ΤτΕ και Κομισιόν συναντιούνται καταγράφοντας την «αχίλλειο πτέρνα» των πολιτικών επιλογών της εγχώριας οικονομίας

Η διασταύρωση δύο πρόσφατων εκτιμήσεων, της Τράπεζας της Ελλάδος και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συνθέτει μια εικόνα που πέραν της απλής καταγραφής των διαρθρωτικών αδυναμιών, αγγίζει και αποκαλύπει το ίδιο το «υπόδειγμα» ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας.

Ο Γιάννης Στουρνάρας, μιλώντας για λογαριασμό της ΤτΕ, επαναλαμβάνει στην σχετική έκθεση της Κεντρικής Τράπεζας, μια «λίστα» παρατηρήσεων που λίγο πολύ μπορεί να την εντοπίσει κανείς με πολύ μικρές παραλλαγές σχεδόν σε όλες τις Εκθέσεις της ΤτΕ που έχουν δημοσιοποιηθεί στην μακρά θητεία του σ’ αυτή.

Χαμηλή παραγωγικότητα, δημογραφική συρρίκνωση, ελλείψεις δεξιοτήτων, περιορισμένη διάχυση καινοτομίας, στεγαστικό πρόβλημα, δυσλειτουργική δημόσια διοίκηση και δικαιοσύνη, είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της ταυτότητας μιας οικονομίας η οποία εδώ και δεκαετίες με ενδιάμεσες ταραχώδεις περιόδους «λειτουργεί» σε συνθήκες υψηλού δημόσιου χρέους, χρόνιου ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών, με αρνητική διεθνή επενδυτική θέση και βέβαια πληθωρισμό που παραμένει πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αυτή η οικονομία τα τελευταία χρόνια καταφέρνει να παράγει ρυθμό ανάπτυξης μεγαλύτερο του ευρωπαϊκού μέσου όρου και πρωτογενή πλεονάσματα «μυθικά» για τους καιρούς μας.

Πίσω από το «μυστήριο» αυτό της… φύσης, υπάρχουν βέβαια και ορισμένα ερμηνευτικά μυστικά, όπως π.χ. οι κοινοτικοί πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης και των ΕΣΠΑ που μετά τα τρία μνημόνια και σαν «ενισχυτικά οικονομικής τροφής» για την εγχώρια οικονομία έχουν κλείσει «τρύπες» καθοριστικές για την επιβίωση της εγχώριας οικονομίας και πολιτικής.

Δεν είναι όμως μόνο τα «λεφτά» των… Φράγκων, που δόθηκαν απλόχερα είναι αλήθεια (ειδικά στο Ταμείο Ανάκαμψης), για να αποφευχθεί ενας νέος γύρος μνημονιακής καταστροφής.

Είναι και κάτι άλλο που αρκετές φορές έχουμε επισημάνει από αυτές τις γραμμές και τώρα έρχεται να το υπογραμμίσει η Κομισιόν με τα ευρήματα του Annual Report on Taxation 2026.

Η Ελλάδα εμφανίζεται ως η χώρα με τη μεγαλύτερη αύξηση εξάρτησης των δημόσιων εσόδων από τον ΦΠΑ (και τους έμμεσους φόρους συνολικά) στην τελευταία δεκαετία. Η Ελλάδα δηλαδή είναι μία από τις ελάχιστες χώρες της Ε.Ε. όπου το βάρος της έμμεσης φορολογίας αυξήθηκε και δεν αποκλιμακώθηκε ποτέ. Αυτό συμβαίνει ενώ η Ελλάδα είναι ταυτόχρονα και η χώρα με τον υψηλότερο πραγματικό φορολογικό συντελεστή επί της εργασίας σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα νούμερα έχουν δει το φως της δημοσιότητας αρκετές φορές αλλά ας τα ξαναδούμε όπως τα «βλέπει» η Κομισιόν.

Το 37,8% των συνολικών φορολογικών εσόδων προέρχεται πλέον από φόρους κατανάλωσης, έναντι 26,8% κατά μέσο όρο στην ΕΕ. Μια απόσταση 11 μονάδων που είναι το αποτέλεσμα συγκεκριμένης πολιτικής επιλογής αυτά τα χρόνια.

