Είσοδος Αρχαία Λυκείου Γραμματική Συντακτικό Ασκήσεις Γραμματικής Ασκήσεις Συντακτικού Πρόσθετες μεταφράσεις Ερμηνευτικά Σχόλια Ερωτήσεις - Ασκήσεις Θέματα για συζήτηση Το κείμενο στο Perseus

Θουκυδίδης, Βιβλίο 7. Κεφάλαιο 85


 

 

7. Κεφ. 78-84 7. Κεφ. 85 7. Κεφ. 86

 

 

Το κείμενο

 

Παράδοση του Νικία στον Γύλιππο

[85.1] Τέλος δὲ νεκρῶν τε πολλῶν ἐπ᾽ ἀλλήλοις ἤδη κειμένων ἐν τῷ ποταμῷ καὶ διεφθαρμένου τοῦ στρατεύματος  τοῦ μὲν κατὰ τὸν ποταμόν, τοῦ δὲ καί, εἴ τι διαφύγοι, ὑπὸ τῶν ἱππέων, Νικίας Γυλίππῳ ἑαυτὸν παραδίδωσι, πιστεύσας μᾶλλον αὐτῷ ἢ τοῖς Συρακοσίοις·  καὶ ἑαυτῷ μὲν χρήσασθαι ἐκέλευεν ἐκεῖνόν τε καὶ Λακεδαιμονίους ὅτι βούλονται, τοὺς δὲ ἄλλους στρατιώτας παύσασθαι φονεύοντας.

Αιχμαλωσία του στρατεύματός του

[85.2] Καὶ ὁ Γύλιππος μετὰ τοῦτο ζωγρεῖν ἤδη ἐκέλευεν·  καὶ τούς τε λοιποὺς ὅσους μὴ ἀπεκρύψαντο  (πολλοὶ δὲ οὗτοι ἐγένοντο) ξυνεκόμισαν ζῶντας, καὶ ἐπὶ τοὺς τριακοσίους, οἳ τὴν φυλακὴν διεξῆλθον τῆς νυκτός, πέμψαντες τοὺς διωξομένους ξυνέλαβον.

[85.3] Τὸ μὲν οὖν ἁθροισθὲν τοῦ στρατεύματος ἐς τὸ κοινὸν οὐ πολὺ ἐγένετο, τὸ δὲ διακλαπὲν πολύ, καὶ διεπλήσθη πᾶσα Σικελία αὐτῶν, ἅτε οὐκ ἀπὸ ξυμβάσεως ὥσπερ τῶν μετὰ Δημοσθένους ληφθέντων.

[85.4] Μέρος δέ τι οὐκ ὀλίγον καὶ ἀπέθανεν·  πλεῖστος γὰρ δὴ φόνος οὗτος καὶ οὐδενὸς ἐλάσσων τῶν ἐν τῷ [Σικελικῷ] πολέμῳ τούτῳ ἐγένετο. Καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις προσβολαῖς ταῖς κατὰ τὴν πορείαν συχναῖς γενομέναις οὐκ ὀλίγοι ἐτεθνήκεσαν. Πολλοὶ δὲ ὅμως καὶ διέφυγον, οἱ μὲν καὶ παραυτίκα,  οἱ δὲ καὶ δουλεύσαντες καὶ διαδιδράσκοντες ὕστερον· τούτοις δ᾽ ἦν ἀναχώρησις ἐς Κατάνην.

 

 

Συντακτική ανάλυση - Μετάφραση

 

Δες τη συντακτική ανάλυση πατώντας (για διαδραστικό, κινητό) ή περνώντας τον δείκτη (για pc) πάνω στη λέξη.

Δες τη μετάφραση κάθε σειράς πατώντας στο μ

ή εμφάνισε-απόκρυψε όλη τη μετάφραση πατώντας εδώ

 

Παράδοση του Νικία στον Γύλιππο

μ

[85.1] Τέλος δὲ νεκρῶν τε πολλῶν ἐπ᾽ ἀλλήλοις ἤδη κειμένων ἐν τῷ ποταμῷ καὶ διεφθαρμένου τοῦ στρατεύματος τοῦ μὲν κατὰ τὸν ποταμόν, τοῦ δὲ καί, εἴ τι διαφύγοι, ὑπὸ τῶν ἱππέων, Νικίας Γυλίππῳ ἑαυτὸν παραδίδωσι, πιστεύσας μᾶλλον αὐτῷ ἢ τοῖς Συρακοσίοις· καὶ ἑαυτῷ μὲν χρήσασθαι ἐκέλευεν ἐκεῖνόν τε καὶ Λακεδαιμονίους ὅτι βούλονται, τοὺς δὲ ἄλλους στρατιώτας παύσασθαι φονεύοντας.

Αιχμαλωσία του στρατεύματός του

μ

[85.2] Καὶ ὁ Γύλιππος μετὰ τοῦτο ζωγρεῖν ἤδη ἐκέλευεν· καὶ τούς τε λοιποὺς  ὅσους μὴ ἀπεκρύψαντο  (πολλοὶ δὲ οὗτοι ἐγένοντο ) ξυνεκόμισαν ζῶντας, καὶ ἐπὶ τοὺς τριακοσίους, οἳ τὴν φυλακὴν διεξῆλθον τῆς νυκτός,    πέμψαντες τοὺς διωξομένους ξυνέλαβον.

μ

[85.3] Τὸ μὲν οὖν ἁθροισθὲν τοῦ στρατεύματος ἐς τὸ κοινὸν οὐ πολὺ ἐγένετο, τὸ δὲ διακλαπὲν πολύ, καὶ διεπλήσθη πᾶσα Σικελία αὐτῶν, ἅτε οὐκ ἀπὸ ξυμβάσεως ὥσπερ τῶν μετὰ Δημοσθένους ληφθέντων.

μ

[85.4] Μέρος δέ τι οὐκ ὀλίγον καὶ ἀπέθανεν· πλεῖστος γὰρ δὴ φόνος οὗτος καὶ οὐδενὸς ἐλάσσων τῶν ἐν τῷ [Σικελικῷ] πολέμῳ τούτῳ ἐγένετο. Καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις προσβολαῖς ταῖς κατὰ τὴν πορείαν συχναῖς γενομέναις οὐκ ὀλίγοι ἐτεθνήκεσαν. Πολλοὶ δὲ ὅμως καὶ διέφυγον, οἱ μὲν καὶ παραυτίκα, οἱ δὲ καὶ δουλεύσαντες καὶ διαδιδράσκοντες ὕστερον· τούτοις δ᾽ ἦν ἀναχώρησις ἐς Κατάνην. 

