Κριτική για το "ΗΠΕΙΡΩΤΩΝ ΛΟΓΟΣ - ΑΠΟΧΡΩΣΕΙΣ"   Από τον Γιάννη Καραμπούλα, δάσκαλο, (29-4-2026)   Δημοσιεύτηκε: Σελίδα του Πολιτιστικού Συλλόγου Κυψελιωτών Άρτας "Ο Πατροκοσμάς" στο fb, 29-4-2026.       Η ηπειρώτικη ντοπιολαλιά μοιάζει με βαθύ ρυάκι που κυλά μέσα από πέτρες παλιές και βουνίσια σιωπή. Κουβαλά και τη βραχνάδα του χειμώνα και τη γλύκα του καλοκαιρινού μεσημεριού κάτω από τα πλατάνια και κρύβει μέσα της τη στιβαρότητα του τόπου και τη λιτότητα του λόγου, σαν να μην περισσεύει καμιά λέξη που να μην έχει ζυμωθεί με τον άνεμο της Πίνδου. Είναι λόγος τραχύς κι όμως τρυφερός, όπου η κάθε συλλαβή θυμίζει ανθρώπους που έμαθαν να μιλούν λίγο, ν’ ακούνε περισσότερο και να νιώθουν πιο πολύ. Μοιάζει με παλιό τραγούδι που δεν γράφτηκε ποτέ, μα επιβιώνει από στόμα σε στόμα, κρατώντας ζωντανή τη μνήμη της Ηπείρου…      Η πολυγραφότατη συμπατριώτισσά μας (έχει εκδώσει 17 βιβλία) Παναγιώτα Π. Λάμπρη, που γεννήθηκε στη Ροδαυγή Άρτας, μας παρέδωσε πριν λίγο καιρό, μετά από εργώδη προσπάθεια χρόνων, το εξαιρετικό λεξικό της ηπειρώτικης λαλιάς με τίτλο: "ΗΠΕΙΡΩΤΩΝ ΛΟΓΟΣ – ΑΠΟΧΡΩΣΕΙΣ". Πρόκειται για ένα μνημειώδες έργο, το οποίο αποτελεί γέφυρα που ενώνει το παρελθόν με το παρόν και δίνει φωνή και φτερά στη λαλιά του τόπου μας με τρόπο μοναδικό. Στις 1.000 σελίδες του απλώνεται ένας κόσμος από 4.177 λήμματα, λέξεις που δεν στέκουν μόνες, μα συνοδεύονται από τα παράγωγα και τα αντίθετά τους, από συγγενείς και συντρόφους νοήματος. Ξεδιπλώνονται σε φράσεις και παροιμίες, παιχνιδίζουν σε λογοπαίγνια και αντηχούν σε στίχους δημοτικών τραγουδιών, κουβαλώντας καθεμιά μία ή και περισσότερες όψεις της σημασίας τους.     Ο "Ηπειρωτών Λόγος" δεν είναι απλώς ένα βιβλίο για τη γλώσσα, αλλά ένα πολύτιμο πολιτιστικό τεκμήριο. Απευθύνεται τόσο σε μελετητές όσο και σε κάθε αναγνώστη που ενδιαφέρεται για την ελληνική παράδοση, προσφέροντας μια βαθιά και ουσιαστική εμπειρία γνωριμίας με τη ντοπιολαλιά της Ηπείρου.      Και το σημαντικότερο όλων είναι ότι δεν περιορίζεται στις σελίδες του χαρτιού, μιας και εκτός από την έντυπη μορφή κυκλοφορεί ΔΩΡΕΑΝ και σε ηλεκτρονική μορφή και ταξιδεύει, απλώνοντας τα φτερά του, στο άυλο φως της οθόνης, έτσι που να μπορεί να γίνει κτήμα καθενός στις ακόλουθες αλληλένδετες διευθύνσεις: https://free-ebooks.gr/storage/file/b9a50707-354b-45e0-bb7c-c8ef4de1b308.pdf https://free-ebooks.gr/storage/file/3b19dbf4-3e59-45a0-a3c5-894b851400b7.pdf     Παναγιώτα, το πόνημά σου φανερώνει μακρόχρονη και κοπιαστική δουλειά, ενδελεχή μελέτη, εμπεριστατωμένη έρευνα και κυρίως βαθιά και ανιδιοτελή αγάπη για τον τόπο μας! Είμαι σίγουρος ότι θα αποτελέσει σημείο αναφοράς και θα κατακτήσει τις καρδιές όλων των Ηπειρωτών! Σε ευγνωμονούμε όλοι μας για τα πολύτιμα δώρα σου, τόσο εμείς όσο και τα 4.177 λήμματα που από τώρα και στο εξής θα ταξιδεύουν σε σκέψεις και νόες Ηπειρωτών -και όχι μόνο- και δεν θα τα σκεπάσει η σκόνη της λήθης ποτέ! Να είσαι πάντα υγιής, γιατί είμαι σίγουρος ότι έχεις πολλά ακόμη να προσφέρεις!      