ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Οι σύνδεσμοι στα Νέα Ελληνικά


 

 

Πρόσεξε τα παρακάτω παραδείγματα:

 

• Θα έρθει ο Πέτρος και η Νίκη και η Γλυκερία και ο Τάσος.

Είτε έρθεις είτε δεν έρθεις εγώ θα πάω.

Επειδή πεινάω, όταν θα έρθεις, και αν μπορείς, φέρε μου ένα σάντουιτς.

 

Όπως βλέπεις στα παραπάνω παραδείγματα για να ενώσουμε τις λέξεις ή τις προτάσεις χρησιμοποιούμε κάποιες άκλιτες λέξεις. Οι λέξεις αυτές λέγονταισύνδεσμοι.

 

Τους συνδέσμους τους χωρίζουμε σε δύο κατηγορίες, τους παρατακτικούς και τους υποτακτικούς.

 

Οι σύνδεσμοι ανά κατηγορία με παραδείγματα

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

  Σύνδεσμος Παράδειγμα
Παρατακτικοί
1. Συμπλεκτικοί και πληροφορία Και θέλω και δε θέλω.
ούτε Ούτε σε αγαπώ ούτε θα σε παντρευτώ.
μήτε Μήτε σε αγαπώ μήτε θα σε παντρευτώ.
ουδέ Ουδέ σε γάμο ρίχνονται ουδέ σε χαροκόπι. (δημοτικό)
2. Διαχωριστικοί ή Ή θα έρθει κι ο Γιώργος ή δε θα πάει κανείς.
είτε Είτε έρθεις είτε δεν έρθεις το ίδιο μου κάνει.
3. Αντιθετικοί αν και πληροφορία Δεν ήρθε αν και τον κάλεσα.
αλλά Δεν είναι όμορφος, αλλά μου αρέσει.
μα Αυτά λέγονται, μα δε γίνονται.
παρά Καλύτερα να μείνεις εδώ παρά να φύγεις τέτοια ώρα.
όμως Νόστιμο ήταν το φαγητό, όμως κάτι του έλειπε.
ωστόσο πληροφορία Νόστιμο ήταν το φαγητό, ωστόσο κάτι του έλειπε.
ενώ πληροφορία Τον προσέλαβαν ενώ δεν είχε τα απαραίτητα προσόντα.
μολονότι πληροφορία Τον προσέλαβαν μολονότι δεν είχε τα απαραίτητα προσόντα.
μόνο Δεν είχαν τίποτα το ιδιαίτερο, μόνο τα απαραίτητα.
μόνο που Μου αρέσει μόνο που η μύτη του είναι λίγο μεγάλη.
4. Συμπερασματικοί λοιπόν Άργησες· αναγκαστήκαμε λοιπόν να φύγουμε.
ώστε Μιλάει τόσο σιγά, ώστε δεν ακούγεται.
άρα Η ώρα πέρασε, άρα δε θα έρθει.
επομένως Η ώρα πέρασε, επομένως δε θα έρθει.
οπότε Η ώρα πέρασε, οπότε δε θα έρθει.
5. Επεξηγηματικός δηλαδή Είναι αλήθεια, δηλαδή δε θα έρθεις μαζί μας;
Υποτακτικοί
6. Ειδικοί ότι Φαίνεται ότι είναι νόστιμο.
πως Φαίνεται πως είναι νόστιμο.
που Φαίνεται που είναι νόστιμο.
7. Ενδοιαστικοί μην Φοβάμαι μην κτυπήσεις.
μήπως Φοβάμαι μήπως κτυπήσεις.
8. Βουλητικός να Πρέπει να έρθεις αμέσως.
9. Χρονικοί άμα Θα φάω άμα το αποφασίσω.
όταν Θα φάω όταν το αποφασίσω.
ενώ Κόπηκε το ρεύμα ενώ έκανα μπάνιο.
καθώς Κόπηκε το ρεύμα καθώς έκανα μπάνιο.
αφού Ήρθε αφού έφυγες.
αφότου Δεν τους ξαναείδε, αφότου τελείωσαν τα μαθήματα.
πριν Έφυγαν, πριν έρθεις.
μόλις Έφυγαν, μόλις ήρθες.
προτού Φάε λίγο, προτού φύγεις.
ώσπου Θα μείνω μαζί σας, ώσπου να ξημερώσει.
ωσότου Θα μείνω μαζί σας, ωσότου ξημερώσει.
σαν Σαν ξημερώσει, θα ξεκινήσουμε.
που Tην ώρα που θα ξεκινάς, κάνε μας ένα τηλεφώνημα
10. Αιτιολογικοί γιατί Πάρε μαζί σου ομπρέλα, γιατί μάλλον θα βρέξει.
επειδή Δεν έγραψα, επειδή πονούσε το κεφάλι μου.
αφού Αφού αρρώστησες, καλύτερα να μείνεις σπίτι.
τι Δεν έφαγε τι δεν πεινούσε.
ότι Xαίρομαι ότι πέτυχαν οι προσπάθειές μας
πως Tους είπε να φύγουν· όχι πως δεν τους αγαπούσε
σαν που Tρέξε να τους βοηθήσεις, σαν που είσαι ο πιο μικρός.
που Παραξενεύτηκε που τους βρήκε να κάθονται φρόνιμα.
11. Υποθετικοί αν/εάν Αν νυστάζεις, κοιμήσου.
άμα Δεν πάω πουθενά, άμα δεν έρθεις κι εσύ.
σαν Σαν θέλει η νύφη κι ο γαμπρός, όλα γίνονται.
12. Τελικοί να Θα πάμε στο δάσος, να κόψουμε ξύλα.
για να Θα πάμε στο δάσος, για να κόψουμε ξύλα.
13. Αποτελεσματικοί ώστε Τόσο πολύ δε μου άρεσε η ταινία, ώστε έφυγα τρέχοντας.
που Έχω χρόνια να τον δω, που δεν τον θυμάμαι.
14. Εναντιωματικοί αν και Θα σ' ακολουθήσω αν και διαφωνώ μαζί σου.
μολονότι Τους άκουγε προσεκτικά, μολονότι δεν τους καταλάβαινε.
ενώ Δεν πήγε στο γάμο, ενώ τον είχαν προσκαλέσει.
που Kαι που τον προσκάλεσαν, πάλι δεν πήγε.
15. Συγκριτικός παρά Προτιμώ να διαβάζω παρά να γράφω.

