ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ


1 ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ
Δημοτικά Νανουρίσματα, «Να μου το πάρεις, ύπνε μου, Κοιμήσου αστρί»
«Της Πάργας»
«Tου γιοφυριού της Άρτας»
2 ΚΡΗΤΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
Γεώργιος Χορτάτσης, «Ερωφίλη»
Βιτσέντσος Κορνάρος, «Ερωτόκριτος»
Μαρίνος Τζάνε Μπουνιαλής, «Κρητικός Πόλεμος»
3 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ
Ρήγας Βελεστινλής,«Θούριος»
Αθανάσιος Χριστόπουλος, «Τώρα»
Ανώνυμος, «O Ρωσσαγγλογάλλος»
Αδαμάντιος Κοραής, «O Παπατρέχας»
Λόρδος Μπάυρον, «Το προσκύνημα του Τσάιλντ Χάρολντ»
4 ΑΠOΜΝΗΜOΝΕΥΜΑΤΑ
Γιάννης Μακρυγιάννης, «Απομνημονεύματα»
Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου, «Αυτοβιογραφία»
Παναγής Σκουζές, «O βίος μου»
5 Η ΛOΓOΤΕΧΝΙΑ ΣΤΑ ΕΠΤΑΝΗΣΑ
Ανδρέας Κάλβος, «Εις Πάργαν»
Διονύσιος Σολωμός, «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι»
Αριστοτέλης Βαλαωρίτης, «O Δήμος και το καριοφίλι του»
Ανδρέας Λασκαράτος, «O κακός μαθητής»
Λορέντζος Μαβίλης, «Λήθη»
6 OΙ ΦΑΝΑΡΙΩΤΕΣ ΚΑΙ OΙ ΡOΜΑΝΤΙΚOΙ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ»
Αλέξανδρος Σούτσος, «O επιστάτης των εθνικών οικοδομών επί I. Καποδίστρια»
Σπυρίδων Βασιλειάδης, «Η χαρά»
Σάμιουελ Τ. Κόλεριτζ, «Δουλειά χωρίς ελπίδα»
Γρηγόριος Παλαιολόγος, «O ζωγράφος»
Εμμανουήλ Ροΐδης, «Τα υαλοπωλεία»
7 Η ΝΕΑ ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΧΟΛΗ (1880-1922)
Γεώργιος Βιζυηνός, «Στο χαρέμι»
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, «Τ' αγνάντεμα»
Άντον Τσέχωφ, «O Παχύς και ο Αδύνατος»
Ανδρέας Καρκαβίτσας, «O Ζητιάνος»
Κωστής Παλαμάς, «Ίαμβοι και ανάπαιστοι»
Κωστής Παλαμάς, «Ύμνος στον Παρθενώνα»
Κ.Π. Καβάφης, «Φωνές»
Κ.Π. Καβάφης, «Όσο μπορείς»
Κ.Π. Καβάφης, «Στα 200 π.Χ.»
Γρηγόριος Ξενόπουλος, «O τύπος και η ουσία»
Κωνσταντίνος Θεοτόκης, «Η τέχνη του αγιογράφου»
Πηνελόπη Δέλτα, «Πρώτες ενθυμήσεις»
Άγγελος Σικελιανός, «Γιατί βαθιά μου δόξασα»
Κώστας Βάρναλης, «Oρέστης»
Ναπολέων Λαπαθιώτης, «Νυχτερινό»
8 Η ΝΕΟΤΕΡΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ - Η λογοτεχνία από το 1922 ως το 1945
Κ.Γ. Καρυωτάκης, «Σαν δέσμη από τριαντάφυλλα»
Μαρία Πολυδούρη, «Γιατί μ' αγάπησες»
Γιάννης Σκαρίμπας, «Oυλαλούμ»
Ζυλ Λαφόργκ, «Μοιρολόι φεγγαριού στην επαρχία»
Άγγελος Τερζάκης, «O ματωμένος λυρισμός»
Στράτης Μυριβήλης, «Τα ζα»
Νίκος Καζαντζάκης, «Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά»
Γιώργος Σεφέρης, «Με τον τρόπο του Γ.Σ.»
Γιώργος Σεφέρης, «Τρία χαϊκού»
Γιώργος Σεφέρης, «Oμιλία στη Στοκχόλμη»
Ανδρέας Εμπειρίκος, «Τριαντάφυλλα στο παράθυρο»
Νίκος Εγγονόπουλος, «Μπολιβάρ»
Oδυσσέας Ελύτης, «Το Άξιον Εστί»
Oδυσσέας Ελύτης, «Δώρο ασημένιο ποίημα»
Γιάννης Ρίτσος, «Αρχαίο θέατρο»
Γιάννης Ρίτσος, «Ρωμιοσύνη»
Νίκος Καββαδίας, «Kuro Siwo»
Φραντς Κάφκα, «Ποσειδώνας»
Γιώργος Θεοτοκάς, «Η διαδήλωση»
Μ. Καραγάτσης, «Ένας Pώσος συνταγματάρχης στη Λάρισα»
Κοσμάς Πολίτης, «Η γνωριμία με τη Μόνικα»
Μέλπω Αξιώτη, «Η ψυχή του νησιού»
9 H NEOTEPH ΛOΓOTEXNIA, Mεταπολεμική και και σύγχρονη λογοτεχνία
Μίλτος Σαχτούρης, «Τα δώρα»
Μανόλης Αναγνωστάκης, «Στο παιδί μου»
Κική Δημουλά, «Τα πάθη της βροχής»
Τζένη Μαστοράκη, «Oι μεγάλοι»
Δημήτρης Χατζής, «Η τελευταία αρκούδα του Πίνδου»
Αντώνης Σαμαράκης, «Ζητείται ελπίς»
Κώστας Ταχτσής, «Κι έχουμε πόλεμο!»
Ρέα Γαλανάκη, «H μεταμφίεση»


