Ομιλία της Παναγιώτας Π. Λάμπρη: Αναστασίας Κλώνη, "Ανομολόγητα της Άνοιξης", 28-1-2026 Στέγη Γραμμάτων "Κωστής Παλαμάς"        Φίλες και φίλοι, καλησπέρα σας!     Την Αναστασία Κλώνη δεν τη γνωρίζω πολλά χρόνια, αλλά, αφότου τη γνώρισα, εκτιμώ ιδιαίτερα τις προσπάθειες εξέλιξης που κάνει, τόσο στον επαγγελματικό τομέα όσο και στον τομέα των γραμμάτων. Ο δεύτερος, άλλωστε, ήταν και η αφορμή της συνάντησής μας, από την οποία προέκυψε μιας μορφής επικοινωνία, η οποία, εκτός από τη διάθεσή μου να συμβάλω κατά το δυνατόν στην προβολή νέων δημιουργών, είναι και η αιτία της παρουσίας μου εδώ σήμερα, προκειμένου να μιλήσω για τη νέα της ποιητική συλλογή, κάτι για το οποίο τις ευχαριστίες μου προς εκείνη εκφράζω κι ελπίζω να μην διαψεύσω τις προσδοκίες της. Την ευχαριστώ, επίσης, για την τιμή να φιλοξενήσει στο οπισθόφυλλο αυτής της συλλογής κείμενό μου, μια σύντομη αποτίμησή της δηλαδή, που με χαρά έγραψα κατόπιν σχετικού αιτήματός της.         Μετά το πρώτο της ποιητικό φτερούγισμα, λοιπόν, με τη συλλογή, «Στην αρχή του ταξιδιού» (2021), η Αναστασία Κλώνη μυείται αισθαντικά στον κόσμο των χαϊκού ή βάσει της ιαπωνικής προφοράς «χάικου», που σημαίνει «αστείος στίχος». Βέβαια, τόσο εκείνη όσο και πολλοί άλλοι, οι οποίοι γοητεύονται από τη σύντομη ποιητική φόρμα του είδους αυτού, που έφτασε από την Άπω Ανατολή στον τόπο μας, δεν γράφουν απλά στίχους αστείους.      Ας ειπωθεί παρενθετικά πως το χαϊκού, που ως είδος μοιάζει στις μέρες μας οικείο, στην Ελλάδα έφτασε διστακτικά το 1904 μ’ ένα θεωρητικό κείμενο του Σπυρίδωνα Δε Βιάζη, στο περιοδικό «Ἴρις Ἀθηνῶν», και μετά από μια δεκαετία, τον Μάρτιο του 1925 δημοσιεύτηκαν από τον Γεώργιο Σταυρόπουλο έξι ποιήματα με τον τίτλο «Τρίστιχα», στο περιοδικό «Λυκαβηττός», συνοδευμένα από ένα σύντομο πληροφοριακό κείμενο γύρω από την ποίηση χάι-κάι. Κι όλα αυτά, ενώ στον τόπο μας υπάρχει μακρά παράδοση επιγραμματικής ποίησης, η οποία ξεκινάει από την Αρχαϊκή Περίοδο (750- 479 π.Χ.), προχωράει στην Κλασσική Περίοδο (479-323 π.Χ.) όπου έχουμε την πλήρη ανάπτυξή της, για να φτάσει στην μεγάλη ακμή της στους Ελληνιστικούς χρόνους (330-30 π.Χ.). Κι έπειτα, από τους Ρωμαϊκούς και Βυζαντινούς χρόνους, στο Δημοτικό μας Τραγούδι κι από κει στην ποίηση των Νεότερων χρόνων, χωρίς διακοπή, μέχρι τις μέρες μας (Χρήστος Τουμανίδης, Η ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΧΑΪΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ | Greek Japanese Association), κάτι που εξηγεί ως έναν βαθμό και την αγάπη πολλών γι’ αυτό το είδος, το οποίο πλέον έχει κατακτήσει θα μπορούσαμε να πούμε ως ποιητική φόρμα την υφήλιο, δίνοντάς του νέα πνοή, προσαρμοσμένη στις αντιλήψεις και τις φιλοσοφικές αναζητήσεις κάθε λαού και απέχοντας συχνά από αυτό που στην κοιτίδα του υπήρξε.        