Η ΜΑΘΗΣΗ δεν είναι κάτι που έρχεται από
μόνο του. Η σωστή παιδεία απαιτεί τη συνεργασία του
μαθητή, του δασκάλου και των γονιών. Ποιος, όμως, είναι
ακριβώς ο ρόλος του γονιού; Τι μπορεί να κάνει ένας
πατέρας ή μια μητέρα για να βοηθήσουν το παιδί τους να
τα πάει καλύτερα στο σχολείο;
Παρακάτω θα βρείτε μερικές συμβουλές από δασκάλες και
δασκάλους που έχουν αναγνωριστεί ως εξέχοντες
παιδαγωγοί:
Αρχίστε σωστά. Γνωριστείτε με τους δασκάλους του παιδιού
σας στην αρχή του σχολικού έτους. Μην παραλείπετε να
πηγαίνετε στις συναντήσεις γονέων-δασκάλων, επισκεφθείτε
την τάξη και διαθέστε μισή μέρα για να παρακολουθήσετε
τα μαθήματα. Πρέπει να γνωρίζετε τι διδάσκεται το παιδί
σας και τι περιμένει ο δάσκαλος απ' αυτό. Τι βιβλία
πρέπει να διαβάζει; Πόση μελέτη χρειάζεται να κάνει στο
σπίτι;
• Στέλνετε το παιδί σας στο σχολείο κάθε μέρα. Οι
δάσκαλοι ανησυχούν, γιατί πολλοί γονείς καταστρώνουν
σχέδια για το παιδί τους που δεν συμβαδίζουν με τις ώρες
του σχολείου. Μερικές φορές πρόκειται για κάποιο
ραντεβού με τον οδοντογιατρό, άλλες για κάποιο
οικογενειακό ταξίδι. Το παιδί όχι μόνο χάνει τα
μαθήματα, αλλά εμμέσως αντιλαμβάνεται ότι ο γονιός του
θεωρεί πως το σχολείο δεν έχει και τόση σημασία.
• Αντιμετωπίστε το παιδί σας θετικά. Τα παιδιά μαθαίνουν
καλύτερα όταν νιώθουν αυτοπεποίθηση. Ο χρυσός κανόνας
είναι: «Κάθε παιδί πρέπει να έχει καθημερινά κι από μια
επιτυχία.» Δώστε τη δέουσα σημασία στις ικανότητες του
παιδιού σας. Αν η επίδοση του δείχνει να βελτιώνεται
έστω και λίγο, μην παραλείπετε να το επαινέσετε. Δεν
πρέπει σε καμιά περίπτωση να το ταπεινώνετε ή να το
κοροϊδεύετε.
• Δείξτε ενδιαφέρον. Αν το ρωτήσετε, "Τι έκανες στο
σχολείο σήμερα;» και σας απαντήσει, «Τίποτα», ρωτήστε το
συγκεκριμένα πράγματα που θα βασίζονται σ' αυτά που
γνωρίζετε ότι διδάσκεται. Ακόμα κι αν δεν σας πει τίποτα
σημαντικό, εσείς με τον τρόπο σας του λέτε ότι
ενδιαφέρεστε για το σχολείο. Συνεργαστείτε με τους
δασκάλους.
Τα παιδιά μαθαίνουν καλύτερα από κάποιον που σέβονται.
Γι* αυτό, μην κατηγορείτε τον δάσκαλο μπροστά στο παιδί.
Μην λέτε ότι είναι «πολύ αυστηρός», ή «πολύ ψείρας», ή
πως «δεν ξέρει τι του γίνεται». Αν έχετε κάποια
παράπονα, συζητήστε τα με τον ίδιο τον δάσκαλο, κι αν
δεν βγάλετε άκρη μαζί του, απευθυνθείτε στον διευθυντή
του σχολείου.
• Δείξτε περισσότερο ενδιαφέρον για την ουσία των
μαθημάτων και τη διανοητική εξέλιξη του παιδιού και
λιγότερο για τους βαθμούς. Τι μαθαίνει το παιδί;
Βελτιώνεται; Συζητήστε με το παιδί τόσο τους καλούς όσο
και τους κακούς βαθμούς που παίρνει. Το άριστα είναι
πραγματικά ένα επίτευγμα γι* αυτό, ή μήπως η εργασία που
έκανε ήταν εύκολη; Ζητήστε απ' τον δάσκαλο να σας
προτείνει τρόπους συνεργασίας, ώστε το πρόγραμμα των
μαθημάτων να εμπλουτιστεί τόσο στο σχολείο όσο και στο
σπίτι.
