|
[17,17] Ἐπ' ἄρχοντος δ'
᾿Αθήνησι Κτησικλέους ῾Ρωμαῖοι μὲν ὑπάτους κατέστησαν Γάιον
Σουλπίκιον καὶ Λεύκιον Παπίριον. ᾿Αλέξανδρος δὲ μετὰ τῆς
δυνάμεως πορευθεὶς ἐπὶ τὸν ῾Ελλήσποντον διεβίβασε τὴν
δύναμιν ἐκ τῆς Εὐρώπης εἰς τὴν ᾿Ασίαν. (2) Αὐτὸς δὲ μακραῖς
ναυσὶν ἑξήκοντα καταπλεύσας πρὸς τὴν Τρῳάδα χώραν πρῶτος τῶν
Μακεδόνων ἀπὸ τῆς νεὼς ἠκόντισε μὲν τὸ δόρυ, πήξας δ' εἰς
τὴν γῆν καὶ αὐτὸς ἀπὸ τῆς νεὼς ἀφαλλόμενος παρὰ τῶν θεῶν
ἀπεφαίνετο τὴν ᾿Ασίαν δέχεσθαι δορίκτητον. (3) Καὶ τοὺς μὲν
τάφους τῶν ἡρώων ᾿Αχιλλέως τε καὶ Αἴαντος καὶ τῶν ἄλλων
ἐναγίσμασι καὶ τοῖς ἄλλοις τοῖς πρὸς εὐδοξίαν ἀνήκουσιν
ἐτίμησεν, αὐτὸς δὲ τὸν ἐξετασμὸν τῆς ἀκολουθούσης δυνάμεως
ἀκριβῶς ἐποιήσατο. εὑρέθησαν δὲ πεζοὶ Μακεδόνες μὲν μύριοι
καὶ δισχίλιοι, σύμμαχοι δὲ ἑπτακισχίλιοι, μισθοφόροι δὲ
πεντακισχίλιοι, καὶ τούτων ἁπάντων Παρμενίων εἶχε τὴν
ἡγεμονίαν. (4) ᾿Οδρύσαι δὲ καὶ Τριβαλλοὶ καὶ ᾿Ιλλυριοὶ
συνηκολούθουν ἑπτακισχίλιοι, τοξοτῶν δὲ καὶ τῶν ᾿Αγριάνων
καλουμένων χίλιοι, ὥστε τοὺς ἅπαντας εἶναι πεζοὺς
τρισμυρίους καὶ δισχιλίους. Ἱππεῖς δ' ὑπῆρχον Μακεδόνες μὲν
χίλιοι καὶ ὀκτακόσιοι, Φιλώτου τοῦ Παρμενίωνος ἡγουμένου,
Θετταλοὶ δὲ χίλιοι καὶ ὀκτακόσιοι, ὧν ἡγεῖτο Κάλλας ὁ
῾Αρπάλου, τῶν δ' ἄλλων ῾Ελλήνων οἱ πάντες ἑξακόσιοι, ὧν
ἡγεῖτο ᾿Ερίγυιος, Θρᾷκες δὲ πρόδρομοι καὶ Παίονες ἐννακόσιοι,
Κάσανδρον ἔχοντες ἡγεμόνα, ὥστε σύμπαντας ὑπάρχειν ἱππεῖς
τετρακισχιλίους καὶ πεντακοσίους. οἱ μὲν οὖν μετ'
᾿Αλεξάνδρου διαβάντες εἰς τὴν ᾿Ασίαν τοσοῦτοι τὸ πλῆθος ἦσαν.
(5) Οἱ δ' ἐπὶ τῆς Εὐρώπης ἀπολελειμμένοι στρατιῶται, ὧν
᾿Αντίπατρος εἶχε τὴν ἡγεμονίαν, πεζοὶ μὲν ὑπῆρχον μύριοι καὶ
δισχίλιοι, ἱππεῖς δὲ χίλιοι καὶ πεντακόσιοι. (6) Τοῦ δὲ
βασιλέως ἀναζεύξαντος ἐκ τῆς Τρῳάδος καὶ καταντήσαντος πρὸς
τὸ τέμενος τῆς ᾿Αθηνᾶς ὁ μὲν θύτης ᾿Αλέξανδρος κατανοήσας
πρὸ τοῦ νεὼ κειμένην εἰκόνα χαμαὶ τοῦ Φρυγίας ποτὲ
σατραπεύσαντος ᾿Αριοβαρζάνου καί τινων οἰωνῶν αἰσίων ἄλλων
ἐπιγενομένων προσῆλθε τῷ βασιλεῖ καὶ νικήσειν αὐτὸν
ἱππομαχίᾳ μεγάλῃ διεβεβαιοῦτο καὶ μάλιστ', ἂν τύχῃ περὶ τὴν
Φρυγίαν ἀγωνισάμενος. (7) Προσετίθει δὲ καὶ διότι ταῖς
ἰδίαις χερσὶν ἀποκτενεῖ μαχόμενος ἐν παρατάξει στρατηγὸν
ἐπιφανῆ τῶν πολεμίων· ταῦτα γὰρ αὐτῷ προσημαίνειν τοὺς θεοὺς
καὶ μάλιστα τὴν ᾿Αθηνᾶν, ἣν καὶ συνεργήσειν ἐν τοῖς
εὐημερήμασιν.
