Ευμενίδες - ΓΕΛ Νιγρίτας

Για το έργο

Εισαγωγικά

Πρόκειται για την 3^η τραγωδία της τριλογίας του Αισχύλου «Ορέστεια», που συμπληρώνει τον «Αγαμέμνονα» και τις «Χοηφόρους». Διδάχθηκε το 458 π.Χ., δυο χρόνια πριν το θάνατο του ποιητή και 4 χρόνια μετά την πολιτειακή μεταρρύθμιση του Εφιάλτη, που περιόρισε τις εξουσίες του Αρείου Πάγου στην εκδίκαση υποθέσεων φόνου. Είναι η μόνη τριλογία που διασώζεται πλήρης και με την ολοκλήρωση της πλοκής επέρχεται οριστική κάθαρση και παύει οριστικά η κληρονομική κατάρα του οίκου των Ατρειδών, που ξεκίνησε με το ασεβές ατόπημα του Τάνταλου και ολοκληρώθηκε με τα «Θυέστεια» δείπνα. Την τριλογία συμπλήρωνε το σατυρικό δράμα «Πρωτέας» που δε σώθηκε.

Υπόθεση

Στον Αγαμέμνονα (1^η τραγωδία της τριλογίας) παρουσιάζεται το τραγικό και άδοξο τέλος του αρχιστράτηγου της Τρωικής εκστρατείας. Επιστρέφοντας περιχαρής από την από την Τροία, την οποία είχε κουρσέψει, δολοφονείται από τον Αίγισθο και τη γυναίκα του, την Κλυταιμνήστρα που δεν του συγχώρεσε ποτέ τη θυσία της Ιφιγένειας και την εγκατάλειψη.

Στις Χοηφόρους (2^η τραγωδία της τριλογίας) ο Ορέστης επιστρέφει από την εξορία και συναντιέται με την αδερφή του (Ηλέκτρα). Με προτροπή του Απόλλωνα, εκδικείται τη δολοφονία του πατέρα του, σκοτώνει τους φονιάδες. Γίνεται μητροκτόνος κι αυτό ξυπνά τις Ερινύες, τις φοβερές εκδικήτριες.

Στις Ευμενίδες (3^η τραγωδία της τριλογίας) που θα παρασταθούν την Παρασκευή, 16/5/2025 (20:30 μ.μ.) η υπόθεση εκκινεί από τους Δελφούς. Ένα ήρεμο θεϊκό πρωινό η Πυθία, πριν δεχθεί τα καθιερωμένα «ραντεβού» για χρησμό ή μαντεία, μας πληροφορεί για την προϊστορία του μαντείου σε μια εκτενή προσευχή. Εισερχόμενη στο προφητικό άντρο αντικρίζει τον ικέτη Ορέστη περικυκλωμένο από τις Ερινύες που έχουν παραδοθεί στον ύπνο. Εξέρχεται έντρομη και μας πληροφορεί για το φοβερό θέαμα που αντίκρισε. Ο ερχομός του Απόλλωνα την ανακουφίζει, αφού αυτός θα αναλάβει από εδώ και πέρα. Ο Απόλλωνας φυγαδεύει τον Ορέστη με τη συνοδεία του Ερμή. Τον στέλνει στην Αθήνα κι εκεί θα θα μεθοδεύσει την απαλλαγή του από το φοβερό κυνηγητό των Ερινύων. Στη συνέχεια εμφανίζεται το είδωλο της νεκρής Κλυταιμνήστρας που κατηγορεί τις Ερινύες ότι την πρόδωσαν, αφού το υποψήφιο θύμα τους δραπέτευσε. Οι Ερινύες κατηγορούν τον Απόλλωνα για υπόθαλψη εγκληματία και περιφρόνηση του αξιώματος των Ερινύων κι εκείνος τις αποπέμπει με περιφρόνηση.

Η πλοκή μεταφέρεται πια στην Αθήνα. Οι Ερινύες βρίσκουν τον Ορέστη και στήνουν γύρω του τον «ξέφρενο, παράφορο και φρενοβλαβή» χορό τους. Η εμφάνιση της θεάς Αθηνάς αναπτερώνει τις ελπίδες του Ορέστη. Η θεά ενημερώνεται και αποφασίζει να θεσπίσει ένα δικαστήριο έντιμων πολιτών (Άρειος πάγος) που από τούδε και στο εξής θα ασχολείται με την εκδίκαση υποθέσεων φόνου. Οι Ερινύες διατυπώνουν το κατηγορητήριο και στηρίζουν με πάθος την κατηγορία. Στον αντίποδα ο Απόλλωνας γίνεται συνήγορος του Ορέστη και αποδίδει αυτά που έγιναν στη θέληση του Δία, τις εντολές του οποίου και ο ίδιος εκτελεί. Δίκαιη φαίνεται η πικρία του Ορέστη. «Όπως κυνηγάτε εμένα, γιατί δεν κυνηγήσατε και τη μάννα μου, που σκότωσε τον πατέρα μου;». Αυτό το ξέσπασμα του Ορέστη πυροδοτεί μια νέα και άκρως ενδιαφέρουσα αντιπαράθεση σχετικά με την αξία της ανθρώπινης ζωής. Η ψήφος εμφανίζεται καταδικαστική για τον Ορέστη, ωστόσο η ψήφος της θεάς δημιουργεί ισοψηφία και τις προϋποθέσεις της αθώωσης. Ο Ορέστης αναχωρεί ανακουφισμένος και ευγνώμων, ενώ οι Ερινύες εξαγριώνονται και απειλούν θεούς και δαίμονες. Απειλούν να μετατρέψουν την Αττική γη σε κρανίου τόπο εκφυσώντας δηλητηριώδεις πνοές. Με υπομονή και σεβασμό η Αθηνά τις μεταπείθει ώστε να γίνουν τελικά προστάτιδες και εγγυήτριες αγαθών και καλοτυχίας στην πόλη της Αθήνας που θα τις λατρεύει και θα τις προσφέρει υψηλές τιμές. Τελικά, μεταπείθονται και μεταφέρονται εν πομπή στο λατρευτικό άντρο τους.

Το χορό αποτελούν οι Ερινύες που τελικά μετασχηματίζονται σε «Ευμενίδες».

Πρόσωπα: Πυθία, Απόλλωνας, Ορέστης, Ερμής, Είδωλο Κλυταιμνήστρας, Αθηνά, ψηφολέκτες(1047 στίχοι).