• Μοιραστείτε με τους δασκάλους εκείνες τις πληροφορίες
που θα τους βοηθήσουν να καταλάβουν το παιδί σας. Πότε
αποδίδει καλύτερα, όταν μελετάει μόνο ή όταν μελετάει
μαζί με άλλα παιδιά; Μήπως συμβαίνει κάτι στο σπίτι -
αρρώστια, διαζύγιο, αλλαγή εργασίας - που ίσως επηρεάζει
την επίδοση του παιδιού στα μαθήματα;
• Αν νομίζετε ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα, μην
περιμένετε την προκαθορισμένη συνάντηση γονέων-δασκάλων,
επικοινωνήστε με τον δάσκαλο και κλείστε ένα ραντεβού
μαζί του. Οι έξυπνοι μαθητές, όταν βαριούνται, αρχίζουν
συχνά να έχουν
πονοκεφάλους, οι όχι και τόσο καλοί μαθητές βρίσκουν
δικαιολογίες γιατί νιώθουν ανίκανοι να τα βγάλουν πέρα.
Όπως και να ' χει το πράγμα, συμβουλευτείτε τον δάσκαλο.
• Μελετήστε τις ενδείξεις που παρέχουν οι έλεγχοι, οι
συναντήσεις με τους δασκάλους και τα τεστ ευφυΐας, για
να γνωρίσετε καλύτερα τις ικανότητες και τις αδυναμίες
του παιδιού σας και να δείτε πού μπορείτε να το
βοηθήσετε. Μήπως το παιδί δυσκολεύεται σε κάποιο μάθημα
γιατί μειονεκτεί; Μήπως θα μπορούσατε να του
εξασφαλίσετε ιδιαίτερα μαθήματα; Μήπως υπάρχει
κάποιο οργανικό πρόβλημα - ακοής ή οράσεως - ή κάποια
δυσχέρεια μαθήσεως;
Ενθαρρύνετε την υπευθυνότητα, Μάθετε στο παιδί σας να
πλένει τα πιάτα, να φροντίζει το σκύλο ή τη γάτα σας, να
στρώνει μόνο του το κρεβάτι του. Οι δάσκαλοι λένε ότι
καταλαβαίνουν αμέσως ποια παιδιά έχουν αναλάβει ορισμένα
καθήκοντα στο σπίτι: είναι εκείνα που κάνουν καλύτερα τα
μαθήματα τους.
|
• Θέστε ορισμένους στόχους που τα παιδιά σας να μπορούν
να επιτύχουν. Οι πολλοί και μικροί στόχοι που το παιδί
είναι σε θέση να τους επιτύχει έναν-έναν είναι
αποτελεσματικότεροι από τον ένα και μεγάλο στόχο, γιατί
έτσι αποκτούν την προσδοκία της επιτυχίας, η οποία
μπορεί να γίνει αυτό που οι παιδαγωγοί αποκαλούν «μια
αυτοεκπληρούμενη προφητεία».
• Στηρίξτε την ενεργητικότητα, όχι την παθητική στάση
στο παιδί. Αυτό σημαίνει ότι το ποδήλατο είναι καλύτερο
απ' το μοτοσακό, το διάβασμα καλύτερο απ' την τηλεόραση,
τα μικροσκόπια και οι κατασκευές
καλύτερα απ' τα «έτοιμα» παιχνίδια.
• Αντί να τιμωρήσετε το παιδί για κάτι που δεν έκανε
σωστά, προτιμήστε να το ανταμείψετε γι' αυτό που πέτυχε.