 


 

Σύρε τον πίνακα, για να δεις και τις υπόλοιπες στήλες. Είναι προτιμότερο να γυρίσεις πλάγια τη συσκευή σου.

[85.1] Τέλος δὲ νεκρῶν τε πολλῶν ἐπ᾽ ἀλλήλοις ἤδη κειμένων ἐν τῷ ποταμῷ καὶ διεφθαρμένου τοῦ στρατεύματος τοῦ μὲν κατὰ τὸν ποταμόν, τοῦ δὲ καί, εἴ τι διαφύγοι, ὑπὸ τῶν ἱππέων, Νικίας Γυλίππῳ ἑαυτὸν παραδίδωσι, πιστεύσας μᾶλλον αὐτῷ ἢ τοῖς Συρακοσίοις· καὶ ἑαυτῷ μὲν χρήσασθαι ἐκέλευεν ἐκεῖνόν τε καὶ Λακεδαιμονίους ὅτι βούλονται, τοὺς δὲ ἄλλους στρατιώτας παύσασθαι φονεύοντας.
Μετάφραση Α. Βλάχου Μετάφραση Ε. Λαμπρίδη Μετάφραση Ε. Βενιζέλου
[85.1 Τέλος, όταν πολλοί νεκροί είχαν στοιβαχτεί ο ένας απάνω στον άλλο μέσα στην κοίτη του ποταμού, και είχε καταστραφεί ο στρατός, ένα μέρος του στο ποτάμι και το άλλο –που είχε γλυτώσει, από το ιππικό– ο Νικίας παραδόθηκε στον Γύλιππο γιατί σ’ αυτόν είχε περισσότερη εμπιστοσύνη παρά στους Συρακουσίους. Του είπε να τον κάνουν ό,τι θέλουν αυτός και οι Λακεδαιμόνιοι, αλλά να πάψουν να σκοτώνουν τους άλλους στρατιώτες. [85.1] Τέλος, τώρα που πολλοί νεκροί κείτονταν ο ένας πάνω στον άλλο μέσα στο νερό, κι είχε χαλαστεί όλος ο στρατός, άλλοι στο ποτάμι, κι άλλοι, αν τυχόν ξέφευγαν μερικοί, είχαν σκοτωθεί από το ιππικό, παραδίνεται ο Νικίας στον Γύλιππο, έχοντας μεγαλύτερη εμπιστοσύνη σ’ αυτόν, παρά στους Συρακουσίους· «εμένα, είπε, κάντε με, εσύ κι οι Λακεδαιμόνιοι ό,τι θέλετε, άλλα πάψτε να σκοτώνετε τους άλλους στρατιώτες». [85.1] Όταν οι νεκροί συνεσωρεύθησαν οι μεν επί των δε εντός της κοίτης του ποταμού, και ο στρατός είχε καταστραφή, μέρος μεν εις τον ποταμόν, μέρος δε, όσον τυχόν είχε διαφύγει, υπό του ιππικού, ο Νικίας παρεδόθη εις τον Γύλιππον, τον οποίον ενεπιστεύθη περισσότερον από τους Συρακουσίους, όπως αυτός και οι Λακεδαιμόνιοι λάβουν περί αυτού οιανδήποτε απόφασιν θελήσουν, εζήτησεν όμως, όπως παύση ο φόνος των λοιπών στρατιωτών.
[85.2] Καὶ ὁ Γύλιππος μετὰ τοῦτο ζωγρεῖν ἤδη ἐκέλευεν· καὶ τούς τε λοιποὺς ὅσους μὴ ἀπεκρύψαντο (πολλοὶ δὲ οὗτοι ἐγένοντο) ξυνεκόμισαν ζῶντας, καὶ ἐπὶ τοὺς τριακοσίους, οἳ τὴν φυλακὴν διεξῆλθον τῆς νυκτός, πέμψαντες τοὺς διωξομένους ξυνέλαβον.
Μετάφραση Α. Βλάχου Μετάφραση Ε. Λαμπρίδη Μετάφραση Ε. Βενιζέλου
[85.2] Τότε ο Γύλιππος διέταξε να τους πιάσουν αιχμαλώτους. Τους υπόλοιπους, όσους οι Συρακούσιοι δεν απόκρυψαν (και δεν ήσαν λίγοι) τους πήραν ζωντανούς. Έστειλαν να καταδιώξουν και τους τριακόσιους εκείνους που είχαν διασπάσει τις φρουρές την νύχτα και τους έπιασαν. [85.2] Κι ύστερ’ απ’ αυτό, πρόσταξε ο Γύλιππος να τους πιάνουνε ζωντανούς· κι έτσι συγκέντρωσαν τους περισσότερους, όσους δεν έκρυψαν οι Συρακούσιοι (και δεν ήτανε λίγοι αυτοί) ζωντανούς, και στέλνοντας μερικούς να καταδιώξουν τους τρακόσιους που είχαν ξεφύγει μεσ’ απ’ τους φρουρούς τη νύχτα, τους έπιασαν κι αυτούς. [85.2] Ο Γύλιππος μετά τούτο διέταξε να αιχμαλωτίζουν τους συλλαμβανομένους. Όσοι εκ των επιζησάντων δεν απεκρύβησαν υπό των Συρακουσίων στρατιωτών (και ούτοι υπήρξαν πολλοί) συνεκεντρώθησαν ζώντες και συγχρόνως απόσπασμα, αποσταλέν προς καταδίωξιν των τριακοσίων, οι οποίοι είχαν διαφύγει τους φρουρούς, συνέλαβαν αυτούς.
[85.3] Τὸ μὲν οὖν ἁθροισθὲν τοῦ στρατεύματος ἐς τὸ κοινὸν οὐ πολὺ ἐγένετο, τὸ δὲ διακλαπὲν πολύ, καὶ διεπλήσθη πᾶσα Σικελία αὐτῶν, ἅτε οὐκ ἀπὸ ξυμβάσεως ὥσπερ τῶν μετὰ Δημοσθένους ληφθέντων.
Μετάφραση Α. Βλάχου Μετάφραση Ε. Λαμπρίδη Μετάφραση Ε. Βενιζέλου
[85.3] Έτσι ο αριθμός των αιχμαλώτων που πιάστηκαν για λογαριασμό της πολιτείας δεν ήταν μεγάλος, αλλά ήσαν πολλοί εκείνοι τους οποίους είχαν κλέψει και ολόκληρη η Σικελία γέμισε απ’ αυτούς, και τούτο επειδή δεν είχαν αιχμαλωτιστεί μετά από συνθηκολόγηση, όπως οι στρατιώτες του Δημοσθένη. [85.3] Έτσι λοιπόν, όσοι απ’ αυτό τον στρατό συγκεντρώθηκαν στο γενικό στρατόπεδο των αιχμαλώτων, δεν ήταν πολλοί, όσους όμως είχανε κλέψει κρυφά ο ένας κι ο άλλος ήτανε πάρα πολλοί και γέμισε ολόκληρη η Σικελία απ’ αυτούς, γιατί δεν τους είχανε συλλάβει ύστερ’ από συνθηκολόγηση όπως τον στρατό του Δημοσθένη, [85.3] Και οι μεν ούτω συγκεντρωθέντες αιχμάλωτοι του κράτους ήσαν ολίγοι, ο αριθμός όμως των εις διάφορα μέρη αποκρυφθέντων υπήρξε μέγας, και η Σικελία όλη εγέμισεν από αυτούς, καθόσον ούτοι δεν παρεδόθησαν κατόπιν συμφωνίας, όπως οι υπό τον Δημοσθένη.
[85.4] Μέρος δέ τι οὐκ ὀλίγον καὶ ἀπέθανεν· πλεῖστος γὰρ δὴ φόνος οὗτος καὶ οὐδενὸς ἐλάσσων τῶν ἐν τῷ [Σικελικῷ] πολέμῳ τούτῳ ἐγένετο. Καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις προσβολαῖς ταῖς κατὰ τὴν πορείαν συχναῖς γενομέναις οὐκ ὀλίγοι ἐτεθνήκεσαν. πολλοὶ δὲ ὅμως καὶ διέφυγον, οἱ μὲν καὶ παραυτίκα, οἱ δὲ καὶ δουλεύσαντες καὶ διαδιδράσκοντες ὕστερον· τούτοις δ᾽ ἦν ἀναχώρησις ἐς Κατάνην.
Μετάφραση Α. Βλάχου Μετάφραση Ε. Λαμπρίδη Μετάφραση Ε. Βενιζέλου
[85.4] Αρκετά μεγάλος αριθμός είχε σκοτωθεί. Είχε γίνει εκεί μεγάλη σφαγή, η μεγαλύτερη στον Σικελικό πόλεμο. Πολλοί είχαν σκοτωθεί και στις άλλες πολλές επιθέσεις που τους έκαναν στο διάστημα της πορείας. Αλλά και πολλοί διέφυγαν, άλλοι την ίδια στιγμή και άλλοι αφού έμειναν δούλοι έναν καιρό και δραπέτευσαν βρίσκοντας καταφύγιο στην Κατάνη. [85.4] και δεν ήτανε μικρό το τμήμα του στρατού που σκοτώθηκαν· γιατί το φονικό αυτό ήταν το μεγαλύτερο που στάθηκε στον πόλεμο τούτο, και δεν ήταν λιγότερο φριχτό από κανένα άλλο. Είχαν επίσης σκοτωθεί πολλοί στις διάφορες επιθέσεις που τους γίνονταν όλη την ώρα κατά την πορεία. Ξέφυγαν όμως και πολλοί, άλλοι αμέσως, κι άλλοι που δραπέτευσαν αφού έκαναν κάμποσον καιρό δούλοι· αυτοί έβρισκαν τέλος καταφύγιο στην Κατάνη. [85.4] Αλλά και ο αριθμός των απωλειών εις νεκρούς ήτο όχι μικρός, καθόσον οι εξολοθρευθέντες παρά τον ποταμόν υπήρξαν πλείστοι, όχι ολιγώτεροι από τους νεκρούς οιασδήποτε άλλης μάχης του Σικελικού τούτου πολέμου. Πολλοί επίσης είχαν φονευθή, διαρκούσης της πορείας, συνεπεία των συνεχών επιθέσεων. Και πολλοί όμως διέφυγαν, άλλοι μεν και αμέσως τότε, άλλοι δε δραπετεύσαντες και καταφυγόντες εις την Κατάνην, αφού προηγουμένως υπηρέτησαν ως δούλοι.

