Θαυμάστε μερικά από τα πιο γνωστά γνωστά έργα του σπουδαίου Ολλανδού καλλιτέχνη σε μια εικονική τρισδιάστατη βιβλιοθήκη.
Ταίριαξε τις κάρτες
Μετάφραση: Ξενοφώντος Ελληνικά, Βιβλίο 2, Κεφάλαιο 1, § 16-32
ΑΝΝΑ ΦΡΑΝΚ, ΑΠΟ ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΦΡΑΝΚ – ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ
Το απόσπασμα από το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ βρίσκεται στο σχολικό εγχειρίδιο των Κειμένων της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Β΄ Γυμνασίου. Παρόλη τη χρονική απόσταση που το χωρίζει από τους σημερινούς μαθητές, είναι ένα κείμενο που αγαπούν. Άλλωστε πρόκειται για ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Η αμεσότητα και αυθορμητισμός της νεαρής Άννας αλλά και όλο το ιστορικό και συνάμα συγκινησιακό υπόβαθρο της τραγικής οικογενειακής της ιστορίας προσδίδουν στο κείμενο ένα χαρακτήρα διαχρονικό και ταυτόχρονα οικουμενικό. Παρακάτω ακολουθεί ένα προτεινόμενο διδακτικό σενάριο.
ΝΙΚΟΣ ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ (11 Ιανουαρίου 1910-10 Φεβρουαρίου 1975)
Νίκος Καββαδίας, ‘Ενα μαχαίρι (από την ποιητική συλλογή Μαραμπού)
Απάνω μου έχω πάντοτε στη ζωνη μου σφιγμένο
ένα παλιό αφρικάνικο ατσάλινο μαχαίρι
όπως αυτά που συνηθούν και παίζουν οι αραπάδες
που από έναν γέρο έμπορο αγόρασα στ’ Αλγέρι.
Θυμάμαι, ως τώρα να `τανε, το γέρο παλαιοπώλη,
όπου έμοιαζε με μια παλιά ελαιγραφία του Γκόγια,
ορθόν πλάι σε μακριά σπαθιά και σε στολές σχισμένες,
να λέει με μια βραχνή φωνή τα παρακάτου λόγια:
«Ετούτο το μαχαίρι, εδώ, που θέλεις ν’ αγοράσεις
με ιστορίες αλλόκοτες ο θρύλος το `χει ζωσει,
κι όλοι το ξέρουν πως αυτοί που κάποια φορά το `χαν,
καθένας κάποιον άνθρωπο δικό του έχει σκοτώσει.
Ο Δον Μπαζίλιο σκότωσε μ’ αυτό τη Δόνα Τζούλια,
την όμορφη γυναίκα του γιατί τον απατούσε.
ο Κόντε Αντόνιο, μια βραδιά, τον δύστυχο αδελφό του
με το μαχαίρι τούτο εδώ κρυφά δολοφονούσε.
Ένας αράπης τη μικρή ερωμένη του από ζήλεια
και κάποιος ναύτης Ιταλός ένα Γραικό λοστρόμο.
Χέρι με χέρι ξέπεσε και στα δικά μου χέρια.
Πολλά έχουν δει τα μάτια μου, μα αυτό μου φέρνει τρόμο.
Σκύψε και δες το, μια άγκυρα κι ένα οικόσημο έχει,
είναι αλαφρύ για πιάσε το δεν πάει ούτε ένα κουάρτο,
μα εγώ θα σε συμβούλευα κάτι άλλο ν’ αγοράσεις.»
Πόσο έχει; Μόνο φράγκα εφτά. Αφού το θέλεις πάρ’το.
Ένα στιλέτο έχω μικρό στη ζωνη μου σφιγμένο,
που η ιδιοτροπία μ’ έκαμε και το `καμα δικό μου,
κι αφού κανένα δε μισώ στον κόσμο να σκοτώσω,
φοβάμαι μη καμιά φορά το στρέψω στον εαυτό μου.
ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ
Ο Νίκος Καζαντζάκης αναμφισβήτητα υπήρξε ένας από τους λαμπρότερους νεοέλληνες λογοτέχνες. Γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης στις 18 Φεφρουαρίου/3 Μαρτίου του 1833 και πέθανε στο Φράιμπουργκ της Γερμανίας στις 26 Οκτωβρίου του 1957. Γνώρισε τεράστια απήχηση και παγκόσμια καταξίωση, καθώς μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες, ενώ τα έργα του Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά, Ο Χριστός ξανασταυρώνεται και Ο Τελευταίος Πειρασμός μεταφέρθηκαν στη μικρή και τη μεγάλη οθόνη.
