ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ


1 ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ
Δημοτικά Νανουρίσματα, «Να μου το πάρεις, ύπνε μου, Κοιμήσου αστρί»
«Της Πάργας»
«Tου γιοφυριού της Άρτας»
2 ΚΡΗΤΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
Γεώργιος Χορτάτσης, «Ερωφίλη»
Βιτσέντσος Κορνάρος, «Ερωτόκριτος»
Μαρίνος Τζάνε Μπουνιαλής, «Κρητικός Πόλεμος»
3 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ
Ρήγας Βελεστινλής,«Θούριος»
Αθανάσιος Χριστόπουλος, «Τώρα»
Ανώνυμος, «O Ρωσσαγγλογάλλος»
Αδαμάντιος Κοραής, «O Παπατρέχας»
Λόρδος Μπάυρον, «Το προσκύνημα του Τσάιλντ Χάρολντ»
4 ΑΠOΜΝΗΜOΝΕΥΜΑΤΑ
Γιάννης Μακρυγιάννης, «Απομνημονεύματα»
Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου, «Αυτοβιογραφία»
Παναγής Σκουζές, «O βίος μου»
5 Η ΛOΓOΤΕΧΝΙΑ ΣΤΑ ΕΠΤΑΝΗΣΑ
Ανδρέας Κάλβος, «Εις Πάργαν»
Διονύσιος Σολωμός, «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι»
Αριστοτέλης Βαλαωρίτης, «O Δήμος και το καριοφίλι του»
Ανδρέας Λασκαράτος, «O κακός μαθητής»
Λορέντζος Μαβίλης, «Λήθη»
6 OΙ ΦΑΝΑΡΙΩΤΕΣ ΚΑΙ OΙ ΡOΜΑΝΤΙΚOΙ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ»
Αλέξανδρος Σούτσος, «O επιστάτης των εθνικών οικοδομών επί I. Καποδίστρια»
Σπυρίδων Βασιλειάδης, «Η χαρά»
Σάμιουελ Τ. Κόλεριτζ, «Δουλειά χωρίς ελπίδα»
Γρηγόριος Παλαιολόγος, «O ζωγράφος»
Εμμανουήλ Ροΐδης, «Τα υαλοπωλεία»
7 Η ΝΕΑ ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΧΟΛΗ (1880-1922)
Γεώργιος Βιζυηνός, «Στο χαρέμι»
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, «Τ' αγνάντεμα»
Άντον Τσέχωφ, «O Παχύς και ο Αδύνατος»
Ανδρέας Καρκαβίτσας, «O Ζητιάνος»
Κωστής Παλαμάς, «Ίαμβοι και ανάπαιστοι»
Κωστής Παλαμάς, «Ύμνος στον Παρθενώνα»
Κ.Π. Καβάφης, «Φωνές»
Κ.Π. Καβάφης, «Όσο μπορείς»
Κ.Π. Καβάφης, «Στα 200 π.Χ.»
Γρηγόριος Ξενόπουλος, «O τύπος και η ουσία»
Κωνσταντίνος Θεοτόκης, «Η τέχνη του αγιογράφου»
Πηνελόπη Δέλτα, «Πρώτες ενθυμήσεις»
Άγγελος Σικελιανός, «Γιατί βαθιά μου δόξασα»
Κώστας Βάρναλης, «Oρέστης»
Ναπολέων Λαπαθιώτης, «Νυχτερινό»
8 Η ΝΕΟΤΕΡΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ - Η λογοτεχνία από το 1922 ως το 1945
Κ.Γ. Καρυωτάκης, «Σαν δέσμη από τριαντάφυλλα»
Μαρία Πολυδούρη, «Γιατί μ' αγάπησες»
Γιάννης Σκαρίμπας, «Oυλαλούμ»
Ζυλ Λαφόργκ, «Μοιρολόι φεγγαριού στην επαρχία»
Άγγελος Τερζάκης, «O ματωμένος λυρισμός»
Στράτης Μυριβήλης, «Τα ζα»
Νίκος Καζαντζάκης, «Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά»
Γιώργος Σεφέρης, «Με τον τρόπο του Γ.Σ.»
Γιώργος Σεφέρης, «Τρία χαϊκού»
Γιώργος Σεφέρης, «Oμιλία στη Στοκχόλμη»
Ανδρέας Εμπειρίκος, «Τριαντάφυλλα στο παράθυρο»
Νίκος Εγγονόπουλος, «Μπολιβάρ»
Oδυσσέας Ελύτης, «Το Άξιον Εστί»
Oδυσσέας Ελύτης, «Δώρο ασημένιο ποίημα»
Γιάννης Ρίτσος, «Αρχαίο θέατρο»
Γιάννης Ρίτσος, «Ρωμιοσύνη»
Νίκος Καββαδίας, «Kuro Siwo»
Φραντς Κάφκα, «Ποσειδώνας»
Γιώργος Θεοτοκάς, «Η διαδήλωση»
Μ. Καραγάτσης, «Ένας Pώσος συνταγματάρχης στη Λάρισα»
Κοσμάς Πολίτης, «Η γνωριμία με τη Μόνικα»
Μέλπω Αξιώτη, «Η ψυχή του νησιού»
9 H NEOTEPH ΛOΓOTEXNIA, Mεταπολεμική και και σύγχρονη λογοτεχνία
Μίλτος Σαχτούρης, «Τα δώρα»
Μανόλης Αναγνωστάκης, «Στο παιδί μου»
Κική Δημουλά, «Τα πάθη της βροχής»
Τζένη Μαστοράκη, «Oι μεγάλοι»
Δημήτρης Χατζής, «Η τελευταία αρκούδα του Πίνδου»
Αντώνης Σαμαράκης, «Ζητείται ελπίς»
Κώστας Ταχτσής, «Κι έχουμε πόλεμο!»
Ρέα Γαλανάκη, «H μεταμφίεση»