Με απλά λόγια ο πολίτης στην Ελλάδα φορολογείται πρώτα στο εισόδημά του και ξανά ακόμα περισσότερο στην κατανάλωση, μέσω εξαιρετικά υψηλού συντελεστή ΦΠΑ και Ειδικών Φόρων σε καύσιμα, καπνό, αλκοόλ. Μια «διπλή φορολόγηση» που η ίδια η Επιτροπή περιγράφει ως ιδιαίτερα επιβαρυντικό μείγμα όχι μόνο του διπλού αλλά και τριπλού χαρακτήρα της στις περιπτώσεις που όπως στα καύσιμα και αλλού επιβάλλεται ΦΠΑ στον ΕΦΚ !

Το κρίσιμο σημείο εδώ είναι πού ακριβώς καταλήγει αυτό το μείγμα που περιγράφει ο κ. Στουρνάρας σε συνδυασμό με την επιλογή της υπερφορολόγησης, που επιβάλλεται σε μια οικονομία με στάσιμη παραγωγικότητα, συρρικνούμενο εργατικό δυναμικό και ένα κράτος που δυσλειτουργεί διοικητικά και δικαστικά.

Σε αυτό το πλαίσιο, η βαριά έμμεση φορολογία «λειτουργεί» ως μηχανισμός που αναπαράγει τις ίδιες τις αδυναμίες που καλείται να χρηματοδοτήσει με την υπερ- φορολόγηση !

Σ΄αυτό ακριβώς το σημείο η πραγματικότητα αυτή «συνδέεται» με το ευρύτερο πρόβλημα της «τριπλής εξάρτησης» που χαρακτηρίζει την ελληνική οικονομία, ήτοι το υψηλό δημόσιο χρέος, το μισο-αόρατο (μέσω του Ηρακλή Ι – ΙΙΙ) ιδιωτικό χρέος και βέβαια το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών που συνδέονται μεταξύ τους και λειτουργούν ως συγκοινωνούντα δοχεία.

Η υπερ-φορολόγηση της κατανάλωσης, ακριβώς επειδή πλήττει τα διαθέσιμα εισοδήματα των νοικοκυριών, ωθεί μέρος της ζήτησης προς δανεισμό ή περιορίζει την αποταμίευση, τροφοδοτώντας το ιδιωτικό σκέλος του χρέους. Ταυτόχρονα, η εξάρτηση των δημόσιων εσόδων από τον ΦΠΑ σημαίνει ότι η δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας παραμένει συνδεδεμένη με τη διατήρηση υψηλής ονομαστικής κατανάλωσης, σε μια οικονομία που ήδη εμφανίζει χρόνιο έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.

Το φορολογικό «μείγμα», δηλαδή, τροφοδοτεί το εξωτερικό ισοζύγιο, καθώς η κατανάλωση που στηρίζει τα έσοδα του κράτους διοχετεύεται σε σημαντικό βαθμό εκτός συνόρων λόγω του ελλείμματος του εκωτερικού ισοζυγίου .

Ο υψηλός πραγματικός συντελεστής φορολόγησης της εργασίας έρχεται επίσης να συμπληρώσει τον κύκλο, αποθαρρύνοντας την απασχόληση και επηρεάζοντας ακριβώς τη φορολογική βάση, τόσο στο εισόδημα όσο και στην εργασία, ενώ θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να αποσυμφορήσει το κράτος από την εξάρτησή του στην έμμεση φορολογία.

Το αποτέλεσμα – όπως φαίνεται εύκολα – είναι ένας φαύλος κύκλος σε τρία επίπεδα ταυτόχρονα, το δημοσιονομικό, το ιδιωτικό και το εξωτερικό ισοζύγιο.

Και για να γυρίσουμε στις παρατηρήσεις του κ. Στουρνάρα για την «ταυτότητα» της ελληνικής οικονομίας, η φορολογική δομή που διαπιστώνει η Κομισιόν στο συγκεκριμένο report, “εδραιώνει” αυτά τα χαρακτηριστικά σαν δυναμικές τάσεις της οικονομίας… Και δεν τις αντισταθμίζει.

Αλλά τι λέμε τώρα… Αλήθεια τι από τα παραπάνω δεν γνωρίζουμε ήδη από καιρό;

* Τα Οικονοκλαστικά ενημερώνουν τους αναγνώστες μας οτι λόγω διακοπών θα ανανεώνονται κάθε δεύτερη ημέρα (Δευτέρα, Τετάρτη, Παρασκευή) και δεν θα διακόψουν την δημοσίευσή τους, όπως άλλωστε και το 2025.