ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Η επιρρηματική δήλωση του τρόπου


 

Δες τον πίνακα με τους προσδιορισμούς. Κατέβασε τον πίνακα των προσδιορισμών σε αρχείο pdf

 

Για να δηλώσουμε τον τρόπο στα νέα ελληνικά χρησιμοποιούμε: ουσιαστικά σε γενική ή αιτιατική, προθετικά σύνολα, τροπικά επιρρήματα και επιρρηματικές φράσεις, μετοχές, αναφορικές προτάσεις που δηλώνουν τρόπο και επιρρηματικό κατηγορούμενο. Η ερώτηση στην οποία απαντούν οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί του τρόπου είναι πώς.

Ουσιαστικά σε γενική

Αρκετές φορές η επιρρηματική δήλωση του τρόπου γίνεται με τη χρήση ενός ουσιαστικού σε πτώση γενική, π.χ. του σκασμού, του θανατά, της μόδας, του κεφαλιού του κτλ.

Παραδείγματα

Έφαγε του σκασμού.

Δεν ακούει κανέναν. Κάνει του κεφαλιού του.

Ουσιαστικά σε αιτιατική

Παρόμοια λειτουργία έχουν και τα ουσιαστικά σε αιτιατική.

Παραδείγματα

Οι στρατιώτες πήγαιναν γραμμή για το μέτωπο.

Ήρθε τρεχάλα να μας πει τα νέα.

Προθετικά σύνολα

Από τις προθέσεις (κοινές και λόγιες) χρησιμοποιούνται για την επιρρηματική δήλωση του τρόπου οι εξής: άνευ, από, διά, εκ-εξ, εν, κατά, με, σε.

Παραδείγματα

Παραδόθηκαν άνευ όρων.

Ήρθε από μόνος του.

Τον υποδέχτηκε διά χειραψίας.

Οι πληροφορίες μου είναι εξ ακοής.

Μας τα είπε εν συντομία.

Το πρόβλημα μπορεί να λυθεί κατά τρεις τρόπους.

Την χτύπησε με μίσος.

Στοιχηθείτε σε τριάδες.

Τροπικά επιρρήματα

Τα τροπικά επιρρήματα είναι αυτά που χρησιμοποιούνται κυρίως για τη δήλωση του τρόπου. Μερικά από αυτά είναι τα εξής: καλά, κακά, σιγά, (αγάλια), έξαφνα (άξαφνα, ξαφνικά), ίσια, ωραία, χωριστά, συνεχιστά, ακουστά, μπρούμυτα, ανάσκελα, μόνο, μονάχα (μοναχά), καθαυτού, ίσια ίσια, διαρκώς, μεμιάς, μονομιάς, επίσης, επικεφαλής, ιδίως, κυρίως, προπάντων, ειδεμή, εξάλλου, του κάκου, τυχόν, παμψηφεί, σταυροπόδι, καλώς, ακριβώς, εντελώς, καταλεπτώς, συνεπώς, ευτυχώς, εξής, καθεξής, ελληνικά, γαλλικά, χωριάτικα κ.ά.

Παραδείγματα

Περάσαμε χάλια στο πάρτι του Γιάννη.

Καθίσανε χωριστά γιατί είχαν μαλώσει.

Δυστυχώς δεν πήγαμε εκδρομή!

Φύγαμε άρον άρον.

Είπε το μάθημα όπως όπως.

Μετοχές

Και με τις μετοχές σε -ώντας/-οντας ή -μένος δηλώνεται ο τρόπος.

Παραδείγματα

Κατέβαινε τρέχοντας και τραγουδώντας.

Γύρισε μεθυσμένος.

Προτάσεις

Κυρίως χρησιμοποιούνται οι αναφορικές προτάσεις που δηλώνουν τρόπο, π.χ.

Κοιμήσου όπου θέλεις.

Ένιωθα σαν να με τρυπούσαν με βελόνα.

Τα είπα έτσι όπως έπρεπε.

Επιρρηματικό κατηγορούμενο

Για τη δήλωση του τρόπου χρησιμοποιείται συχνά και το επιρρηματικό κατηγορούμενο, π.χ.

Η Ελένη στην παρέλαση βάδιζε καμαρωτή.

Ο μπαμπάς υποδέχτηκε τους επισκέπτες όρθιος.

Άγριος φυσούσε ο αέρας.

 


Σχετικά λήμματα

Τα ουσιαστικά ως ετερόπτωτοι προσδιορισμοί

Οι προθέσεις ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί

Επιρρήματα

 

 




Βιβλιογραφία

 

bullet

Γραμματική Νέας Ελληνικής Γλώσσας Α', Β' Γ' Γυμνασίου, Σωφρόνης Χατζησαββίδης - Αθανασία Χατζησαββίδου, ΟΕΔΒ, Αθήνα, Έκδοση Α, 2011

bullet

Νεοελληνική Γραμματική, Μανόλης Τριανταφυλλίδης, ΟΕΣΒ, Αθήνα, 1941

bullet

Γραμματική της Ελληνικής Γλώσσας, David Holton - Peter Mackridge - Ειρήνη Φιλιππάκη-Warburton, Πατάκης, Αθήνα, 1999

bullet

Γραμματική της Νέας Ελληνικής, Χρ. Κλαίρης - Γ. Μπαμπινιώτης, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, 2005

bullet

Γραμματική Ε, Στ Δημοτικού, Ειρήνη Φιλιππάκη-Warburton - Μιχ. Γεωργιαφέντης - Γεώργιος Κοτζόγλου - Μαργαρίτα Λουκά, ΟΕΔΒ, Αθήνα

bullet

Εφαρμοσμένη Γραμματική της Δημοτικής και Συντακτικό, Γιάννη Β. Παπαναστασίου, Αθήνα, 1989

bullet

Συντακτικό της Νέας Ελληνικής, ΟΕΔΒ, Αθήνα, 1996, κα' έκδοση