[17,18] Ὁ δ' ᾿Αλέξανδρος
ἀποδεξάμενος τὴν τοῦ μάντεως πρόρρησιν τῇ μὲν ᾿Αθηνᾷ λαμπρὰν
ἐπετέλεσε θυσίαν καὶ τὸ μὲν ἴδιον ὅπλον ἀνέθηκε τῇ θεῷ, τῶν
δ' ἐν τῷ νεῷ κειμένων ὅπλων τὸ κράτιστον ἀναλαβὼν καὶ τούτῳ
καθοπλισθεὶς ἐχρήσατο κατὰ τὴν πρώτην μάχην, ἣν διὰ τῆς
ἰδίας ἀνδραγαθίας κρίνας περιβόητον ἔσχε τὴν νίκην. {IV}
Ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὕστερον ἡμέραις ὀλίγαις ἐπράχθη. (2) Οἱ δὲ
τῶν Περσῶν σατράπαι καὶ στρατηγοὶ τοῦ μὲν κωλῦσαι τῶν
Μακεδόνων τὴν διάβασιν ὑστέρησαν, ἀθροισθέντες δ'
ἐβουλεύοντο πῶς χρὴ διαπολεμεῖν τοῖς περὶ ᾿Αλέξανδρον.
Μέμνων μὲν οὖν ὁ ῾Ρόδιος, διαβεβοημένος ἐπὶ συνέσει
στρατηγικῇ, συνεβούλευε κατὰ στόμα μὲν μὴ διακινδυνεύειν,
τὴν δὲ χώραν φθείρειν καὶ τῇ σπάνει τῶν ἀναγκαίων εἴργειν
τοὺς Μακεδόνας τῆς εἰς τοὔμπροσθεν πορείας, διαβιβάζειν δὲ
καὶ δυνάμεις εἰς τὴν Μακεδονίαν ναυτικάς τε καὶ πεζικὰς καὶ
τὸν ὅλον πόλεμον εἰς τὴν Εὐρώπην μεταγαγεῖν. (3) Ὁ δ' ἀνὴρ
οὗτος ἄριστα μὲν συνεβούλευεν, ὡς ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων
ἐγενήθη φανερόν, οὐ μὴν ἔπεισε τοὺς ἄλλους ἡγεμόνας, ὡς
ἀνάξια συμβουλεύων τῆς Περσῶν μεγαλοψυχίας. (4) Διόπερ
ἐπικρατούσης τῆς τοῦ διαγωνίζεσθαι γνώμης οὗτοι μὲν τὰς
πανταχόθεν δυνάμεις μεταπεμψάμενοι καὶ πολλαπλάσιοι
γενόμενοι τῶν Μακεδόνων προῆγον ἐπὶ Φρυγίας τῆς ἐφ'
῾Ελλησπόντου. κατεστρατοπέδευσαν δὲ παρὰ τὸν Γρανικὸν
ποταμόν, προβαλλόμενοι τὸ ῥεῖθρον τοῦ προειρημένου ποταμοῦ.
[17,19] Ὁ δὲ ᾿Αλέξανδρος
πυθόμενος τὴν συνδρομὴν τῶν βαρβαρικῶν δυνάμεων προῆγε καὶ
σύντομον τὴν πορείαν ποιησάμενος ἀντεστρατοπέδευσε τοῖς
πολεμίοις, ὥστε ἀνὰ μέσον ῥεῖν τῶν παρεμβολῶν τὸν Γρανικόν.