Τα επιτεύγματα ίσως είναι καθ' εαυτά μια ανταμοιβή, αλλά
τα ειδικά προνόμια είναι ένα κέντρισμα. Εφ' όσον
ανταμείβετε το παιδί σας με κάποιο δώρο ή κάτι άλλο που
του αρέσει γιατί τα πήγε καλά στα αθλητικά, γιατί να μην
κάνετε το ίδιο όταν τα πάει καλά και στα μαθήματα;
Ενισχύατε τη μάθηση. Μην αφήνετε να περάσουν
ανεκμετάλλευτες οι στιγμές που μπορείτε να του διδάξετε
κάτι. Στα μαγαζιά, ρωτήστε το: «Πόσα ρέστα πρέπει να μου
δώσουν;» Αν σχεδιάζετε κάποιο ταξίδι, αφήστε το παιδί να
σας βοηθήσει να διαλέξετε στο χάρτη τους δρόμους που θα
ακολουθήσετε. Πόσα χιλιόμετρα απέχει το μέρος; Σε πόσες
ώρες θα φτάσουμε;
• Τα παιδιά κάνουν ό,τι βλέπουν τους γονείς τους να
κάνουν, κι όχι ό,τι τους έχουν πει οι γονείς ότι πρέπει
να κάνουν. Αν η μητέρα κι ο πατέρας δείχνουν ενθουσιασμό
για τα καινούρια βιβλία και τις καινούριες ιδέες, το
παιδί θα τους μιμηθεί. Αν ο γονιός, με τον τρόπο που
ενεργεί, φανερώνει ότι, αν κάτι αξίζει τον κόπο να το
κάνεις, τότε αξίζει να το κάνεις σωστά, το παιδί θα
αντιμετωπίσει τα μαθήματα του με τον ίδιο τρόπο.
• Μάθετε το να συγκεντρώνεται. Η «προσοχή» είναι
σημαντικός παράγοντας στη μάθηση κι είναι μια ικανότητα
που το παιδί σας μπορεί να αποκτήσει. Ένας καλός τρόπος
να αρχίσετε είναι δείχνοντας στο παιδί ότι οι αθλητές
συγκεντρώνονται όταν παίζουν κάποιο ομαδικό παιχνίδι .ή
τένις. «Μην αφήνεις την μπάλα απ' τα μάτια σου,» λένε
συνεχώς στον εαυτό τους. «Συγκεντρώσου!» Το παιδί μπορεί
να μάθει να απευθύνεται στον εαυτό του μ' αυτόν τον
θετικό τρόπο μέσα στην τάξη. «Μπορώ να τα καταφέρω,»
ίσως πει. Ή «Πρόσεχε τι λέει ο δάσκαλος!»
• Μάθετε το παιδί σας να υποβάλλει ερωτήσεις στον εαυτό
του καθώς διαβάζει. Γιατί ο τάδε εξερευνητής πέτυχε εκεί
όπου άλλοι απέτυχαν; Ποιος έθεσε σε κίνδυνο τη ζωή του
για την πατρίδα του και γιατί; Τι προκάλεσε αυτόν τον
λιμό; Και ενθαρρύνετε το να βγάζει συμπεράσματα. Αν, για
παράδειγμα, μελετάει μια εφεύρεση όπως το τηλέφωνο,
πέστε του να φανταστεί πώς θα ήταν η ζωή αν δεν υπήρχε
αυτή η συσκευή.
Καθορίστε κανόνες γία μελέτη στο σπίτι. Μπορείτε να
είσαστε ελαστικοί, αλλά μην ξεχνάτε ότι τα παιδιά
αποδίδουν καλύτερα όταν υπάρχει κάποιο καθορισμένο
πρόγραμμα μελέτης, που να το ακολουθούν πιστά. Ένας απ'
τους πιο καλούς κανόνες ίσως είναι: «Αν δεν τελειώσεις
τα μαθήματα σου, δεν επιτρέπεται να βγεις έξω.» Το παιδί
μπορεί να μην ακούει με ευχαρίστηση τους κανόνες που του
επιβάλλετε. Μπορεί να σας πει ότι ορισμένοι φίλοι του
κοιμούνται αργότερα το βράδυ, ή ότι βλέπουν περισσότερες
ώρες τηλεόραση, ή ότι μελετάνε λιγότερη ώρα. Υπάρχει μια
απλή απάντηση: «Τα παιδιά αυτά δεν έχουν εμένα γονιό.»
• Όλα τα παιδιά χρειάζονται ένα ήσυχο και καλά φωτισμένο
μέρος για να μελετήσουν απερίσπαστα. Συμφωνήστε μαζί
τους και καθορίστε ορισμένες ώρες μελέτης σ' αυτόν τον
χώρο.