 



 

διεφθαρμένου τοῦ στρατεύματος

Κατά τον Διὀδωρο οι νεκροί ανέρχονται σε 18.000 και οι αιχμάλωτοι σε 7.000.

Νικίας Γυλίππῳ ἑαυτὸν παραδίδωσι, πιστεύσας μᾶλλον αὐτῷ ἤ τοῖς Συρακοσίοις

Η επιλογή του Νικία είναι φυσική και εύλογη, διότι γνώριζε ότι οι Λακεδαιμόνιοι τον συμπαθούσαν, καθώς ήταν αυτός που το 421 π.Χ. έκλεισε με όρους συμφέροντες για τους Λακεδαιμόνιους την ομώνυμη συνθήκη. Ο Πλούταρχος (Νικ. 27.5) μας παρουσιάζει τον λόγο του Νικία προς τον Γύλιππο: «ἔλεος ὑμᾶς ὦ Γύλιππε, λαβέτω νικῶντας, ἐμοῦ μὲν μηδεὶς, ὅς ἐπὶ τηλικαύταις εὐτυχίαις ὄνομα καὶ δόξαν ἔσχον, τῶν δ' ἄλλων Ἀθηναίων, ἐννοηθέντας ὅτι κοιναὶ μὲν αἱ τύχαι τοῦ πολέμου, μετρίως δ' αὐταῖς καὶ πρᾴως ἐχρήσαντο ἐν οἷς εὐτύχουν Ἀθηναῖοι πρὸς ὑμᾶς» («Δείξτε μας έλεος, Γύλιππε, τώρα που είστε νικητές, όχι για μένα που με τις τόσο μεγάλες επιτυχίες μου απέκτησα όνομα και δόξα, αλλά για τους άλλους Αθηναίους, λαμβάνοντας υπόψη σας ότι είναι κοινές οι τύχες του πολέμου κι ότι οι Αθηναίοι, όταν είχαν επιτυχίες, φάνηκαν μετριοπαθείς και πράοι απέναντι σας». Μετάφραση από τη μεταφραστική ομάδα εκδ. Κάκτου).

καὶ ὁ Γύλιππος μετὰ τοῦτο ζωγρεῖν ἐκέλευεν

Αυτό σημαίνει ότι ο Γύλιππος ήταν ο αρχηγός και απ' αυτόν προέρχονταν οι διαταγές.

ἀπεκρύψαντο

Οι Συρακούσιοι στρατιώτες έκρυψαν πολλούς Αθηναίους αιχμαλώτους, για να επωφεληθούν οικονομικά οι ίδιοι και όχι το δημόσιο ταμείο, πουλώντας τους ως δούλους ή ανταλλάσσοντάς τους με λύτρα.