(2) Οἱ μὲν οὖν βάρβαροι τὴν ὑπώρειαν κατειλημμένοι τὴν
ἡσυχίαν ἦγον, κεκρικότες τοῖς πολεμίοις ἐπιθέσθαι κατὰ τὴν
διάβασιν τοῦ ποταμοῦ· καὶ διεσπασμένης τῆς τῶν Μακεδόνων
φάλαγγος ῥᾳδίως προτερήσειν ὑπελάμβανον ἐν τῇ μάχῃ· (3) Ὁ δὲ
᾿Αλέξανδρος τεθαρρηκὼς ἅμ' ἡμέρᾳ περαιώσας τὴν δύναμιν
ἔφθασε τοὺς πολεμίους ἐκτάξας τὴν δύναμιν ἡρμοσμένως πρὸς
τὸν ἀγῶνα. Οἱ δὲ βάρβαροι πρὸς ὅλην τὴν τάξιν τῶν Μακεδόνων
ἔστησαν τὸ πλῆθος τῶν ἱππέων καὶ διὰ τούτων προκινεῖν τὴν
μάχην διεγνώκεισαν. (4) Τὸ μὲν οὖν εὐώνυμον μέρος εἶχε
Μέμνων ὁ ῾Ρόδιος καὶ ᾿Αρσαμένης ὁ σατράπης ἔχοντες τοὺς
ἰδίους ἱππεῖς, μετὰ δὲ τούτους ᾿Αρσίτης ἐτέτακτο τοὺς ἐκ
Παφλαγονίας ἔχων ἱππεῖς, ἔπειτα Σπιθροβάτης ὁ ᾿Ιωνίας
σατράπης ῾Υρκανῶν ἱππέων ἡγούμενος· τὸ δὲ δεξιὸν κέρας
ἐπεῖχον χίλιοι μὲν Μῆδοι, δισχίλιοι δὲ οἱ μετὰ ῾Ρεομίθρους
ἱππεῖς καὶ Βακτριανοὶ τούτοις ἴσοι· τὸν δὲ μέσον τόπον
ἐπεῖχον οἱ τῶν ἄλλων ἐθνῶν ἱππεῖς, πολλοὶ μὲν τὸν ἀριθμὸν
ὄντες, ἐπίλεκτοι δὲ ταῖς ἀρεταῖς. οἱ δὲ πάντες ἱππεῖς
ὑπῆρχον πλείους τῶν μυρίων. (5) Οἱ δὲ πεζοὶ τῶν Περσῶν ἦσαν
μὲν οὐκ ἐλάττους τῶν δέκα μυριάδων, ὄπισθεν δ' ἐπιτεταγμένοι
τὴν ἡσυχίαν ἦγον, ὡς τῶν ἱππέων ἱκανῶν ὄντων καταπονῆσαι
τοὺς Μακεδόνας. (6) Τῶν δ' ἱππέων παρ' ἀμφοτέροις προθύμως
εἰς τὸν κίνδυνον συμπεσόντων τὸ μὲν εὐώνυμον μέρος ἐπέχοντες
οἱ τῶν Θετταλῶν ἱππεῖς Παρμενίωνος ἡγουμένου τεθαρρηκότως
ἐδέχοντο τὴν ἐπιφορὰν τῶν καθ' αὑτοὺς τεταγμένων,
᾿Αλέξανδρος δὲ τοὺς ἀρίστους τῶν ἱππέων κατὰ τὸ δεξιὸν κέρας
ἔχων μεθ' αὑτοῦ πρῶτος ἐφίππευσε τοῖς Πέρσαις καὶ συμπλακεὶς
τοῖς πολεμίοις πολὺν ἐποιεῖτο φόνον.
[17,20] Τῶν δὲ βαρβάρων
εὐρώστως ἀγωνιζομένων καὶ τοὺς ἑαυτῶν θυμοὺς ταῖς τῶν
Μακεδόνων ἀρεταῖς ἀντιταττόντων ἡ τύχη συνήγαγεν εἰς ἕνα
τόπον τοὺς ἀρίστους εἰς τὴν ὑπὲρ τῆς νίκης κρίσιν. (2) Ὁ γὰρ
τῆς ᾿Ιωνίας σατράπης Σπιθροβάτης, γένει μὲν ὢν Πέρσης,
Δαρείου δὲ τοῦ βασιλέως γαμβρός, ἀνδρείᾳ δὲ διαφέρων, μετὰ
μεγάλης δυνάμεως ἱππέων ἐπέρραξε τοῖς Μακεδόσιν, ἔχων δὲ
συναγωνιστὰς τεταγμένους τεσσαράκοντα συγγενεῖς ἀρεταῖς
διαφόρους ἐνέκειτο τοῖς ἀνθεστηκόσι καὶ θρασέως ἀγωνιζόμενος
οὓς μὲν ἀνῄρει τῶν ἀνθισταμένων, οὓς δὲ κατετραυμάτιζε. (3)
Δυσυποστάτου δὲ τῆς περὶ αὐτὸν οὔσης βίας ὁ ᾿Αλέξανδρος
ἐπιστρέψας τὸν ἵππον ἐπὶ τὸν σατράπην ἐφίππευσε τῷ βαρβάρῳ.
