Μεταφράσεις των αρχαίων της Α' Γυμνασίου

Ἀθηναῖοι, ὡς καὶ οἱ κατοικοῦντες ἑτέρας πόλεις,

Οι Αθηναίοι, όπως και αυτοί που κατοικούν στις άλλες πόλεις,

πολλὰ  ἐπιτηδεύουσιν ἐν τῷ βίῳ,

ασκούν πολλά επαγγέλματα στη ζωή τους,

ἵνα  πορίζωνται τὰ ἀναγκαῖα:

για να εξασφαλίζουν τα αναγκαία:

Ναυσικύδης ὤν ναύκληρος ἐσπούδαζε

Ο Ναυσικύδης που ήταν πλοιοκτήτης, μεριμνούσε

περὶ τὴν τροφὴν τοῦ σώματος ἑαυτῷ καὶ τοῖς οἰκείοις,

για τη συντήρηση του εαυτού του και των δικών του,

τοῦτ’ αὐτό δὲ ἐποίουν

και το ίδιο ακριβώς έκαναν

Ξένων ὁ ἔμπορος καὶ  Ξενοκλῆς ὁ κάπηλος.

ο Ξένων ο έμπορος και ο Ξενοκλής ο μικροπωλητής.

Πολύζηλος ἔτρεφεν ἑαυτόν καὶ οἰκέτας

Ο Πολύζηλος συντηρούσε τον εαυτό του και τους οικιακούς του δούλους

ἀπὸ ἀλφιτοποιίας,

με την παρασκευή κριθάλευρου,

ἔτι δὲ πολλάκις

και ακόμα μερικές φορές

ἐλειτούργει τῇ πόλει.

προσέφερε δημόσια υπηρεσία στην πόλη με δικά του χρήματα.

Γλαύκων ὁ Χολαργεύς ἐγεώργει

ο Γλαύκων από το Χολαργό ήταν γεωργός

καὶ ἔτρεφε βοῦς,

και έτρεφε βόδια,

Δημέας δὲ  διετρέφετο

ο Δημέας ζούσε

ἀπὸ χλαμυδουργίας,

από την τέχνη της κατασκευής χλαμύδων,

οἱ πλεῖστοι δὲ Μεγαρέων ἀπὸ ἐξωμιδοποιίας.

και οι περισσότεροι από τους Μεγαρείς από την τέχνη της κατασκευής εξωμίδων.

Οὐκ ὀλίγοι τῶν πολιτῶν ἐξαμάνθανον τέχνην τινά,

Αρκετοί από τους πολίτες μάθαιναν καλά κάποια τέχνη,

οἷον τὴν (τέχνην) τῶν λιθοξόων,

όπως την τέχνη του μαρμαρά,

κεραμέων, τεκτόνων, σκυτοτόμων,

του κεραμέα, του μαραγκού, του τσαγκάρη,

καὶ ἐξειργάζοντο πλεῖστα ἐπιτήδεια τῷ βίῳ.

και εξασφάλιζαν πάρα πολλά αναγκαία αγαθά για τη ζωή τους.

Πλέομεν ὅσον τριακοσίους σταδίους

Πλέουμε περίπου τριακόσια στάδια

καὶ προσφερόμεθα νήσῳ μικρᾷ καὶ ἐρήμῃ.

και αγκυροβολούμε σ' ένα νησί μικρό και έρημο.

Μείναντες δὲ  ἐν τῇ νήσῳ πέντε ἡμέρας,

Κι αφού μείναμε στο νησί πέντε μέρες,

τῇ  ἕκτῃ ἐξορμῶμεν καὶ τῇ ὀγδόῃ καθορῶμεν

την έκτη ξεκινούμε και την όγδοη διακρίνουμε

πολλοὺς ἀνθρώπους διαθέοντας ἐπὶ τοῦ πελάγους,

πολλούς ανθρώπους να τρέχουν εδώ κι εκεί πάνω στη θάλασσα,

προσεοικότας ἅπαντα ἡμῖν καὶ τὰ σώματα καὶ τὰ μεγέθη,

που έμοιαζαν με μας σε όλα και στο σώμα και στο ανάστημα

πλὴν τῶν ποδῶν μόνων·

εκτός μόνο από τα πόδια·

ταῦτα γὰρ  ἔχουσι φέλλινα·

γιατί αυτά τα είχαν κατασκευασμένα από φελλό·

ἀφ’ οὗ δὴ, οἶμαι, καὶ καλοῦνται Φελλόποδες.

