Τίτλος Άσκησης: Εργαλεία Ηλεκτρολόγου Εγκαταστάτη Σχήμα 1 Τα εργαλεία του ηλεκτρολόγου εγκαταστάτη (Σχ.1) πρέπει να φέρουν μονωτικό περίβλημα (Κανονισμός εσωτερικών ηλεκτρικών εγκαταστάσεων ΚΕΗΕ, άρθρο 7) γιατί χρησιμοποιούνται σε κυκλώματα που μπορεί να βρίσκονται υπό τάση. Η αποθήκευσή τους θα πρέπει να γίνεται σε κατάλληλες εργαλειοθήκες (κασετίνες) που παρέχουν λογική στην τακτοποίηση των εργαλείων, ευκολία στην εύρεσή τους, άνεση και ασφάλεια στη μεταφορά (Σχ.2) Σχήμα 2. Κασετίνα για εύκολη και ασφαλή μεταφορά των εργαλείων του ηλεκτρολόγου εγκαταστάτη. Τα κυριότερα εργαλεία είναι: Το μυτοτσίμπιδο (Σχ.3), το πλατυτσίμπιδο (Σχ.4) και το κυρτό τσιμπίδι (Σχ.5), που χρησιμοποιού-νται για την πραγματοποίηση των ενώσεων αγωγών μέσα σε κουτιά ή διακόπτες ή για τη διαμόρφωση των άκρων των αγωγών. Έχουμε μυτοτσίμπιδα με κοντά, μακριά ή πολύ μακριά ράμφη. Τα ράμφη μπορεί να είναι στρογγυλά ή ημιστρόγγυλα. Το ράμφος μπορεί να είναι ευθύγραμμο ή λυγισμένο. Οι διαφορετικές διαστάσεις και σχήματα των ραμφών τους επιτρέπουν τη συμπληρωματική τους χρήση Ο εμπροσθοκόπτης (Σχ.6) και ο πλαγιοκόφτης (Σχ.7) που χρησιμοποιούνται για το κόψιμο συρμά-των ή αγωγών. Η επιλογή του κατάλληλου κόφτη εξαρτάται από το υλικό και τη διατομή του αγωγού Ο απογυμνωτής (Σχ.8) που είναι ειδική πένσα για την απογύμνωση, δηλαδή την αφαίρεση της μόνω-σης από τους αγωγούς και τα καλώδια Ο απογυμνωτής επιλέγεται με βάση τον τύπο του αγωγού και της μόνωσής του. Υπάρχουν απογυμνωτές πλευρικής ή εμπρόσθιας πρόσβασης του αγωγού με δυνα-τότητα ρύθμισης του μήκους απογύμνωσης, που κόβουν και αφαιρούν τη μόνωση με μία κίνηση. Η πένσα του ηλεκτρολόγου (Σχ.9) που είναι το πιο κοινό εργαλείο, χρησιμοποιείται για να σφίγγονται οι ενώσεις αγωγών ή άλλα εξαρτήματα, για τη συγκράτηση των σωλήνων ακόμα και για το κόψιμο η-λεκτρολογικών ή κοινών συρμάτων. Η πρέσα ακροδεκτών (Σχ.10), ειδική πένσα που χρησιμοποιείται για. την προσαρμογή κατάλληλων ακροδεκτών στα άκρα των αγωγών. Το κατσαβίδι (Σχ.11), που χρησιμοποιείται για το βίδωμα – ξεβίδωμα των βιδών που συνδέουν τους αγωγούς με διάφορα ηλεκτρικά εξαρτήματα. Και η λαβή και η λάμα του κατσαβιδιού του ηλεκτρολό-γου πρέπει να είναι μονωμένες. Ανάλογα με τη μορφή της άκρης της λάμας τους (μύτης) τα κατσαβίδια διακρίνονται σε κατσαβίδια για βίδες εγκοπής και κατσαβίδια για βίδες σταυρού. Ανάλογα με την ερ- γασία που εκτελείται επιλέγεται το κατάλληλο σε μέγεθος και τύπο κατσαβίδι. Το δοκιμαστικό κατσαβίδι (Σχ.12) είναι ένα κατσαβίδι το οποίο περιέχει στη λαβή του μία λυχνία. Η λυχνία είναι αγώγιμα συνδεδεμένη με την άκρη της λάμας του κατσαβιδιού και με το επάνω άκρο της λαβής του. Χρησιμοποιείται για τον έλεγχο ύπαρξης τάσης σε διάφορα ηλεκτρικά κυκλώματα. Η μύτη του κατσαβιδιού τοποθετείται στο