ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ

ΕΠΙΣΚΟΠΗ ΑΒΥΔΟΥ
(Επισκοπή Τιτουλαρίων και Βοηθών Επισκόπων).

    Άβυδος: Πόλη της Μυσίας στα Βορειοανατολικά των Δαρδανελίων (Çanakkale) στην Ασιατική ακτή του Ελλησπόντου και στο στενότερο σημείο του απέναντι από τη Σηστό. Κατοικήθηκε αρκετά νωρίς και απέκτησε στρατηγική σημασία λόγω της θέσεώς της και των ορυχείων χρυσού που υπήρχαν εκεί. Κατά τον Στράβωνα μετά τον Τρωικό πόλεμο αποικίστηκε από Θράκες και το 700 π.Χ. από Μιλήσιους. Μετά την Ανταλκίδειο ειρήνη η πόλη δόθηκε στους Πέρσες μέχρι το 334 π.Χ. οπότε την απελευθέρωσε ο Μέγας Αλέξανδρος. Κατά τους ελληνιστικούς χρόνους αναφέρεται ότι ανήκε στο βασίλειο της Περγάμου αλλά ως Αυτόνομη πόλη. Κατά τη Βυζαντινή περίοδο η πόλη ανήκε στο θέμα του Οψικίου και ήταν έδρα Επισκοπής. Στην περίοδο της τουρκοκρατίας η πόλη παρήκμασε. Αναφέρονται τα τείχη της και αρχαία κτίσματά της ως το 1830.

    Αβύδου επισκοπή: Η Επισκοπή Αβύδου αναφέρεται στα Τακτικά ήδη από τον 7ο αιώνα ως μία των Επισκοπών της Επαρχίας Ελλησπόντου υποκειμένη στη Μητρόπολη Κυζίκου. Κατέχει συνήθως την 7η θέση μεταξύ των 12 ή 13 Επισκοπών της Μητροπόλεως αυτής. Τον 12ο αιώνα η Επισκοπή Αβύδου ανυψώθηκε σε Μητρόπολη. Ωστόσο μετά τον 15ο αιώνα έπαψε υφισταμένη και έκτοτε οι Επίσκοποι Αβύδου είναι τιτουλάριοι.

    Επισκοπικός κατάλογος από το 1960.

1) Ειρηναίος Κασιμάτης: 8 Νοεμβρίου 1951-1 Οκτωβρίου 1961. Από Πρεσβύτερος. Κοίμηση.
Βοηθός Επίσκοπος της Αρχιεπισκοπής Αμερικής.

2) Γεράσιμος Παπαδόπουλος: 20 Μαΐου 1962-12 Ιουνίου 1995. Από Πρεσβύτερος. Κοίμηση.
Βοηθός Επίσκοπος της Αρχιεπισκοπής Αμερικής. Εσχόλαζε 1978-1995.

3) Συμεών Κρούζκωφ: 16 Μαΐου 1998-21 Σεπτεμβρίου 1998. Από Πρεσβύτερος. Κοίμηση.
Βοηθός Επίσκοπος της Μητροπόλεως Ταλλίνης.

4) Κύριλλος Κατερέλος: 24 Φεβρουαρίου 2008-σήμερα. Από Πρεσβύτερος.

    Αναγραφές στα Τακτικά. (Jean Darrouzès, A.A. Notitiae Episcopatuum Ecclesiae Constantinopolitanae, Texte Critique, Introduction et Notes, Institut Français d' Études Byzantines, Paris 1981).

ΤΑΚΤΙΚΟ ΘΕΣΗ

Τακτικό 1
Επιφανίου αρχιεπισκόπου Κύπρου έκθεσις πρωτοκκλησιών πατριαρχών τε και μητροπολιτών
Ζ΄ αιών

ε΄ Επαρχία Ελλησπόντου
μητρόπολις Κυζίκου έχει πόλεις υπ' αυτήν ήτοι επισκοπάς ιβ΄, οίον
1 τον Γέρμης
2 τον Ποιμανινού
3 τον Ώκης
4 τον Βάρεως
5 τον Αδριανού Θηρών
6 τον Λαμψάκου
7 τον Αβύδου
8 τον Δαρδάνου
9 τον Ιλίου
10 τον Τρωάδος
11 τον Πιονίας
12 τον Μελιτουπόλεως