Η Αναστασία Κλώνη, λοιπόν, είναι μία απ’ όλους όσους γοητεύονται από την ποίηση χαϊκού, η οποία μέσω της συντομίας της, τρεις στίχοι, συνήθως με την αναλογία συλλαβών 5-7-5, θυμίζει επιγράμματα, γνωμικά, αν θέλετε, τα οποία εκφράζουν κατασταλάγματα εμπειρίας και σκέψης, αποτυπώνοντας απλές εκφάνσεις της ζωής έως και υψηλές φιλοσοφικές αναζητήσεις. Βέβαια, υπάρχουν και οι προγονικές μορφές χαϊκού, το τάνκα (με μέτρο 31 συλλαβών σε δύο ομάδες των 5-7-5 και 7-7) και το ρένγκα (μια αλυσίδα από τάνγκα), με τα οποία κάποιοι και στην Ελλάδα εκφράζονται, αλλά πιο αγαπητό μας είδος απεδείχθη το πρώτο, δηλαδή αυτό που αποτελείται από 17 συλλαβές, όπως ήδη αναφέρθηκε. Αυτό το ποιητικό είδος, πέραν άλλων, δίνει τη δυνατότητα στον κάθε δημιουργό να παίξει, θα μπορούσαμε να πούμε, με τις λέξεις και τα σημαινόμενά τους, αφού με ελάχιστες απ’ αυτές και συγκεκριμένου μεγέθους πρέπει να διατυπώσει ένα ολοκληρωμένο νόημα, το οποίο εκ των πραγμάτων είναι ιδιαίτερα συμπυκνωμένο, αναδεικνύοντας έτσι με μοναδικό τρόπο τη δύναμη των λέξεων, των γλωσσικών μονάδων που περιέχουν σημασία και γραμματικό προσδιορισμό δηλαδή, καθώς και την εγρήγορση και το βάθος των συναισθημάτων και των νοημάτων.            Η Αναστασία, ως εραστής των λέξεων, γράφοντας το προσφιλές στους πολλούς είδος χαϊκού, 5-7-5 συλλαβών, τις αντλεί από τον διαχρονικό πλούτο της Ελληνίδας γλώσσας, υποκλίνεται στη δύναμή τους και μέσω αυτών μας μιλά για την Άνοιξη, για τον Έρωτα, για την Ανάσταση και την Τέχνη. Κι αυτά, υπό τον γενικό τίτλο, «Ανομολόγητα της άνοιξης».       Ανομολόγητα, λοιπόν! Ποια άραγε; Αυτά που δεν θέλουμε να ομολογήσουμε ή να παραδεχθούμε ή αυτά που μέσα μας κατοικούν, είναι ασήκωτα ίσως, και δεν δυνόμαστε να τα περιγράψουμε; Ή μήπως πρόκειται για κείνα τα υπέροχα, τα οποία δεν επιθυμούμε να εκφράσουμε, μη και χάσουν τη γοητεία τους, μη και δεν γίνουν κατανοητά ή μη διαψευστούν; Ό,τι κι αν αντιληφθεί όποιος μελετήσει τη συλλογή της Αναστασίας, σημασία έχει πως αυτά τα ανομολόγητα είναι της άνοιξης, όχι άλλης εποχής, η οποία «έρχεται όπου υπάρχουν λουλούδια» και όπου η παρουσία της γεννά την ελπίδα, όπως γράφει.              