γι’ αυτό το λόγο μάλιστα, νομίζω, και ονομάζονται Φελλόποδες.

Θαυμάζομεν οὖν  ὁρῶντες οὐ βαπτιζομένους,

Απορούμε, λοιπόν, βλέποντάς τους να μη βουλιάζουν,

ἀλλὰ  ὑπερέχοντας τῶν κυμάτων

αλλά να μένουν πάνω στα κύματα

καὶ  ὁδοιποροῦντας  ἀδεῶς.

και να βαδίζουν χωρίς φόβο.

Οἱ δὲ καὶ προσέρχονται καὶ ἀσπάζονται ἡμᾶς

Και αυτοί μας πλησιάζουν και μας καλωσορίζουν

λέγουσί τε  ἑλληνικῇ  φωνῇ

και μας λένε στα ελληνικά

ἐπείγεσθαι εἰς Φελλὼ τὴν αὐτῶν πατρίδα.

ότι βιάζονται (να φτάσουν) στη Φελλώ, την πατρίδα τους.

Μέχρι μὲν οὖν τινος συνοδοιποροῦσι ἡμῖν παραθέοντες,

Ως ένα σημείο, λοιπόν, μας συνοδεύουν τρέχοντας δίπλα μας,

εἶτα  ἀποτρεπόμενοι τῆς ὁδοῦ βαδίζουσιν

και έπειτα, αλλάζοντας δρόμο, προχωρούν

ἐπευχόμενοι  ἡμῖν  εὔπλοιαν.

ευχόμενοι σε μας «καλό ταξίδι».

Τῶν Ἀθήνησι προεστηκότων τινὲς ἔλεγον

Μερικοί από τους ηγέτες της Αθήνας έλεγαν

ὡς γιγνώσκουσι μὲν τὸ δίκαιον,

ότι δήθεν γνωρίζουν το δίκαιο,

ἀναγκάζονται δὲ διὰ τὴν πενίαν τοῦ πλήθους

όμως λόγω της φτώχειας του λαού αναγκάζονται

ἀδικώτεροι εἶναι περὶ τὰς πόλεις.

να είναι άδικοι απέναντι στις (άλλες) πόλεις.

Ἐκ τούτου ἐπεχείρησα σκοπεῖν

Εξαιτίας αυτού επιχείρησα να διερευνήσω

εἴ πῃ  δύναιντο ἄν οἱ πολῖται

αν θα μπορούσαν με κάποιο τρόπο οι πολίτες

διατρέφεσθαι ἐκ τῆς ἑαυτῶν (χώρας).

να συντηρηθούν από τη χώρα τους.

Τοῦτο μὲν οὖν εὐθύς  ἀνεφαίνετό μοι,

Άρχισα, λοιπόν, να σχηματίζω την εξής γνώμη,

ὅτι  ἡ  χώρα πέφυκεν

ότι δηλαδή η χώρα είναι από τη φύση της ικανή

οἵα παρέχεσθαι  πλείστας  προσόδους.

να παρέχει πάρα πολλούς πόρους/ έσοδα.

Αἱ μὲν γὰρ ὧραι ἐνθάδε πρᾳόταταί εἰσίν·

Γιατί οι εποχές εδώ είναι πάρα πολύ ήπιες·

ἅ δὲ πολλαχοῦ οὐδὲ βλαστάνει

και τα φυτά που σε πολλά μέρη ούτε καν φυτρώνουν

καρποφορεῖ ἐνθάδε.

καρποφορούν εδώ.