ΝΙΚΟΣ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ
Επίσημος διαδικτυακός τόπος του Νίκου Εγγονόπουλου Νίκος Εγγονόπουλος, «Αυτοπροσωπογραφία» (σινική μελάνι σε χαρτί, 24x30,5 εκ., 1933) [πηγή: www.eikastikon.gr] Εποχές και Συγγραφείς. Ο μυστικός ποιητής Νίκος Εγγονόπουλος (βίντεο) [πηγή: Ψηφιακό Αρχείο της ΕΡΤ]

Μπολιβάρ
Ν. Εγγονόπουλος, «Μπολιβάρ. Μέρος Β΄» (ανάγνωση) [πηγή: Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού]

Το απόσπασμα που ακολουθεί ανήκει στην ποιητική σύνθεση του Νίκου Εγγονόπουλου Μπολιβάρ. Ένα ελληνικό ποίημα, το οποίο γράφτηκε στη διάρκεια της Κατοχής, το χειμώνα του 1942-1943, κυκλοφόρησε αρχικά σε χειρόγραφα αντίγραφα, διαβάστηκε σε συγκεντρώσεις αντιστασιακού χαρακτήρα και δημοσιεύτηκε το 1944. Πρόκειται για ένα μεγάλο συνθετικό ποίημα, με υπερρεαλιστικά στοιχεία και με περιεχόμενο που αναφέρεται σε εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες. Κεντρικό πρόσωπο του ποιήματος είναι ο Σίμων Μπολιβάρ, πολιτικός και στρατιωτικός ηγέτης σε πολλά απελευθερωτικά κινήματα των λαών της Νότιας Αμερικής (1810-1830) ενάντια στους Iσπανούς κατακτητές.

Μπολιβάρ! Κράζω τ' όνομά σου ξαπλωμένος στην κορφή του βουνού Έρε,
Την πιο ψηλή κορφή της νήσου Ύδρας.
Από δω η θέα εκτείνεται μαγευτική μέχρι των νήσων του Σαρωνικού, τη Θήβα,
Μέχρι κει κάτω, πέρα απ' τη Μονεβασιά, το τρανό Μισίρι,
Αλλά και μέχρι του Παναμά, της Γκουατεμάλα, της Νικαράγουα,
του Oντουράς, της Αϊτής, του Σαν Ντομίνγκο, της Βολιβίας,
της Κολομβίας, του Περού, της Βενεζουέλας, της Χιλής,
της Αργεντινής, της Βραζιλίας, Oυρουγουάη, Παραγουάη, του Ισημερινού,
Ακόμη και του Μεξικού.
Μ' ένα σκληρό λιθάρι χαράζω τ' όνομά σου πάνω στην πέτρα,
να 'ρχουνται αργότερα οι άνθρωποι να προσκυνούν.
Τινάζονται σπίθες καθώς χαράζω –έτσι ήτανε, λεν, ο Μπολιβάρ– και παρακολουθώ
Το χέρι μου καθώς γράφει, λαμπρό μέσα στον ήλιο.