Ὁ δὲ Πέρσης νομίσας παρὰ τῶν θεῶν αὐτῷ δεδόσθαι τὸν τῆς
μονομαχίας καιρόν, εἰ συμβήσεται διὰ τῆς ἰδίας ἀνδραγαθίας
ἐλευθερωθῆναι τῶν μεγίστων φόβων τὴν ᾿Ασίαν καὶ τὴν
περιβόητον ᾿Αλεξάνδρου τόλμαν ταῖς ἰδίαις χερσὶ καταλυθῆναι
καὶ τὴν τῶν Περσῶν δόξαν μὴ καταισχυνθῆναι φθάνει βαλὼν τὸ
σαυνίον ἐπὶ τὸν ᾿Αλέξανδρον καὶ οὕτω μετὰ σφοδρᾶς εἰσπεσὼν
ῥύμης καὶ βιαίως τὸ δόρυ ὠσάμενος διαρρήξας τε τήν τε ἀσπίδα
᾿Αλεξάνδρου καὶ τὴν δεξιὰν ἐπωμίδα διήλασε διὰ τοῦ θώρακος.
(4) Ὁ δὲ βασιλεὺς τὸ μὲν βέλος τῷ βραχίονι παρελκόμενον
ἀπέρριψε, τῷ δ' ἵππῳ προσβαλὼν τὰ κέντρα καὶ τῇ ῥύμῃ τῆς
φορᾶς συνεργῷ χρησάμενος εἰς μέσον τοῦ σατράπου τὸ στῆθος
ἐνήρεισε τὸ ξυστόν. (5) Οὗ συντελεσθέντος αἱ μὲν πλησίον
τάξεις παρ' ἀμφοτέροις διὰ τὴν ὑπερβολὴν τῆς ἀνδρείας
ἀνεβόησαν, τῆς δ' ἐπιδορατίδος περὶ τὸν θώρακα συντριβείσης
καὶ τοῦ θραύσματος ἀποπηδήσαντος ὁ μὲν Πέρσης σπασάμενος τὸ
ξίφος ἐπὶ τὸν ᾿Αλέξανδρον ἐπεφέρετο, ὁ δὲ βασιλεὺς διαλαβὼν
τὸ ξυστὸν ἔφθασεν ἐνερεῖσαι τῷ προσώπῳ καὶ διήλασε τὴν
πληγήν. (6) Καθ' ὃν δὴ χρόνον ὁ ἀδελφὸς τοῦ πεσόντος
῾Ρωσάκης προσιππεύσας κατήνεγκε τῷ ξίφει κατὰ τῆς κεφαλῆς
᾿Αλεξάνδρου οὕτως ἐπικίνδυνον πληγὴν ὥστε τὸ μὲν κράνος
διαπτύξαι, τοῦ δὲ χρωτὸς βραχέως ἐπιψαῦσαι. (7) Κατὰ δὲ τὴν
αὐτὴν διαίρεσιν ἐπιφέροντος ἄλλην πληγὴν τοῦ ῾Ρωσάκου
Κλεῖτος ὁ μέλας ἐπικαλούμενος προσελάσας τὸν ἵππον ἀπέκοψε
τὴν χεῖρα τοῦ βαρβάρου.
[17,21] Περὶ δ' ἀμφοτέρων τῶν
πεσόντων οἱ συγγενεῖς ἀθρόοι συστραφέντες τὸ μὲν πρῶτον
ἠκόντιζον ἐπὶ τὸν ᾿Αλέξανδρον, ἔπειτα δὲ καὶ συστάδην
μαχόμενοι πάντα κίνδυνον ὑπέμενον ὑπὲρ τοῦ φονεῦσαι τὸν
βασιλέα. (2) Ὁ δὲ καίπερ πολλοῖς καὶ μεγάλοις κινδύνοις
συνεχόμενος ὅμως οὐκ ἐνικᾶτο τοῖς πλήθεσι τῶν πολεμίων, ἀλλὰ
δύο μὲν ἔχων εἰς τὸν θώρακα πληγάς, μίαν δὲ εἰς τὸ κράνος,
τρεῖς δ' εἰς τὸ καθαιρεθὲν ὅπλον ἐκ τοῦ νεὼ τῆς ᾿Αθηνᾶς ὅμως
οὐκ ἐνεδίδου, ἀλλὰ τῷ παραστήματι τῆς ψυχῆς ἐπαιρόμενος
παντὸς δεινοῦ κατεξανίστατο. (3) Μετὰ δὲ ταῦτα καὶ τῶν ἄλλων
ἐπιφανῶν ἡγεμόνων παρ' αὐτὸν ἐν τοῖς Πέρσαις ἔπεσον πλείους,
ὧν ἦσαν ἐπιφανέστατοι ᾿Ατιζύης καὶ Φαρνάκης ὁ τῆς Δαρείου
γυναικὸς ἀδελφός, ἔτι δὲ Μιθροβουζάνης ὁ Καππαδοκῶν
ἡγούμενος. (4) Διὸ καὶ πολλῶν ἡγεμόνων ἀναιρεθέντων καὶ τῶν