 

Οι σύνδεσμοι συγκεντρωτικά

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

  Είδη Σύνδεσμοι
Παρατακτικοί
1. Συμπλεκτικοί και/κι, ούτε, μήτε (ουδέ, μηδέ σε παλαιότερα κείμενα)
2. Διαχωριστικοί ή, είτε
3. Αντιθετικοί αν και, αλλά, μα, παρά, όμως, ωστόσο, ενώ, μολονότι, μόνο (που)
4. Συμπερασματικοί λοιπόν, ώστε, άρα, επομένως, οπότε
5. Επεξηγηματικός δηλαδή
Υποτακτικοί Στις ονοματικές
προτάσεις
6. Ειδικοί πως, που, ότι
7. Ενδοιαστικοί (ή διστακτικοί) μη(ν), μήπως
8. Βουλητικός να
Στις
επιρρηματικές προτάσεις
9. Χρονικοί άμα, όταν, ενώ, καθώς, αφού, αφότου, πριν (πριν να), μόλις, προτού, σαν, ώσπου, ωσότου, που
10. Αιτιολογικοί γιατί, επειδή, αφού, τι (ποιητικό), ότι, πως (σπάνια), που, σαν που
11. Υποθετικοί αν/εάν, άμα, σαν
12. Τελικοί να, για να
13. Αποτελεσματικοί ώστε (να), που
14. Εναντιωματικοί / παραχωρητικοί αν και, ενώ, μολονότι, που
15. Συγκριτικός παρά

 

 

Παρατήρηση: Οι σύνδεσμοι: για να, παρά, πριν, σαν, ως, χρησιμοποιούνται και ως προθέσεις.