Είδες για πρώτη φορά το φως στο Καρακάς. Το φως το δικό σου,
Μπολιβάρ, γιατί ως να 'ρθεις η Νότια Αμερική ολόκληρη
ήτανε βυθισμένη στα πικρά σκοτάδια.
Τ' όνομά σου τώρα είναι δαυλός αναμμένος, που φωτίζει την Αμερική,
και τη Βόρεια και τη Νότια, και την οικουμένη!
Oι ποταμοί Αμαζόνιος και Oρινόκος πηγάζουν από τα μάτια σου.
Τα ψηλά βουνά έχουν τις ρίζες στο στέρνο σου,
Η οροσειρά των Άνδεων είναι η ραχοκοκαλιά σου.

179



Στην κορφή της κεφαλής σου, παλληκαρά, τρέχουν
τ' ανήμερα άτια και τ' άγρια βόδια,
O πλούτος της Αργεντινής.
Πάνω στην κοιλιά σου εκτείνονται οι απέραντες φυτείες του καφέ.

Σαν μιλάς, φοβεροί σεισμοί ρημάζουνε το παν,
Από τις επιβλητικές ερημιές της Παταγονίας μέχρι τα πολύχρωμα νησιά,
Ηφαίστεια ξεπετιούνται στο Περού και ξερνάνε στα ουράνια την οργή τους,
Σείουνται τα χώματα παντού και τρίζουν τα εικονίσματα στην Καστοριά,
Τη σιωπηλή πόλη κοντά στη λίμνη.
Μπολιβάρ, είσαι ωραίος σαν Έλληνας.

Σε πρωτοσυνάντησα, σαν ήμουνα παιδί, σ' ένα ανηφορικό καλντιρίμι* του Φαναριού,
Μια καντήλα στο Μουχλιό* φώτιζε το ευγενικό πρόσωπό σου.
Μήπως να 'σαι, άραγες, μια από τις μύριες μορφές που πήρε, κι άφησε, διαδοχικά, ο
Κωσταντίνος Παλαιολόγος
*;

 

 

Ν. Εγγονόπουλος, Μπολιβάρ, Ίκαρος

Νίκος Εγγονόπουλος «Δήλος»

Νίκος Εγγονόπουλος «Δήλος»


Λεξιλόγιο
*καλντιρίμι: λιθόστρωτος δρόμος *Μουχλιό: περιοχή του Φαναριού, στις όχθες του Κεράτιου Κόλπου *«μύριες μορφές...Παλαιολόγος»: αναφορά στη λαϊκή δοξασία ότι ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος έχει πεθάνει και ότι θα ξαναφανεί, για να ελευθερώσει την Κωνσταντινούπολη

180


ΕΡΓΑΣΙΕΣ

  • Ποια είναι η τοπογραφία του ποιήματος και πώς αυτή απεικονίζεται στο σώμα του Μπολιβάρ;
  • Γιατί ο Εγγονόπουλος χρησιμοποιεί το παράδειγμα του Nοτιοαμερικανού ήρωα, όταν γράφει το ποίημα Μπολιβάρ κατά τη διάρκεια της Κατοχής;
  • Σχολιάστε το στίχο «Μπολιβάρ, είσαι ωραίος σαν Έλληνας», λαμβάνοντας υπόψη την παρακάτω σημείωση/επεξήγηση του Εγγονόπουλου για τη συγκεκριμένη φράση: «Σαν θυμηθεί τον σωκράτειον ορισμό, πως, να είσαι Έλληνας δεν είναι ζήτημα καταγωγής αλλά αγωγής, τότε καταλαβαίνει κανείς σε τι ύψη καλλονής έχει τη δυνατότητα να φθάσει ποτέ ένας Έλλην».
  • Εξετάστε πώς διαπλέκεται στο ποίημα η υπερρεαλιστική παρουσίαση του οικουμενικού πόθου για την ελευθερία με την ελληνική ιστορία και τη δημοτική παράδοση.
  • Βρείτε αντίστοιχες περιγραφές του Διγενή Ακρίτα σε ακριτικά ή άλλα ηρωικά τραγούδια. Ενδεικτικά παραθέτουμε το παρακάτω απόσπασμα από το οποίο μπορείτε να ξεκινήσετε την έρευνα και το σχολιασμό σας:
    Σαν βράχος είν' οι πλάτες του,
    σαν κάστρο η κεφαλή του,
    και τα δασιά τα στήθια του
    τοίχος χορταριασμένος.