καὶ ἐπὶ τοὺς τριακοσίους, οἵ τήν φυλακήν... νυκτός

Γι' αυτούς μίλησε ο ιστορικός στο 83.5.

τὸ μὲν οὖν ἁθροισθὲν τοῦ στρατεύματος ἐς τὸ κοινὸν οὐ πολὺ ἐγένετο

Δεν ήταν περισσότεροι από χίλιοι, αφού το σύνολο των αιχμαλώτων, όπως αναφέρει ο Θουκυδίδης (7.87.4) ήταν επτά χιλιάδες. Κι από αυτούς οι έξι χιλιάδες ήταν του Δημοσθένη (7.82.3). Επομένως κατά την αποχώρηση από το λιμάνι ξεκίνησαν σαράντα χιλιάδες και οκτώ ημέρες μετά που παραδόθηκε ο Νικίας και το στράτευμά του υπολογίζονται μόνο επτά χιλιάδες. Οι υπόλοιποι είτε πουλήθηκαν ως δούλοι είτε φονεύθηκαν.

ἅτε οὐκ ἀπὸ ξυμβάσεως ὥσπερ τῶν μετὰ Δημοσθένους ληφθέντων

Η παράδοση του Δημοσθένη έγινε κατόπιν διαπραγματεύσεων, έτσι ώστε η πόλη των Συρακουσών να είναι υπεύθυνη για τους άνδρες που είχαν παραδοθεί, υπεύθυνη μεταξύ άλλων για τη διατήρηση της ζωής τους. Όμως με τους άνδρες του Νικία δεν προηγήθηκε καμία τέτοια συμφωνία. Έτσι αυτοί που παραδόθηκαν ήταν τα προσωπικά λάφυρα που οι «κάτοχοι» τους μπορούσαν να κρατήσουν ή να πουλήσουν ανάλογα με τις επιθυμίες τους.

μέρος δέ τι οὐκ ὀλίγον καὶ ἀπέθανεν

Ο Θουκυδίδης διαιρεί τον στρατό σε 4 μέρη: α) τὸ ἁθροισθὲν ἐς τὸ κοινόν, β) τὸ διακλαπέν, γ) τὸ ἀποθανόν, δ) τὸ διαφυγόν.

οἱ μὲν καὶ παραυτίκα

Από τον Παυσανία (7.16.4) αναφέρεται ο Καλλίστρατος, γιος του Εμπέδου, ο οποίος κατόρθωσε να φτάσει μαζί με ιππείς στην Κατάνη, απ' όπου επέστρεψε στις Συρακούσες, για να παρενοχλήσει τους Συρακούσιους που λαφυραγωγούσαν το αθηναϊκό στρατόπεδο. Ο Καλλίστρατος σκοτώθηκε σ' αυτήν την επιχείρηση.

τούτοις δ' ἦν ἀναχώρησις ἐς Κατάνην

Μεταξύ αυτών ήταν και ο ομιλητής του Λυσία στο Υπέρ Πολυστράτου (XX), ο οποίος διηγείται τα ακόλουθα: «Όταν καταστράφηκε ο στρατός μας και εγώ σώθηκα και έφτασα στην Κατάνη πήρα μέρος σε επιδρομές, που είχαν ως ορμητήριο την Κατάνη και προξένησα ζημιές στους εχθρούς μας».

 



 

Κεφ. 84-87

1. Να μεταγράψετε το κείμενο «ἁθρόοι γὰρ... κατέρρεον» (84.3) μεταφέροντας τα ρήματα ιστορικού χρόνου στο ίδιο πρόσωπο και αριθμό του ενεστώτα και μέλλοντα.

Κάνε τις απαραίτητες αλλαγές στο κείμενο: [3] ἁθρόοι γὰρ ἀναγκαζόμενοι χωρεῖν ἐπέπιπτόν τε ἀλλήλοις καὶ κατεπάτουν, περί τε τοῖς δορατίοις καὶ σκεύεσιν οἱ μὲν εὐθὺς διεφθείροντο, οἱ δὲ ἐμπαλασσόμενοι κατέρρεον.

2. μέρος δὲ τι οὐκ ὀλίγον καὶ ἀπέθανεν πλεῖστος γὰρ δὴ φόνος οὗτος καὶ οὐδενὸς ἐλάσσων τῶν ἐν τῷ [Σικελικῷ] πολέμῳ τούτῳ ἐγένετο (85.4): α) Να γράψετε τις προτάσεις μεταφέροντας όλους τους κλιτούς τύπους στον πληθυντικό αριθμό και β) πλεῖστος, ἐλάσσων: Να μεταφέρετε τα επίθετα στον αντίστοιχο τύπο στους άλλους βαθμούς και να κλίνετε το ουδέτερο γένος του συγκριτικού βαθμού των επιθέτων.

α: μέρος δὲ τι οὐκ ὀλίγον καὶ ἀπέθανεν πλεῖστος γὰρ δὴ φόνος οὗτος καὶ οὐδενὸς ἐλάσσων τῶν ἐν τῷ [Σικελικῷ] πολέμῳ τούτῳ ἐγένετο
β:  πλεῖστος, / / ἐλάσσων / /

3. Επιλέξτε το σωστό διαγράφοντας τις λανθασμένες απαντήσεις:
1) Η λέξη στενοχωρία (87.2) σημαίνει α) βαρυθυμία, στεναχώρια, β) έλλειψη χώρου, γ) ένδεια, δ) αμηχανία, ε) έγνοια, σκοτούρα.
2) Το ρήμα ἀπενόστησαν (87.6) σημαίνει α) αισθάνθηκαν νοσταλγία, β) έκαναν νηστεία, γ) μετανάστευσαν, δ) επέστρεψαν στην πατρίδα τους. 3) ἐπιτηδειότατον (86.3): Η λέξη εδώ σημαίνει α) τον πάρα πολύ κατάλληλο, β) τον υπερβολικά ικανό, γ) τον πάρα πολύ αγαπητό, δ) τον πάρα πολύ ιδιοτελή.

4. Να αποδώσετε στα αρχαία ελληνικά τις ακόλουθες φράσεις: —Οι Συρακούσιοι μεταχειρίστηκαν τους αιχμαλώτους με σκληρότητα. —Οι Αθηναίοι βιάζονταν να φτάσουν στον ποταμό εξαιτίας της δίψας. —Το νερό αμέσως θόλωσε. —Κατέβασαν τους Αθηναίους στα λατομεία. —Αυτά ήταν τα γεγονότα της Σικελίας.

