Οι δύσκολες απαντήσεις που καλείται να δώσει ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ

Με στόχο να μετατρέψει την παρουσίαση του οικονομικού προγράμματος της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛΑΣ) σε ολοκληρωμένη πρόταση εξουσίας, ο Αλέξης Τσίπρας παραχωρεί σήμερα, στις 17:00, διακαναλική συνέντευξη Τύπου στο συνεδριακό κέντρο «Ι. Βελλίδης» της Θεσσαλονίκης.

Για τον πρόεδρο της ΕΛΑΣ, η σημερινή εμφάνιση αποτελεί κάτι περισσότερο από μία ακόμη στάση στο πλαίσιο της ΔΕΘ. Είναι η πρώτη μεγάλη δοκιμασία αξιοπιστίας του «Εθνικού Σχεδίου Ανασυγκρότησης» που ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε στις 2 Σεπτεμβρίου, αλλά και μια ευκαιρία να απαντήσει στην κυβερνητική κριτική ότι επαναφέρει ένα νέο «Πρόγραμμα Θεσσαλονίκης», με υψηλές παροχές και αβέβαιη χρηματοδότηση.

Η μάχη των αριθμών

Το πρώτο και δυσκολότερο πεδίο είναι η κοστολόγηση. Η ΕΛΑΣ υποστηρίζει ότι τα μέτρα της περιόδου 2027 – 2030 έχουν μικτό κόστος 7,39 δισ. ευρώ, με νέα έσοδα 1,92 δισ. και καθαρή δημοσιονομική επιβάρυνση 5,47 δισ. ευρώ. Η κυβέρνηση, αντιθέτως, ανεβάζει τον λογαριασμό στα 13 δισ. ευρώ ετησίως και κατηγορεί τον πρώην πρωθυπουργό ότι αγνοεί τους ευρωπαϊκούς περιορισμούς δαπανών.

Ο Αλέξης Τσίπρας αναμένεται συνεπώς να πιεστεί να παρουσιάσει αναλυτική κοστολόγηση για κάθε μέτρο και κάθε έτος εφαρμογής. Ιδιαίτερη βαρύτητα θα έχει το εάν θα δεσμευτεί να υποβάλει το σύνολο του προγράμματος στο Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο, ώστε η αντιπαράθεση να μεταφερθεί από το επίπεδο των κομματικών ανακοινώσεων σε εκείνο της ανεξάρτητης αξιολόγησης.

Τα θολά σημεία της «Πατριωτικής Εισφοράς»

Στο επίκεντρο βρίσκεται και η εξαγγελία για ετήσια εισφορά 1% στην καθαρή περιουσία του πλουσιότερου 1% των Ελλήνων. Μέχρι σήμερα δεν έχει αποσαφηνιστεί το ακριβές περιουσιακό όριο, ποια στοιχεία θα υπολογίζονται ούτε ποιες «γενικές επιβαρύνσεις» θα αντικατασταθούν.

Οι διευκρινίσεις στελεχών της ΕΛΑΣ για πιθανή καταγραφή αντικειμένων αξίας σε τραπεζικές θυρίδες προκάλεσαν αντιδράσεις και έφεραν στην επιφάνεια ζητήματα συνταγματικότητας, προστασίας προσωπικών δεδομένων και πρακτικής εφαρμογής. Ο Αλέξης Τσίπρας καλείται πλέον να ξεκαθαρίσει ποιοι πραγματικά θα πληρώσουν, πόσα έσοδα αναμένονται και πώς θα αποτραπεί η μεταφορά κεφαλαίων στο εξωτερικό.

Το Ταμείο Σύγκλισης και το ένα δισ. της Golden Visa

Ερωτήματα υπάρχουν και για το Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης. Η πρόταση προβλέπει πρωτογενή κεφάλαια 12 δισ. ευρώ και, μέσω μόχλευσης ιδιωτικών πόρων, επενδυτική δυνατότητα 25 δισ. ευρώ στην τετραετία.