Τακτικό 2
Τάξις προκαθεδρίας Μητροπολιτών
Η΄-Θ΄ αιώνες
Ε΄ επαρχία Ελλησπόντου
ο Κυζίκου
1 ο Γέρμης
2 ο Ποιμανινού
3 ο Ώκης
4 ο Βάρεως
5 ο Αδριανού Θηρών
6 ο Λαμψάκου
7 ο Αβύδου
8 ο Δαρδάνου
9 ο Ιλίου
10 ο Τρωάδος
11 ο Πιονίας
12 ο Μελιτουπόλεως
13 ο Αδρανείας

Τακτικό 3
Τάξις προκαθεδρίας των οσιωτάτων πατριαρχών, μητροπολιτών και αυτοκεφάλων
Τέλη Η΄ - Αρχές Θ΄ αιώνος

ΣΤ΄ επαρχία Ελλησπόντου έχει πόλεις ιγ΄
α΄ Κύζικος μητρόπολις
β΄ ο Γέρμης
γ΄ ο Ποιμανινού
δ΄ ο Ώκης
ε΄ ο Βάρεως
στ΄ ο Αδριανουθηρών
ζ΄ ο Λαμψάκου
η΄ ο Αβύδου
θ΄ ο Δαρδάνου
ι΄ ο Ιλίου
ια΄ ο Τρωάδος
ιβ΄ ο Πιονίας
ιγ΄ ο Μελιτουπόλεως

Τακτικό 4
Τάξις προκαθεδρίας των οσιωτάτων πατριαρχών. Τάξις προκαθεδρίας μητροπολιτών και αυτοκεφάλων και επισκόπων τελούντων υπό τον αποστολικόν θρόνον ταύτης της θεοφυλάκτου και βασιλίδος πόλεως
Θ΄ αιών

Ε΄ επαρχία Ελλησπόντου
ο Κυζίκου
1 ο Γέρμης
2 ο Ποιμανινού
3 ο Ώκης
4 ο Βάρεως
5 ο Αδριανού Θηρών
6 ο Λαμψάκου
7 ο Αβύδου
8 ο Δαρδάνου
9 ο Ιλίου
10 ο Τρωάδος
11 ο Πιονίας
12 ο Μελιτουπόλεως
13 (ο Σκαμάνδρου)

Τακτικό 7
Νικολάου πατριάρχου του παλαιού (Μυστικού)
Τάξις των υποκειμένων μητροπόλεων τω αποστολικώ και πατριαρχικώ θρόνω της θεοφυλάκτου και βασιλίδος Κωνσταντινουπόλεως
Ι΄ αιών
Ε΄ τη Κυζίκω της Ελλησπόντου
α΄ ο Ποιμανινού
β΄ ο Ώκης
γ΄ ο Βάρεως
δ΄ ο Αδριανού Θηρών
ε΄ ο Λαμψάκου
στ΄ ο Αβύδου
ζ΄ ο Δαρδάνου
η΄ ο Ιλίου
θ΄ ο Τρωάδος
ι΄ ο Πιονίας
ια΄ ο Μελιτουπόλεως
ιβ΄ ο του Αγίου Κορνηλίου, ήτοι της Σκήψεως
ιγ΄ ο Αδρανείας

Τακτικό 9
Εισί δε και όσοι εκάστη μητροπόλει υπόκεινται θρόνοι
ΙΒ΄ αιών

Ε΄ τη Κυζίκω της Ελλησπόντου
(ο Γέρμης)
α΄ ο Ποιμανινού
β΄ ο Ώκης
γ΄ ο Βάρεως
δ΄ ο Αδριανού Θηρών
ε΄ ο Λαμψάκου
στ΄ ο Αβύδου
ζ΄ ο Δαρδάνου
η΄ ο Ιλίου
θ΄ ο Τρωάδος
ι΄ ο Πιονίας
ια΄ ο Μελιτουπόλεως
ιβ΄ ο του Αγίου Κορνηλίου
ο Σκαμάνδρου