Εύπλοος και γοργόπλοος να είναι ο Ηπειρωτών Λόγος, με ευνοϊκούς ανέμους και πολλούς συνταξιδιώτες!      Επιπλέον, είναι απαραίτητο να αναφέρουμε εδώ ότι στο ψηφιακό της καταφύγιο: https://users.sch.gr/panlampri/  μπορεί κάποιος να ανακαλύψει ελεύθερα κι άλλα βιβλία, γραφές και στοχασμούς της συγγραφέως. Η Παναγιώτα υπήρξε πάντοτε απλόχερη και τα δώρα της ξεχειλίζουν γενναιοδωρία!      Στη συνέχεια παραθέτουμε τα λόγια της συγγραφέως για το βιβλίο της:      ΦΙΛΕΣ και ΦΙΛΟΙ, κυκλοφόρησε, μετά από εργώδη προσπάθεια χρόνων, το νέο μου βιβλίο με τον τίτλο «ΗΠΕΙΡΩΤΩΝ ΛΟΓΟΣ - ΑΠΟΧΡΩΣΕΙΣ» (αυτοέκδοση, Πάτρα 2026, σ. 1012). Πρόκειται για λεξικό της Ηπειρωτικής λαλιάς, το οποίο συνιστά «Σπονδή στην Ήπειρο, την Άπειρο χώρα της καρδιάς μου, και στους αείμνηστους γονείς μου, Αναστασία και Παναγιώτη, που μου την όρισαν για μικρή πατρίδα».      Το λεξικό περιλαμβάνει 4.177 λήμματα, τα οποία, εκτός από τη σημασία, περιέχουν λέξεις παράγωγες, συνώνυμες, αντώνυμες, σύνθετες, καθώς και φράσεις, παροιμίες, λογοπαίγνια, στίχους δημοτικών τραγουδιών, κ.λπ., όπου αποτυπώνονται μία ή περισσότερες σημασίες τους.      Ακόμα, γίνεται προσπάθεια ν’ αποδοθεί γραπτώς η προφορά του Ηπειρωτικού ιδιώματος, δύσκολο στ’ αλήθεια εγχείρημα, με την παράθεση λέξεων και ολόκληρων προτάσεων, ώστε ο αναγνώστης, χρησιμοποιώντας την εμπειρία ή τη φαντασία του, να την κατανοήσει ως έναν βαθμό, αφού αυτή διαφοροποιείται όχι μόνο από περιοχή σε περιοχή αλλά και από το ηχόχρωμα του κάθε ομιλητή. Επίσης, στο τέλος κάθε λήμματος παρατίθεται η ετυμολογία του με τη χρήση παραδειγμάτων και παραπομπών σε σχετικά κάθε φορά κείμενα.      Το λεξικό κυκλοφορεί σε έντυπη και σε ηλεκτρονική μορφή. Η έντυπη περιλαμβάνει περιορισμένο αριθμό αντιτύπων για συγκεκριμένους σκοπούς. Όσο για την ηλεκτρονική, κάνοντας γι’ άλλη μια φορά πράξη την πεποίθησή μου πως το μοίρασμα συνιστά ξεχωριστό πλούτο, τη διαθέτω, για κάθε ενδιαφερόμενο, ΔΩΡΕΑΝ στο διαδίκτυο, όντας το δέκατο τρίτο από τα δεκαεπτά βιβλία μου που το μοιράζω με τον ίδιο τρόπο, από τις ακόλουθες αλληλένδετες διευθύνσεις: https://free-ebooks.gr/storage/file/b9a50707-354b-45e0-bb7c-c8ef4de1b308.pdf https://free-ebooks.gr/storage/file/3b19dbf4-3e59-45a0-a3c5-894b851400b7.pdf