• Στη διάρκεια της μελέτης δεν πρέπει να λειτουργεί η
τηλεόραση ή τα στερεοφωνικά μηχανήματα, ούτε και να
υπάρχουν συνεχείς διακοπές. Μην επιτρέπετε τα ατέλειωτα
τηλεφωνήματα την ώρα της μελέτης. Αν υπάρχει λόγος,
μπορεί να χρησιμοποιήσει το τηλέφωνο αργότερα.
• Μην ξεχνάτε ότι το κάθε παιδί είναι διαφορετικό.
Μερικά αποδίδουν καλύτερα όταν μελετάνε χωρίς να
σηκώσουν κεφάλι μέχρι να τελειώσουν όλα τους τα
μαθήματα. Άλλα προτιμούν να διαβάζουν 20 λεπτά, να
κάνουν ένα μικρό διάλειμμα και μετά να συνεχίζουν.
• Βοηθήστε το παιδί να κάνει τα μαθήματα του στο σπίτι.
Αλλά μην ξεχνάτε ότι τα προβλήματα που πρέπει να λύσει
είναι δικά του, κι όχι δικά σας. Αν δεν ξέρει πώς
γράφεται μια λέξη, τη ν απάντηση πρέπει να τη βρει στο
λεξικό, κι όχι να του την προσφέρετε έτοιμη εσείς.
Κοιτάξτε αυτά που έγραψε, δείξτε του τα λάθη που έκανε
και καθοδηγήστε το να βρει μόνο του τη σωστή λύση.
|
• Αν υπάρχει κάτι που το παιδί δεν
καταλαβαίνει, μην αρχίζετε τις ατέλειωτες εξηγήσεις.
Πείτε του πρώτα: «Τι ακριβώς δεν καταλαβαίνεις;»
Ακούστε προσεκτικά το πρόβλημα. Μερικές φορές, οι
μικρές παρανοήσεις αποσαφηνίζονται αν διαβάσετε
δυνατά το μάθημα και το συζητήσετε λίγο μαζί του.
• Όταν το παιδί πρέπει να παραδώσει κάποια μεγάλη
εργασία, μάθετε το να την κατανέμει σε μικρότερα
κομμάτια. Αν πρέπει να γράψει μια μικρή μελέτη,
μήπως θα ήταν καλύτερο να ερευνήσει το θέμα το
ερχόμενο Σαββατοκύριακο και να γράψει την εργασία το
μεθεπόμενο; Αντί να ξενυχτάει το προηγούμενο βράδυ
για να προλάβει να μελετήσει για το διαγώνισμα,
μήπως θα ήταν καλύτερο να μοιράσει την εξεταστέα ύλη
στις δυο-τρεις προηγούμενες μέρες;Προσαρμογή
ατό γυμνάσιο.
Οι καθηγητές προειδοποιούν ότι τα παιδιά
αποτυγχάνουν συχνότερα στο γυμνάσιο απ' ό,τι σε
οποιεσδήποτε άλλες εκπαιδευτικές βαθμίδες. Εκτός απ'
τις σωματικές και κοινωνικές μεταβολές που
συνοδεύουν την εφηβεία, το παιδί πρέπει να μάθει να
σκέφτεται αναλυτικά κι όχι συγκεκριμένα. Αν το παιδί
σας δυσκολεύεται, μπορείτε να το βοηθήσετε
ενισχύοντας τις συγκεκριμένες πλευρές των μαθημάτων,
τα στοιχεία δηλαδή που μπορεί να αποστηθίσει. Επίσης
μπορείτε να συζητήσετε μαζί του τις αιτίες και τη
συλλογιστική του μαθήματος.
• Όταν τα παιδιά μπαίνουν στο γυμνάσιο, είναι πια
καιρός να γίνουν πιο υπεύθυνα. Οι γονείς βαθμιαία θα
πρέπει να σταματήσουν να ελέγχουν καθημερινά το
διάβασμα τους. Βεβαίως, κάθε τόσο θα πρέπει να
ρίχνετε μια ματιά στις εκθέσεις και τις εργασίες που
γράφει το παιδί σας, να γνωρίζετε τι μαθαίνει και να
του προσφέρετε την υποστήριξη σας. Αλλά ο στόχος
τώρα θα πρέπει να είναι να το ωθήσετε, ώστε η
δουλειά του σχολείου να γίνεται με αποκλειστικά δική
του ευθύνη.
