Belirli Geçmiş Zaman - Ο Σαφής Παρελθών -di

Belirli Geçmiş Zaman - Ο Σαφής Παρελθών -di

O σαφής (belirli) παρελθόν (geçmiş) χρόνος (zaman) φανερώνει κάτι που έγινε στο παρελθόν και για το οποίο ο ομιλών είναι απολύτως βέβαιος οτι έχει συμβεί από προσωπική εμπειρία ή βίωμα και οπωσδήποτε δεν είναι πληροφορίες ή εκτιμήσεις τρίτων.
geldi ήρθε (ήμουν εκεί, τον είδα)
Σχηματίζεται με τη προσθήκη του χρονικού επιθήματος -di

Ο Θύμιος τάκανε θάλασσα
«Ο Θύμιος τάκανε θάλασσα»
Αξίζει να σχολιάσουμε τη λέξη belirli (σαφής) και το ρήμα belirmek (διασαφηνίζομαι) και να αναφερθούμε στη ταινία του Αλέκου Σακελλάριου «Ο Θύμιος τάκανε θάλασσα» με πρωταγωνιστή τον Κώστα Χατζηχρήστο στον ρόλο του Σπύρου Μπελίρη. Πρέπει να είχε πολλά κέφια ο Αλέκος όταν επέλεγε το όνομα αυτό, δεδομένης της απόλυτης ασάφειας που διέκρινε την ταυτότητα του ήρωα.

Belirli Geçmiş (Σαφής Παρελθών)
ρίζα χρονικό
επίθημα
κανόνας 4
προσωπικό
επίθημα
ομάδα Α
Belirli Geçmiş
(Σαφής Παρελθών)
η Ερώτηση
εγώ gel -di -m geldim ήρθα geldim mi? ήρθα;
εσύ -n geldin ήρθες geldin mi? ήρθες;
αυτός geldi ήρθε geldi mi? ήρθε;
εμείς -k geldik ήρθαμε geldik mi? ήρθαμε;
εσείς -niz geldiniz ήρθατε geldiniz mi? ήρθατε;
αυτοί -ler geldiler ήρθαν geldiler mi? ήρθαν;

Μετάλλαξη του d
Tο d του επιθήματος di, μπορεί να υποστεί μεράλλαξη σε t αν προηγείται ç f h k p s ş t (κανόνας ευφωνίας =>PεÇεTάKι)
git + di --> gitti πήγε

Ο Τονισμός
Η τελευταία συλλαβή έλκει τον τόνο σε όλα τα πρόσωπα
bekledi περίμενε
boyalar έβαψαν

H Eρώτηση
Εδώ υπάρχει «ανάρμοστη» συμπεριφορά. Το ερωτηματικό μόριο mi ΔΕΝ ΑΠΟΣΠΑ το προσωπικό επίθημα, το οποίο πεισματικά ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ προσκολλημένο στο ρήμα. Ετσι το mi ακολουθεί μόνο κι έρημο το πλήρες ρήμα.
Melek ders çalış mı? H Αγγέλα μαθήματα δούλεψε; --> Η Μελέκ διάβασε;
Okula gittin mi? Στο σχολείο πήγες;

Μερικά παραδείγματα

Belirli Geçmiş (Σαφής Παρελθών)
okumakgitmekyemekoturmamak
εγώ okudum διάβασα gittim πήγα yedim έφαγα oturmam δεν κάθησα
εσύ okudun διάβασες gittin πήγες yedin έφαγες oturman δεν κάθησες
αυτός okudu διάβασε gitti πήγε yedi έφαγε oturma δεν κάθησε
εμείς okuduk διαβάσαμε gittik πήγαμε yedik φάγαμε oturmak δεν καθήσαμε
εσείς okudunuz διαβάσατε gittiniz πήγατε yediniz φάγατε oturmanız δεν καθήσατε
αυτοί okudular διάβασαν gittiler πήγαν yediler έφαγαν oturmalar δεν κάθησαν

Περισσότερα παραδείγματα με τονισμό
Üsküdar’a giderken bir mendil buldum Καθώς πήγαινα για Σκούταρι βρήκα ένα μαντήλι
Mendilimin içine lokum doldurdum Το μαντήλι μου με λουκούμια το εγέμισα (Üsküdar'a Gider İken)