Έως τρεις διαφορετικούς φόρους μπορεί να «κρύβει» το ίδιο εφάπαξ

Έως και τρεις διαφορετικοί υπολογισμοί φόρου μπορεί να εφαρμοστούν στο ίδιο εφάπαξ ή στην ίδια επαγγελματική σύνταξη, καθώς το νέο μεταβατικό σύστημα χωρίζει την επαγγελματική ασφάλιση σε διαφορετικές χρονικές περιόδους.

Στην πράξη, η επαγγελματική ασφάλιση δεν θα οδηγεί υποχρεωτικά σε έναν ενιαίο φορολογικό συντελεστή, αφού οι φόροι θα υπολογίζονται χωριστά για τα ποσά που συγκεντρώθηκαν έως το τέλος του 2023, για την τριετία 2024–2026 και για όσα θα συσσωρεύονται από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Η αλλαγή προβλέπεται στο άρθρο 98 του νέου πλαισίου για την επαγγελματική ασφάλιση και αφορά κυρίως τους παλαιούς ασφαλισμένους, οι οποίοι θα έχουν στον ατομικό τους λογαριασμό ποσά που δημιουργήθηκαν σε περισσότερες από μία χρονικές περιόδους.

Στόχος του μεταβατικού συστήματος είναι οι νέοι ηλικιακοί συντελεστές να μην εφαρμοστούν αναδρομικά στο σύνολο των χρημάτων που έχουν ήδη συγκεντρωθεί. Για τον λόγο αυτό, το εφάπαξ ή η περιοδική παροχή θα διαχωρίζεται σε έως τρία τμήματα και κάθε τμήμα θα ακολουθεί διαφορετικούς κανόνες φορολόγησης.

Οι τρεις φορολογικές περίοδοι

Ο πρώτος υπολογισμός αφορά τα ποσά που είχαν συσσωρευτεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Αυτά θα συνεχίσουν να φορολογούνται με το πλαίσιο που ίσχυε και πριν.

Ο δεύτερος αφορά τις εισφορές και τις αποδόσεις που δημιουργήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2024 έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Για το συγκεκριμένο τμήμα θα διατηρηθεί το σύστημα που συνδέει το ύψος του φόρου με τα χρόνια συμμετοχής στην επαγγελματική ασφάλιση.

Ο τρίτος υπολογισμός θα αφορά τα ποσά που θα συγκεντρώνονται από την 1η Ιανουαρίου 2027 και μετά. Σε αυτά θα εφαρμόζεται το νέο σύστημα, στο οποίο καθοριστικό ρόλο θα έχουν η ηλικία έναρξης της καταβολής και η επιλογή ανάμεσα σε εφάπαξ και πραγματική περιοδική παροχή.

Έτσι, ένας ασφαλισμένος μπορεί να λάβει μία ενιαία πίστωση στον τραπεζικό του λογαριασμό, αλλά πριν από την πληρωμή να έχουν προηγηθεί δύο ή ακόμη και τρεις διαφορετικοί φορολογικοί υπολογισμοί.

Δεν χωρίζονται μόνο οι εισφορές

Το μεταβατικό σύστημα δεν αφορά μόνο τις καθαρές εισφορές που έχουν καταβληθεί από τον εργαζόμενο, τον επαγγελματία ή τον εργοδότη.

Τα επαγγελματικά ταμεία και οι πάροχοι ομαδικών ασφαλιστικών προϊόντων θα πρέπει να παρακολουθούν χωριστά τη συνολική αξία που αντιστοιχεί σε κάθε χρονική περίοδο, μαζί με τις επενδυτικές αποδόσεις που έχουν ενσωματωθεί στον λογαριασμό.

Αυτό σημαίνει ότι κάθε αύξηση της αξίας του λογαριασμού θα πρέπει να κατανέμεται στο αντίστοιχο χρονικό τμήμα, ώστε κατά την πληρωμή να εφαρμοστεί ο σωστός φορολογικός κανόνας.

Παράδειγμα για τον «τριπλό» φόρο

Ασφαλισμένος συμμετέχει σε επαγγελματικό ταμείο από το 2015 και αποφασίζει να λάβει την παροχή του μετά το 2027.

Το ποσό που σχηματίστηκε έως το τέλος του 2023 θα φορολογηθεί με το παλαιότερο καθεστώς. Το τμήμα που δημιουργήθηκε από το 2024 έως το 2026 θα φορολογηθεί με βάση τα συνολικά χρόνια ασφάλισης που είχε συμπληρώσει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Εάν στην τριετία 2024–2026 έχουν συγκεντρωθεί 9.000 ευρώ και ο ασφαλισμένος έχει συμπληρώσει περισσότερα από 10 και έως 20 χρόνια συμμετοχής, η εφάπαξ καταβολή του συγκεκριμένου τμήματος θα φορολογηθεί με συντελεστή 10%. Ο φόρος θα ανέλθει έτσι σε 900 ευρώ.

Εάν από το 2027 και μετά συγκεντρωθούν επιπλέον 20.000 ευρώ και ο ασφαλισμένος τα εισπράξει εφάπαξ σε ηλικία 64 ετών, στο νέο αυτό τμήμα θα εφαρμοστεί επίσης συντελεστής 10%, με φόρο 2.000 ευρώ.

Το ποσό που είχε δημιουργηθεί έως το τέλος του 2023 θα υπολογιστεί χωριστά, με αποτέλεσμα πίσω από μία ενιαία πληρωμή να υπάρχουν έως τρεις διαφορετικές φορολογικές πράξεις.

Η ηλικία του ασφαλισμένου κατά την ημερομηνία πληρωμής δεν θα αλλάζει τη φορολογία των ποσών που δημιουργήθηκαν πριν από το 2027, καθώς τα παλαιότερα τμήματα προστατεύονται από τις μεταβατικές διατάξεις.

Παράλληλα, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027, τα υφιστάμενα ομαδικά ασφαλιστήρια συνταξιοδοτικά συμβόλαια θα αντιμετωπίζονται για τις συγκεκριμένες φορολογικές διατάξεις ως Ομαδικά Ασφαλιστικά Προϊόντα Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης, ώστε να υπάρξει χρόνος προσαρμογής στο νέο καθεστώς.