σημείο όπου θέλουμε να ελέγξουμε την ύπαρξη τάσης και ο αντίχει-ράς μας τοποθετείται στο επάνω μέρος της λαβής του (έτσι κλείνει κύκλωμα μέσω του σώματός μας με τη γη). Αν η λυχνία ανάψει, τότε το συγκεκριμένο σημείο βρίσκεται υπό τάση. Το κολλητήρι (Σχ.13) που χρησιμοποιείται για την κασσιτεροσυγκόλληση αγωγών και εξαρτημάτων. Η ατσαλίνα (Σχ.14) είναι μία λεπτή χαλύβδινη ταινία που χρησιμοποιείται για το πέρασμα των αγωγών μέσα στους σωλήνες. Η ατσαλίνα έχει μήκος που φθάνει τα 15 m και πλάτος 15mm, στο ένα άκρο της έχει ένα σφαιρίδιο για να προχωρεί μέσα στις σωληνώσεις και στο άλλο άκρο φέρει μία θηλιά όπου δένονται οι αγωγοί. Το καλέμι, το κοπίδι, το βελόνι, η βαριοπούλα, (Σχ.15) και το μυστρί είναι εργαλεία που χρησιμο-ποιούνται για το άνοιγμα των αυλακιών, για την τοποθέτηση των σωλήνων και των υποδοχών των δια-φόρων κουτιών στις χωνευτές εγκαταστάσεις γραμμών. ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ 1. Πένσα Ηλεκτρολόγου 2. Μυτοτσίμπιδο 3. Πλατυτσίμπιδο 4. Κυρτό τσιμπίδι 5. Πλαγιοκόφτης 6. Εμπροσθοκόπτης 7. Απογυμνωτής 8. Πρέσα ακροδεκτών 9. Κατσαβίδι 10. Δοκιμαστικό κατσαβίδι. ΠΟΡΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Παραλαβή των εργαλείων του ηλεκτρολόγου. Αναγνωρίστε και ελέγξτε τα εργαλεία του ηλεκτρολόγου. Δείξτε τον τρόπο χρήσης του κάθε εργαλείου. Δραστηριότητα: Βιδώστε ένα κουτί διακλάδωσης και ένα κουτί διακόπτη στην πινακίδα σας και συν-δέστε τα με έναν σωλήνα. Ποια εργαλεία χρησιμοποιήσατε για αυτή τη δουλειά; Δραστηριότητα: Κάντε μια διακλάδωση τριών αγωγών μέσα στο κουτί διακλάδωσης που έχετε τοποθετήσει. Ποια εργαλεία χρησιμοποιήσατε για αυτή τη δουλειά; ……………………………………………….……………………………………………….……………………………………………….………………………………………………………………… ……………………………………………….……………………………………………….……………………………………………….………………………………………………………………… ……………………………………………….……………………………………………….……………………………………………….………………………………………………………………… ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ : «ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΟΥ» «Είστε τεχνικοί σε εργοτάξιο. Πριν δοθεί πιστοποίηση, πρέπει να περάσετε 4 ελέγχους. Αν αποτύχετε, το έργο σταματά.» Ο μαθητής είναι τεχνικός σε εργοτάξιο. Ο επιθεωρητής φεύγει και αφήνει 4 σταθμούς ελέγχου. Αν δεν ολοκληρωθούν σωστά, το έργο “δεν παίρνει πιστοποίηση”. ΣΤΑΘΜΟΣ 1: ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ (TOOL LOCK) - ΒΡΕΣ ΤΟΝ ΕΙΣΒΟΛΕΑ Σενάριο: «Η εργαλειοθήκη είναι ανακατεμένη. Πρέπει να ξεχωρίσεις τα εργαλεία που επιτρέπονται για ηλεκτρολογική εργασία.» Καθήκοντα: επιλογή εργαλείων: • κατσαβίδι μονωμένο  /  • Μετρητής αντίστασης μόνωσης (Megger)  /  • πένσα  /  • Μυτοτσίμπιδο  /  • Απογυμνωτής καλωδίων  /  • κοινό μεταλλικό εργαλείο χωρίς μόνωση  /  • δοκιμαστικό κατσαβίδι  /  • κοινό κατσαβίδι  /  • πένσα  /  • Πρεσα ακροδεκτών  /  • Γαλλικό κλειδί  /  • κόφτης  /  • πριόνι  /  • Καλέμι  /  • Αμπεροτσιμπίδα  /  • πολύμετρο  /  Αντιστοίχιση εργαλείο --> χρήση: • βίδωμα και ξεβίδωμα βιδών σε ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις …………………………..