Ὥσπερ δὲ ἡ γῆ (παμφορωτάτη ἐστίν),

Και όπως ακριβώς η γη παράγει κάθε λογής αγαθά,

οὕτω καὶ ἡ θάλαττα περὶ τὴν χώραν

έτσι και η θάλασσα γύρω από τη χώρα

παμφορωτάτη  ἐστίν.

είναι πολύ προσοδοφόρα.

Καὶ μὴν  ὅσαπερ ἀγαθά ἐν ταῖς ὥραις

Και ασφαλώς, όσα, βέβαια, αγαθά σε κάθε εποχή

οἱ  θεοὶ παρέχουσι (τοῖς ἀνθρώποις),

δίνουν οι θεοί στους ανθρώπους,

καὶ ταῦτα  πάντα ἐνταῦθα  πρῳαίτατα μὲν ἄρχεται,

και αυτά όλα εδώ πάρα πολύ νωρίς αρχίζουν

ὀψιαίτατα  δὲ λήγει.

και πάρα πολύ αργά σταματούν.

Πρὸς τούτοις  ἡ χώρα ἔχει καὶ  ἀίδια ἀγαθά.

Επιπλέον, η χώρα έχει και παντοτινά αγαθά.

Πέφυκε μὲν γὰρ ἐν αὐτῇ  ἄφθονος  λίθος,

Έτσι, από τη φύση υπάρχει σ’ αυτήν άφθονο μάρμαρο,

ἐξ  οὗ γίγνονται  κάλλιστοι μὲν ναοί,

από το οποίο γίνονται πάρα πολύ όμορφοι ναοί,

κάλλιστοι δὲ βωμοί,

πολύ ωραίοι βωμοί,

εὐπρεπέστατα δὲ θεοῖς ἀγάλματα.

και πολύ κομψά για τους θεούς αγάλματα.

Ἔστι δὲ καὶ γῆ

Υπάρχουν όμως και μερικές περιοχές

ἥ σπειρομένη μὲν οὐ φέρει καρπόν,

που, όταν καλλιεργούνται, δεν παράγουν καρπούς,

ὀρυττομένη δὲ τρέφει

όταν όμως αξιοποιούνται για εξόρυξη, μπορούν να θρέψουν

πολλαπλασίους ἤ εἰ σῖτον ἔφερε.

πολύ περισσότερους απ’ όσους θα έτρεφαν αν καλλιεργούνταν.

Καὶ μὴν ὑπάργυρός ἐστι.

Και ασφαλώς έχει κοιτάσματα αργύρου.

Ἔλαφος εὐμεγέθης  ὥρᾳ θέρους

Ένα μεγαλόσωμο ελάφι σε εποχή καλοκαιριού,

διψῶν παραγίνεται

καθώς διψούσε, φτάνει κοντά

ἐπί τινα πηγήν διαυγῆ καὶ  βαθεῖαν

σε κάποια καθαρή και βαθιά πηγή

καὶ πιών ὅσον ἤθελεν

και, αφού ήπιε όσο (νερό) ήθελε,

προσεῖχεν τῇ ἰδέᾳ τοῦ σώματος.

παρατηρούσε τη μορφή του σώματός του.

Καὶ μάλιστα μὲν ἐπήνει τὴν φύσιν τῶν κεράτων

Και κυρίως επαινούσε τη φύση των κεράτων του

ὡς κόσμος εἴη παντί τῷ σώματι. 

με την ιδέα ότι αυτά ήταν στολίδι για όλο το σώμα του.

Ἔψεγεν δὲ τὴν λεπτότητα τῶν σκελῶν

Αντίθετα, κατηγορούσε τα λεπτά του πόδια,

ὡς οὐχ οἵων τε ὄντων

επειδή, κατὰ τη γνώμη του, δεν μπορούσαν

φέρειν πᾶν τὸ βάρος.

να αντέξουν όλο το βάρος του.

Ἐν ὧ δὲ πρὸς  τούτοις ἦν,

Και ενώ ασχολούνταν με αυτά,

αἰφνιδίως  ἀκούεται  ὑλακή τε κυνῶν

ξαφνικά ακούγεται  γάβγισμα σκυλιών

καὶ κυνηγέται πλησίον .