Περσικῶν τάξεων ἁπασῶν ὑπὸ τῶν Μακεδόνων ἡττωμένων πρῶτον
μὲν οἱ κατὰ τὸν ᾿Αλέξανδρον τεταγμένοι φυγεῖν ἠναγκάσθησαν,
μετὰ δὲ ταῦτα καὶ τῶν ἄλλων τραπέντων ὁ μὲν βασιλεὺς
ὁμολογούμενον τῆς ἀνδραγαθίας τὸ πρωτεῖον ἀπηνέγκατο καὶ τῆς
ὅλης νίκης ἔδοξε μάλιστ' αἴτιος γεγονέναι, μετὰ δὲ τοῦτον οἱ
τῶν Θετταλῶν ἱππεῖς ἄριστα ταῖς εἴλαις χρώμενοι καὶ διαφόρως
ἀγωνισάμενοι μεγάλην ἐπ' ἀνδρείᾳ δόξαν ἔσχον. (5) Μετὰ δὲ
τὴν τῶν ἱππέων τροπὴν οἱ πεζοὶ συμβαλόντες ἀλλήλοις ὀλίγον
χρόνον ἠγωνίσαντο· οἱ γὰρ βάρβαροι διὰ τὴν τῶν ἱππέων τροπὴν
καταπλαγέντες καὶ ταῖς ψυχαῖς ἐνδόντες πρὸς φυγὴν ὥρμησαν.
(6) Ἀνῃρέθησαν δὲ τῶν Περσῶν οἱ πάντες πεζοὶ μὲν πλείους τῶν
μυρίων, ἱππεῖς δὲ οὐκ ἐλάττους δισχιλίων, ἐζωγρήθησαν δ'
ὑπὲρ τοὺς δισμυρίους. Μετὰ δὲ τὴν μάχην ὁ βασιλεὺς τοὺς
τετελευτηκότας ἔθαψε μεγαλοπρεπῶς, σπεύδων διὰ ταύτης τῆς
τιμῆς τοὺς στρατιώτας προθυμοτέρους κατασκευάσαι πρὸς τοὺς
ἐν ταῖς μάχαις κινδύνους. (7) αὐτὸς δ' ἀναλαβὼν τὴν δύναμιν
προῆγε διὰ τῆς Λυδίας, καὶ τὴν μὲν τῶν Σαρδιανῶν πόλιν καὶ
τὰς ἀκροπόλεις, ἔτι δὲ τοὺς ἐν αὐταῖς θησαυρούς, παρέλαβε
Μιθρίνους τοῦ σατράπου παραδόντος ἑκουσίως.
|
17.
Όταν επώνυμος άρχων στην Αθήνα ήταν ο Κτησικλής, οι Ρωμαίοι
ανέδειξαν υπάτους τον Γάιο Σουλπίκιο και τον Λεύκιο Παπίριο,
ενώ ο Αλέξανδρος βάδισε με τον στρατό του στον Ελλήσποντο
και διαπεραίωσε τις δυνάμεις του από την Ευρώπη στην Ασία. Ο
ίδιος κατέπλευσε με εξήντα πολεμικά πλοία στην περιοχή της
Τρωάδας και πρώτος απ' όλους τους Μακεδόνες έριξε από το
πλοίο το δόρυ του και το κάρφωσε στη γη. Πηδώντας στη στεριά
από το σκάφος δήλωσε ότι δεχόταν από τους θεούς την Ασία
κατακτημένη από το δόρυ του. Τίμησε τους τάφους των ηρώων,
του Αχιλλέα, του Αίαντα και των υπολοίπων, με επιτάφιες
προσφορές και ό,τι άλλο τιμητικό συνηθίζεται και, στη
συνέχεια, προχώρησε στην επιθεώρηση και την αρίθμηση της
στρατιωτικής δύναμης που τον ακολουθούσε. Πεζοί αριθμήθηκαν
δώδεκα χιλιάδες Μακεδόνες, επτά χιλιάδες σύμμαχοι και πέντε
χιλιάδες μισθοφόροι· όλων αυτών αρχηγός ήταν ο Παρμενίων.
Τους ακολουθούσαν επτά χιλιάδες Οδρύσαι, Τριβαλλοί και
Ιλλυριοί, καθώς και χίλιοι τοξότες από τους λεγόμενους
Αγριάνες. Έτσι, συνολικά οι πεζοί ήταν τριάντα δύο χιλιάδες.
Υπήρχαν, επίσης, χίλιοι οκτακόσιοι Μακεδόνες ιππείς, με
αρχηγό τον Φιλώτα τον γιο του Παρμενίωνα, χίλιοι οκτακόσιοι
Θεσσαλοί, με αρχηγό τον Κάλλα τον γιο του Αρπάλου, και
εξακόσιοι ακόμη απ' όλους τους άλλους Έλληνες, αρχηγός των
οποίων ήταν ο Ερίγυιος, καθώς και εννιακόσιοι Θράκες και
Παίονες ανιχνευτές, με αρχηγό τον Κάσσανδρο, ώστε συνολικά
οι ιππείς να είναι τέσσερις χιλιάδες πεντακόσιοι. Αυτές
ήταν, λοιπόν, οι δυνάμεις του Αλεξάνδρου που πέρασαν στην
Ασία. Οι δυνάμεις που έμειναν στην Ευρώπη, αρχηγός των
οποίων ήταν ο Αντίπατρος, απαρτίζονταν από δώδεκα χιλιάδες
πεζούς και χίλιους πεντακόσιους ιππείς. Αναχωρώντας ο
βασιλιάς από την Τρωάδα, επισκέφτηκε το τέμενος της Αθηνάς.
Εκεί ο ιερέας, που ονομαζόταν Αλέξανδρος, είχε δει πεσμένο
μπρος στον ναό το άγαλμα του τέως σατράπη της Φρυγίας
Αριοβαρζάνη46 καθώς και μερικούς άλλους αίσιους οιωνούς που
ακολούθησαν, παρουσιάστηκε στον βασιλιά και τον διαβεβαίωσε
ότι θα νικούσε σε μεγάλη μάχη ιππικού και κυρίως αν τύχαινε
να δώσει μάχη στη Φρυγία. Πρόσθεσε, επίσης, ότι με τα ίδια
του τα χέρια θα σκότωνε σε μάχη εκ παρατάξεως έναν επιφανή
στρατηγό των αντιπάλων του. Αυτά, είπε, του προλέγουν οι
θεοί και κυρίως η Αθηνά που θα τον βοηθούσε στις επιτυχίες
του.
18.
Ο Αλέξανδρος δέχτηκε με χαρά την πρόβλεψη του μάντη και
τέλεσε λαμπρή θυσία στην Αθηνά, κατά την οποία της αφιέρωσε
την ασπίδα του, ενώ διάλεξε από τις ασπίδες που βρίσκονταν
στον ναό την καλύτερη και οπλισμένος μ' αυτήν έδωσε την
πρώτη μάχη, της οποίας η έκβαση κρίθηκε όντως από την
προσωπική του ανδρεία, και κατήγαγε νίκη περίφημη. Αλλά αυτά
έγιναν λίγες μέρες αργότερα.
Οι σατράπες, τώρα, και οι
στρατηγοί των Περσών, που δεν πρόλαβαν να εμποδίσουν τη
διάβαση των Μακεδόνων στην Ασία, συγκεντρώθηκαν και
συσκέπτονταν περί του πώς να πολεμήσουν τον Αλέξανδρο. Ο
Μέμνων, λοιπόν, ο Ρόδιος, που ήταν πασίγνωστος για τις
στρατηγικές του ικανότητες, πρότεινε να μη διακινδυνεύσουν
μια κατά πρόσωπο αναμέτρηση, αλλά να καταστρέψουν τη χώρα
και με την έλλειψη των αναγκαίων να παρακωλύουν την προέλαση
των Μακεδόνων, ενώ παράλληλα να διαβιβάσουν ναυτικές και
πεζικές δυνάμεις στη Μακεδονία και να μεταφέρουν, έτσι, τον
πόλεμο στην Ευρώπη. Οι προτάσεις του άνδρα ήταν άριστες,
όπως έγινε φανερό από τα αποτελέσματα, αλλά δεν έπεισαν τους
άλλους ηγεμόνες, διότι θεώρησαν ότι οι συμβουλές του δεν
ήταν αντάξιες του υψηλού φρονήματος των Περσών·
ως εκ τούτου, επικράτησε η γνώμη υπέρ του κατά μέτωπον
αγώνα. Κάλεσαν από παντού τις δυνάμεις τους, έγιναν
πολλαπλάσιοι των Μακεδόνων και βάδισαν προς την περιοχή της
Φρυγίας στον Ελλήσποντο. Έστησαν το στρατόπεδο τους στον
Γρανικό ποταμό και χρησιμοποίησαν το ρεύμα του ως γραμμή
άμυνας.
19.