………………………….. • έλεγχο της κατάστασης της μόνωσης αγωγών …………………………..………………………….. • συγκράτηση, λύγισμα και κοπή μικρών αγωγών …………………………..………………………….. • συγκράτηση και χειρισμός μικρών εξαρτημάτων ή αγωγών σε δυσπρόσιτα σημεία, καθώς και σχηματισμός άκρων αγωγών πριν από τη σύνδεση …………………………..………………………….. • πρώτη ένδειξη παρουσίας φάσης σε έναν αγωγό ή σε μία πρίζα …………………………..………………………….. • συγκράτηση, κάμψη και κοπή αγωγών κατά την εκτέλεση ηλεκτρολογικών εργασιών • πρεσάρισμα (σύσφιξη) ακροδεκτών επάνω σε πολύκλωνους αγωγούς, ώστε να εξασφαλίζεται ασφαλής και αξιόπιστη ηλεκτρική σύνδεση …………………………..………………………….. • κοπή χάλκινων ή αλουμινένιων αγωγών και αφαίρεση περιττών τμημάτων καλωδίων …………………………..………………………….. • μέτρηση της έντασης του ηλεκτρικού ρεύματος χωρίς να απαιτείται αποσύνδεση του αγωγού από το κύκλωμα …………………………..…… • απογύμνωση καλωδίου …………………………..………………………….. • μέτρηση ηλεκτρικών μεγεθών …………………………..………………………….. • σύσφιξη ακροδεκτών …………………………..………………………….. ΣΤΑΘΜΟΣ 2: ΟΡΓΑΝΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ (MULTIMETER CHALLENGE) Σενάριο: «Έχεις πολύμετρο αλλά δεν ξέρεις τι μετράς.» Δοκιμασίες: επιλογή σωστής λειτουργίας: • AC τάση • DC τάση • αντίσταση ερμηνεία ενδείξεων: • 0V --> διακοπή κυκλώματος • 230 / 400 V --> σωστή παροχή • ∞ Ω --> κομμένο καλώδιο Περίπτωση 1: Δεν υπάρχει τάση στην έξοδο Αναμενόμενη απάντηση: Mode: AC Voltage Ένδειξη: 0V Ερμηνεία: Διακοπή παροχής ή καμένη ασφάλεια Περίπτωση 2: Υπάρχει τάση αλλά δεν υπάρχει συνέχεια Αναμενόμενη απάντηση: Mode: Continuity / Ω Ένδειξη: ∞ Ω Ερμηνεία: Κομμένο καλώδιο ή χαλαρή σύνδεση (ο κύκλωμα λειτουργεί μόνο όταν κουνιέται) Περίπτωση 3: Ασταθής μέτρηση Αναμενόμενη απάντηση: Χαλαρή επαφή κάποιου αγωγού Έλεγχος συνδέσεων πριν την νέα μέτρηση Ερμηνεία: Κακή επαφή ακροδεκτών ΣΤΑΘΜΟΣ 3: ΛΑΘΟΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ = ΒΛΑΒΗ (FAULT SCENARIO) Σενάριο: «Ο τεχνικός χρησιμοποίησε λάθος εργαλείο και προκάλεσε πρόβλημα.» Καθήκοντα: εντοπισμός λάθους: • χρήση μη μονωμένου κατσαβιδιού σε πίνακα ? • λάθος επιλογή κλίμακας στο πολύμετρο ? • χρήση εργαλείου σε λάθος υλικό (π.