Θα ξεκινήσω(με) πεζά: τι είναι αυτές οι ΤΠΕ τελικά; Συνοπτικά, η σύνδεση των κοινωνικών, οικονομικών, πολιτικών και ψυχολογικών μηχανισμών και ειδικότερα -Πληροφορικά γαρ- οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές (Η/Υ) με τις σχεδόν ανθρώπινες παθολογίες τους (π.χ. ιούς), την δυνητική πραγματικότητα (VR), τα γραφικά περιβάλλοντα εργασίας (GUIs) και προπαντός τα δίκτυα που «υφαίνουν» τον πλανήτη μας με αποκορύφωμα το «Αραχνείο» του World Wide Web.
Μάλιστα, οι ΤΠΕ εξαπλώνονται σήμερα σχεδόν στο σύνολο των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων, με αποτέλεσμα να μεταβαίνουμε από τον κόσμο των αισθήσεων, σε έναν άλλον (VR), συντελείται δηλαδή μία αλλαγή, η οποία μεταβάλλει καθολικά το πλαίσιο στο οποίο ριζώνουν η γνώση μας και η συνείδησή μας. Οι δυνατότητες που εμφανίζονται με την επιταχυνόμενη διάδοση των ΤΠΕ, είναι ιδιαίτερα ευρύ.
Ως επιμορφωτής, πλέον αποδέχομαι ότι δεν υπάρχει το προνομιακό εκείνο σημείο από το οποίο μπορούμε να παρατηρήσουμε την εμπειρία μας ή την πρόοδο αντίστοιχα των συναδέλφων επιμορφούμενων μας. Με τις ΤΠΕ δυστυχώς δεν εκμηδενίζονται οι αποστάσεις, όπως πιστεύεται γενικώς, αντίθετα ο κυβερνοχώρος αναδιαμορφώνεται και επανεισάγεται στον γραπτό και προφορικό μας λόγο με νέους οπτικοακουστικούς τρόπους.
Η χρυσή τομή που εισάγεται με τις ΤΠΕ συνδέεται με τη περιπλάνηση από το κείμενο στο υπερκείμενο και στη συνέχεια στα υπερμέσα! Η μετάβαση αυτή αποτελεί το νέο καθεστώς της γνώσης όπως το γεύτηκα προσωπικά από τους επιμορφούμενους και όπως θα το αισθανθούν οι ίδιοι με τη σειρά τους από τους μαθητές μας. Και όπως ακριβώς περιπλανάται ο χρήστης-κυβερνοναύτης, ωσάν τον άλλο μεγάλο περιπλανώμενο Οδυσσέα, στις σελίδες-λιμάνια ή κύματα όταν αυτές φαντάζουν δύσκολες, έτσι και οι ίδιοι επιμορφούμενοι μεταμορφώνονται όχι απλά σε αναπαραγωγούς ύλης, αλλά σε λειτουργούς της δημιουργίας, του μετασχηματισμού ή της διατήρησης κοινωνικών τρόπων, αντιδράσεων, αξιών και συναισθημάτων : του καλού και του κακού, του χρήσιμου ή του επιβλαβούς, του ευχάριστου και του δυσάρεστου, του ωραίου ή του άσχημου.
Οι συνάδελφοι της Πληροφορικής, από την άλλη, μέχρι πρότινος θεωρούσαμε εαυτούς σύγχρονους Προμηθείς, μεταμοντέρνους φύλακες της γνώσης στο αντικείμενο της επιστήμης μας. Πλέον όμως, δεν είναι μόνο πια μία κάστα ειδικών, αλλά η μεγάλη μάζα των συναδέλφων εκπαιδευτικών που καλούνται να μάθουν, να μεταδώσουν και να παράγουν γνώσεις, συνεργαζόμενοι μάλιστα μεταξύ τους στη καθημερινή εκπαιδευτική διαδικασία. Παλιότερα η γνώση ήταν μυθοποιημένη, μια Ατλαντίδα στο βυθό, ενώ σήμερα προβάλλει ως μορφή αεικίνητη.
Συνάδελφοι της Πληροφορικής, πρέπει να εννοήσουμε ότι αν μεταδώσουμε μια πληροφορία δεν τη χάνουμε και αν τη χρησιμοποιήσουμε, δεν τη καταστρέφουμε! Μαθηματικά άλλωστε, η πληροφορία αποτελεί ένα συμβάν που προκαλεί μια μείωση της αβεβαιότητας αναφορικά με ένα δεδομένο περιβάλλον. Αισθητικά, αποτελεί ένα γεγονός που μας εκπλήσσει παρέχοντας μας πραγματικά την πληροφορία. Διότι η κατανάλωση της πληροφορίας δεν είναι καταστρεπτική και η κατοχή της δεν αποκλείει άλλους χρήστες-συναδέλφους.
Όταν ερμηνεύω τη πληροφορία, τη συνδέω με άλλες για να κατανοήσω περί τίνος πρόκειται, ή αν τη χρησιμοποιήσω για να πάρω μια απόφαση, τότε την ενεργοποιώ. ¶ρα δημιουργώ, κατ’ επέκταση η γνώση είναι ο καρπός της μάθησης. Κάθε αποτελεσματική χρήση της γνώσης των ΤΠΕ αποτελεί μια εφευρετική επίλυση προβλήματος, μια μικρή δημιουργία.
Προσοχή όμως, η αντίληψη των ΤΠΕ που προσανατολίζονται στο αποτέλεσμα είναι χρήσιμη, πλην όμως απλουστευτική. Και για να ολοκληρώσω(με) κεφαλαία : Η ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΗ ΑΥΤΉ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΠΟΔΕΙΧΘΕΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ, καθώς το πλήρες νόημα των ΤΠΕ προκύπτει από τα απρόοπτα που εκδηλώνονται στη διαδικασία της ανανέωσης, της ανάπτυξης και της αποδοχής των.
Επιμύθιο (ούτε πεζό, ούτε ΚΕΦΑΛΑΙΟ): Ο στόχος λοιπόν δεν είναι να αποτιμήσουμε τη χρησιμότητα των ΤΠΕ, εφόσον τη θεωρήσουμε δεδομένη, αλλά όλοι μαζί να καθορίσουμε τη κατεύθυνση προς την οποία θα συνεχίσουμε αυτήν τη μη αντιστρέψιμη διαδικασία εκπαιδευτικής δημιουργίας!
¶ρης Π. Λούβρης.