γαιάνθρακες

ΠΩΣ ΣΧΗΜΑΤΙΣΤΗΚΑΝ ΟΙ ΓΑΙΑΝΘΡΑΚΕΣ;

Οι γαιάνθρακες (γαία=γη και άνθρακας=κάρβουνο) σχηματίστηκαν κατά στρώματα κατά τη διάρκεια πολλών εκατομμυρίων ετών από υπολείμματα φυτικής ύλης( δέντρα, φυτά, θάμνους, φύκια ) που θάφτηκαν μετά από φυσικές καταστροφές ( επιχωματώσεις, καθιζήσεις, σεισμούς, κατακρημνίσεις) και μετά από τη συνδυασμένη δράση θερμότητας, πίεσης και βακτηριδίων σε απουσία αέρα ( ανθρακοποίηση ) αντιδρώντας με τη νεκρή ύλη δημιούργησαν τους υδρογονάνθρακες, από τους οποίους έγινε στη συνέχεια το κάρβουνο. Στην καθημερινή μας γλώσσα έχει καθιερωθεί να λέγονται άνθρακες.

Σήμερα η εξόρυξη του ορυκτού άνθρακα γίνεται είτε επιφανειακά, σε βάθος έως 30 μ. είτε σε ορυχεία (υπόγεια), σε βάθος που κυμαίνεται από 200-300 μ. και πολλές φορές και 1000 μ. κάτω από την επιφάνεια της γης.

ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΘΡΑΚΑ
Διαμάντι:Μαζί με το γραφίτη αποτελούν τις δύο κρυσταλλικές μορφές του άνθρακα, είναι δηλαδή αλλοτροπική μορφή του άνθρακα. Αποτελείται από καθαρό άνθρακα κρυσταλλωμένο στο κυβικό σύστημα, με φυσική μορφή οκτάεδρων και ρομβικών δωδεκάεδρων. Πολλές φορές μάλιστα οι έδρες του είναι καμπύλες στη φυσική του κατάσταση και συχνά έχουν ραβδώσεις. Γενικά η εξωτερική του μορφή, όταν είναι ακατέργαστος, είναι ακανόνιστη και χωρίς λάμψη. Στη φύση υπάρχουν τρεις κυρίως διαφορετικές μορφές του: το άχρωμο ή διαφανές διαμάντι, που θεωρείται το καλύτερο από τους πολύτιμους λίθους, ο μπορ, που έχει καμπύλες επιφάνειες και χρησιμοποιείται κυρίως για την κατεργασία του προηγούμενου και ο καρμπονάτο, με μαύρο χρώμα, που χρησιμοποιείται για την κατασκευή γεωτρύπανων.
Γραφίτης: Περιέχει 96-98% καθαρό άνθρακα. Ανήκει στην κατηγορία των μεταμορφωσιγενούς προελεύσεως ορυκτών, αν και η αρχική του μορφή οφείλει τη γένεσή της στα ίδια αίτια με τους υπόλοιπους. Είναι ένα είδος κρυσταλλικής μορφής γαιάνθρακα (εξαγωνικό σύστημα). Είναι μαύρος, μαλακός, με μεταλλική λάμψη. Δεν χρησιμοποιείται ως καύσιμο, αλλά στην παραγωγή μολυβιών, μελανιών, σκόνης τόνερ (μελάνι σε σκόνη για εκτυπωτικές συσκευές λέιζερ ( εκτυπωτές, φωτοτυπικά ), σε ανάμειξη με έλαια ως λιπαντικό και ως επιβραδυντής νετρονίων στους ατομικούς αντιδραστήρες.
Ανθρακίτης: Περιέχει 92-96% καθαρό άνθρακα. Είναι σκληρός και λείος και έχει μαύρο χρώμα. Αφήνει ελάχιστο υπόλειμμα κατά την καύση του και χρησιμοποιείται κυρίως σε μεταλλουργικές εργασίες αλλά και ως καύσιμο σε ατμομηχανές, ατμοτουρμπίνες κλπ.
Λιθάνθρακας: Περιέχει 80-92% καθαρό άνθρακα. Είναι μαύρος ή σκούρος καφέ, σκληρός και γυαλιστερός και χρησιμοποιείται κυρίως αρχικά για την παραγωγή φωταερίου με ξηρή απόσταξη και το υπόλειμμά του, που ονομάζεται κωκ, χρησιμοποιείται στη μεταλλουργία του σιδήρου και ως καύσιμο.
Λιγνίτης: Περιέχει 50-65% καθαρό άνθρακα. Έχει σκούρο καφέ χρώμα, δεν είναι γυαλιστερός και αφήνει σημαντικό υπόλειμμα κατά την καύση του. Χρησιμοποιείται ως καύσιμο σε εργοστάσια παραγωγής ενέργειας. Τα εργοστάσια της ΔΕΗ στην Πτολεμαΐδα, τη Μεγαλόπολη και το Αλιβέρι στηρίζονται στο λιγνίτη για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Τύρφη: Περιέχει κάτω από 50% καθαρό άνθρακα. Έχει καφετί χρώμα και η υφή του ξύλου είναι έντονα αποτυπωμένη επάνω της. Δεν χρησιμοποιείται ως καύσιμο, αλλά ως συστατικό εμπλουτισμού καλλιεργήσιμων εδαφών.

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΛΙΓΝΙΤΗ

Οι γαιάνθρακες με την καύση τους απελευθερώνουν μεγάλη ποσότητα ενέργειας με τη μορφή θερμότητας. Τη θερμότητα αυτή τη χρησιμοποιεί ο άνθρωπος για θέρμανση, για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, στις μεταφορές, στη βιομηχανία κ.ά. Ταυτόχρονα όμως κατά την καύση τους εκπέμπουν και αέριους ρύπους, κυρίως διοξειδίου του άνθρακα, οι οποίοι συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Οι γαιάνθρακες θεωρούνται το πιο «μη περιβαλλοντικά φιλικό» καύσιμο.