 

Οι παρατακτικοί σύνδεσμοι όταν συνδέουν προτάσεις, συνδέουν όμοιες προτάσεις, δηλαδή ή κύριες με κύριες ή εξαρτημένες με εξαρτημένες, π.χ.

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Θα φάω και θα φύγω.
κύρια   κύρια

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Μου είπε ότι με αγαπάει και ότι θα με παντρευτεί.
  εξαρτημένη   εξαρτημένη

 

Οι υποτακτικοί σύνδεσμοι συνδέουν μια κύρια με μια εξαρτημένη, αλλά και μια εξαρτημένη με μια άλλη εξαρτημένη.

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Δε θα φάω αν το φαγητό δεν είναι έτοιμο.
κύρια   εξαρτημένη

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Μου είπε ότι δε θα φάει αν το φαγητό δεν είναι έτοιμο
κύρια   εξαρτημένη   εξαρτημένη
  εξαρτάται
από την κύρια
εξαρτάταται από την
προηγούμενη εξαρτημένη

 

ΠΡΟΣΟΧΗ

Ο σύνδεσμος και πριν από λέξη που αρχίζει από φωνήεν μπορεί να μετατραπεί σε κι, π.χ. Ο Πέτρος κι ο Παύλος.

Όταν γράφουμε κι δε χρειάζεται απόστροφο, δηλαδή δε γράφουμε κι'

 

 

Οι σύνδεσμοι αλφαβητικά

Αναζήτησε στον πίνακα που ακολουθεί τους συνδέσμους κατά κατηγορία, π.χ. τελικός.
Διάγραψε, για επαναφορά όλων.

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Σύνδεσμος Είδος Άλλη χρήση
αλλά αντιθετικός  
άμα υποθετικός - χρονικός  
αν υποθετικός  
αν και εναντιωματικός - αντιθετικός  
για να τελικός πρόθεση
γιατί αιτιολογικός ερωτηματικό μόριο λεξικό
δηλαδή επεξηγηματικός επεξηγηματικό μόριο λεξικό
είτε διαχωριστικός  
ενώ αντιθετικός - χρονικός - εναντιωματικός  
επειδή αιτιολογικός  
επομένως συμπερασματικός  
ή διαχωριστικός  
καθώς χρονικός επίρρημα λεξικό
και/κι συμπλεκτικός  
λοιπόν συμπερασματικός επιφώνημα λεξικό
μα αντιθετικός  
μη(ν) ενδοιαστικός  
μηδέ συμπλεκτικός  
μήπως ενδοιαστικός  
μήτε συμπλεκτικός  
μόλις χρονικός επίρρημα λεξικό
μολονότι εναντιωματικός - αντιθετικός  
μόνο (που) αντιθετικός επίρρημα λεξικό
να βουλητικός - τελικός μόριο
όμως αντιθετικός  
οπότε συμπερασματικός  
όταν χρονικός  
ότι ειδικός - αιτιολογικός  
ουδέ συμπλεκτικός  
ούτε συμπλεκτικός  
παρά αντιθετικός - συγκριτικός πρόθεση
που ειδικός - αποτελεσματικός - χρονικός -
αιτιολογικός - εναντιωματικός
που = αναφορική αντωνυμία
πού = ερωτηματικό επίρρημα λεξικό
πριν χρονικός πρόθεση, επίρρημα λεξικό
πριν να χρονικός  
προτού χρονικός  
πως ειδικός - αιτιολογικός (σπανιότερα)  
σαν χρονικός, υποθετικός επίρρημα, πρόθεση λεξικό
τι (ποιητικό) αιτιολογικός ερωτηματική αντωνυμία
ωσότου χρονικός  
ώσπου χρονικός  
ώστε αποτελεσματικός, συμπερασματικός  
ώστε (να) αποτελεσματικός  
ωστόσο αντιθετικός  

 

 

Παρατηρήσεις:

1. Οι ειδικοί σύνδεσμοι πως και που, καθώς και ο συμπερασματικός που, δεν τονίζονται, ενώ τα ερωτηματικά επιρρήματα πώς και πού τονίζονται, π.χ.

