ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ

ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ  ΔΑΡΔΑΝΕΛΛΙΩΝ ΚΑΙ ΛΑΜΨΑΚΟΥ

    Δαρδανέλλια: (τουρκ. Çanakkale). Πόλη της Μικράς Ασίας στα στενά του Ελλησπόντου. Η Δάρδανος χτίστηκε από τους Αιολείς μεταξύ Ιλίου και Αβύδου. Το όνομα Τσάνακαλε οφείλεται στο ότι η πόλη υπήρξε κατά την Οθωμανική περίοδο σπουδαίο αγγειοπλαστικό κέντρο (τσανάκ=αγγείο). Πριν την ανταλλαγή των πληθυσμών στα Δαρδανέλλια κατοικούσαν περίπου 5.000 Έλληνες.

    Λάμψακος: (τουρκ. Lapseki). Πόλη της Μικράς Ασίας στα στενά του Ελλησπόντου. Ιδρύθηκε από τους Φωκαείς τον 6ο π.Χ. αιώνα. Η παλαιότερη ονομασία της ήταν Πιτυούσα και άλλη μεταγενέστερη, η οποία όμως δεν επικράτησε, Λαομεδόντεια. Κατά τους αρχαϊκούς χρόνους η Λάμψακος ακολούθησε την τύχη των υπολοίπων πόλεων της Μικράς Ασίας και υποτάχθηκε στους Πέρσες μετά την Ιωνική επανάσταση. Κατά τη Ρωμαϊκή και Βυζαντινή εποχή γνώρισε ακμή. Στον "Συνέκδημο του Ιεροκλέους" (6ος μ.Χ. αιώνας) αναφέρεται ως 5η μεταξύ των 30 πόλεων της Επαρχίας Ελλησπόντου.

    Δαρδανελλίων και Λαμψάκου μητρόπολη: Τα Δαρδανέλλια εκκλησιαστικώς υπάγονταν στη Μητρόπολη Κυζίκου ως μία των υποκειμένων σε αυτήν Επισκοπών (στην 8η θέση συνήθως μεταξύ 12 Επισκοπών). Το ίδιο και η Λάμψακος (στην 6η θέση). Κατά τον 14ο αιώνα συνεπεία των Οθωμανικών κατακτήσεων οι Επισκοπές αυτές εξέλιπαν και ολόκληρη η περιοχή περιήλθε στη δικαιοδοσία της Μητροπόλεως Κυζίκου. Τον Μάρτιο του 1913 το Δυτικό τμήμα της Μητροπόλεως Κυζίκου αποτέλεσε ξεχωριστή Μητρόπολη με τον τίτλο "Δαρδανελλίων και Λαμψάκου".

    Η νεοσύστατη αυτή Μητρόπολη περιέλαβε τους κατωτέρω οικισμούς:
α) Δαρδανέλλια (Çanakkale)
β) Γενή Σεχήρ ή Γενή Χισάρ (κοντά στα ερείπια της αρχαίας Τροίας)
γ) Καλαφατλί (Kalafat)
δ) Ερένκιοϊ ή Οφρύνιο (Intepe) από τη σημερινή Επαρχία Çanakkale (Δαρδανελλίων) του ομώνυμου Νομού
ε) Λάμψακος (
Lapseki)
στ) Αδάτεπε (Adatepe)
ζ) Μεγάλο Καρβουνοχώρι (Çataltepe) από τη σημερινή Επαρχία
Lapseki (Λαμψάκου) του Νομού Çanakkale (Δαρδανελλίων)
η) Πηγές (Biga)
θ) Ακ Σαζ (Aksaz)
ι) Ισκεντέρ Κιοΐ (İskenderköy)
ια) Καμάρι-Πάριον (Kemer)
ιβ) Μικρό Καρβουνοχώρι (Ramazanlar)
ιγ) Ντερμεντζίκ (Değirmencik) από τη σημερινή Επαρχία Biga (Πηγών)
του Νομού Çanakkale (Δαρδανελλίων)
ιδ) Έζινε (Ezine)
ιε) Καραντάγ (Karadağ)
ιστ) Νεοχώρι (Yeniköy) από τη σημερινή Επαρχία Ezine (Έζινε)
του Νομού Çanakkale (Δαρδανελλίων)
ιζ) Ιντζέκιοϊ (Yenice) από τη σημερινή Επαρχία Yenice (Γενισέ)
του Νομού Çanakkale (Δαρδανελλίων)
ιη) Κιοσέ Δερί (Kösedere)
ιθ) Κιουτσούκ Κουγιού (Küçükkuyu)
κ) Μεγάλο Τσιπνί (Yeşilyurt)
κα) Μικρό Τσιπνί (Küçükçetmi) από τη σημερινή Επαρχία Ayvacık (Αϊβατζίκ)
του Νομού Çanakkale (Δαρδανελλίων)
κβ) Βαϊραμίτσιο (Bayramiç) από τη σημερινή Επαρχία Bayramiç (Βαϊραμιτσίου)
του Νομού Çanakkale (Δαρδανελλίων)
κγ) Ναρλή (Narlı)
κδ) Παπαζλή (Altınoluk) από τη σημερινή Επαρχία Edremit (Αδραμυττίου) του Νομού Balıkesir (Αδριανού Θηρών)
κε) Μανδήρι.