Η απάντησή σου: 

5. Να βρείτε στο κεφ. 86 τα τριτόκλιτα ουσιαστικά και να γράψετε τις πλάγιες πτώσεις τους και στους δύο αριθμούς.

Το κείμενο: [86. 1] Ξυναθροισθέντες δὲ οἱ Συρακόσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι, τῶν τε αἰχμαλώτων ὅσους ἐδύναντο πλείστους καὶ τὰ σκῦλα ἀναλαβόντες, ἀνεχώρησαν ἐς τὴν πόλιν. [2] Καὶ τοὺς μὲν ἄλλους Ἀθηναίων καὶ τῶν ξυμμάχων ὁπόσους ἔλαβον κατεβίβασαν ἐς τὰς λιθοτομίας, ἀσφαλεστάτην εἶναι νομίσαντες τήρησιν, Νικίαν δὲ καὶ Δημοσθένη ἄκοντος τοῦ Γυλίππου ἀπέσφαξαν. Ὁ γὰρ Γύλιππος καλὸν τὸ ἀγώνισμα ἐνόμιζέν οἱ εἶναι ἐπὶ τοῖς ἄλλοις καὶ τοὺς ἀντιστρατήγους κομίσαι Λακεδαιμονίοις. [3] Ξυνέβαινε δὲ τὸν μὲν πολεμιώτατον αὐτοῖς εἶναι, Δημοσθένη, διὰ τὰ ἐν τῇ νήσῳ καὶ Πύλῳ, τὸν δὲ διὰ τὰ αὐτὰ ἐπιτηδειότατον· τοὺς γὰρ ἐκ τῆς νήσου ἄνδρας τῶν Λακεδαιμονίων ὁ Νικίας προυθυμήθη, σπονδὰς πείσας τοὺς Ἀθηναίους ποιήσασθαι, ὥστε ἀφεθῆναι. [4] Ἀνθ᾽ ὧν οἵ τε Λακεδαιμόνιοι ἦσαν αὐτῷ προσφιλεῖς κἀκεῖνος οὐχ ἥκιστα διὰ τοῦτο πιστεύσας ἑαυτὸν τῷ Γυλίππῳ παρέδωκεν. Ἀλλὰ τῶν Συρακοσίων τινές, ὡς ἐλέγετο, οἱ μὲν δείσαντες, ὅτι πρὸς αὐτὸν ἐκεκοινολόγηντο, μὴ βασανιζόμενος διὰ τὸ τοιοῦτο ταραχὴν σφίσιν ἐν εὐπραγίᾳ ποιήσῃ, ἄλλοι δέ, καὶ οὐχ ἥκιστα οἱ Κορίνθιοι, μὴ χρήμασι δὴ πείσας τινάς, ὅτι πλούσιος ἦν, ἀποδρᾷ καὶ αὖθις σφίσι νεώτερόν τι ἀπ᾽ αὐτοῦ γένηται, πείσαντες τοὺς ξυμμάχους ἀπέκτειναν αὐτόν. [5] Καὶ ὁ μὲν τοιαύτῃ ἢ ὅτι ἐγγύτατα τούτων αἰτίᾳ ἐτεθνήκει, ἥκιστα δὴ ἄξιος ὢν τῶν γε ἐπ᾽ ἐμοῦ Ἑλλήνων ἐς τοῦτο δυστυχίας ἀφικέσθαι διὰ τὴν πᾶσαν ἐς ἀρετὴν νενομισμένην ἐπιτήδευσιν.
Η απάντησή σου: 

6. Στο κεφ. 86 να εντοπίσετε όλους τους τύπους αορίστου β' και να τους μεταφέρετε στο αντίστοιχο πρόσωπο του άλλου αριθμού ή στο γ' ενικό της οριστικής, αν πρόκειται για απαρέμφατα.

Το κείμενο: [86. 1] Ξυναθροισθέντες δὲ οἱ Συρακόσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι, τῶν τε αἰχμαλώτων ὅσους ἐδύναντο πλείστους καὶ τὰ σκῦλα ἀναλαβόντες, ἀνεχώρησαν ἐς τὴν πόλιν. [2] Καὶ τοὺς μὲν ἄλλους Ἀθηναίων καὶ τῶν ξυμμάχων ὁπόσους ἔλαβον κατεβίβασαν ἐς τὰς λιθοτομίας, ἀσφαλεστάτην εἶναι νομίσαντες τήρησιν, Νικίαν δὲ καὶ Δημοσθένη ἄκοντος τοῦ Γυλίππου ἀπέσφαξαν. Ὁ γὰρ Γύλιππος καλὸν τὸ ἀγώνισμα ἐνόμιζέν οἱ εἶναι ἐπὶ τοῖς ἄλλοις καὶ τοὺς ἀντιστρατήγους κομίσαι Λακεδαιμονίοις. [3] Ξυνέβαινε δὲ τὸν μὲν πολεμιώτατον αὐτοῖς εἶναι, Δημοσθένη, διὰ τὰ ἐν τῇ νήσῳ καὶ Πύλῳ, τὸν δὲ διὰ τὰ αὐτὰ ἐπιτηδειότατον· τοὺς γὰρ ἐκ τῆς νήσου ἄνδρας τῶν Λακεδαιμονίων ὁ Νικίας προυθυμήθη, σπονδὰς πείσας τοὺς Ἀθηναίους ποιήσασθαι, ὥστε ἀφεθῆναι. [4] Ἀνθ᾽ ὧν οἵ τε Λακεδαιμόνιοι ἦσαν αὐτῷ προσφιλεῖς κἀκεῖνος οὐχ ἥκιστα διὰ τοῦτο πιστεύσας ἑαυτὸν τῷ Γυλίππῳ παρέδωκεν. Ἀλλὰ τῶν Συρακοσίων τινές, ὡς ἐλέγετο, οἱ μὲν δείσαντες, ὅτι πρὸς αὐτὸν ἐκεκοινολόγηντο, μὴ βασανιζόμενος διὰ τὸ τοιοῦτο ταραχὴν σφίσιν ἐν εὐπραγίᾳ ποιήσῃ, ἄλλοι δέ, καὶ οὐχ ἥκιστα οἱ Κορίνθιοι, μὴ χρήμασι δὴ πείσας τινάς, ὅτι πλούσιος ἦν, ἀποδρᾷ καὶ αὖθις σφίσι νεώτερόν τι ἀπ᾽ αὐτοῦ γένηται, πείσαντες τοὺς ξυμμάχους ἀπέκτειναν αὐτόν. [5] Καὶ ὁ μὲν τοιαύτῃ ἢ ὅτι ἐγγύτατα τούτων αἰτίᾳ ἐτεθνήκει, ἥκιστα δὴ ἄξιος ὢν τῶν γε ἐπ᾽ ἐμοῦ Ἑλλήνων ἐς τοῦτο δυστυχίας ἀφικέσθαι διὰ τὴν πᾶσαν ἐς ἀρετὴν νενομισμένην ἐπιτήδευσιν.
Η απάντησή σου: 

7. οὐδὲν ὅτι οὐκ ἐπεγένετο αὐτοῖς (87.2): Να γράψετε την πρόταση μεταφέροντας διαδοχικά το ρήμα στον ενεστώτα, μέλλοντα και παρακείμενο της ίδιας έγκλισης και φωνής.