ΜΕΛΠΩ ΑΞΙΩΤΗ, ΑΠΟ ΔΟΞΑ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟ
Νοηματική προσέγγιση
Το απόσπασμα ανήκει στο μυθιστόρημα «Εικοστός Αιώνας» (1946). Διαδραματίζεται στην περίοδο της κατοχής στην Αθήνα. Η κεντρική ηρωίδα, η νεαρή Πολυξένη, φυλακίστηκε από του Γερμανούς, επειδή διακινούσε παράνομο αντιστασιακό τύπο. Στο πρώτο μέρος του αποσπάσματος αναπολεί τις κακουχίες, τη δυστυχία και την πείνα που υπέφεραν οι Έλληνες τα χρόνια της κατοχής. Στο δεύτερο μέρος θυμάται την αγωνιστική διάθεση και το ψυχικό σθένος κάποιων ανθρώπων που συμμετείχαν αυθόρμητα στην πρώτη μαζική διαδήλωση, το Μάρτη του 1943, κατά των Γερμανών.
Θέμα
Οι αναμνήσεις της Πολυξένης από το συσσίτιο των καλλιτεχνών και από τη μαζική διαδήλωση, το Μάρτη του 1943. Διαβάστε περισσότερα «ΜΕΛΠΩ ΑΞΙΩΤΗ, ΑΠΟ ΔΟΞΑ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟ»
ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ, ΝΑΝΟΥΡΙΣΜΑ ΣΤΟ ΓΙΟ ΜΟΥ
Το ποίημα είναι από την ποιητική συλλογή του διακεκριμένου Τούρκου ποιητή Ναζίμ Χικμέτ Το ερωτευμένο σύννεφο. Πρόκειται για ένα νανούρισμα που ο ποιητής θα επιθυμούσε να απευθύνει στον άρρωστο γιο του και διαφέρει από τα παραδοσιακά νανουρίσματα, καθώς έχει λογοτεχνική υφή, χαρακτηρίζεται δηλαδή από συμβολισμούς, εικόνες και παρομοιώσεις. Στο νανούρισμα του ποιητή αντικατοπτρίζεται το μακρόπνοο όραμά του για το γιο του, οι βαθύτερες σκέψεις και προσδοκίες του για το μέλλον του, ενώ αναδεικνύονται ηθικές αξίες και υψηλά ιδανικά.
Στο συγκεκριμένο ποίημα παρατηρούμε ένα συνδυασμό πεζού με ποιητικό λόγο. Έτσι στη σύντομη εισαγωγή ο ποιητής απευθύνεται στη μητέρα και της προτείνει να τραγουδήσει ένα διαφορετικό, από τα παραδοσιακά, νανούρισμα, το οποίο και στη συνέχεια της το υπαγορεύει.
Θέμα: Τα όνειρα του πατέρα για το μέλλον του γιου του· οι προσδοκίες του για την ηθική του εξέλιξη και την πνευματική του πρόοδο, οι νουθεσίες του για τον αγώνα που πρέπει να καταβάλλει και το ψυχικό σθένος που οφείλει να επιδεικνύει σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Διαβάστε περισσότερα «ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ, ΝΑΝΟΥΡΙΣΜΑ ΣΤΟ ΓΙΟ ΜΟΥ»
ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ
Πρόταση ονομάζεται ένα σύνολο λέξεων το οποίο είναι οργανωμένο σύμφωνα με τους κανόνες του συντακτικού και της γραμματικής, εκφράζει ένα συγκεκριμένο νόημα και χαρακτηρίζεται από σημασιολογική αυτοτέλεια, δηλαδή μπορεί να «σταθεί» μόνο του στο λόγο.
ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ
Α. Οι προτάσεις με κριτήριο τα δομικά συστατικά τους (τα στοιχεία δηλαδή από τα οποία αποτελούνται) διακρίνονται στα ακόλουθα είδη:
- Απλές προτάσεις: είναι οι προτάσεις που εκφράζουν ένα ολοκληρωμένο νόημα και αποτελούνται από τους βασικούς όρους (δηλαδή από υποκείμενο και κατηγόρημα → το ρήμα και το συμπλήρωμά του: αντικείμενο ή κατηγορούμενο) π.χ. Η Κατερίνα είναι χαρούμενη.
- Ελλειπτικές προτάσεις: είναι οι προτάσεις από τις οποίες λείπουν κάποιοι βασικοί όροι, επειδή εννοούνται εύκολα από τα συμφραζόμενα π.χ. Τι κάνεις;
- Επαυξημένες προτάσεις: είναι οι προτάσεις που εκτός από τους βασικούς όρους περιλαμβάνουν και προσδιορισμούς π.χ. Η Άννα χτες γνώρισε τους νέους συμμαθητές της.
- Σύνθετες προτάσεις: είναι οι προτάσεις που έχουν παραπάνω από ένα υποκείμενα ή αντικείμενα ή κατηγορούμενα π.χ. Ο Δημήτρης και η Γιώτα διαβάζουν μαθηματικά.