές επέμβασης σε περιπτώσεις συμμαχικών αποστασιών, όπως, για παράδειγμα, το ενδεχόμενο να συμμαχήσουν κάποιες πόλεις με την ολιγαρχική Σπάρτη.
1. Azoulay, Vincent, Περικλής. Η αθηναϊκή δημοκρατία υπό τη δοκιμασία του μεγάλου ανδρός, μτφρ: Δ. Δημακόπουλος, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2015.
2. Mossé, C., – A. Schnapp-Gourbeillon, Επίτομη ιστορία της αρχαίας Ελλάδας (2000-31 π.χ.), μτφρ. Λ. Στεφάνου, 14η έκδοση, Παπαδήμας, Αθήνα 2013.
3. Mήλιος, Α., «H έννοια του ελεύθερου πολίτη», στο Δημόσιος και ιδιωτικός βίος στην Eλλάδα I, τ. A΄: Δημόσιος και ιδιωτικός βίος στην αρχαία Eλλάδα, ΕΑΠ, Πάτρα 2000.
4. Σακελλαρίου, Μ. Β., Η αθηναϊκή δημοκρατία, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο, 1999.