    Επισκοπικός κατάλογος (υπό σύνταξη).

Ειρηναίος Παπαμιχαήλ το α΄ 10 Μαρτίου 1913-10 Φεβρουαρίου 1922 Από Πρεσβύτερος Εις Ελασσώνος 1878-1963
Κύριλλος Αφεντουλίδης 27 Φεβρουαρίου 1922-16 Οκτωβρίου 1924 Από Πρεσβύτερος Εις Νιγρίτης ;-1942
Ειρηναίος Παπαμιχαήλ το β΄ 16 Οκτωβρίου 1924-10 Απριλίου 1926 Από π. Ελασσώνος Εις Σάμου 1878-1963
         

1) Αντώνιος Γεωργιαννάκης: 24 Νοεμβρίου 1997-20 Δεκεμβρίου 2002. Από Αγίου Φραγκίσκου. Εις Αγίου Φραγκίσκου.

2) Νικήτας Λούλιας: 29 Αυγούστου 2007-σήμερα. Από Χονγκ Κονγκ.

    Χάρτης της Μητροπόλεως Δαρδανελλίων.

 

     Αρχείο Kmz με τους οικισμούς της Μητροπόλεως Δαρδανελλίων.

    Από την Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, πληροφορίες για Κοινότητες της Μητροπόλεως Δαρδανελλίων:

1) Τσανάκαλε-Δαρδανέλλια
2) Ντερμετζίκ
3) Μπίγα

Αναγραφές στα Τακτικά. (Jean Darrouzès, A.A. Notitiae Episcopatuum Ecclesiae Constantinopolitanae, Texte Critique, Introduction et Notes, Institut Français d' Études Byzantines, Paris 1981).

ΤΑΚΤΙΚΟ

ΘΕΣΗ

Τακτικό 1
Επιφανίου αρχιεπισκόπου Κύπρου έκθεσις πρωτοκκλησιών πατριαρχών τε και μητροπολιτών
Ζ΄ αιών

ε΄ Επαρχία Ελλησπόντου
μητρόπολις Κυζίκου έχει πόλεις υπ' αυτήν ήτοι επισκοπάς ιβ΄, οίον
1 τον Γέρμης
2 τον Ποιμανινού
3 τον Ώκης
4 τον Βάρεως
5 τον Αδριανού Θηρών
6 τον Λαμψάκου
7 τον Αβύδου
8 τον Δαρδάνου
9 τον Ιλίου
10 τον Τρωάδος
11 τον Πιονίας
12 τον Μελιτουπόλεως

Τακτικό 2
Τάξις προκαθεδρίας Μητροπολιτών
Η΄-Θ΄ αιώνες

Ε΄ επαρχία Ελλησπόντου
ο Κυζίκου
1 ο Γέρμης
2 ο Ποιμανινού
3 ο Ώκης
4 ο Βάρεως
5 ο Αδριανού Θηρών
6 ο Λαμψάκου
7 ο Αβύδου
8 ο Δαρδάνου
9 ο Ιλίου
10 ο Τρωάδος
11 ο Πιονίας
12 ο Μελιτουπόλεως
13 ο Αδρανείας

Τακτικό 3
Τάξις προκαθεδρίας των οσιωτάτων πατριαρχών, μητροπολιτών και αυτοκεφάλων
Τέλη Η΄ - Αρχές Θ΄ αιώνος

ΣΤ΄ επαρχία Ελλησπόντου έχει πόλεις ιγ΄
α΄ Κύζικος μητρόπολις
β΄ ο Γέρμης
γ΄ ο Ποιμανινού
δ΄ ο Ώκης
ε΄ ο Βάρεως
στ΄ ο Αδριανουθηρών
ζ΄ ο Λαμψάκου
η΄ ο Αβύδου
θ΄ ο Δαρδάνου
ι΄ ο Ιλίου
ια΄ ο Τρωάδος
ιβ΄ ο Πιονίας
ιγ΄ ο Μελιτουπόλεως