• Μη στενοχωριέστε και τόσο πολύ αν το παιδί σας
διαβάζει «αηδίες». Τουλάχιστον αποκτά τη συνήθεια να
διαβάζει, κι αυτό στην εποχή μας είναι πολύ
σημαντικό. Συζητήστε μαζί τα παγκόσμια γεγονότα που
αναλύονται στα περιοδικά και τις εφημερίδες που
διαβάζετε οι ίδιοι. Προσπαθήστε να του δώσετε μερικά
κλασικά βιβλία να διαβάσει και προτιμήστε τις
εκδόσεις τσέπης, που δεν θα το φοβίσουν με τον όγκο
τους.
• Τώρα πια, το παιδί σας θα πρέπει να κρατάει
σημειώσεις την ώρα του μαθήματος. Οι περισσότεροι
καθηγητές επισημαίνουν τα ουσιαστικά σημεία -
γράφοντας στον μαυροπίνακα ή χρησιμοποιώντας
εκφράσεις όπως «οι τρεις λόγοι που οδήγησαν...», «ο
σκοπός του...», «για να συνοψίσουμε...».
Επαγρυπνείτε. Μην αφήνετε να σας διαφύγουν τα αρκετά
περίπλοκα συμπτώματα του συνδρόμου της εφηβείας. Όλα
αυτά ίσως οφείλονται στο ότι το παιδί δουλεύει
πολλές ώρες σε κάποια εργασία μετά το σχολείο, ή στο
ότι συμμετέχει σε πολλές λέσχες, ομάδες, έχει πολλά
ραντεβού ή υποαπασχολείται με άλλα πράγματα. Καθίστε
και συζητήστε μαζί του ποιες απ' τις δραστηριότητες
του θα μπορούσε να περιορίσει. Παρ' όλο που δεν θα
το δείξει, ίσως νιώσει ανακούφιση που πατήσατε πόδι.
• Μην αγνοείτε τα προβλήματα. Τα ναρκωτικά και τα
οινοπνευματώδη υπάρχουν ακόμα και στα καλύτερα
σχολεία. Παρακολουθήστε συγκεντρώσεις που
ασχολούνται μ' αυτά τα προβλήματα και μάθετε τα
συμπτώματα. Προσέξτε μήπως υπάρχουν σημαντικές
μεταβολές στην όρεξη του, στη στάση του, στις
σχέσεις του με τους συνομήλικους του, στη
συμπεριφορά και στους βαθμούς του.
• Οι έφηβοι αγωνίζονται να ανεξαρτητοποιηθούν.
Μπορεί να δείχνουν με τον τρόπο τους ότι δεν θέλουν
πια να ανακατεύεστε στη ζωή τους, αλλά εσείς
συνεχίστε να δείχνετε ενδιαφέρον για το τι τους
συμβαίνει. Πρέπει πάντα να βρίσκετε κάποιον τρόπο να
τους λέτε, εμμέσως ίσως: «Νοιάζομαι για σένα."
• Βοηθήστε τους νέους να κοιτάξουν το μέλλον τους.
Πρέπει να είστε πάντα πρόθυμοι να συζητήσετε μαζί
τους τις εναλλακτικές λύσεις που αντιμετωπίζουν. Τι
θέλει να κάνει, όχι αύριο, αλλά στο απώτερο μέλλον;
Σε ποια σχολή θέλει να φοιτήσει, τι σταδιοδρομία
θέλει να ακολουθήσει; Τι ικανότητες, μαθήματα και
προετοιμασία χρειάζονται για να πετύχει το σκοπό
του; Αν δεν είναι σίγουρος για τον σκοπό του,
βοηθήστε τον να επιλέξει ορισμένες δραστηριότητες ή
κατ" επιλογήν μαθήματα που θα τον βοηθήσουν να
διερευνήσει τις πιθανότητες.
ΜΠΟΡΟΥΝ οι γονείς να βελτιώσουν την επίδοση των
παιδιών τους στο σχολείο; Η απάντηση που δίνουν οι
έμπειροι παιδαγωγοί είναι ένα εμφαντικό «Ναι!».
|