χ. απογύμνωση καλωδίου με κοινό κοπίδι αντί για απογυμνωτή καλωδίων) ? πρόβλεψη συνέπειας: • βραχυκύκλωμα • καμένη ασφάλεια οργάνου / ψευδής μέτρηση • καταστροφή εργαλείου ΣΤΑΘΜΟΣ 4: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΜΕ ΕΡΓΑΛΕΙΑ (TECHNICIAN MODE) Σενάριο: «Ένα κύκλωμα δεν λειτουργεί. Διαλέγεις ποιο εργαλείο χρησιμοποιείς και τι δείχνει.» Καθήκοντα: επιλογή εργαλείου: • δοκιμαστικό κατσαβίδι • πολύμετρο • ανιχνευτής συνέχειας αγωγών αντιστοίχιση εργαλείο --> διάγνωση: • δεν υπάρχει τάση • υπάρχει τάση αλλά όχι συνέχεια • κακή γείωση Περίπτωση 1: “Κομένο καλώδιο” Εργαλείο: πολύμετρο (continuity / Ω) Ένδειξη: ∞ Ω Διάγνωση: διακοπή αγωγού Περίπτωση 2: “Χαλαρή σύνδεση” Εργαλείο: δοκιμαστικό ή πολύμετρο Ένδειξη: διακοπτόμενη τάση Περίπτωση 3: “Κακή γείωση” Εργαλείο: όργνανο ελέγχου συνέχειας αγωγών Ένδειξη: υψηλή αντίσταση / αστάθεια Περίπτωση 4: “Κανονική τάση αλλά μη λειτουργία φορτίου” Πιθανή αιτία: φορτίο καμένο ή διακοπή μετά το σημείο μέτρησης ΤΕΛΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ Σενάριο: «Ο επιθεωρητής επιστρέφει. Πρέπει να αποδείξεις ότι ξέρεις να δουλεύεις σωστά και με ασφάλεια.» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ 1: Πρέπει να αφαιρέσεις τη μόνωση από ένα καλώδιο ΝΥΑ 1,5 mm² χωρίς να τραυματίσεις τον αγωγό. Η αποστολή σας: • Ποιο εργαλείο θα χρησιμοποιήσετε; • Γιατί είναι το καταλληλότερο; ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ 2: Πρέπει να κόψεις καθαρά έναν χάλκινο αγωγό 2,5 mm². Η αποστολή σας: • Ποιο εργαλείο επιλέγετε; • Ποιο εργαλείο δεν θα χρησιμοποιούσατε; ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ 3: Θέλεις να ελέγξεις αν υπάρχει τάση σε μία πρίζα πριν ξεκινήσεις εργασία. Η αποστολή σας: • Ποιο όργανο χρησιμοποιείς; • Τι πληροφορία σου δίνει; ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ: 4 Πρέπει να σφίξεις τις βίδες ενός αυτόματου διακόπτη στον ηλεκτρικό πίνακα. Η αποστολή σας: • Ποιο εργαλείο επιλέγεις; • Γιατί πρέπει να είναι μονωμένο; ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ 5: Πρέπει να ελέγξεις αν ένας αγωγός έχει συνέχεια. Η αποστολή σας • Ποιο όργανο θα χρησιμοποιήσεις; • Σε ποια λειτουργία θα το ρυθμίσεις; ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ 6: Πρέπει να συγκρατήσεις ένα μικρό μεταλλικό εξάρτημα μέσα σε ηλεκτρικό πίνακα. Η αποστολή σας: • Ποιο εργαλείο είναι καταλληλότερο; • Γιατί όχι με τα δάχτυλα; ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ 7: Θέλεις να μετρήσεις την τάση μιας παροχής 230 V. Η αποστολή σας • Ποιο όργανο χρησιμοποιείς; • Σε ποια κλίμακα; ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ: 8 Πρέπει να αφαιρέσεις ένα καρφί που εμποδίζει την όδευση ενός καλωδίου. Η αποστολή σας • Ποιο εργαλείο χρησιμοποιείς; • Υπάρχει ασφαλέστερη εναλλακτική; ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ 9: Θέλεις να λυγίσεις έναν λεπτό χάλκινο αγωγό ώστε να συνδεθεί σε κλέμμα. Η αποστολή σας • Ποιο εργαλείο επιλέγεις; • Γιατί; ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ 10: Ένα πολύμετρο δείχνει τάση, αλλά το φορτίο δεν λειτουργεί. Η αποστολή σας: Ποια θα είναι η επόμενη ενέργειά σας; Ποιο