του Νίκου Αβουκάτου
Πώς συσχετίζονται οι περιβαλλοντικοί ρύποι με την ανθρώπινη αναπαραγωγή; Κατά πόσο αυξάνει τα ορμονικά προβλήματα, την ποιότητα του σπέρματος και συμβάλλει στην υπογονιμότητα η έκθεση στους περιβαλλοντικούς ρύπους, π.χ. τα αιωρούμενα μικροσωματίδια αλλά και οι επιβλαβείς χημικές ουσίες;
Στη κατάμεστη αίθουσα “Μανώλης Αναγνωστάκης” του δημαρχείου Θεσσαλονίκης έλαβε χώρα η ενδιαφέρουσα εκδήλωση με θέμα: “Περιβάλλον και αναπαραγωγική υγεία” της Embryolab Fertility Clinic στο πλαίσιο της εκστρατείας ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης του κοινού για τις επιπτώσεις της μόλυνσης του περιβάλλοντος στη γονιμότητα και την αναπαραγωγική υγεία. Πρόκειται για τη δεύτερη εκδήλωση μιας εκτεταμένης εκστρατείας ευαισθητοποίησης για την άρρηκτη σύνδεση της υγείας μας, και ειδικότερα της γονιμότητας, με το περιβάλλον.
Οι πηγές των περιβαλλοντικών ρύπων είναι ποικίλες και επηρεάζουν κάθε πτυχή της ζωής μας. Από την ατμοσφαιρική ρύπανση με αιωρούμενα μικροσωματίδια και χημικά αέρια, μέχρι τη μόλυνση των υδάτων και του εδάφους με βαρέα μέταλλα,φυτοφάρμακα και μικροπλαστικά, η έκθεσή μας σε επικίνδυνες ουσίες είναι διαρκής. Επιπλέον, τα χημικά που περιέχονται σε καθημερινά προϊόντα, όπως η δισφαινόλη Α (BPA), οι φθαλικές ενώσεις και οι υπερφθοριωμένες αλκυλιωμένες ουσίες (PFAS), συμβάλλουν στην επιβάρυνση της λειτουργίας του οργανισμού μας, απορρυθμίζοντας το ενδοκρινικό μας σύστημα.Μια από τις αιτίες της υπογονιμότητας είναι τα PFAS τα επονομαζόμενα παντοτινά χημικά που συσσωρεύονται χρόνια στο σώμα μας, βρίσκονται παντού σε προϊόντα καθημερινής χρήσης, π.χ. μαγειρικά σκεύη, κινητά, προϊόντα περιποίησης σώματος και ομορφιάς.
Ο Δρ. Νίκος Κ. Χριστοφορίδης, MD, MSc, FRCOG, Κλινικός Διευθυντής της Embryolab, Επιστημονικός Συντονιστής της Δράσης, παρουσίασε το όραμα του «Planet Be».Στην εισαγωγική του ομιλία ο κ. Χριστοφορίδης τόνισε ότι η «εκστρατεία “Planet Be” επιδιώκει να ευαισθητοποιήσει τα άτομα αναπαραγωγικής ηλικίας για τους περιβαλλοντικούς ρύπους που συνδέονται με προβλήματα υπογονιμότητας, τις πηγές προέλευσης, τους μηχανισμούς οι οποίοι επηρεάζουν το αναπαραγωγικό σύστημα, ενώ παράλληλα να προτείνει τρόπους περιορισμού της έκθεσης στους παράγοντες αυτούς και πιο ασφαλείς, εναλλακτικές επιλογές».
Υπογράμμισε ότι «η ευημερία και η ικανότητα δημιουργίας οικογενειών συνδέονται άρρηκτα με την υγεία του πλανήτη και επεσήμανε την αξία των προσωπικών μας επιλογών για το μέλλον των παιδιών που θα γεννηθούν».
Ο Δρ. Μιχάλης Κυριακίδης, Γυναικολόγος Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, και υπεύθυνος τους Διεθνούς Τμήματος της Embryolab, επεσήμανε ότι παγκοσμίως 1 στα 6 ζευγάρια αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην τεκνοποίηση. Εξήγησε ότι η εκστρατεία στοχεύει στην ευαισθητοποίηση σχετικά με τους περιβαλλοντικούς ρύπους που επηρεάζουν τη γονιμότητα και στην πρόταση τρόπων περιορισμού της έκθεσης σε αυτούς.Σημείωσε ότι τα στοιχεία δείχνουν πως η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να αυξήσει τις δυσκολίες στη γονιμότητα έως και 33%.Ο Δρ. Δημήτρης Μιχαλάκης, MD, MSc, Γυναικολόγος Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής Embryolab τόνισε πως η περιβαλλοντική ρύπανση αποτελεί πλέον έναν κρίσιμο και υποτιμημένο παράγοντα υπογονιμότητας.Τα πρόσφατα δεδομένα είναι αποκαλυπτικά: οι γυναίκες που ζουν κοντά σε δρόμους με αυξημένη κυκλοφορία εμφανίζουν κατά 10% μεγαλύτερη πιθανότητα υπογονιμότητας.
