Να συμπληρώσετε τα κενά με ομόρριζα του ρ. έχω. Διαλέξτε από την αναδυόμενη λίστα τη λέξη που ταιριάζει.
«Σάχης ήταν το παρανόμι του. Το πραγματικό του όνομα δεν το γνώριζε κανείς. «Καλώς τον
Σάχη». Πάμπτωχος αλλά αξιοπρεπής. «Τα έχω όλα…», έλεγε. Τώρα που το σκέπτομαι, βλέπω να υπάρχει μια γλωσσική αναλογία ανάμεσα στο όνομα Σάχης και στη φράση «Τα έχω όλα». Το έχω παράγεται
από τη ρίζα *σεχ όπως και ο Σάχης. Στα σανσκριτικά sah-as ονομάζεται η ισχύς και
sah-anas είναι ο ισχυρός, δυνατός. Εδώ ανήκει και το παράγγελμα σαχ που λέμε στο
σκάκι «Ο βασιλιάς σε κίνδυνο», αλλά και ο Πατι-σαχ ο πολυχρονεμένος που ακούγαμε
στους αίνους του Χατζηαβάτη μικροί, αυτός ο κραταιός (σαχ) και κύριος (πάτι)
όλων, δηλαδή ο μέγας βασιλεύς και σουλτάνος.
Από τη *σεχ-, *σαχ-, απ’ όπου
και ο Σάχης και το έχω, παράγονται ακόμη οι λέξεις:
(ασυγκράτητος),
(φιλικός δεσμός),
(συνήθεια),
(συμμετοχή),
(η καλή υγεία). Ακόμη οι:
(ο επόμενος, ο ακόλουθος)
(από δω και πέρα),
(έξω, μακριά),
(υποφερτός),
(ορμητικός),
(συμβαίνει χωρίς διακοπή),
(συνετός, μυαλωμένος) και θηλυκά ουσιαστικά, όπως:
(κατέχω),
(υπερέχω),
(ανέχομαι) και αρσενικά, όπως:
(βαρκάρης),
(κλειδοκράτορας) και άλλα. Ο Σάχης ήταν λίγο απ’ όλα:
(υποφερτός) στις παρέες, αλλά και
(προσέχει),
(δεν φανερώνει ό,τι του εμπιστεύεσαι) και στα λόγια
(μπορεί να περιλάβει πολλά). Με
(δύναμη αντιστάσεως) στο πιοτό. Ισχύς του το Γνώθι σαυτόν και το Μηδέν Άγαν. Η
σκέψη του τον έκανε ένα
(φρούριο), σχεδόν εχίνο (αχινό) και το κυριότερο τα αν-εχόταν όλα. Δεν δείλιαζε.
Αποβραδίς μας αποχαιρέτησε χωρίς να αντιληφθούμε την απόφασή του για το μεγάλο
ταξίδι. (…) Οι κουτσομπόλες έλεγαν πως είχε ερωτευτεί τη Σοράγια του νησιού
κάποτε και γι’ αυτό τον έλεγαν Σάχη. Και όμως ήταν Σάχης με τα όλα του, επειδή
τα «είχε όλα» δικά του. Πέρασαν δέκα χρόνια από τότε.»
(*) Η άσκηση προέρχεται από γλωσσο-παίγνιο του Ν. Βαρδιάμπαση που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία, 28-8-98, με τίτλο «Ο Σάχης»
και αναδημοσιεύτηκε διασκευασμένο ως άσκηση στο «Αξιολόγηση των μαθητών της Α'
Λυκείου στην αρχαία ελληνική γλώσσα », ΥΠΕΘ, ΚΕΕ, Αθήνα 1999.
Την αντιγραφή έκανε η Παναγιώτα Παντολέων.