εργαλείο θα χρησιμοποιήσετε; ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ: 11 Πριν από οποιαδήποτε εργασία πρέπει να ελέγξεις ότι το κύκλωμα είναι εκτός τάσης. Η αποστολή σας: • Ποιο όργανο χρησιμοποιείς; • Γιατί ο έλεγχος είναι απαραίτητος; ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ 12: Στον πάγκο υπάρχουν: • πένσα • κόφτης • απογυμνωτής • πολύμετρο • δοκιμαστικό κατσαβίδι • κοινό κατσαβίδι Η αποστολή σας: Επιλέξτε μόνο τα εργαλεία που θα πάρετε μαζί σας για: «Αντικατάσταση μιας πρίζας σε κατοικία.» Να αιτιολογήσετε κάθε επιλογή. ΣΥΝΟΨΗ 1. Περίπτωση Δεν υπάρχει τάση στην πρίζα. Διερευνητική ερώτηση: Ποιο όργανο θα χρησιμοποιούσατε πρώτο για να διαπιστώσετε αν η πρίζα τροφοδοτείται και γιατί; 2. Περίπτωση Ένα φωτιστικό δεν λειτουργεί και υπάρχει υποψία ότι ο αγωγός έχει διακοπή. Διερευνητική ερώτηση: Ποιο εργαλείο θα επιλέγατε για να ελέγξετε την κατάσταση του αγωγού και γιατί; 3. Περίπτωση Κατά τον έλεγχο ενός καλωδίου δεν υπάρχει ηλεκτρική συνέχεια. Διερευνητική ερώτηση: Ποια μέτρηση θα πραγματοποιούσατε και ποια ένδειξη θα περιμένατε να δείτε; 4. Περίπτωση Η ένδειξη του πολυμέτρου μεταβάλλεται συνεχώς κατά τη διάρκεια της μέτρησης. Διερευνητική ερώτηση: Ποιες πιθανές αιτίες θα εξετάζατε πριν αποφασίσετε ότι υπάρχει βλάβη στην εγκατάσταση; 5. Περίπτωση Η εγκατάσταση παρουσιάζει ενδείξεις κακής γείωσης. Διερευνητική ερώτηση: Ποια σημεία της εγκατάστασης θα ελέγχατε πρώτα και με ποιο εργαλείο; 6. Περίπτωση Το κύκλωμα λειτουργεί μόνο όταν μετακινείται ένας αγωγός. Διερευνητική ερώτηση: Ποια πιθανή αιτία υποψιάζεστε και πώς θα την επιβεβαιώνατε; 7. Περίπτωση Δεν υπάρχει τάση μετά από μία ασφάλεια του πίνακα. Διερευνητική ερώτηση: Ποιους ελέγχους θα πραγματοποιούσατε πριν αποφασίσετε ότι πρέπει να αντικατασταθεί η ασφάλεια; 8. Περίπτωση Ένας τεχνικός χρησιμοποιεί μη μονωμένο κατσαβίδι σε ηλεκτρολογικό πίνακα. Διερευνητική ερώτηση: Ποιους κινδύνους εντοπίζετε και ποιο εργαλείο θα προτείνατε στη θέση του; 9. Περίπτωση Το πολύμετρο έχει ρυθμιστεί σε λάθος λειτουργία πριν από τη μέτρηση. Διερευνητική ερώτηση: Πώς αποφασίζετε ποια λειτουργία πρέπει να επιλεγεί πριν ξεκινήσει μια μέτρηση; 10. Περίπτωση Κατά τη μέτρηση το πολύμετρο δεν δίνει αξιόπιστες ενδείξεις. Διερευνητική ερώτηση: Ποια βήματα θα ακολουθούσατε για να διαπιστώσετε αν το πρόβλημα οφείλεται στο όργανο ή στην εγκατάσταση; 11. Περίπτωση Κατά τη χρήση του πολυμέτρου προκλήθηκε υπερφόρτωση του οργάνου. Διερευνητική ερώτηση: Ποιες ενέργειες θα μπορούσαν να είχαν αποτρέψει αυτό το συμβάν; 12. Περίπτωση Ο ουδέτερος αγωγός έχει αναγνωριστεί λανθασμένα ως φάση. Διερευνητική ερώτηση: Με ποια διαδικασία και με ποιο όργανο θα αναγνωρίζατε με ασφάλεια τους αγωγούς; 13. Περίπτωση Υπάρχει τάση στην παροχή, αλλά η ηλεκτρική συσκευή