Άλλωστε, η άνοιξη, μετά τη νάρκη του χειμώνα, αναγεννά πρωτίστως τη φύση και μαζί της κομίζει ελπίδες για ερωτικές συναντήσεις και γονιμότητα, για ανθοφορία και καλή σοδειά, για ομορφιά και πραγμάτωση αιτούμενων της ζωής και άλλα πολλά. Ειδικά ο Έρωτας, που στήνει χορό με τον ξανθό Απρίλη, για να μεταφέρουμε εδώ σε χρόνο ενεστώτα τον εκπληκτικό στίχο «Έστησε ο Έρωτας χορό με τον ξανθό Απρίλη» του Διονυσίου Σολωμού από τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους», ο Έρωτας, λοιπόν, με ό,τι σηματοδοτεί, κατέχει ξεχωριστή θέση, τη σημαντικότερη, στην ποιητική συλλογή, αφού, εκτός που διάχυτος είναι, σ’ αυτόν αντιστοιχούν είκοσι επτά χαϊκού, με δεύτερη την άνοιξη με δεκαοκτώ, τρίτη την τέχνη με εννιά και τέταρτη την ανάσταση, με έξι.      Η βροχή, ζωοδότρα, λαβαίνει πρόσωπο, οι στάλες της αποπλανούν, διαρρηγνύουν τα κλειστά παντζούρια, συλλαβίζουν πνιχτά, πιθανόν λόγια ανομολόγητα. Και η αγρύπνια κανοναρχεί τις ψυχές και τα όνειρά τους στη νυχτερινή σιωπή, όταν το είναι βρίσκεται ενώπιος ενωπίω.      Και γράφει: «Ανοιξιάτικη / βροχή μ’ αποπλάνησε / ξανθός Απρίλης»      «Έσταξε βροχή / συλλαβίζοντας πνιχτά / ήχος μυστικός»      «Άγρυπνες ψυχές / σε ριπές σιωπής· μισές / σα θρυαλλίδες»     Και τα άνθη, σήμα κατατεθέν της άνοιξης, γίνονται κομφετί με την πολυχρωμία τους, με το γαλάζιο χρώμα τους, όπως της ορχιδέας, γίνονται μάτια κοράλλια, αλλού μεθούν από το βάρος της ομορφιάς τους, και το μοβ της πασχαλιάς, με άκρως ερωτική αναφορά, γίνεται πόθος αλγεινός κι αιτία δακρύων, ενώ αλλού η ανθοστόλιστη απάτητη γη μοιάζει με μικρή ζωγραφιά.      Και το συναίσθημα ξερόκλαδο επιπλέον στη θάλασσα γίνεται, τα όνειρα πρόσφορο έδαφος για ερωτικές εισβολές που πληγώνουν και θερίζουν τη χαρά, και το κόκκινο, ναι, αυτό το άλικο πολυσήμαντο χρώμα ως απόδειξη των παθών εμφανίζεται.      Στην ενότητα που έχει ως τίτλο «Του έρωτα», το μότο «Κλειστόν λόγω ανηκέστου βλάβης από έρωτα!», μας προϊδεάζει εν πολλοίς για το περιεχόμενο των χαϊκού που ακολουθούν. Έτσι, μελετώντας τα ένα μετά το άλλο και στο σύνολό τους, θα μπορούσαμε να πούμε πως το ερωτικό υποκείμενο, ανώνυμο, έχει ως αφετηρία τη δημιουργό, αλλά αφορά και σ’ άλλους.      Εν προκειμένω, αυτό υπάρχει δια της απουσίας του, προκαλεί πόνο, είναι παρόν μέσω της αναπόλησης και της διεκδίκησης, υφίσταται μέσω βιωμένων στιγμών και συναισθημάτων ή μέσω της ανεκπλήρωτης επιθυμίας, παρίσταται μέσω της μνήμης που φέρνει στο προσκήνιο ερωτικές επαφές, πόθους άσβεστους, εκπληρωμένους ή ανεκπλήρωτους, μέσω της άνευ όρων παράδοσης του «εγώ», μέσω της αβεβαιότητας των αισθημάτων, τα οποία συνεχώς δοκιμάζονται, μέσω...      