Το πιο ευάλωτο σημείο αφορά την πρόβλεψη για ένα δισ. ευρώ ετησίως από την «ανακατεύθυνση των εσόδων της Golden Visa». Οι αγορές ακινήτων από ξένους επενδυτές δεν αποτελούν στο σύνολό τους δημόσιο έσοδο. Αναμένεται επομένως να ζητηθεί από τον πρόεδρο της ΕΛΑΣ να εξηγήσει τον ακριβή χρηματοδοτικό μηχανισμό, αλλά και ποιος θα αναλαμβάνει το ρίσκο των επενδύσεων του νέου Ταμείου.

Μισθοί και ηλεκτρικό ρεύμα

Η δέσμευση για κατώτατο μισθό 1.000 ευρώ μέσα στο 2027 και μέσο μισθό πλήρους απασχόλησης 1.800 ευρώ στο τέλος της τετραετίας αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα πολιτικά μηνύματα του προγράμματος. Ταυτόχρονα, όμως, γεννά ερωτήματα για την αντοχή των μικρών επιχειρήσεων, την πορεία της παραγωγικότητας και το ενδεχόμενο μετακύλισης του αυξημένου κόστους στις τιμές.

Αντίστοιχη πίεση αναμένεται να δεχθεί ο Αλεξης Τσίπρας για τη μεσοσταθμική μείωση των λογαριασμών ρεύματος κατά 30%. Θα πρέπει να προσδιορίσει το έτος βάσης, το χρονοδιάγραμμα και το δημοσιονομικό κόστος, καθώς και να εξηγήσει πώς ο ενισχυμένος δημόσιος ρόλος της ΔΕΗ θα συμβαδίσει με τους ευρωπαϊκούς κανόνες της ενεργειακής αγοράς.

Από το ράφι μέχρι τη στέγη

Η μείωση του ΦΠΑ στο 6% για βασικά είδη διατροφής και υγιεινής αποτελεί ένα ακόμη κεντρικό μέτρο. Η ουσία, ωστόσο, θα κριθεί από το κατά πόσο η ελάφρυνση θα φτάσει στις τελικές τιμές. Η ΕΛΑΣ προτείνει ψηφιακό παρατηρητήριο και ανώτατα περιθώρια κέρδους, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει παρουσιάσει πλήρως τη διάρκεια, τη νομική βάση και το σύστημα κυρώσεων.

Στο στεγαστικό, η υπόσχεση για 50.000 προσιτές κατοικίες μέσα σε τέσσερα χρόνια χρειάζεται επίσης εξειδίκευση. Το κρίσιμο είναι πόσες θα είναι νέες κατασκευές, πόσες ανακαινισμένα κλειστά ακίνητα, ποιο θα είναι το κόστος και πότε θα παραδοθούν οι πρώτες κατοικίες.

Πανελλαδικές και πολιτικό παρελθόν

Ισχυρές αντιδράσεις προκαλεί και η εξαγγελία κατάργησης των Πανελλαδικών. Ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ θα κληθεί να περιγράψει το σύστημα που θα τις αντικαταστήσει και να απαντήσει πώς η αξιολόγηση της συνολικής σχολικής πορείας δεν θα οδηγήσει σε πληθωρισμό βαθμών ή σε νέες ανισότητες μεταξύ σχολείων και περιοχών.

Πάνω από όλα, όμως, στη σημερινή συνέντευξη θα επανέλθει αναπόφευκτα το ζήτημα της αξιοπιστίας. Η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδέσει τις νέες εξαγγελίες με τις υποσχέσεις του 2014 και την ανατροπή που ακολούθησε μετά την ανάληψη της εξουσίας το 2015.

Για τον Αλέξη Τσίπρα, το στοίχημα δεν είναι απλώς να υπερασπιστεί τις προτάσεις του. Είναι να εξηγήσει τι έχει αλλάξει στο σχέδιο, στην ομάδα και στον ίδιο, ώστε οι πολίτες να πιστέψουν ότι αυτή τη φορά οι δεσμεύσεις μπορούν πράγματι να εφαρμοστούν.

Η σημερινή συνέντευξη θα δείξει εάν η ΕΛΑΣ μπορεί να περάσει από τα πολιτικά συνθήματα στους επαληθεύσιμους αριθμούς και από τη διεκδίκηση της αντιπολιτευτικής πρωτοκαθεδρίας στη διεκδίκηση της διακυβέρνησης.