Η απάντησή σου:  οὐδὲν ὅτι οὐκ ἐπεγένετο (Εν. ... /Μέλ. ... /Παρκ. ... ) αὐτοῖς

8. κατὰ πάντα γὰρ πάντως νικηθέντες... ἀπενόστησαν (87.6): Να ξαναγράψετε τις προτάσεις μεταφέροντας όλους τους κλιτούς τύπους στον άλλο αριθμό.

Κάνε τις ζητούμενες αλλαγές: κατὰ πάντα γὰρ πάντως νικηθέντες καὶ οὐδὲν ὀλίγον ἐς οὐδὲν κακοπαθήσαντες πανωλεθρίᾳ δὴ τὸ λεγόμενον καὶ πεζὸς καὶ νῆες καὶ οὐδὲν ὅτι οὐκ ἀπώλετο, καὶ ὀλίγοι ἀπὸ πολλῶν ἐπ᾽ οἴκου ἀπενόστησαν.

9. ἐν μὲν γὰρ κοίλῳ χωρίῳ... ἁθρόοι (87.1-3): Να καταγράψετε όλους τους επιρρηματικούς προσδιορισμούς του συγκεκριμένου κειμένου κατά το είδος της επιρρηματικής σχέσης που δηλώνουν και να συζητήσετε έπειτα τη λειτουργικότητά τους στον λόγο.

Το κείμενο: Ἐν γὰρ κοίλῳ χωρίῳ ὄντας καὶ ὀλίγῳ πολλοὺς οἵ τε ἥλιοι τὸ πρῶτον καὶ τὸ πνῖγος ἔτι ἐλύπει διὰ τὸ ἀστέγαστον καὶ αἱ νύκτες ἐπιγιγνόμεναι τοὐναντίον μετοπωριναὶ καὶ ψυχραὶ τῇ μεταβολῇ ἐς ἀσθένειαν ἐνεωτέριζον, [2] πάντα τε ποιούντων αὐτῶν διὰ στενοχωρίαν ἐν τῷ αὐτῷ καὶ προσέτι τῶν νεκρῶν ὁμοῦ ἐπ᾽ ἀλλήλοις ξυννενημένων, οἳ ἔκ τε τῶν τραυμάτων καὶ διὰ τὴν μεταβολὴν καὶ τὸ τοιοῦτον ἀπέθνῃσκον, καὶ ὀσμαὶ ἦσαν οὐκ ἀνεκτοί, καὶ λιμῷ ἅμα καὶ δίψῃ ἐπιέζοντο (ἐδίδοσαν γὰρ αὐτῶν ἑκάστῳ ἐπὶ ὀκτὼ μῆνας κοτύλην ὕδατος καὶ δύο κοτύλας σίτου), ἄλλα τε ὅσα εἰκὸς ἐν τῷ τοιούτῳ χωρίῳ ἐμπεπτωκότας κακοπαθῆσαι, οὐδὲν ὅτι οὐκ ἐπεγένετο αὐτοῖς· [3] καὶ ἡμέρας μὲν ἑβδομήκοντά τινας οὕτω διῃτήθησαν ἁθρόοι·
Η απάντησή σου: 

10. Να εντοπίσετε τα στοιχεία των κεφ. 86, 87 που αποτελούν καταδίκη του πολέμου.

Το κείμενο: [86. 1] Ξυναθροισθέντες δὲ οἱ Συρακόσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι, τῶν τε αἰχμαλώτων ὅσους ἐδύναντο πλείστους καὶ τὰ σκῦλα ἀναλαβόντες, ἀνεχώρησαν ἐς τὴν πόλιν. [2] Καὶ τοὺς μὲν ἄλλους Ἀθηναίων καὶ τῶν ξυμμάχων ὁπόσους ἔλαβον κατεβίβασαν ἐς τὰς λιθοτομίας, ἀσφαλεστάτην εἶναι νομίσαντες τήρησιν, Νικίαν δὲ καὶ Δημοσθένη ἄκοντος τοῦ Γυλίππου ἀπέσφαξαν. Ὁ γὰρ Γύλιππος καλὸν τὸ ἀγώνισμα ἐνόμιζέν οἱ εἶναι ἐπὶ τοῖς ἄλλοις καὶ τοὺς ἀντιστρατήγους κομίσαι Λακεδαιμονίοις. [3] Ξυνέβαινε δὲ τὸν μὲν πολεμιώτατον αὐτοῖς εἶναι, Δημοσθένη, διὰ τὰ ἐν τῇ νήσῳ καὶ Πύλῳ, τὸν δὲ διὰ τὰ αὐτὰ ἐπιτηδειότατον· τοὺς γὰρ ἐκ τῆς νήσου ἄνδρας τῶν Λακεδαιμονίων ὁ Νικίας προυθυμήθη, σπονδὰς πείσας τοὺς Ἀθηναίους ποιήσασθαι, ὥστε ἀφεθῆναι. [4] Ἀνθ᾽ ὧν οἵ τε Λακεδαιμόνιοι ἦσαν αὐτῷ προσφιλεῖς κἀκεῖνος οὐχ ἥκιστα διὰ τοῦτο πιστεύσας ἑαυτὸν τῷ Γυλίππῳ παρέδωκεν. Ἀλλὰ τῶν Συρακοσίων τινές, ὡς ἐλέγετο, οἱ μὲν δείσαντες, ὅτι πρὸς αὐτὸν ἐκεκοινολόγηντο, μὴ βασανιζόμενος διὰ τὸ τοιοῦτο ταραχὴν σφίσιν ἐν εὐπραγίᾳ ποιήσῃ, ἄλλοι δέ, καὶ οὐχ ἥκιστα οἱ Κορίνθιοι, μὴ χρήμασι δὴ πείσας τινάς, ὅτι πλούσιος ἦν, ἀποδρᾷ καὶ αὖθις σφίσι νεώτερόν τι ἀπ᾽ αὐτοῦ γένηται, πείσαντες τοὺς ξυμμάχους ἀπέκτειναν αὐτόν. [5] Καὶ ὁ μὲν τοιαύτῃ ἢ ὅτι ἐγγύτατα τούτων αἰτίᾳ ἐτεθνήκει, ἥκιστα δὴ ἄξιος ὢν τῶν γε ἐπ᾽ ἐμοῦ Ἑλλήνων ἐς τοῦτο δυστυχίας ἀφικέσθαι διὰ τὴν πᾶσαν ἐς ἀρετὴν νενομισμένην ἐπιτήδευσιν. [87. 1] Τοὺς δ᾽ ἐν ταῖς λιθοτομίαις οἱ Συρακόσιοι χαλεπῶς τοὺς πρώτους χρόνους μετεχείρισαν. Ἐν γὰρ κοίλῳ χωρίῳ ὄντας καὶ ὀλίγῳ πολλοὺς οἵ τε ἥλιοι τὸ πρῶτον καὶ τὸ πνῖγος ἔτι ἐλύπει διὰ τὸ ἀστέγαστον καὶ αἱ νύκτες ἐπιγιγνόμεναι τοὐναντίον μετοπωριναὶ καὶ ψυχραὶ τῇ μεταβολῇ ἐς ἀσθένειαν ἐνεωτέριζον, [2] πάντα τε ποιούντων αὐτῶν διὰ στενοχωρίαν ἐν τῷ αὐτῷ καὶ προσέτι τῶν νεκρῶν ὁμοῦ ἐπ᾽ ἀλλήλοις ξυννενημένων, οἳ ἔκ τε τῶν τραυμάτων καὶ διὰ τὴν μεταβολὴν καὶ τὸ τοιοῦτον ἀπέθνῃσκον, καὶ ὀσμαὶ ἦσαν οὐκ ἀνεκτοί, καὶ λιμῷ ἅμα καὶ δίψῃ ἐπιέζοντο (ἐδίδοσαν γὰρ αὐτῶν ἑκάστῳ ἐπὶ ὀκτὼ μῆνας κοτύλην ὕδατος καὶ δύο κοτύλας σίτου), ἄλλα τε ὅσα εἰκὸς ἐν τῷ τοιούτῳ χωρίῳ ἐμπεπτωκότας κακοπαθῆσαι, οὐδὲν ὅτι οὐκ ἐπεγένετο αὐτοῖς· [3] καὶ ἡμέρας μὲν ἑβδομήκοντά τινας οὕτω διῃτήθησαν ἁθρόοι· ἔπειτα πλὴν Ἀθηναίων καὶ εἴ τινες Σικελιωτῶν ἢ Ἰταλιωτῶν ξυνεστράτευσαν, τοὺς ἄλλους ἀπέδοντο. [4] ἐλήφθησαν δὲ οἱ ξύμπαντες, ἀκριβείᾳ μὲν χαλεπὸν ἐξειπεῖν, ὅμως δὲ οὐκ ἐλάσσους ἑπτακισχιλίων. [5] Ξυνέβη τε ἔργον τοῦτο [Ἑλληνικὸν] τῶν κατὰ τὸν πόλεμον τόνδε μέγιστον γενέσθαι, δοκεῖν δ᾽ ἔμοιγε καὶ ὧν ἀκοῇ Ἑλληνικῶν ἴσμεν, καὶ τοῖς τε κρατήσασι λαμπρότατον καὶ τοῖς διαφθαρεῖσι δυστυχέστατον· [6] κατὰ πάντα γὰρ πάντως νικηθέντες καὶ οὐδὲν ὀλίγον ἐς οὐδὲν κακοπαθήσαντες πανωλεθρίᾳ δὴ τὸ λεγόμενον καὶ πεζὸς καὶ νῆες καὶ οὐδὲν ὅτι οὐκ ἀπώλετο, καὶ ὀλίγοι ἀπὸ πολλῶν ἐπ᾽ οἴκου ἀπενόστησαν. Tαῦτα μὲν τὰ περὶ Σικελίαν γενόμενα.

11. Με ποια μέσα (λεξιλογικά-υφολογικά) προσπαθεί να τονίσει ο Θουκυδίδης το μέγεθος της πανωλεθρίας των Αθηναίων στη Σικελία; Πώς εξυπηρετεί κατά τη γνώμη σας την προσπάθεια αυτή του ιστορικού η καταληκτική φράση του κεφ. 87;

12. Για ποιους λόγους ο Γύλιππος δεν επιθυμούσε την εκτέλεση του Νικία; α) Διότι ο Νικίας του ήταν αγαπητός από τον ρόλο που είχε διαδραματίσει υπέρ των Λακεδαιμονίων στην Πύλο, β) διότι επιθυμούσε να εκτελεστεί ο Δημοσθένης που του ήταν μισητός από τα γεγονότα στη Σφακτηρία και την Πύλο και να γλιτώσει έτσι ο Νικίας, γ) διότι ο Γύλιππος θεωρούσε ότι θα επισφράγιζε τη μεγάλη του επιτυχία στη Σικελία, αν έφερνε αιχμάλωτους στους Σπαρτιάτες και τους δύο αντίπαλους στρατηγούς, δ) διότι είχε δώσει υπόσχεση στον Νικία, ε) για όλους τους παραπάνω λόγους, στ) για μερικούς από τους παραπάνω λόγους, ζ) για κανένα από τους παραπάνω λόγους. Επιλέξτε τη σωστή απάντηση.

13. Συμφωνείτε με την ακόλουθη παρατήρηση; «Αν είναι στη φύση της τραγωδίας να προκαλεί την αίσθηση των ανεκπλήρωτων δυνατοτήτων, τότε υπάρχει έντονη εδώ (δηλαδή στο κεφ. 7.84-87) η αίσθηση της τραγωδίας, ακόμη και στις τελευταίες φράσεις των Σικελικών» (Finley, ό.π. σ. 250). Πιστεύετε ότι η σικελική εκστρατεία, όπως περιγράφεται από τον Θουκυδίδη έχει τα γνωρίσματα της τραγωδίας; Αν ναι, να αναλύσετε το δομικό για την τραγωδία σχήμα «ύβρις-τίσις», όπως το αντιλαμβάνεσθε στα Σικελικά.

14. Να εξηγήσετε με συντομία τους λόγους για τους οποίους τελικά, παρά τη θέληση του Γύλιππου, εκτελέστηκε ο Νικίας.

15. Να συζητήσετε και να προσπαθήσετε να ερμηνεύσετε τα κίνητρα της απάνθρωπης συμπεριφοράς των Συρακουσίων έναντι των Αθηναίων αιχμαλώτων.