Όταν ο Αλέξανδρος πληροφορήθηκε τη συγκέντρωση των
βαρβαρικών δυνάμεων, βάδισε με σύντονη πορεία και
στρατοπέδευσε απέναντι από τους εχθρούς, με τον Γρανικό να
κυλάει ανάμεσα στα δυο στρατόπεδα. Οι βάρβαροι, έχοντας
καταλάβει τις υπώρειες [του όρους Ίδη], δεν έκαναν καμιά
κίνηση, αποφασισμένοι να επιτεθούν στον εχθρό ενώ θα
διάβαινε τον ποταμό και, όπως θα ήταν διασπασμένη η φάλαγγα
των Μακεδόνων, θεωρούσαν πως εύκολα θα υπερτερούσαν στη
μάχη. Ο Αλέξανδρος τόλμησε να περάσει τον στρατό του με το
ξημέρωμα και προλαβαίνοντας τους εχθρούς παρέταξε τις
δυνάμεις του για μάχη. Οι βάρβαροι τοποθέτησαν απέναντι στην
παράταξη των Μακεδόνων το ιππικό τους κι αποφάσισαν να
δώσουν μ' αυτό τη μάχη. Το αριστερό κέρας είχε ο Μέμνων ο
Ρόδιος και ο σατράπης Αρσαμένης με τους δικούς του ιππείς,
μετά απ' αυτούς παρατάχθηκε ο Αρσίτης με τους ιππείς απ' την
Παφλαγονία κι έπειτα ο Σπιθροβάτης ο σατράπης της Ιωνίας
επικεφαλής των Υρκανών ιππέων. Το δεξί κέρας κατείχαν χίλιοι
Μήδοι, οι δυο χιλιάδες ιππείς του Ρεομίθρη κι άλλοι τόσοι
Βακτριανοί. Το μέσον κατείχαν οι ιππείς των υπολοίπων εθνών,
που ήταν πολυάριθμοι και επίλεκτοι για την ανδρεία τους.
Συνολικά οι ιππείς ξεπερνούσαν τις δέκα χιλιάδες. Οι πεζοί
των Περσών, που δεν ήταν λιγότεροι των εκατό χιλιάδων, ήταν
παραταγμένοι από πίσω και έμεναν αδρανείς, καθώς θα αρκούσαν
οι ιππείς για να συντρίψουν τους Μακεδόνες. Το ιππικό και
των δυο παρατάξεων ρίχτηκε πρόθυμα στη μάχη. Οι Θεσσαλοί
ιππείς, που κατείχαν το αριστερό κέρας με αρχηγό τον
Παρμενίωνα, αντιμετώπιζαν σθεναρά την επίθεση των απέναντι
τους, ενώ ο Αλέξανδρος με τους αρίστους των ιππέων στο δεξί
κέρας πρώτος εφόρμησε στους Πέρσες και συμπλεκόμενος με τους
αντιπάλους εξολόθρευε πολλούς.
20. Κι ενώ οι βάρβαροι
μάχονταν με γενναιότητα και αντέτασσαν το μένος τους στην
ανδρεία των Μακεδόνων, η τύχη οδήγησε στο ίδιο σημείο τους
άριστους για να διεκδικήσουν τη νίκη. Διότι ο σατράπης της
Ιωνίας Σπιθροβάτης, Πέρσης την καταγωγή, γαμπρός του βασιλιά
Δαρείου και γνωστός για την ανδρεία του, με μεγάλη δύναμη
ιππέων όρμησε στους Μακεδόνες, έχοντας πλάι του συναγωνιστές
σαράντα συγγενείς διακεκριμένους για την ανδρεία τους, και
μαχόμενος με τόλμη πίεζε ασφυκτικά τους αντιπάλους του,
άλλους σκοτώνοντας κι άλλους τραυματίζοντας βαριά. Επειδή η
ορμή της επίθεσης του ήταν δυσβάσταχτη, ο Αλέξανδρος έστρεψε
τ'
άλογο
του προς τον βάρβαρο σατράπη
και όρμησε καταπάνω του. Ο Πέρσης πίστεψε ότι οι θεοί του
πρόσφεραν την ευκαιρία να μονομαχήσει, να απαλλάξει με την
προσωπική του ανδρεία την Ασία από τους χειρότερους φόβους
της και την περιβόητη τόλμη του Αλεξάνδρου να τη διαλύσει με
τα ίδια του τα χέρια, ώστε να μη ντροπιαστεί η δόξα των
βαρβάρων. Πρώτος, λοιπόν, ρίχνει το ακόντιο στον Αλέξανδρο
και ορμάει καταπάνω του με τέτοια σφοδρότητα που με το δόρυ
του τρύπησε την ασπίδα και τη δεξιά επωμίδα του Αλεξάνδρου
και το πέρασε μέσα απ' τον θώρακα. Ο βασιλιάς πέταξε το δόρυ
που κρεμόταν απ' τον βραχίονα του, σπιρούνισε
τ'
άλογο
του και με τη φόρα της ορμής
κι όλη τη δύναμη του έμπηξε το δικό του στο στήθος του
σατράπη. Μ' αυτό που έγινε, οι άντρες και των δυο παρατάξεων
που ήταν κοντά αναβόησαν έκπληκτοι από την απίστευτη
ανδρεία. Η αιχμή του δόρατος συντρίφτηκε πάνω στον θώρακα
και το κοντάρι αναπήδησε. Ο Πέρσης τράβηξε το ξίφος και
όρμησε προς τον Αλέξανδρο, ο βασιλιάς όμως πρόλαβε να πιάσει
το κοντάρι, να του το καρφώσει στο πρόσωπο και να τον
διαπεράσει. Στο μεταξύ, ο αδελφός του πεσόντος, ο Ρωσάκης,
έφτασε με τ'
άλογο
του και κατέβασε το σπαθί του
στο κεφάλι του Αλεξάνδρου, καταφέρνοντας του ένα τόσο δυνατό
χτύπημα που του άνοιξε το κράνος κι έγδαρε ελαφρά το δέρμα
του. Τη στιγμή που ο Ρωσάκης ετοιμαζόταν να ξαναχτυπήσει τον
Αλέξανδρο, ο Κλείτος, ο επονομαζόμενος μέλας, είχε πλησιάσει
με
τ'
άλογο
του κι έκοψε το χέρι του
βαρβάρου.