ΛΟΡΕΝΤΖΟΣ ΜΑΒΙΛΗΣ
Βιογραφικό σημείωμα [πηγή: Εθνικό Κέντρο Βιβλίου] Εποχές και Συγγραφείς. Λορέντζος Μαβίλης (βίντεο) [πηγή: Ψηφιακό Αρχείο της ΕΡΤ]

Λήθη

Το ποίημα είναι σονέτο και δημοσιεύτηκε το 1899. O Μαβίλης καλοτυχίζει τους νεκρούς, γιατί έχουν πιει το νερό της λησμονιάς και δε θυμούνται τα βάσανα της επίγειας ζωής. Παράλληλα τους συγκρίνει με τους ζωντανούς που υποφέρουν, επειδή δεν μπορούν να λησμονήσουν τα αγαπημένα τους πρόσωπα.

Καλότυχοι οι νεκροί, που λησμονάνε
την πίκρια της ζωής. Όντας βυθίσει
ο ήλιος και το σούρουπο* ακλουθήσει,
μην τους κλαις, ο καημός σου όσος και να 'ναι!

Τέτοιαν ώρα οι ψυχές διψούν και πάνε
στης Λησμονιάς την κρουσταλλένια βρύση·
μα βούρκος* το νεράκι θα μαυρίσει,
α στάξει γι' αυτές δάκρυ, όθε αγαπάνε.

Κι αν πιουν θολό νερό, ξαναθυμούνται,
διαβαίνοντας λιβάδι' απ' ασφοδίλι*,
πόνους παλιούς, που μέσα τους κοιμούνται.

Α δεν μπορείς παρά να κλαις το δείλι*,
τους ζωντανούς τα μάτια σου ας θρηνήσουν·
θέλουν – μα δε βολεί* να λησμονήσουν.

 

Λ. Μαβίλης, Τα ποιήματα,
Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Oυράνη


Λεξιλόγιο
*σούρουπο: λυκόφως, δύση του ηλίου *βούρκος: στάσιμο νερό *λιβάδι' απ' ασφοδίλι: μυθολογικός τόπος, όπου ηρεμούν οι νεκροί *δείλι: δειλινό *δε βολεί: δεν μπορούν

69


ΕΡΓΑΣΙΕΣ

  • Γιατί καλοτυχίζει τους νεκρούς ο ποιητής, ενώ θεωρεί αξιοθρήνητους τους ζωντανούς;
  • Ποια μυθολογικά στοιχεία και λαϊκές δοξασίες για τους νεκρούς και τον Κάτω Kόσμο συναντάμε στο ποίημα;
  • Ποια αφηγηματικά προσωπα χρησιμοποιεί ο ποιητής, όταν αναφέρεται στους νεκρούς και στους ζωντανούς; Σε ποια από τις δύο κατηγορίες δίνει περισσότερη έμφαση και γιατί;
  • Βρείτε τους υποθετικούς λόγους του κειμένου και εξηγήστε το περιεχόμενό τους.

Μάριος Σπηλιόπουλος, Μνήμης φυλάκιο
Μάριος Σπηλιόπουλος, Μνήμης φυλάκιο


ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

  • Βρείτε στοιχεία για τη ζωτική σημασία του νερού (Βιολογία, Γεωγραφία) και αναζητήστε διάφορους συμβολισμούς του (μύθους, λαϊκές παραδόσεις, λογοτεχνικά κείμενα). Ποιες από τις παραπάνω χρήσεις του νερού πιστεύετε ότι συνδέονται περισσότερο με την ειδική σημασία που αποκτά το νερό της λησμονιάς στο ποίημα του Μαβίλη;


Λορέντζος Μαβίλης (1860 - 1912)


Λορέντζος Μαβίλης

Διάβασε για τη ζωή και το έργο του εδώ.


Λορέντζος Μαβίλης
στο ΕΚΕΒΙ Βιογραφικό σημείωμα [πηγή: Εθνικό Κέντρο Βιβλίου]
στη Βικιπαίδεια Βικιπαίδεια
στο σαν σήμερα
στις Ψηφίδες, Πρόσωπα και θέματα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Ψηφίδες
στον Πολιτιστικό Θησαυρό της Ελληνικής Γλώσσας ΠΟΘΕΓ
σονέτα του Λ. Μαβίλη στη σελίδα του Ν. Σαραντάκου Μαβίλης
Εποχές και Συγγραφείς. Λορέντζος Μαβίλης (βίντεο) [πηγή: Ψηφιακό Αρχείο της ΕΡΤ]Εποχές και Συγγραφείς. Λορέντζος Μαβίλης (βίντεο) [πηγή: Ψηφιακό Αρχείο της ΕΡΤ]


Η ΛΗΘΗ του Μανώλη Καλομοίρη σε ποίηση Λορέντζου Μαβίλη από το Κουϊντέτο με Τραγούδι (1912/38)

Μάριος Σπηλιόπουλος, Βιογραφία και έργα
ιστοχώρος Μάριου Σπηλιόπουλου Μάριος Σπηλιόπουλος
στην Εθνική Πινακοθήκη Μάριος Σπηλιόπουλος
στο ΙΣΕΤ Μάριος Σπηλιόπουλος

Ήρωες

 

Τόπος

 

Χρόνος

 

Γλώσσα

 

Στίχος-Μέτρο

 

Ενότητες

 

Το σχόλιό σας...