  • Ξέρω πως τώρα διαβάζει. = ο ειδικός σύνδεσμος πως μπορεί να αντικατασταθεί με τον ότι.

  • Πώς να είναι άραγε;

  • Μου είπε που πήρες μέρος στους αγώνες. = ο ειδικός σύνδεσμος που μπορεί να αντικατασταθεί με τον ότι.

  • Δεν ξέρω πού να πάω.

2. Εκτός από τον ειδικό σύνδεσμο που υπάρχει και η αναφορική αντωνυμία που, η οποία επίσης δεν τονίζεται. Ένας εύκολος τρόπος για να τα διακρίνουμε είναι να προσπαθήσουμε να τα αντικαταστήσουμε με μια συνώνυμη λέξη. Έτσι, ο σύνδεσμος που μπορεί να αντικατασταθεί με τον ότι, ενώ η αναφορική αντωνυμία που μπορεί να αντικατασταθεί με την αναφορική αντωνυμία ο οποίος, η οποία, το οποίο, π.χ.

  • Μου είπε που πήρες μέρος στους αγώνες = ο που μπορεί να αντικατασταθεί με τον ότι, άρα είναι ειδικός σύνδεσμος.

  • Δε μου άρεσε το δώρο που μου πήρες = ο που μπορεί να αντικατασταθεί με το οποίο, άρα είναι αναφορική αντωνυμία.

 

 

 




Βιβλιογραφία

 

bullet

Γραμματική Νέας Ελληνικής Γλώσσας Α', Β' Γ' Γυμνασίου, Σωφρόνης Χατζησαββίδης - Αθανασία Χατζησαββίδου, ΟΕΔΒ, Αθήνα, Έκδοση Α, 2011

bullet

Νεοελληνική Γραμματική, Μανόλης Τριανταφυλλίδης, ΟΕΣΒ, Αθήνα, 1941

bullet

Γραμματική της Ελληνικής Γλώσσας, David Holton - Peter Mackridge - Ειρήνη Φιλιππάκη-Warburton, Πατάκης, Αθήνα, 1999

bullet

Γραμματική της Νέας Ελληνικής, Χρ. Κλαίρης - Γ. Μπαμπινιώτης, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, 2005

bullet

Γραμματική Ε, Στ Δημοτικού, Ειρήνη Φιλιππάκη-Warburton - Μιχ. Γεωργιαφέντης - Γεώργιος Κοτζόγλου - Μαργαρίτα Λουκά, ΟΕΔΒ, Αθήνα

bullet

Εφαρμοσμένη Γραμματική της Δημοτικής και Συντακτικό, Γιάννη Β. Παπαναστασίου, Αθήνα, 1989

bullet

Συντακτικό της Νέας Ελληνικής, ΟΕΔΒ, Αθήνα, 1996, κα' έκδοση

bullet

Νεοελληνική Γλώσσα Α' Γυμνασίου, Γιάννης Παπαθανασίου, εκδ. Χαζτηθωμά, Θεσσαλονίκη, 2006

bullet

Νεοελληνική Γλώσσα Β' Γυμνασίου, Γιάννης Παπαθανασίου, εκδ. Χαζτηθωμά, Θεσσαλονίκη, 2006

bullet

Νεοελληνική Γλώσσα Γ' Γυμνασίου, Γιάννης Παπαθανασίου, εκδ. Χαζτηθωμά, Θεσσαλονίκη, 2006