Η ανατολική πλευρά παριστάνει συνέλευση ένθρονων θεών γύρω από τον Δία (ίσως ψυχοστασία, ζύγισμα δηλαδή της τύχης δύο ηρώων του Τρωικού πολέμου, του Αχιλλέα και του Μέμνωνος).
Η ανατολική ζωφόρος, σύναξη των θεών του Ολύμπου γύρω από τον ένθρονο Δία
Πηγή: Μουσείο της Ακρόπολης
Ο γωνιαίος λίθος a της ζωφόρου του ναού της Αθηνάς Νίκης φέρει ανάγλυφες παραστάσεις στη νότια και την ανατολική πλευρά. Στην ανατολική πλευρά πρώτη από αριστερά στέκει η Πειθώ. Την τραβά από το χέρι ένας φτερωτός Έρωτας, που απλώνει το άλλο χέρι του προς την Αφροδίτη, η οποία πατά με το ένα πόδι σε βράχο. Οι δύο θεές είχαν στην Ακρόπολη κοινή λατρεία, καθώς η Πειθώ λατρευόταν στο ιερό της Αφροδίτης Πανδήμου, το οποίο βρισκόταν κάτω ακριβώς από τον πύργο του ναού της Αθηνάς Νίκης.
Πηγή κειμένου και εικόνας: Μουσείο Ακρόπολης
Ο λίθος b της ανατολικής ζωφόρου του ναού της Αθηνάς Νίκης αποτελείται από δύο τμήματα που έχουν συγκολληθεί. Εικονίζονται έντεκα αποσπασματικά σωζόμενες μορφές. Στα αριστερά οι τρεις Χάριτες χορεύουν μπροστά από τη μητέρα τους Ευρυνόμη ή σύμφωνα με άλλους την Ηώ ή την Εστία. Δίπλα στέκει η Λητώ με τα δίδυμα παιδιά της Απόλλωνα και Άρτεμη. Ο νέος δίπλα στην Άρτεμη, που στηρίζεται σε λεπτό ραβδί, ίσως είναι ο Θησέας. Άλλοι ωστόσο υποστηρίζουν ότι είναι ο Διόνυσος ή ο Άρης. Η γυναίκα μπροστά στον Θησέα είναι η Αμφιτρίτη, που στέκει πίσω από τον σύζυγό της Ποσειδώνα, ο οποίος κάθεται σε βράχο. Μπροστά στον Ποσειδώνα στέκει η οπλισμένη Αθηνά.
Πηγή κειμένου και εικόνων: Μουσείο Ακρόπολης
Ο λίθος c της ανατολικής ζωφόρου του ναού της Αθηνάς Νίκης εικονίζει δέκα αποσπασματικά σωζόμενες μορφές. Στα αριστερά, μια μορφή από την οποία διατηρούνται μόνο τα πόδια, αποδίδεται στον Ήφαιστο. Δίπλα του ο Δίας κάθεται σε θρόνο με υποπόδιο. Μπροστά υπάρχει ένα δυσδιάκριτο αντικείμενο που άλλοι ερμηνεύουν ως τράπεζα προσφορών και άλλοι ως τρόπαιο. Πίσω από τον Δία στέκει η Ήρα και ακολουθούν ο Ηρακλής και η Ήβη (ή ο Ερμής και η Υγεία ή η Εκάτη) και η Δήμητρα με την κόρη της Περσεφόνη, που την αγκαλιάζει από τους ώμους. Η παράσταση κλείνει με δύο γυναίκες που χορεύουν γύρω από μια τρίτη, η οποία κάθεται σε δίφρο (σκαμνί). Ίσως είναι οι Ώρες με τη μητέρα τους Θέμιδα ή η Θέτιδα με δύο ακόμα Νηρηίδες ή οι Μούσες.
Πηγή κειμένου και εικόνων: Μουσείο Ακρόπολης
Η βόρεια ζωφόρος
Σύμφωνα με τους περισσότερους μελετητές στη βόρεια ζωφόρο του ναού της Αθηνάς Νίκης απεικονίζεται μία μυθική σκηνή. Πρόκειται για τον πόλεμο που κήρυξε ο Ευρυσθέας στην Αθήνα όταν εκείνη αρνήθηκε να του παραδώσει τα παιδιά του Ηρακλή, που είχαν ζητήσει άσυλο στην Αττική. Η μάχη έληξε με νίκη των Αθηναίων και η απεικόνισή της παρέπεμπε στους πρόσφατους, τότε, θριάμβους της Αθήνας κατά των Σπαρτιατών, απογόνων του Ευρυσθέα, στη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου. Άλλοι ωστόσο, που δίνουν στις σκηνές ιστορική διάσταση, αναγνωρίζουν τη μάχη των Πλαταιών και συγκεκριμένα τη σφαγή του Μασιστίου, αρχηγού του περσικού ιππικού.