και κυνηγοί το πλησιάζουν.

Ὁ δὲ ὥρμα πρὸς φυγήν

Αυτό άρχισε να τρέχει ορμητικά, για να ξεφύγει,

καὶ μέχρις ὅπου διὰ πεδίου ἐποιεῖτο τὸν δρόμον,

και όσο έτρεχε σε ομαλό έδαφος,

ἐσώζετο ὑπὸ τῆς ὠκύτητος τῶν σκελῶν.

σωζόταν από την ταχύτητα των ποδιών του.

Ἐπεὶ δὲ ἐνέπεσεν εἰς πυκνήν καὶ δασεῖαν ὕλην,

Όταν όμως έφτασε σε αδιαπέραστο και πυκνό δάσος,

ἐμπλακέντων αὐτῷ τῶν κεράτων ἑάλω,

επειδή του μπλέχτηκαν τα κέρατα, παγιδεύτηκε

μαθὼν πείρᾳ

και έμαθε εξ ιδίας πείρας

ὅτι ἄρα ἦν ἄδικος κριτὴς τῶν ἰδίων

ότι πράγματι ήταν άδικος κριτής των ατομικών του γνωρισμάτων,

ψέγων μὲν τὰ σώζοντα,

γιατί κατηγορούσε αυτά που το έσωζαν,

ἐπαινῶν δὲ τὰ προδόντα αὑτόν.

ενώ επαινούσε αυτά που το πρόδωσαν.

Ὡς δὲ Άλέξανδρος παρῆλθεν ἐς Γόρδιον,

Όταν ο Αλέξανδρος έφτασε στο Γόρδιο,

πόθος λαμβάνει αὐτὸν ἰδεῖν τὴν ἅμαξαν τὴν Γορδίου

τον κατέλαβε πόθος να δει την άμαξα του Γορδίου

καὶ τὸν δεσμόν τοῦ ζυγοῦ τῆς ἁμάξης.

και το δεσμό του ζυγού της άμαξας.

Πρὸς δὲ δὴ ἄλλοις καὶ τόδε ἐμυθεύετο περὶ τῆς ἁμάξης,

Και μεταξύ άλλων, βέβαια, και αυτό λεγόταν για την άμαξα,

ὅστις λύσειε τὸν δεσμόν τοῦ ζυγοῦ τῆς ἁμάξης,

ότι δηλαδή, όποιος λύσει το δεσμό του ζυγού της άμαξας,

τοῦτον χρῆναι  ἄρξαι τῆς Ἀσίας.

αυτός ήταν ορισμένο από τη μοίρα να εξουσιάσει την Ασία.

Ἦν δὲ ὁ δεσμὸς ἐκ φλοιοῦ κρανίας

Ο δεσμός ήταν από φλούδα κρανιάς

καὶ τούτου οὔτε τέλος οὔτε ἀρχὴ ἐφαίνετο.

και αυτού δε φαινόταν ούτε τέλος ούτε αρχή.

Ἀλέξανδρος δὲ, ὡς ἀπόρως μὲν εἶχεν ἐξευρεῖν  λύσιν τοῦ δεσμοῦ,

Ο Αλέξανδρος, επειδή αδυνατούσε να βρει τη λύση του δεσμού,

οὐκ ἤθελε δὲ  περιιδεῖν ἄλυτον,

αλλά και δεν ήθελε να τον αφήσει άλυτο,

(φοβούμενος) μὴ καὶ τοῦτο ἐργάσηται κίνησίν τινα ἐς τοὺς πολλούς,

γιατί φοβόταν μήπως αυτό προκαλέσει κάποια αναταραχή στο πλήθος,

παίσας τὸν δεσμόν τῷ ξίφει διέκοψεν

αφού χτύπησε το δεσμό με το ξίφος του, τον έκοψε

καὶ ἔφη λελύσθαι.

και είπε ότι λύθηκε.

Ἀπηλλάγη δ’ οὖν ἀπό τῆς ἁμάξης αὐτός τε καὶ οