Είσοδος Ιστορία Χρονολόγιο

ΟΙ ΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8

1. ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ

Κατέβασε τις ερωτήσεις κατανόησης
Η ενότητα στο σχ. βιβλίο

χρονολόγιο
776| 721| 632| 594| 550| 527| 525| 510| 509| 508| 499| 495| 494| 492| 490| 481| 480| 479| 478| 476| 467| 461| 454| 449| 446| 432| 431| 430| 429| 428| 425| 422| 421| 415| 413| 407| 406| 405| 404| 403| 401| 394| 385| 382| 379| 378| 371| 365| 362| 359| 338| 337| 336| 334| 333| 332| 331| 326| 324| 323|


ΟΙ ΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ

Την κλασική εποχή (479-332 π.Χ.), παράλληλα με την απόκρουση του εξωτερικού εχθρού, των Περσών, και την ολοκλήρωση των δημοκρατικών θεσμών, ανθίζουν τα γράμματα. Ταυτόχρονα δημιουργούνται στον ελληνικό χώρο, με πρωτοποριακό κέντρο την Αθήνα, κορυφαία έργα στις εικαστικές τέχνες –γλυπτική και ζωγραφική– και στην αρχιτεκτονική.

Ιστορία Η ιστοριογραφία

Ηρόδοτος Θουκυδίδης Ξενοφώντας

εικ. Κορυφαίο δημιούργημα των κλασικών γραμμάτων είναι η θεμελίωση της επιστήμης της ιστορίας. Για πρώτη φορά ο Ηρόδοτος ( 484-425 π.Χ.), που ονομάστηκε πατέρας της ιστορίας, αφηγείται τους μηδικούς πολέμους καταγράφοντας ταυτόχρονα λεπτομερώς και με χρονολογική σειρά την ιστορία των λαών της Ανατολής και της Αιγύπτου και των ελληνικών πόλεων. Όμως, μαζί με τα πραγματικά ιστορικά στοιχεία παρουσιάζει και πολλά μυθολογικά που θολώνουν την πραγματική ιστορική εικόνα. Αυτή την αδυναμία θα διορθώσει σε μεγάλο βαθμό ο επόμενος μεγάλος αρχαίος Έλληνας ιστορικός, ο Θουκυδίδης από την Αθήνα (460-400 π.Χ.).

εικ. Ο Θουκυδίδης, που βασικά εξιστορεί τον αδελφοκτόνο Πελοποννησιακό πόλεμο, αποφεύγει τις εύκολες μυθολογικές ερμηνείες των ιστορικών γεγονότων, προσπαθώντας να εξιχνιάσει τις πραγματικές αιτίες που γεννούν τα ιστορικά γεγονότα και να καταγράψει με ακρίβεια και όσο πιο αντικειμενικά μπορεί τα αποτελέσματά τους. Στην πραγματικότητα ο Θουκυδίδης είναι ο θεμελιωτής της επιστημονικής ιστορικής έρευνας. Όμως και αυτός, όπως και ο Ξενοφώντας ο Αθηναίος (430/25-355 π.Χ.) –αργότερα και άλλοι– δε θα μπορέσουν να αποφύγουν να χρωματίσουν με προσωπικές απόψεις –υποκειμενικά στοιχεία– το έργο τους, αφού μάλιστα εξιστορούν κυρίως σύγχρονά τους γεγονότα.

Φιλοσοφία Η φιλοσοφία τον 4ο αι. π.Χ.

Σωκράτης Σωκράτης Πλάτωνας Αριστοτέλης

εικ. Στη φιλοσοφία επίσης θα αναπτυχθούν νέα ρεύματα, όπως αυτό των σοφιστών, που κατακρίθηκαν από άλλους σύγχρονούς τους μεγάλους φιλοσόφους, όπως ο Σωκράτης (470-399 π.Χ.) και ο μαθητής του Πλάτωνας (427-347 π.Χ.), ότι πρόβαλλαν το προσωπικό όφελος σε βάρος του συλλογικού. Ωστόσο η συμβολή τους στη θεμελίωση της παιδαγωγικής επιστήμης και της ρητορικής είναι απαραγνώριστη. Ο Σωκράτης που δεν έγραψε κανένα έργο και τη διδασκαλία του γνωρίζουμε από τα έργα των μαθητών του, κυρίως από τα πολλά έργα του Πλάτωνα που σώθηκαν, θεωρείται ο πατέρας της διαλεκτικής μεθόδου και ο κήρυκας της ηθικής διαβίωσης. Την ηθική διδασκαλία του δασκάλου του συνέχισε και ανέπτυξε σημαντικότατα ο Πλάτωνας που θεωρούσε ότι υπάρχει μία ιδανική σφαίρα ζωής όπου κυριαρχούν οι ιδέες του καλού, του ωραίου, του ηθικού προς τις οποίες πρέπει να κατευθύνεται η ζωή των ανθρώπων. Μαθητής του Πλάτωνα υπήρξε ο Αριστοτέλης από τα Στάγιρα της Χαλκιδικής, που εκτός από τη φιλοσοφία ανέπτυξε ή έβαλε τις βάσεις για πάρα πολλές επιστήμες – ιατρική, βοτανική, ζωολογία, αστρονομία, γεωγραφία, οικονομία, πολιτική κ.ά. Ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης είναι οι κορυφαίοι διανοητές της αρχαιότητας και το έργο τους αποτέλεσε τη βάση της σύγχρονης φιλοσοφίας και των επιστημών από την εποχή της Αναγέννησης και μετά.

107


Ιατρική

Ιπποκράτηςεικ. Ο μαθητής του Αριστοτέλη, Ιπποκράτης από την Κω (460-370 π.Χ.), θα συνεχίσει την ιατρική έρευνα και θα ιδρύσει την πρώτη μεγάλη ιατρική σχολή στην Ελλάδα.