Πηγή κειμένου: Μουσείο Ακρόπολης
Πηγή εικόνας: Μουσείο Ακρόπολης, 18143,
Ο αποσπασματικά σωζόμενος γωνιαίος λίθος h της ζωφόρου του ναού της Αθηνάς Νίκης φέρει ανάγλυφες παραστάσεις στη δυτική και τη βόρεια πλευρά. Στη βόρεια πλευρά ολοκληρώνεται η καταδίωξη του μυθικού Ευρυσθέα με τη σύλληψή του από τους Αθηναίους. Το μεγάλο αγγείο που εικονίζεται στα αριστερά πιθανόν παραπέμπει σε κρήνη, ίσως τη Μακαρία Κρήνη στον Τρικόρυνθο του Μαραθώνα, όπου θάφτηκε το κεφάλι του αποκεφαλισμένου Ευρυσθέα. Στο δεξί άκρο του λίθου παριστάνεται ανδρική μορφή στραμμένη προς τα αριστερά, από την οποία σώζονται μόνο τα πόδια από τους μηρούς και κάτω και η απόληξη του χιτώνα ή της χλαμύδας που φορούσε.
Πηγή κειμένου: Μουσείο Ακρόπολης
Ο λίθος m της βόρειας ζωφόρου του ναού της Αθηνάς Νίκης εικονίζει την καταδίωξη και δολοφονία του μυθικού Ευρυσθέα. Ο Ευρυσθέας βρίσκεται περίπου στο μέσο της παράστασης και το κράνος του πέφτει προς τα πίσω, προοιωνίζοντας τον αποκεφαλισμό του. Τον καταδιώκουν ο Ιόλαος, ανιψιός του Ηρακλή και ο Ακάμαντας, γιος του Θησέα, που εικονίζονται στα αριστερά του. Στα δεξιά, ο άλλος γιος του Θησέα, ο Δημοφώντας κλείνει τον δρόμο στον Ευρυσθέα. Ανάμεσα στους δύο άνδρες κείτεται νεκρός ο ηνίοχος του άρματος του Ευρυσθέα. Στο δεξί άκρο του λίθου τα άλογα του άρματος διαφεύγουν, πηδώντας πάνω από μικρό βράχο ή πεσμένη ασπίδα. Τέλος, στο αριστερό άκρο του λίθου, ένας οπλίτης πατά το κεφάλι ενός πεσμένου αντιπάλου και πολεμά με έναν δεύτερο, από τον οποίο σώζεται μόνο το πόδι.
Η δυτική ζωφόρος, μάχες Ελλήνων με άλλους οπλίτες
Θέμα της δυτικής ζωφόρου του ναού της Αθηνάς Νίκης είναι η μάχη Ελλήνων με άλλους Έλληνες. Πρόκειται για ιστορική μάχη για την οποία έχουν προταθεί διαφορετικές ερμηνείες. Ορισμένοι πιστεύουν ότι απεικονίζει τη μάχη μεταξύ Αθηναίων και Σπαρτιατών στην Αμφιλοχία το 426/5 π.Χ. και άλλοι τη μάχη μεταξύ Αθηναίων και Κορινθίων κοντά στα Μέγαρα το 458 π.Χ. Και οι δύο έληξαν με νίκη των Αθηναίων.
Ο πολύ κατεστραμμένος γωνιαίος λίθος h της ζωφόρου του ναού της Αθηνάς Νίκης φέρει ανάγλυφες παραστάσεις στη δυτική και τη βόρεια πλευρά. Από τη διακόσμηση της δυτικής πλευράς διατηρούνται μόνο δύο οπλίτες με ασπίδες που τρέχουν προς τα δεξιά.
Πηγή κειμένου και εικόνας: Μουσείο Ακρόπολης
Λονδίνο, Βρετανικό Μουσείο, 1816,0610.160
Λονδίνο, Βρετανικό Μουσείο, 1816,0610.161
Στο κέντρο μαίνεται μια μάχη γύρω από έναν πεσμένο πολεμιστή. Μια φιγούρα στα αριστερά σκύβει για να σύρει τον σύντροφό του στην ασφάλεια.
Μπροστά του, ένας εχθρός πετάει για να πιάσει έναν αστράγαλο, καλύπτοντας την επίθεσή του με μια ασπίδα. Στην άκρη αυτής της ομάδας πολεμιστής
της αντίπαλης παράταξης τον αντιμάχονται. Η μορφή στα δεξιά, με το δεξί του χέρι ανασηκωμένο και τον αγκώνα λυγισμένο, πιθανότατα αρχικά κρατούσε ένα δόρυ.
Ο γωνιαίος λίθος l της ζωφόρου του ναού της Αθηνάς Νίκης φέρει ανάγλυφες παραστάσεις στη δυτική και τη νότια πλευρά. Στη δυτική πλευρά σώζονται αποσπασματικά δύο μορφές. Ένας γυμνός έλληνας οπλίτης, πιθανόν Αθηναίος, μάχεται με έλληνα πολεμιστή που φορά κοντό χιτώνα και κράνος. Οι δύο άντρες προτάσσουν τις ασπίδες τους, οι οποίες βρίσκονται στο κέντρο της σύνθεσης.
Πηγή κειμένου και εικόνας: Μουσείο Ακρόπολης