δεν λειτουργεί. Διερευνητική ερώτηση: Ποιους διαδοχικούς ελέγχους θα πραγματοποιούσατε πριν καταλήξετε ότι η συσκευή είναι ελαττωματική; 14. Περίπτωση Το δοκιμαστικό κατσαβίδι δεν δείχνει παρουσία τάσης, αλλά υπάρχει αμφιβολία για την κατάσταση του κυκλώματος. Διερευνητική ερώτηση: Θα βασιζόσασταν μόνο στο δοκιμαστικό κατσαβίδι; Ποιον επιπλέον έλεγχο θα πραγματοποιούσατε; 15. Περίπτωση Ένας μαθητής επιλέγει λάθος εργαλείο για μια συγκεκριμένη εργασία. Διερευνητική ερώτηση: Ποια κριτήρια πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για την επιλογή του κατάλληλου εργαλείου; 16. Περίπτωση Η απογύμνωση ενός καλωδίου γίνεται με κοινό κοπίδι. Διερευνητική ερώτηση: Ποια προβλήματα μπορεί να δημιουργηθούν στον αγωγό και ποιο εργαλείο θα ήταν καταλληλότερο; 17. Περίπτωση Χρησιμοποιείται κόφτης ηλεκτρολόγου για την κοπή χαλύβδινου σύρματος. Διερευνητική ερώτηση: Πώς μπορεί αυτή η επιλογή να επηρεάσει το εργαλείο και την ποιότητα της εργασίας; 18. Περίπτωση Ένα κατσαβίδι χρησιμοποιείται ως μοχλός για την αφαίρεση ενός μεταλλικού καλύμματος. Διερευνητική ερώτηση: Γιατί είναι σημαντικό κάθε εργαλείο να χρησιμοποιείται μόνο για τον σκοπό για τον οποίο έχει σχεδιαστεί; 19. Περίπτωση Χρησιμοποιείται πένσα αντί για κατάλληλο κλειδί για τη σύσφιξη παξιμαδιού. Διερευνητική ερώτηση: Ποιες συνέπειες μπορεί να έχει αυτή η επιλογή τόσο στο εξάρτημα όσο και στο εργαλείο; 20. Περίπτωση Πριν από μια εργασία δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι το κύκλωμα είναι εκτός τάσης. Διερευνητική ερώτηση: Ποια διαδικασία ασφαλείας θα ακολουθούσατε πριν ξεκινήσετε οποιαδήποτε επέμβαση; 21. Περίπτωση Η μόνωση ενός εργαλείου είναι φθαρμένη. Διερευνητική ερώτηση: Ποια κριτήρια θα χρησιμοποιούσατε για να αποφασίσετε αν το εργαλείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ή πρέπει να αποσυρθεί; 22. Περίπτωση Οι κόψεις μιας πένσας ή ενός κόφτη είναι φθαρμένες. Διερευνητική ερώτηση: Πώς μπορεί η κατάσταση του εργαλείου να επηρεάσει την ασφάλεια και την ποιότητα της εργασίας; 23. Περίπτωση Δύο διαφορετικά εργαλεία φαίνεται ότι μπορούν να εκτελέσουν την ίδια εργασία. Διερευνητική ερώτηση: Με ποια κριτήρια θα επιλέγατε το καταλληλότερο εργαλείο και πώς θα τεκμηριώνατε την επιλογή σας;

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

Σκοπός Ο μαθητής να αποδείξει ότι: επιλέγει σωστά εργαλεία τα χρησιμοποιεί με ασφάλεια επιλέγει σωστό εργαλείο για κάθε εργασία χρησιμοποιεί σωστά όργανα μέτρησης διαγιγνώσκει βλάβες με βάση ενδείξεις εργαλείων αποφεύγει επικίνδυνες επιλογές εργαλείων λειτουργεί σαν “τεχνικός σε έλεγχο εργοταξίου”

Ενδεικτική αιτιολόγηση: “Μονωμένα εργαλεία χρησιμοποιούνται για προστασία από ηλεκτροπληξία σε ενεργά κυκλώματα.” “Μη μονωμένα εργαλεία αυξάνουν τον κίνδυνο επαφής με φάση.”