Παράλληλα, οι αυξημένες συγκεντρώσεις αιωρούμενων μικροσωματιδίων συσχετίζονται με μείωση τηςπιθανότητας εγκυμοσύνης και πτώση στα αποθέματα ωαρίων.Ακόμη ευρήματα από μελέτη στις ΗΠΑ, έδειξαν ότι το 97% των εγκύων γυναικών βρέθηκαν θετικές σε«παντοτινά χημικά» (PFAS), ενώ καταγράφεται αύξηση της υπογονιμότητας κατά 33% σε όσες έχουν εκτεθεί. Είναι επιτακτική ανάγκη να προστατεύσουμε το αναπαραγωγικό μέλλον των γυναικών και να δημιουργήσουμε συνθήκες που προάγουν τη γέννηση νέας ζωής με υγεία και ασφάλεια.
Η Χαρά Ωραιοπούλου, BSc., M.Res., Senior Kλινική Εμβρυολόγος, ESHRE certified, Lab Supervisor Embryolab, εμβάθυνε στις επιπτώσεις της έκθεσης σε μικροπλαστικά, φθαλικούς εστέρες και αιωρούμενα μικροσωματίδια, καθώς έχουν συσχετιστεί με διαταραχές στη σπερματογένεση, με χαμηλότερα αποθέματα ωαρίων, αλλά και χαμηλότερα ποσοστά κλινικών κυήσεων. Επιπλέον, εξήγησε ότι σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, η έκθεση σε υψηλά επίπεδα μολυντών επηρεάζει τα ποσοστά γονιμοποίησης των εργαστηρίων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και φαίνεται να έχει διαγενεακές επιπτώσεις.
Σύμφωνα με την κλινική εμβρυολόγο με πολυετή εμπειρία στο χώρο της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής κ. Ωραιοπούλου οι τελευταίες έρευνες έδειξαν χαμηλά ποσοστά κυήσεων σε γυναίκες που έχουν εκτεθεί σε υψηλά ποσοστά περιβαλλοντικής επιβάρυνσης όπως τα αιωρούμενα σωματίδια και μικροπλαστικά. «Αυτό δεν είναι ορατό από το μικροσκόπιο στο εργαστήριο.Έχουν εντοπιστεί μικροπλαστικά σε μελέτες που ανέλυσαν δείγμα του ορχικού ιστού, έχουν εντοπιστεί μικροπλαστικά μέσα στο θυλακικό υγρό εκεί που ζει φυσιολογικά το ωάριο. Αυτό συμβαίνει για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία. Στην εξέλιξη του ανθρώπου έχουν διαπεραστεί φυσικοί φραγμοί που έχουν δημιουργηθεί για να προστατεύουν αυτούς του πολύτιμους ιστού. Αυτό έχεις ως αποτέλεσμα να βλέπουμε την επίδραση π.χ. των μικροπλαστικών τόσο στην ποιότητα του παραγόμενου σπέρματος και στην υγεία των απογόνων».
Η Δρ. Κυριακή Μήττα, MD, MSc, PHD(c), Χειρουργός Μαιευτήρας Γυναικολόγος και Εξειδικευμένη Ιατρός Αναπαραγωγικής Υγείας στην Embryolab, παρουσίασε μελέτες για την επίδραση των περιβαλλοντικών ρύπων στην αναπαραγωγική υγεία τόσο των αντρών όσο και των γυναικών. Συγκεκριμένα, εστίασε σε κλινικούς δείκτες όπως είναι η γονιμότητα, οι αποβολές, οι πρόωροι τοκετοί, καθώς και το χαμηλό βάρος γέννησης των νεογνών. Η Ελευθερία Τσιαμάλου, Μαία Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, έδωσε συστάσεις για απλές καθημερινές αλλαγές που μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά δήλωσε «μέσα από την καμπάνια Planet Be, αυτό που πραγματικά επιδιώκουμε είναι να αγγίξουμε τις ζωές των ανθρώπων. Να εμπνεύσουμε ιδιαίτερα όσους βρίσκονται σε αναπαραγωγική ηλικία, να φροντίσουν τον εαυτό τους & τη γονιμότητά τους, δηλαδή, το μέλλον τους. Ζούμε σε έναν κόσμο όπου οι περιβαλλοντικοί ρύποι είναι παντού. Η αλλαγή μπορεί να ξεκινήσει από μικρές καθημερινές συνήθειες που μπορούν να φέρουν μεγάλη διαφορά. Κάθε κίνηση προς ένα πιο καθαρό, πιο υγιεινό περιβάλλον είναι μια πράξη αγάπης για εμάς, σήμερα και στο μέλλον. Κάνε την αρχή σήμερα. Γιατί ποτέ δεν είναι αργά όταν πρόκειται να φροντίσεις αυτό που έχει πραγματικά σημασία».
Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους και απηύθυναν χαιρετισμό, ο κ. Γιάννης Παπαγεωργίου, Συντονιστής του Γραφείου του Πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη, ο κ. Χάρης Αηδονόπουλος, Αντιδήμαρχος Θεσσαλονίκης & Αναπληρωτής Δημάρχου, η Γενική Πρόξενος Ρουμανίας, κα Georgiana Lacobuta, καθώς και πλήθος κόσμου.
Στόχοι και Επόμενα Βήματα
Η εκστρατεία «Planet Be» έχει ως στόχο να αναδείξει τους περιβαλλοντικούς ρύπους που συνδέονται με προβλήματα γονιμότητας, να παρουσιάσει επιστημονικά ευρήματα και να προτείνει
ασφαλείς εναλλακτικές επιλογές. Απευθύνεται στους νέους, άτομα αναπαραγωγικής ηλικίας, ευρύ κοινό αλλά και σε φορείς που διαμορφώνουν τα περιβαλλοντικά δεδομένα.Η καρδιά της “Planet Be” είναι η “Embryolab Green Team”– μια ομάδα επιστημόνων, ερευνητών και επαγγελματιών αναπαραγωγικής υγείας που εργάζονται για τη συλλογή και καταγραφή των επιστημονικών μελετών που αφορούν τις επιπτώσεις της περιβαλλοντικής ρύπανσης στην αναπαραγωγική μας υγεία με στόχο την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού και την περιβαλλοντική δράση. Η “Embryolab Green Team” μελέτησε σχολαστικά δημοσιεύσεις επιστημονικών εταιρειών, ερευνητικών ομάδων, όπως και τοποθετήσεις Ευρωπαϊκών και διεθνών Οργανισμών που μελετούν το πεδίο της Περιβαλλοντικής Υγείας σε σχέση με την ανθρώπινη αναπαραγωγή.
Τα τελευταία χρόνια αυξάνονται οι ενδείξεις ότι η έκθεση μας σε χημικές ουσίες του καθημερινού μας περιβάλλοντος, από τον αέρα που αναπνέουμε, στο νερό που πίνουμε και τα τρόφιμα που καταναλώνουμε, συνδυάζονται τόσο με ορμονικές διαταραχές, όσο και με φλεγμονές του αναπαραγωγικού μας συστήματος. Αιωρούμενα μικροσωματίδια,ορμονικοί διαταράκτες, βαρέα μέταλλα, όλες αυτές οι ουσίες μπορούν να διεισδύσουν στο ανθρώπινο σώμα και να προκαλέσουν προβλήματα στην ομαλή λειτουργία της ανθρώπινης αναπαραγωγής.
Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, το 94% του αστικού πληθυσμού των κρατών – μελών της Ε.Ε.εκτίθεται σε μικροσωματίδια πάνω από τα ασφαλή όρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ενώ η παραγωγή επιβλαβών χημικών ουσιών το 2023 έφτασε τα 167 εκατομμύρια τόνους – ένα ανησυχητικό στοιχείο που υπογραμμίζει τη μεγάλη έκθεση του πληθυσμού σε τοξικές ουσίες.
Η «Embryolab Green Team», ομάδα επιστημόνων με ειδικό ενδιαφέρον στην Περιβαλλοντική Υγεία, θα συνεχίσει τη μελέτη και την έρευνα με στόχο την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση όλων για έναν κόσμο καλύτερο και πιο υγιή.Η εκστρατεία «Planet Be» θα συνεχίσει τις δράσεις ενημέρωσης σε όλη την Ελλάδα το προσεχές φθινόπωρο.https://embryolab.eu