 


Να μελετήσετε με προσοχή τα παρακάτω κείμενα που αναφέρονται στην τελική κρίση του Θουκυδίδη για τον Νικία (86.5) και να προσπαθήσετε να τα σχολιάσετε. Ποια άποψη σας φαίνεται πιο πειστική; Να τεκμηριώσετε την απάντηση σας.

«Γενικά (ενν. η τελική κρίση του Θουκυδίδη για τον Νικία) έχει θεωρηθεί εγκώμιο· στην πραγματικότητα είναι κακία. Κατά τη γνώμη μου ο Θουκυδίδης γράφει ότι ο Νικίας άξιζε ένα τέτοιο τέλος, κατώτερο από οποιονδήποτε άλλον Αθηναίο, αν λάβωμε υπόψη την τυπική αρετή του. Μ' άλλα λόγια ένας άνθρωπος με τέτοια τυπική αρετή δεν άξιζε ένα τέτοιο παράτυπο τέλος. Αυτό είναι ειρωνεία του είδους, στο οποίο σπάνια παρασύρεται ο Θουκυδίδης · πίσω της υποφώσκει η καταπιεσμένη κρίση ότι η Αθήνα ήταν άτυχη που έδειξε τόση εμπιστοσύνη στον Νικία, το πρότυπο της άψογης εντιμότητας». (John Β. Bury, Οι Αρχαίοι Έλληνες Ιστορικοί, σ. 104).

 

«Ο Νικίας είναι η πιο τραγική μορφή στην «Ιστορία». Διηύθυνε με υψηλό αίσθημα χρέους μια στρατιωτική επιχείρηση, την οποία αποδοκίμαζε, για αρκετούς δε μήνες χωρίς συστρατηγούς, με τους οποίους να μοιράζεται τις ευθύνες και έχοντας επιπλέον να αντιμετωπίσει τη σοβαρή του ασθένεια. Στο τελικό στάδιο της εκστρατείας επέδειξε ηρωική αφοσίωση. Η καλή τύχη που τον είχε συνοδεύσει κατά τη διάρκεια του Αρχιδάμειου πολέμου τον εγκατέλειψε και τελικά βρήκε άθλιο θάνατο. Δεν αποτελεί συνηθισμένη πρακτική του Θουκυδίδη να δείχνει επιείκεια σε ανίκανους ηγέτες και δεν παραλείπει να τονίσει τις ατέλειες του Νικία ως στρατιωτικού ηγέτη. Όμως, για μια στιγμή μόνο, ο Θουκυδίδης εγκαταλείπει τη συνηθισμένη του «απάθεια», διότι τα συναισθήματά του οδηγούνται από την τραγωδία ενός καλού ανθρώπου, ο οποίος ενεπλάκη μαζί με χιλιάδες άλλων σε συμφορά. Αυτή η καλοσύνη (ενν. του χαρακτήρα του Νικία) αποτελούσε αντικείμενο θαυμασμού για τον Θουκυδίδη, καθώς ο ιστορικός πίστευε ότι συνιστούσε βασικό στοιχείο ενός άξιου αρχηγού. Ο Θουκυδίδης αποτίει φόρο τιμής στον Νικία παρακινημένος από την τραγική μοίρα του ανδρός και επιθυμώντας να του αποδώσει δικαιοσύνη». (H.D. Westlake, Individuals in Thucydides, σσ. 210-211).

Σε ποιες γενικές διαπιστώσεις για την ανθρώπινη φύση οδηγηθήκατε από τη μελέτη των κεφαλαίων 7.75-77 και 84-87; Να βασίσετε την απάντησή σας σε συγκεκριμένες αναφορές στο κείμενο.

Συζητήστε αν πράγματι τα κεφάλαια των Σικελικών που διδαχθήκατε αποτελούν «κτῆμα ἐς αἰεί». Εξηγήστε τη γνώμη σας.

 



Το κείμενο στην Perseus Digital Library. Κάνοντας κλικ στη λέξη θα έχετε ερμηνευτικά, γραμματικά και στατιστικά σχόλια.

[85.1] τέλος δὲ νεκρῶν τε πολλῶν ἐπ᾽ ἀλλήλοις ἤδη κειμένων ἐν τῷ ποταμῷ καὶ διεφθαρμένου τοῦ στρατεύματος τοῦ μὲν κατὰ τὸν ποταμόν, τοῦ δὲ καί, εἴ τι διαφύγοι, ὑπὸ τῶν ἱππέων, Νικίας Γυλίππῳ ἑαυτὸν παραδίδωσι, πιστεύσας μᾶλλον αὐτῷ ἢ τοῖς Συρακοσίοις· καὶ ἑαυτῷ μὲν χρήσασθαι ἐκέλευεν ἐκεῖνόν τε καὶ Λακεδαιμονίους ὅτι βούλονται, τοὺς δὲ ἄλλους στρατιώτας παύσασθαι φονεύοντας. [85.2] καὶ ὁ Γύλιππος μετὰ τοῦτο ζωγρεῖν ἤδη ἐκέλευεν· καὶ τούς τε λοιποὺς ὅσους μὴ ἀπεκρύψαντο （πολλοὶ δὲ οὗτοι ἐγένοντο） ξυνεκόμισαν ζῶντας, καὶ ἐπὶ τοὺς τριακοσίους, οἳ τὴν φυλακὴν διεξῆλθον τῆς νυκτός, πέμψαντες τοὺς διωξομένους ξυνέλαβον. [85.3] τὸ μὲν οὖν ἁθροισθὲν τοῦ στρατεύματος ἐς τὸ κοινὸν οὐ πολὺ ἐγένετο, τὸ δὲ διακλαπὲν πολύ, καὶ διεπλήσθη πᾶσα Σικελία αὐτῶν, ἅτε οὐκ ἀπὸ ξυμβάσεως ὥσπερ τῶν μετὰ Δημοσθένους ληφθέντων.  [85.4] μέρος δέ τι οὐκ ὀλίγον καὶ ἀπέθανεν· πλεῖστος γὰρ δὴ φόνος οὗτος καὶ οὐδενὸς ἐλάσσων τῶν ἐν τῷ [Σικελικῷ] πολέμῳ τούτῳ ἐγένετο. καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις προσβολαῖς ταῖς κατὰ τὴν πορείαν συχναῖς γενομέναις οὐκ ὀλίγοι ἐτεθνήκεσαν. πολλοὶ δὲ ὅμως καὶ διέφυγον, οἱ μὲν καὶ παραυτίκα, οἱ δὲ καὶ δουλεύσαντες καὶ διαδιδράσκοντες ὕστερον· τούτοις δ᾽ ἦν ἀναχώρησις ἐς Κατάνην.