Ρητορική Η ρητορεία και η ρητορική

Λυσίας Ισοκράτης Δημοσθένης

εικ. Τον 4ο κυρίως αιώνα αναπτύσσεται ιδιαίτερα η τέχνη της ρητορικής που απέβλεπε στην καλύτερη, ελκυστικότερη και πιο πειστική ανάπτυξη επιχειρημάτων στα δικαστήρια ή στις συνελεύσεις της Εκκλησίας του Δήμου όπου λαμβάνονταν οι κρίσιμες πολιτικές αποφάσεις. Ο Λυσίας (445-380 π.Χ.), ο Ισοκράτης (436-338 π.Χ.), ο Δημοσθένης (384-322 π.Χ.), ο Ισαίος, είναι μερικοί μόνο από τους ονομαστούς ρήτορες του 4ου αιώνα π.Χ. που ανήκαν σε διαφορετικά πολιτικά κόμματα και υπερασπίστηκαν με πάθος και περίτεχνο λόγο τις απόψεις τους.

Θέατρο Η κωμωδία και ο Αριστοφάνης «Ιππής» «Λυσιστράτη» Η τραγωδία τον 5ο αι. π.Χ. «Αντιγόνη»

θέατρο Διονύσου θέατρο επιδαύρου Αισχύλος Σοφοκλής Ευριπίδης Αριστοφάνης

εικ. Μία από τις σημαντικότερες συμβολές της κλασικής περιόδου είναι η δημιουργία του θεάτρου ή της τραγικής ποίησης, που περιλατην τραγωδία, το σατυρικό δράμα και την κωμωδία. Τα έργα των μεγάλων τραγικών και κωμικών ποιητών της αρχαιότητας είναι πάντα επίκαιρα και γι’ αυτό τον λόγο εξακολουθούν μέχρι σήμερα να παίζονται σε όλο τον κόσμο ή να διασκευάζονται από μεγάλους συγγραφείς των νεότερων χρόνων. Ο Αισχύλος (525-456 π.Χ.) που λέγεται ότι παρουσίαζε τους ανθρώπους καλύτερους από όσο ήταν, ο Σοφοκλής (496-406 π.Χ.) που έπλαθε τους ανθρώπινους χαρακτήρες όπως θα έπρεπε να είναι, και τέλος ο Ευριπίδης (485/84-406 π.Χ.) που τους παρίστανε όπως ακριβώς ήταν, δηλαδή ρεαλιστικά, είναι οι τρεις κορυφαίοι τραγικοί ποιητές της αρχαιότητας. Στην κωμωδία διακρίθηκε ο Αριστοφάνης (445-386 π.Χ.) που σατίρισε τη σύγχρονή του ζωή αλλά και τους σύγχρονούς του πολιτικούς και πνευματικούς ανθρώπους με τόλμη, αθυροστομία και καυστικό λόγο.

εικ. Στην αρχαία Αθήνα οι πολίτες έπαιρναν από το κράτος το αντίτιμο του εισιτηρίου για να παρακολουθήσουν τις παραστάσεις, γεγονός που φανερώνει τη μεγάλη πολιτιστική σημασία που απέδιδαν οι αρχαίοι στο θέατρο. Μέσα από τους μύθους, που ήταν κυρίως τα θέματα των θεατρικών έργων, διδάσκονταν οι πολίτες να αποφεύγουν την υπερβολή, την υπεροψία και την αλαζονεία και άλλες αρνητικές και ολέθριες συμπεριφορές και αντίθετα να ακολουθούν το μέτρο και τον δρόμο της σύνεσης και της αρετής.

108


Ερωτήσεις-Δραστηριότητες

1. Να αναφέρετε τραγωδίες και κωμωδίες που έχετε παρακολουθήσει και τα στοιχεία που σας γοήτευσαν σε αυτά τα έργα. Επίσης να συγκρίνετε το ρόλο του θεάτρου στην αρχαία και τη σύγχρονη κοινωνία.
2. Ο Σωκράτης δίδαξε ήθος και συνέπεια λόγων και έργων. Πώς το αντιλαμβάνεστε αυτό;
3. Σε ποιους λόγους οφείλεται η ύπαρξη προσωπικών απόψεων στη συγγραφή της ιστορίας;
4. Ποιες νομίζετε ότι είναι οι βασικές διαφορές ανάμεσα στην αρχαία και τη σύγχρονη ιατρική;



Μπορείς να διαβάσεις:
για τον Ηρόδοτο στη Βικιπαίδεια ή στο βιβλίο Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας
για τον Θουκυδίδη στη Βικιπαίδεια
για τον Ξενοφώντα στη Βικιπαίδεια ή στο βιβλίο Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας
για το Σωκράτη στη Βικιπαίδεια
για τον Πλάτωνα στη Βικιπαίδεια ή στο βιβλίο Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας
για τον Αριστοτέλη στη Βικιπαίδεια
για τον Ιπποκράτη στη Βικιπαίδεια
για το Λυσία στη Βικιπαίδεια ή στο βιβλίο Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας
για τον Ισοκράτη στη Βικιπαίδεια ή στο βιβλίο Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας
για τον Δημοσθένη στη Βικιπαίδεια ή στο βιβλίο Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας
για τον Ισαίο στη Βικιπαίδεια
για τον Αισχύλο στη Βικιπαίδεια
για τον Σοφοκλή στη Βικιπαίδεια
για τον Ευριπίδη στη Βικιπαίδεια
για τον Αριστοφάνη στη Βικιπαίδεια
Χάρτη με τα θέατρα της αρχαιότητας μπορείς να βρεις εδώ