(Άγγελος Λιβαθινός-Angelos Livathinos, Καρδαμάς-Kardamas) Κατάρες τής περιοχής Καρδαμά Ηλείας

Στην πρωτόγονη ανθρώπινη εποχή, ο άνθρωπος είχε υποτυπώδη και στοιχειώδη αίσθηση τού δικαίου. Για τον πρωτόγονον άνθρωπον, δίκαιον ήτανε αυτό που μπορούσε κάποιος να διεκδικήσει με την δύναμήν του. Έτσι, ο αδύνατος άνθρωπος εδεχότανε σχεδόν μοιρολατρικώς την αδικία εις βάρος του, αφού δεν μπορούσε να επιβάλει την ίση αντιμετώπισή του έναντι τού ισχυρού, ή δεν τού αναγνωριζότανε από τους ισχυρούς η δίκαιη αντιμετώπισή του.

Με την πρόοδο τής ανθρώπινης κοινωνίας, η αδικία δεν έπαψε, όμως, να υπάρχει σε βάρος τών αδυνάτων. Το δίκαιο τού ισχυρού, που επικρατεί στο ζωϊκό βασίλειο, δυστυχώς εξακολουθεί να ισχύει και στις ανθρώπινες κοινωνίες, ακόμη και στις ημέρες μας. " Όποιος μπορεί και δύναται", λέει μία λαϊκή έκφραση ακόμη και σήμερα, για να δηλώσει με παραστατικόν τρόπον την αδικία σε βάρος τού αδυνάτου.

Ο αδύνατος άνθρωπος, ποτέ δεν είχε δίκιο ή ποτέ δεν τού αναγνωρίζεται από τους ισχυρούς, και γι' αυτό πάντα έννοιωθε και νοιώθει την ανάγκη να διεκδικήσει το δίκιο του ή να τιμωρήσει εκείνον που τον αδικεί.

Τί τού απομένει, όμως, τού αδύνατου και αδικημένου, αφού στην κοινωνία του επικρατεί το " δίκαιο τού ισχυρού"; Διαλογίζεται, πως δεν τού απομένει τίποτε άλλο, από το να ευχηθεί να δικαιωθεί ο ίδιος ή να ευχηθεί να ζημιωθεί ο ισχυρός που προκαλεί την αδικία. Αυτή η αρνητική ευχή, να πάθει ζημιά, δηλαδή, ο ισχυρός που αδικεί, δίνει την έννοια τής κατάρας (λέξη: η άρα, στην αρχ. ελλην. Γλώσσα).

Έτσι, η κατάρα έγινε ένα φοβερό και αναλλοίωτο στους αιώνες όπλο τών αδυνάτων και αδικημένων εναντίον τών ισχυρών και αδικούντων, αφού οι αδύνατοι δεν έχουν την δυνατότητα με άλλον τρόπο να βλάψουν, να τιμωρήσουν και να εκδικηθούν τον ισχυρόν και αδικούντα.

Επίστεψε, έτσι ο αδύνατος άνθρωπος, είναι βαθειά η πίστη του, ότι, η κατάρα είναι ικανή για να τιμωρηθεί ο αδικών. Και σήμερα ακόμη αυτή η πίστη είναι διαδεδομένη στον λαό μας, και γι' αυτό η κατάρα επέζησε μέχρι και τις ημέρες μας.

Πολλές φορές, όμως, μία κατάρα απευθύνεται και σε ανθρώπους, που δεν έχουν σχέση με την αδικία. Δεν είναι λίγες οι φορές, που ακόμη και σήμερα, κάποιος καταριέται έναν άλλον, που δεν συμπαθεί, ή που η κατάρα απευθύνεται εναντίον μικρών παιδιών( πολλές φορές και από τις μητέρες τους!). Βέβαια, όταν μία κατάρα απευθύνεται σε ένα μικρό παιδί από την μητέρα του, αυτή δεν διατυπώνεται με την ελπίδα τής υλοποίησης ή πραγματοποίησης ( τί είδους μητέρα, άλλωστε, θα ήτανε αυτή που καταριέται αληθινά το παιδί της!), αλλά από την συνήθεια και για να δηλώσει έτσι την έντονη δυσαρέσκειά της για κάτι που έκανε ή που δεν έκανε το παιδί της!

Είπαμε, όμως, ότι με την πάροδο τών ετών, και με τις συντελούμενες κοινωνικο-οικονομικές αλλαγές στις μικρές κοινωνίες τών χωριών, η συνήθεια τής εκτοξευόμενης κατάρας αποδυναμώνεται σιγά-σιγά, μαζί με άλλες λαϊκές συνήθειες. Είναι, όμως, χρέος μας να καταγράψουμε τις κατάρες, που επικράτησαν και επικρατούν στην κοινωνία μας, διότι είναι και αυτές κομμάτι τού λαϊκού μας Πολιτισμού. Άλλωστε, η κατάρα δεν είναι χαρακτηριστκό τής σύγχρονης νεοελληνικής εποχής. Καταγράφεται, ήδη, σε αρχαία ελληνικά κείμενα, το οποίον σημαίνει, ότι και οι αρχαίοι πρόγονοί μας εχρησιμοποιούσαν τις κατάρες με τον τρόπο που χρησιμοποιήθηκαν αργότερα και χρησιμοποιούνται ακόμη και σήμερα.

Κατάρα	Ειδική ( τοπική) ερμηνεία	Παρόμοια Κατάρα	Προέλευση

μπά, που να σού βγούν' τα μάτια!	ο ομιλών καταριέται αυτόν, στον οποίον απευθύνεται, να χάσει τα μάτια του (να τυφλωθεί!)
όρμπος και κατσιφάρα!	γενική κατάρα, να καταστραφούν όλα, να μην μείνει τίποτα όρθιο!	αρχ.Ελλ.: γαία πυρί μειχθήτω= (κυριολεκτικά) η γή και η φωτιά να γίνουν ένα, να καούν-καταστραφούν τα πάντα!
στάχτη και μπούλμπερη! (στάχτη και μπούρμπουλη!)	γενική κατάρα, να γίνουν όλα στάχτη και μπαρούτι!	αρχ.Ελλ.: γαία πυρί μειχθήτω= =(κυριολεκτικά) η γή και η φωτιά να γίνουν ένα, να καούν-καταστραφούν τα πάντα !