Ερωτήσεις διερεύνησης: Γιατί η μόνωση είναι κρίσιμη στα εργαλεία του ηλεκτρολόγου; Τι μπορεί να συμβεί με λάθος εργαλείο;

Ερωτήσεις διερεύνησης: Πότε χρησιμοποιούμε AC και πότε DC; Τι σημαίνει ένδειξη “∞ Ω”;

Ερώτηση διερεύνησης: Ποιο λάθος θεωρείτε πιο επικίνδυνο και γιατί;

Ενδεικτικές Απαντήσεις 1. Περίπτωση Επιλογή κατάλληλου οργάνου (π.χ. πολύμετρο ή διπολικός ελεγκτής τάσης). Έλεγχος παρουσίας τάσης. Αν δεν υπάρχει τάση, συνεχίζεται ο έλεγχος προς τον πίνακα (ασφάλεια, σύνδεση, διακόπτης). 2. Περίπτωση Απομόνωση του κυκλώματος. Έλεγχος συνέχειας με πολύμετρο στη λειτουργία Ω ή continuity. Επιβεβαίωση αν υπάρχει διακοπή του αγωγού. 3. Περίπτωση Επιλογή λειτουργίας συνέχειας ή μέτρησης αντίστασης. Αναμενόμενη ένδειξη πολύ μεγάλης αντίστασης ή απουσίας ηχητικής ένδειξης. Συμπέρασμα ότι υπάρχει διακοπή του κυκλώματος. 4. Περίπτωση Έλεγχος των ακροδεκτών του οργάνου. Έλεγχος των επαφών του κυκλώματος. Επιβεβαίωση σωστής ρύθμισης του πολυμέτρου. Εξέταση πιθανής χαλαρής σύνδεσης. 5. Περίπτωση Έλεγχος του αγωγού προστασίας. Έλεγχος συνδέσεων γείωσης. Χρήση κατάλληλου οργάνου ελέγχου γείωσης ή συνέχεια του αγωγού προστασίας (ανάλογα με τον εξοπλισμό του εργαστηρίου). 6. Περίπτωση Υποψία χαλαρής σύνδεσης ή σπασμένου αγωγού. Οπτικός έλεγχος. Έλεγχος συνέχειας. Σύσφιξη ή αντικατάσταση της σύνδεσης. 7. Περίπτωση Έλεγχος τάσης πριν και μετά την ασφάλεια. Έλεγχος αν η ασφάλεια έχει ενεργοποιηθεί ή έχει καεί. Αναζήτηση της αιτίας πριν από πιθανή αντικατάσταση. 8. Περίπτωση Υπάρχει κίνδυνος ηλεκτροπληξίας και βραχυκυκλώματος. Επιλέγεται μονωμένο κατσαβίδι κατάλληλο για ηλεκτρολογικές εργασίες. 9. Περίπτωση Πρώτα προσδιορίζεται τι θέλουμε να μετρήσουμε (τάση, αντίσταση ή συνέχεια). Στη συνέχεια επιλέγεται η σωστή λειτουργία και η κατάλληλη κλίμακα. 10. Περίπτωση Έλεγχος καλωδίων μέτρησης. Έλεγχος μπαταρίας. Έλεγχος σωστής λειτουργίας σε γνωστή πηγή τάσης. Έλεγχος σωστής ρύθμισης. 11. Περίπτωση Επιλογή της μεγαλύτερης κλίμακας όταν η τάση είναι άγνωστη. Έλεγχος σωστής σύνδεσης των ακροδεκτών. Προσεκτική επιλογή λειτουργίας πριν από τη μέτρηση. 12. Περίπτωση Έλεγχος με κατάλληλο όργανο μέτρησης. Επιβεβαίωση πριν από οποιαδήποτε εργασία. Δεν βασιζόμαστε μόνο στα χρώματα των αγωγών. 13. Περίπτωση Έλεγχος της συνέχειας. Έλεγχος συνδέσεων. Έλεγχος του ίδιου του φορτίου. Δεν συμπεραίνουμε αμέσως ότι η συσκευή είναι χαλασμένη. 