Η μάχη της Κρήτης

Μετά την κατάληψη της ηπειρωτικής Ελλάδας οι Γερμανοί θα βάλουν στόχο την Κρήτη, όπου έχουν αποβιβαστεί μονάδες Βρετανών, Αυστραλών και Νεοζηλανδών συμμάχων. Ο Άγγλος πρωθυπουργός Ουίνστον Τσώρτσιλ είχε χαρακτηρίσει το νησί άπαρτο φρούριο, ζωτικό προπύργιο για την Αίγυπτο και τη Μάλτα.

Υποδοχή Βρετανών στην Κρήτη, Νοέμβριος 1940

Μέχρι τον Απρίλιο άλλαξαν επτά Άγγλοι διοικητές, μέχρι την παραμονή της μάχης. αυτό είχε ως αποτέλεσμα η οργάνωση της άμυνας να μην είναι συνεχής και συντονισμένη.

Στο νησί είχε καταφύγει και η ελληνική κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Εμμανουήλ Τσουδερό, κρητικής καταγωγής, μαζί με το βασιλιά Γεώργιο. Ο Τσουδερός καλεί απότακτους, για πολιτικούς λόγους κατά τη δικτατορία του Μεταξά, αξιωματικούς να καταταγούν. Καλεί ακόμα περιορισμένο αριθμό εθελοντών, θεωρώντας την υπόθεση χαμένη.

Η επίθεση ξεκινά στις 20 Μαΐου το πρωί ώρα 6.00΄ με βομβαρδισμό που επαναλήφθηκε σε δυο ώρες. Εκτιμάται ότι έπεσαν συνολικά 3000 βόμβες! Ένα πλήθος από αλεξιπτωτιστές έπεσαν από τα γερμανικά αεροπλάνα.

εφημ. ΝΕΟΛΟΓΟΣ ΠΑΤΡΩΝ, 22-5-1941

Τέσσερα σημεία χτυπήθηκαν ταυτόχρονα, όπως φαίνεται στο χάρτη, και οι επιχειρήσεις απλώθηκαν κατά μήκος της γραμμής της Βόρειας Κρήτης, με κύριο στόχο την κατάληψη των αεροδρομίων:

Μέχρι το βράδυ κανένας αντικειμενικός στόχος δεν είχε επιτευχθεί από τις γερμανικές δυνάμεις.

Οι αλεξιπτωτιστές αντιμετώπιζαν όχι μόνο τα πυρά του συμμαχικού και του ελληνικού στρατού, αλλά και τους κατοίκους, οι οποίοι οπλισμένοι ή άοπλοι και μόνο με πρόχειρα εργαλεία και ξύλα αντιμετώπισαν τους εισβολείς και πολλούς σκότωσαν ή έβγαλαν εκτός μάχης. Βέβαια ήρθαν τα αντίποινα, όπως μαζικές εκτελέσεις· παράδειγμα ό,τι συνέβη στο χωριό Κοντομαρί.

Αλεξίπτωτα έπεφταν παντού, σηειώνει ο Βρετανός στρατιώτnς Ρέτζιναλντ Σπερ (Reginald Spurr), του Τάγατος Υόρκnς και Λάνκαστερ, τρία έπεσαν σε απόσταση περίπου εφτά έτρων, δύο στο στενό και ένα πάνω σ' έναν τοίχο. Οι δύο αλεξιπτωτιστές στο στενό ήταν ήδη νεκροί. Εκείνοs που είχε πέσει καβάλα στον τοίχο έοιαζε να προσπαθεί να διατηρήσει την ισορροπία του, και ετά σαν να τον τράβηξαν από την άλλη πλευρά του τοίχου και ακούστηκε ένα αγωνιώδες ουρλιαχτό. Από την άλλη πλευρά τnς αυλόπορτας ήταν ια γυναίκα κάπου 40 χρονών που φορούσε παραδοσιακή κρητική ενδυασία. Κρατούσε ένα κοφτερό κρεaτοάχαιρο στο χέρι τnς και ο λαιός του Γερανού ήταν κοένος [ ... ] Η γυναίκα ήταν κάθε άλλο παρά φοβισένη, όωs έδειχνε πάρα πολύ οργισένη και άρχισε να κόβει τα σκοινιά του αλεξιπτώτου. Αέσως ετά: κοίταξα πίσω και είδα τον Κρητικό που ας είχε κάνει τον διερηνέα να στέκεται δίπλα σ' έναν από τους Γερανούς, που ήταν "νεκροί κατά την άφιξή τους". Είχε βρει ένα υποπολυβόλο Schmeisser και νοίζω ότι προσπαθούσε να βρει πώς δουλεύει. Λίγο αργότερα βρέθηκα στη δυτική πύλη των τειχών, τη Χανιόπορτα, προστά σε ένα εντυπωσιακό θέαα: Εδώ γινόταν πολλή φασαρία, ένα πλήθoς ανθρώπων έτρεχε. Μεταξύ τους ήταν Βρετανοί στρατιώτες, Έλλnνες στρατιώτες, Κρητικοί ε την τοπική τους ενδυασία, γυναίκες και παιδιά. Πρόσεξα πωs οι περισσότεροι ήταν οπλισένοι κατά κάποιον τρόπο. Μερικές γυναίκες κρατούσαν κάθε λογής αχαίρια, ιδιαίτερα εκείνα τα περίτεχνα που ήταν έρος της τοπικής τους φορεσιάς.
Οι αλεξιπτωτιστές συλλαμβάνουν αμάχους πριν λήξει η μάχη της Κρήτης.

Στα άγρια φαράγγια της Κρήτης δόθηκαν μάχες φονικές εξίσου με τις πόλεις.

Η αντίσταση του νησιού θα καμφθεί στα τέλη Μαΐου και οι συμμαχικές δυνάμεις με τα τμήματα του ελληνικού στρατού θα αποχωρήσουν για την Αίγυπτο, όπου θα οργανώσουν τη συνέχεια της αντίστασης στα χιτλερικά στρατεύματα.

Αρκετοί από τους Κρητικούς που έλαβαν μέρος στη μάχη της Κρήτης, μετά την κατάληψη του νησιού στελέχωσαν τις αντιστασιακές ομάδες.

Η αυθόρμητη συμμετοχή του κρητικού λαού στη μάχη της Κρήτης απέδειξε στους κατακτητές, οι οποίοι δεν υπολόγιζαν τέτοια αντίσταση και αιφνιδιάστηκαν, ότι τα πράγματα στην Ελλάδα δεν θα ήταν εύκολα. Ήταν ένας πρόλογος για την έκρηξη της Εθνικής Αντίστασης.


Ο φασισμός Η Ελλάδα στον πόλεμο και η κατοχή Ο ελληνοϊταλικός πόλεμος

Η γερμανική επίθεση κατά της Ελλάδας  Το ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων


πηγές:

 Η μάχη της Κρήτης, ΤΑ ΝΕΑ, Αθήνα 2007


επιστροφή:  Μαθήματα Ιστορίας


Χαλούλος Παναγιώτης

Αύγουστος, 2007