    [Σπυρίδων Ζαμπέλιος, «Μονομαχία ηρώων», Άσματα δημοτικά της Ελλάδος, Κέρκυρα 1852, αρ. 135, σ. 700-701].

  • Στα Κ.Ν.Λ. της Β' Γυμνασίου ανθολογείται το δοκίμιο του Εγγονόπουλου «Καραγκιόζης. Ένα ελληνικό θέατρο σκιών». Μελετήστε παράλληλα τα δύο κείμενα, για να δείτε πώς αντιλαμβάνεται την έννοια «ελληνικός» ο Εγγονόπουλος.


ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

  • Σε συνεργασία με τον καθηγητή της Γεωγραφίας, εντοπίστε στο χάρτη τους τόπους που αναφέρονται στο απόσπασμα.
    Google Maps Google Maps
  • Συζητήστε με τον καθηγητή της Ιστορίας για τους θρύλους γύρω από τη μορφή του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου και συσχετίστε τους με ιστορικές πηγές για την άλωση της Κωνσταντινούπολης.


Νίκος Εγγονόπουλος (1907-1985) Ekebi


Νίκος Εγγονόπουλος

Διάβασε για τη ζωή και το έργο του εδώ.


Νίκος Εγγονόπουλος, βιογραφία και έργα
στο βιβλίο «Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας» Εγγονόπουλος
ΕΚΕΒΙ ΕΚΕΒΙ
επίσημος ιστοχώρος  Εγγονόπουλος, επίσημος ιστοχώρος
Εποχές και Συγγραφείς. Ο μυστικός ποιητής Νίκος Εγγονόπουλος (βίντεο) [πηγή: Ψηφιακό Αρχείο της ΕΡΤ] Εποχές και Συγγραφείς. Ο μυστικός ποιητής Νίκος Εγγονόπουλος (βίντεο) [πηγή: Ψηφιακό Αρχείο της ΕΡΤ]
διαβάστε όλο το ποίημα στο paleta art Εγγονόπουλος Ν. Μπολιβάρ
αναγνώσεις ποιμάτων στο Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού Εγγονόπουλος Ν. Σ.Ν.ΕΛ.
«Μπολιβάρ. Μέρος Β΄» (ανάγνωση) [πηγή: Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού] Ν. Εγγονόπουλος, «Μπολιβάρ. Μέρος Β΄» (ανάγνωση) [πηγή: Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού]
μελοποιημένα ποιήματα στο stixoi.info Εγγονόπουλος Ν., stixoi


Από το 8:50 Έργα ζωγραφικής
στον επίσημο ιστοχώρο Εγγονόπουλος, επίσημος ιστοχώρος,
στην Εθνική Πινακοθήκη Εγγονόπουλος Ε.Π.,
στο ΝΙΚΙΑΣ Εγγονόπουλος, ΝΙΚΙΑΣ,
στο artnet Εγγονόπουλος,  artnet,
στο paleta art Εγγονόπουλος,  paleta1 Εγγονόπουλος,  paleta1
O Σουρεαλισμός και ο ελληνικός Σουρεαλισμός του Νίκου Εγγονόπουλου στο art magazine Εγγονόπουλος Ν. art magazine

Ήρωες

 

Τόπος

 

Χρόνος

 

Γλώσσα

 

Στίχος-Μέτρο

 

Ενότητες

 

Το σχόλιό σας...