14. Περίπτωση Δεν αρκεί μόνο το δοκιμαστικό. Επιβεβαίωση με πολύμετρο ή διπολικό ελεγκτή τάσης. Έλεγχος σύμφωνα με τις διαδικασίες ασφαλούς εργασίας. 15. Περίπτωση Επιλέγουμε εργαλείο ανάλογα με: την εργασία, το υλικό, την ασφάλεια, τις οδηγίες του κατασκευαστή. 16. Περίπτωση Υπάρχει κίνδυνος να τραυματιστεί ο αγωγός. Προτιμάται απογυμνωτής καλωδίων. 17. Περίπτωση Οι κόψεις μπορεί να καταστραφούν. Επιλέγεται εργαλείο κατάλληλο για σκληρά υλικά. 18. Περίπτωση Μπορεί να λυγίσει ή να σπάσει. Αυξάνεται ο κίνδυνος τραυματισμού. Κάθε εργαλείο χρησιμοποιείται μόνο για τον σκοπό που έχει σχεδιαστεί. 19. Περίπτωση Φθείρεται το παξιμάδι. Υπάρχει κίνδυνος ολίσθησης. Επιλέγεται κατάλληλο κλειδί. 20. Περίπτωση Διακοπή της τροφοδοσίας. Επιβεβαίωση απουσίας τάσης με κατάλληλο όργανο. Έναρξη εργασίας μόνο μετά τον έλεγχο. 21. Περίπτωση Το εργαλείο δεν χρησιμοποιείται. Αποσύρεται ή αντικαθίσταται. Αναφέρεται στον υπεύθυνο του εργαστηρίου. 22. Περίπτωση Η κοπή γίνεται δυσκολότερη και λιγότερο ασφαλής. Αυξάνεται ο κίνδυνος ολίσθησης. Το εργαλείο πρέπει να αντικατασταθεί ή να συντηρηθεί. 23. Περίπτωση Η επιλογή γίνεται με βάση: την ασφάλεια, την ακρίβεια, την ευκολία χρήσης, την κατάσταση του εργαλείου, τις οδηγίες του κατασκευαστή.

Ερωτήσεις διερεύνησης: Πότε το δοκιμαστικό κατσαβιδι δεν αρκεί; Το δοκιμαστικό κατσαβίδι χρησιμοποιείται μόνο για μια πρώτη ένδειξη ότι πιθανόν υπάρχει δυναμικό σε έναν αγωγό. Δεν μπορεί να αντικαταστήσει το πολύμετρο ή έναν κατάλληλο διπολικό ελεγκτή τάσης. Δεν αρκεί όταν χρειάζεται να: μετρήσουμε την πραγματική τιμή της τάσης (π.χ. αν είναι 230 V), ελέγξουμε τη συνέχεια ενός αγωγού, μετρήσουμε αντίσταση, ελέγξουμε την πολικότητα ή να συγκρίνουμε δύο αγωγούς, διαπιστώσουμε με ασφάλεια ότι ένα κύκλωμα είναι εκτός τάσης πριν από εργασία. Παράδειγμα Ένας ηλεκτρολόγος θέλει να αντικαταστήσει μία πρίζα. Το δοκιμαστικό κατσαβίδι δεν αρκεί για να βεβαιωθεί ότι η πρίζα είναι ασφαλής για εργασία. Πρέπει να χρησιμοποιήσει κατάλληλο όργανο ελέγχου τάσης, όπως διπολικό ελεγκτή τάσης ή πολύμετρο, σύμφωνα με τις διαδικασίες ασφαλούς εργασίας. Διδακτική σημείωση : Αξίζει να τονιστεί ότι το κλασικό δοκιμαστικό κατσαβίδι χρησιμοποιείται πλέον περιορισμένα από επαγγελματίες. Για τον έλεγχο απουσίας τάσης πριν από εργασία προτιμάται ένας διπολικός ελεγκτής τάσης, καθώς παρέχει πιο αξιόπιστο και ασφαλή έλεγχο.