Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. - Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.

Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Έρευνας

Δρ Κορρές Κωνσταντίνος

 

Παρακάτω παρατίθενται σημειώσεις και υλικό σχετικά με το μάθημα "Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Έρευνας".

Η επιστημονική ερευνητική μέθοδος είναι ένα ιδιαίτερο σύστημα σκέψης και λύσης προβλημάτων, του οποίου θεμελιώδη συστατικά στοιχεία είναι: 

α) Δέχεται ότι για να είναι μία γνώση έγκυρη, πρέπει να επαληθεύεται από τα εμπειρικά δεδομένα, τα δεδομένα δηλαδή της εμπειρικής πραγματικότητας.

β) Αποσκοπεί στη γενίκευση, δηλαδή στη διατύπωση γενικών αρχών – θεωριών οι οποίες να καλύπτουν, να περιγράφουν και να ερμηνεύουν όσο το δυνατόν ευρύτερες ομάδες – κατηγορίες φαινομένων. 

Το ζητούμενο σε όλες σχεδόν τις έρευνες είναι οι σχέσεις – συνάφειες μεταξύ των μεταβλητών. Στη μελέτη της σχέσης – συνάφειας μεταξύ των μεταβλητών, το πρώτο ζητούμενο είναι ο καθορισμός κατά πόσον μεταξύ των μεταβλητών υπάρχει  συστηματική συμμεταβολή (κατά πόσον δηλαδή οι αλλαγές στις τιμές της μίας μεταβλητής συνοδεύονται από αντίστοιχες συστηματικές αλλαγές στις τιμές της άλλης μεταβλητής).

 Στην περίπτωση που μεταξύ των μεταβλητών υπάρχει συστηματική συμμεταβολή τα ζητούμενα είναι δύο:

α) Να εκφραστεί η υπάρχουσα συμμεταβολή ποσοτικά – αριθμητικά με στατιστικούς δείκτες και όρους.

β) Να καθοριστεί η φύση της υπάρχουσας συμμεταβολής, δηλαδή να καθοριστεί κατά πόσον η σχέση είναι αιτιώδης ή όχι.

Οι  ποσοτικές μέθοδοι που βασίζονται σε δειγματοληπτική έρευνα με ερωτηματολόγιο, προσφέρουν τη δυνατότητα στον ερευνητή να προσεγγίσει μεγάλο μέρος του πληθυσμού για τον έλεγχο των συγκεκριμένων υποθέσεων ή ερωτημάτων. Η τυποποίηση των στοιχείων που συλλέγονται,  η δυνατότητα προσέγγισης μεγάλου μέρους πληθυσμού και η επιδεκτικότητα των στοιχείων σε στατιστικές μεθόδους ανάλυσης  καθιστούν την ποσοτική ως την  πιο διαδεδομένη μορφή εμπειρικής έρευνας. 

Για να καταλήξει ο ερευνητής σε έγκυρα και επιστημονικά αποτελέσματα δύο είναι τα βασικά ζητήματα που πρέπει να εστιάσει:

α) Στη συλλογή ενός αντιπροσωπευτικού δείγματος του υπό μελέτη πληθυσμού και

β) Στη διαμόρφωση ενός κατάλληλου για την έρευνα ερωτηματολογίου.

Τα στάδια εκπόνησης μιας ποσοτικής ερευνητικής προσέγγισης είναι

1) Αρχική έρευνα ή Έρευνα πιλότος (Πιλοτική έρευνα) (Pilot research).

Προτού ο ερευνητής προχωρήσει στην έρευνα πεδίου (συμπλήρωση των ερωτηματολογίων) θα πρέπει να ελέγξει το ερωτηματολόγιο σε ένα περιορισμένο δείγμα, το οποίο  συνήθως επιλέγεται με τη μέθοδο του διαθέσιμου δείγματος. Σε αυτό το στάδιο θα εντοπισθούν ασάφειες, μη κατανοητοί όροι, δυσκολία στην επιλογή απάντησης ιδιαίτερα στις κλειστές ερωτήσεις όπου οι απαντήσεις είναι προκαθορισμένες κλπ και θα οριστικοποιηθεί το ερωτηματολόγιο.

2) Έρευνα πεδίου

Σε αυτό το στάδιο συμπληρώνονται τα ερωτηματολόγια. Η συμπλήρωση δεν πρέπει να έχει πολύ μεγάλη διάρκεια, ιδιαίτερα σε θέματα που μεταβάλλονται με το χρόνο. Αν αλλάξουν ορισμένα δεδομένα πολλές φορές αλλάζουν και οι απαντήσεις του δείγματος και  υπάρχει δυσκολία στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

3) Στατιστική επεξεργασία στοιχείων

Τα δεδομένα που συλλέγονται από τα ερωτηματολόγια  κωδικοποιούνται  συνήθως με το στατιστικό πακέτο SPSS (Statistical Package for Social Sciences) και γίνεται  παρουσίαση, ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

To ελεύθερο ισοδύναμο λογισμικό του SPSS είναι το PSPP.

4) Ερμηνεία αποτελεσμάτων – Συγγραφή τελικής έκθεσης

Από τη στιγμή που το ερωτηματολόγιο έχει σχεδιασθεί σωστά, το δείγμα είναι αντιπροσωπευτικό, οι ερωτήσεις  έχουν γίνει κατανοητές από τους ερωτώμενους και το ερωτηματολόγιο έχει συμπληρωθεί σωστά, τα αποτελέσματα της έρευνας  θεωρούνται έγκυρα και αντιπροσωπευτικά της υπό μελέτη ομάδας. Με βάση τα αποτελέσματα της στατιστικής ανάλυσης, μπορεί να γίνει ερμηνεία  του φαινομένου που μελετήθηκε και να εξαχθούν γενικεύσιμα συμπεράσματα.

 

1) Σημειώσεις μαθήματος

   Κορρές Κ. (2011). Μεθοδολογία εκπαιδευτικής έρευνας. ΑΣΠΑΙΤΕ, ΕΠΠΑΙΚ.pdf

   Κορρές Κ. (2018). Εργασία στη Μεθοδολογία εκπαιδευτικής έρευνας. ΑΣΠΑΙΤΕ, ΕΠΠΑΙΚ.pdf

 

2) Παραδείγματα  γνωστικών ερωτηματολογίων (προ - τεστ και μετά - τεστ) και ερωτηματολογίων διαθέσεων

    Pre questionnaire Example (Kyriazis, Psycharis, Korres,2009)

    Post questionnaire Example (Kyriazis, Psycharis, Korres,2009)

 

3) Παράδειγμα αρχείου δεδομένων του SPSS

   SPSS Data file Example (Kyriazis, Psycharis, Korres, 2009)

 

4) Σημειώσεις Στατιστικής ανάλυσης με τη χρήση του SPSS

   Korres K. (2011). Statistical Analysis using SPSS. ASPETE & Roehampton University, MA in Education.

   Korres K. (2011). Factor Analysis using SPSS.

 

5) Δομή επιστημονικής εργασίας (Research paper)

  Korres K. (2013). Research paper structure.pdf