Και διαβάζουμε:      «Γράφω για σένα / σ’ αγάπησα πολύ / μη με λησμόνει»      «Σε θαλασσινές / κρυψώνες δεθήκαμε / επτασφράγιστα»      «Της θάλασσάς σου / το αλάτι να γευτώ / να γλυκαθούμε»      «Τα αιμόφυρτα / μεταλαμβάνεις χείλη. / Κρασί και φιλί»      Οι θεολογικές σπουδές και οι εσώτερες, οι πολύ βαθιές αναζητήσεις της Αναστασίας φαίνεται την οδήγησαν στη συγγραφή των χαϊκού της ενότητας με τίτλο, «Της Ανάστασης», της οποίας το μότο και σ’ αυτή την περίπτωση δίνει το στίγμα, καθώς γράφει: «Δεν μπορώ το βλέμμα να σηκώσω. Κι Εσύ πλησιάζεις ακόμα πιο πολύ, και ελάφρυνε η ψυχή μου περισσότερο και απ’ τα είκοσι ένα της γραμμάρια».      Ουσιαστικά, τα σημαινόμενα αυτής της ενότητας έχουν να κάνουν με τη σταυρική θυσία του Ιησού, την Ανάσταση και τη σημασία που έχουν για τη σωτηρία του κόσμου, όπως αυτή εκφράστηκε, αν και δεν αναφέρεται -πώς θα μπορούσε άλλωστε να γίνει στη συντομία των χαϊκού-, μέσα από τα ιερά κείμενα της θρησκείας που θεμελίωσε.      Έτσι, η σωτηρία είναι για τη δημιουργό «μια αναπνοή πάνω σε Σταυρό», ο Σταυρός που οδηγεί στην Ανάσταση έχει χρώμα κόκκινο, υποβάλλοντας κοπιώδη, αιματηρή προσπάθεια, για να την απολαύσεις, ο Ιησούς με τη σταυρική θυσία του ξέπλυνε τις αμαρτίες του κόσμου και το στέμμα του, πέτρινο, συνιστά πνοή ζωής, ενώ, αλλού, γιομάτο αγκάθια φωτίζει με ανοιξιάτικο φως τη μουντή φύση και με το φίλιο για την Αναστασία απρόσιτο φως.      Και γράφει: «Ήρθε με σιωπή / να ξεπλύνει αμαρτίες / με το αίμα Του»      «Μεγάλη Πέμπτη· / το πέτρινο στέμμα Σου / πνοή της ζωής»      Η συλλογή κλείνει με την ενότητα «Της τέχνης» και στο μότο της η δημιουργός μοιάζει να απευθύνεται στον εαυτό της, αλλά όχι μόνο, καθώς παροτρύνει «Άνοιξε το παράθυρο στη φαντασία να γίνει μούσκεμα, κι εσύ απλά… άφησέ την να σε πάρει απ’ το χέρι». Άλλωστε, ποιος δημιούργησε κάτι εγκλωβίζοντας τη φαντασία του; Σ’ αυτή την ενότητα, καθόλου τυχαία, εκτός άλλων τεχνών, συχνότερη είναι η αναφορά στη μουσική, αφού η ίδια γνωρίζει βυζαντινή και ευρωπαϊκή μουσική, όντας δεξιοτέχνης έγχορδου μουσικού οργάνου, του μπουζουκιού.      Εδώ, «τα μεσάνυχτα καρδιοχτυπούν στο σολ», το τραγούδι των χελιδονιών το Κυριακάτικο πρωινό γίνεται κονσέρτο, τα αναπάντητα ερωτήματα του σαββατοκύριακου ζωγραφίζονται, η ποίηση γίνεται καταλύτης για κάθε δημιουργό στη δυστυχία του κόσμου, τα σύννεφα κάνουν πιρουέτες στο στερέωμα και σιγοψέλνουν χερουβικά, η ποίηση μοιάζει με σύννεφο και η κοιμώμενη συνείδηση εμπόδιο της δημιουργίας.     