Τακτικό 4
Τάξις προκαθεδρίας των οσιωτάτων πατριαρχών. Τάξις προκαθεδρίας μητροπολιτών και αυτοκεφάλων και επισκόπων τελούντων υπό τον αποστολικόν θρόνον ταύτης της θεοφυλάκτου και βασιλίδος πόλεως
Θ΄ αιών

Ε΄ επαρχία Ελλησπόντου
ο Κυζίκου
1 ο Γέρμης
2 ο Ποιμανινού
3 ο Ώκης
4 ο Βάρεως
5 ο Αδριανού Θηρών
6 ο Λαμψάκου
7 ο Αβύδου
8 ο Δαρδάνου
9 ο Ιλίου
10 ο Τρωάδος
11 ο Πιονίας
12 ο Μελιτουπόλεως
13 (ο Σκαμάνδρου)

Τακτικό 7
Νικολάου πατριάρχου του παλαιού (Μυστικού)
Τάξις των υποκειμένων μητροπόλεων τω αποστολικώ και πατριαρχικώ θρόνω της θεοφυλάκτου και βασιλίδος Κωνσταντινουπόλεως
Ι΄ αιών

Ε΄ τη Κυζίκω της Ελλησπόντου
α΄ ο Ποιμανινού
β΄ ο Ώκης
γ΄ ο Βάρεως
δ΄ ο Αδριανού Θηρών
ε΄ ο Λαμψάκου
στ΄ ο Αβύδου
ζ΄ ο Δαρδάνου
η΄ ο Ιλίου
θ΄ ο Τρωάδος
ι΄ ο Πιονίας
ια΄ ο Μελιτουπόλεως
ιβ΄ ο του Αγίου Κορνηλίου, ήτοι της Σκήψεως
ιγ΄ ο Αδρανείας

Τακτικό 9
Εισί δε και όσοι εκάστη μητροπόλει υπόκεινται θρόνοι
ΙΒ΄ αιών

Ε΄ τη Κυζίκω της Ελλησπόντου
(ο Γέρμης)
α΄ ο Ποιμανινού
β΄ ο Ώκης
γ΄ ο Βάρεως
δ΄ ο Αδριανού Θηρών
ε΄ ο Λαμψάκου
στ΄ ο Αβύδου
ζ΄ ο Δαρδάνου
η΄ ο Ιλίου
θ΄ ο Τρωάδος
ι΄ ο Πιονίας
ια΄ ο Μελιτουπόλεως
ιβ΄ ο του Αγίου Κορνηλίου
ο Σκαμάνδρου

Τακτικό 10
Όσοι εκάστη μητροπόλει υπόκεινται θρόνοι. Τάξις προκαθεδρίας των υπό τον αποστολικόν θρόνον Κωνσταντινουπόλεως τελούντων μητροπολιτών και των υπ αυτούς επισκόπων
ΙΒ΄ ή ΙΓ΄ αιών

Ε΄ τη Κυζίκω της Ελλησπόντου
α΄ ο Ποιμανινού
β΄ ο Ώκης
γ΄ ο Βάρεως
δ΄ ο Αδριανού Θηρών, ήτοι Αχυράους
ε΄ ο Λαμψάκου
στ΄ ο Αβύδου
ζ΄ ο Δαρδάνου
η΄ ο Ιλίου
θ΄ ο Τρωάδος
ι΄ ο Πιονίας
ια΄ ο Μελιτουπόλεως
ιβ΄ ο του Αγίου Κορνηλίου
Στις ομάδες κωδίκων c και d αναγράφεται: η Μελιτούπολις ετιμήθη εις αρχιεπισκοπήν, η Άβυδος εις μητρόπολιν.

Τακτικό 13
Εισίν οι θρόνοι του Κωνσταντινουπόλεως κατά την τάξιν των μητροπολιτών καθώς εν τω χαρτοφυλακείω αναγέγραπται και αι επισκοπαί εκάστης μητροπόλεως
ΙΒ΄ ή ΙΓ΄ αιών

Ε΄ τη Κυζίκω της Ελλησπόντου
Ε΄ η Κύζικος της Ελλησπόντου
α΄ ο Ποιμανηνού
β΄ ο Ώκης
γ΄ ο Βάρεως
δ΄ ο Αδριανού Θηρών
ε΄ ο Λαμψάκου
στ΄ ο Δαρδάνου
ζ΄ ο Ιλίου
η΄ ο Τρωάδος
θ΄ ο Παλαιάς ήτοι Πιονίας
ι΄ ο Μελιτουπόλεως
ο του Αγίου Κορνηλίου
ια΄ ο Σκαμάνδρου
ιβ΄ ο Αδρανείας
ο Αχυράου

Αναθεώρηση: Κυριακή, 07 Μαρτίου 2021.