21. Οι συγγενείς σύσσωμοι
συσπειρώθηκαν γύρω από τους δυο πεσόντες. Πρώτα εκτόξευσαν
τα ακόντια τους στον Αλέξανδρο κι έπειτα άρχισαν τη μάχη εκ
του συστάδην υπομένοντας τα πάντα αρκεί να σκότωναν τον
βασιλιά. Εκείνος, μολονότι, εκτεθειμένος σε πολλούς και
μεγάλους κινδύνους, δεν εννοούσε να νικηθεί από το πλήθος
των εχθρών, αλλά αν και είχε δεχτεί δυο πλήγματα στον
θώρακα, ένα στο κράνος και τρία στην ασπίδα που είχε πάρει
από τον ναό της Αθηνάς δεν ενέδιδε, αλλά σε μια έξαρση
ψυχικού σθένους αψηφούσε κάθε κίνδυνο. Μετά απ' αυτό έπεσαν
και οι περισσότεροι από τους Πέρσες ηγέτες γύρω του, οι
σπουδαιότεροι από τους οποίους ήταν ο Ατιζύης και ο Φαρνάκης
ο αδελφός της γυναίκας του Δαρείου, καθώς και ο
Μιθροβουζάνης ο ηγεμόνας των Καππαδοκών. Ως εκ τούτου,
δεδομένου ότι σκοτώθηκαν οι περισσότεροι αξιωματούχοι και
όλα τα περσικά τμήματα νικήθηκαν από τους Μακεδόνες, πρώτα
αναγκάστηκαν να τραπούν σε φυγή οι απέναντι από τον
Αλέξανδρο και στη συνέχεια και οι υπόλοιποι. Έτσι, ο
βασιλιάς, κατά κοινή ομολογία, πήρε το αριστείο ανδρείας και
θεωρήθηκε ο πρωτεργάτης της νίκης, ενώ δεύτερο μετά απ'
αυτόν δοξάστηκε για την ανδρεία του το ιππικό των Θεσσαλών,
που εφάρμοσε εξαιρετική τακτική και αγωνίστηκε απαράμιλλα.
Μετά την κατατρόπωση των ιππέων συνεπλάκησαν και οι μονάδες
του πεζικού, αλλά η μάχη διήρκεσε λίγο, διότι οι βάρβαροι
τρομαγμένοι με τη φυγή του ιππικού λιποψύχησαν και τράπηκαν
σε φυγή. Από τους Πέρσες σκοτώθηκαν συνολικά πάνω από δέκα
χιλιάδες πεζοί και όχι λιγότεροι από δυο χιλιάδες ιππείς,
ενώ πιάστηκαν αιχμάλωτοι πάνω από είκοσι χιλιάδες. Μετά τη
μάχη, ο βασιλιάς έθαψε τους νεκρούς με μεγαλοπρέπεια, ώστε
με την απόδοση της τιμής ετούτης να κάνει τους στρατιώτες
ακόμα πιο πρόθυμους ν'
αντιμετωπίσουν τους κινδύνους των μαχών.
Ο ίδιος επικεφαλής του
στρατού προχώρησε στη Λυδία, όπου πήρε την πόλη των
Σαρδιανών με τα φρούρια και τους θησαυρούς που βρίσκονταν
σ'
αυτά, καθώς ο Μιθρίνης ο σατράπης του τα παρέδωσε χωρίς
αντίσταση.
|