Η ποιητική συλλογή στο σύνολό της διακρίνεται για τον πλούτο νοημάτων, συναισθημάτων και εικόνων που κατά περίπτωση εκφράζονται απτά, ρεαλιστικά, αλλά και υπερρεαλιστικά, δίνοντας στη συλλογή των χαϊκού το στίγμα της ποιητικής σκέψης και του συναισθηματικού κόσμου της Αναστασίας, η οποία διατυπώνει τις πνευματικές της αναζητήσεις με θάρρος. Συχνά τη βλέπουμε ν’ αφήνει τα πράγματα μισοειπωμένα, οπότε ο αναγνώστης θα τα προσλάβει σύμφωνα με τον δικό του πνευματικό και ψυχικό κόσμο, κάνοντας τα χαϊκού να λάβουν περισσότερες από μία αναγνώσεις, όπως άλλωστε πάντα γίνεται, με την απουσία τελείας στο τέλος κάθε χαϊκού να υποβάλει, ίσως, την αοριστία νοήματος ή απλά την ανάγκη να υπονοηθεί πως το υποβαλλόμενο κάθε φορά νόημα μπορεί ο αναγνώστης να το εξελίξει και να το διευρύνει.        Φανερά μέσα στη συλλογή είναι, χωρίς άλλο, ο θαυμασμός και η αγάπη της για τη φύση και την ομορφιά της, η οποία γίνεται το όχημα, για να ντυθούν οι λέξεις με νοήματα, στα οποία καλεί ως συνταξιδιώτες τους αναγνώστες.     Η ποιητική συλλογή διανθίζεται από τέσσερις ζωγραφικούς πίνακες της Βασιλικής Θωμολάρη, προσφέροντας ένα υπέροχο εικαστικό διάλειμμα κι ένα πνευματικό ταξίδι, όπως η ζωγραφική ξέρει να χαρίζει, ενώ το προλόγισμα της Ειρήνης Μπόμπολη με τον τίτλο, «Ποίηση… σαν της δροσιάς φιλί!», λειτουργεί ως υπέροχη ποιητική εισαγωγή στα χαϊκού της Αναστασίας, τα οποία αφιερώνει «σε όλους εκείνους που τη στηρίζουν σε κάθε της βήμα»!                            Συμπερασματικά, φίλες και φίλοι, θα μπορούσαμε να πούμε πως τα «Ανομολόγητα της άνοιξης» υποκλίνονται εκστατικά στο κάλλος της φύσης, υποβάλλουν νοήματα και πλήθος συναισθημάτων, καταθέτουν φιλοσοφικούς στοχασμούς - ερωτήματα, εξυμνούν τη χαρά και την οδύνη του Έρωτα και αποτυπώνουν ένα ιδιότυπο ταξίδι της δημιουργού στη χαρά και στην ματαίωση της ζωής και στην αναζήτηση υπαρξιακών διεξόδων και κατευθύνσεων.      Κλείνοντας, εύχομαι από καρδιάς στην Αναστασία να ταξιδέψουν σε πολλές ψυχές τα «Ανομολόγητα της άνοιξης» κι εκείνη να είναι υγιής και να συνεχίσει να εμπνέεται και ν’ αποτυπώνει με λέξεις τα βιώματα, τις σκέψεις και τα συναισθήματά της και κυρίως να μην λησμονεί πως καθετί, συχνά μικρό κι ασήμαντο της ζωής και της σκέψης μας, μπορεί μέσω της μαγείας που μας προκαλεί να γίνει δημιουργική πνοή, ν’ αποτυπωθεί στο χαρτί και με τη σειρά του να μαγέψει κι άλλους.      Σας ευχαριστώ πολύ, φίλες και φίλοι, για την παρουσία σας και για την προσοχή σας!