Τακτικό 10
Όσοι εκάστη μητροπόλει υπόκεινται θρόνοι. Τάξις προκαθεδρίας των υπό τον αποστολικόν θρόνον Κωνσταντινουπόλεως τελούντων μητροπολιτών και των υπ αυτούς επισκόπων
ΙΒ΄ ή ΙΓ΄ αιών

Ε΄ τη Κυζίκω της Ελλησπόντου
α΄ ο Ποιμανινού
β΄ ο Ώκης
γ΄ ο Βάρεως
δ΄ ο Αδριανού Θηρών, ήτοι Αχυράους
ε΄ ο Λαμψάκου
στ΄ ο Αβύδου
ζ΄ ο Δαρδάνου
η΄ ο Ιλίου
θ΄ ο Τρωάδος
ι΄ ο Πιονίας
ια΄ ο Μελιτουπόλεως
ιβ΄ ο του Αγίου Κορνηλίου
Στις ομάδες κωδίκων c και d αναγράφεται: η Μελιτούπολις ετιμήθη εις αρχιεπισκοπήν, η Άβυδος εις μητρόπολιν.

Τακτικό 11
Αι μητροπόλεις
ΙΒ΄ ή ΙΓ΄ αιών
οδ΄ η Άβυδος

Τακτικό 12
Αι αγιώταται μητροπόλεις εισίν αύται
ΙΒ΄ ή ΙΓ΄ αιών

οδ΄ η Άβυδος

Τακτικό 13
Εισίν οι θρόνοι του Κωνσταντινουπόλεως κατά την τάξιν των μητροπολιτών καθώς εν τω χαρτοφυλακείω αναγέγραπται και αι επισκοπαί εκάστης μητροπόλεως
ΙΒ΄ ή ΙΓ΄ αιών

οστ΄ τη Αβύδω Ελλησπόντου, αποσπασθείση Κυζίκου, θρόνος υποκείμενος ουκ έστι.

Τακτίκό 14
Σύγγραμμα Νείλου Δοξαπατρή.
Εισί δε αι αναγεγραμμέναι επαρχίαι και μητροπόλεις αι υποκείμεναι τω Κωνσταντινουπόλεως αύται, αι εν τη Ανατολή και τη Δύσει και τοις λοιποίς μέρεσι.
ΙΒ΄ αιών
Αναφέρεται σε κάποια χειρόγραφα η Άβυδος ως Μητρόπολη αποσπασθείσα Κυζίκου στην ξζ΄ θέση μετά τη Λακεδαιμονία και τη Μάδυτο.

Τακτικό 15
Τάξις των Μητροπόλεων
ΙΒ΄ αιών

οδ΄ η Άβυδος

Τακτικό 16
Η γεγονυία υποτύπωσις παρά του βασιλέως Λέοντος του Σοφού όπως έχουσι τάξεως οι θρόνοι των εκκλησιών των υποκειμένων τω πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως
ΙΒ΄ αιών

οδ΄ η Άβυδος

Τακτικό 17
Η έκθεσις αύτη των υποκειμένων μητροπόλεων τω αποστολικώ και πατριαρχικώ θρόνω της θεοφυλάκτου Κωνσταντινουπόλεως εξετέθη επί της βασιλείας του αοιδίμου βασιλέως κυρού Ανδρονίκου Παλαιολόγου του γέροντος
ΙΔ΄ αιών
Ϟ΄ η Άβυδος, οδ΄ ούσα Ϟ΄ γέγονεν

Τακτικό 18
Έκθεσις των υποκειμένων τω πατριαρχικώ θρόνω της βασιλίδος των πόλεων εκτεθείσα επί της βασιλείας του αοιδίμου βασιλέως κυρού Ανδρονίκου Παλαιολόγου του γέροντος
ΙΔ΄ αιών

πθ΄ ο Αβύδου

Τακτικό 19
Έκθεσις του ευσεβούς βασιλέως κυρού Ανδρονίκου τρίτου των Παλαιολόγων. Τάξις προκαθεδρίας μητροπόλεων τελούντων υπό τον αποστολικόν θρόνον της θεοφυλάκτου και βασιλίδος Κωνσταντινουπόλεως
ΙΔ΄ αιών

οδ΄ ο Αβύδου

    Αναθεώρηση: Δευτέρα, 10 Σεπτεμβρίου 2018.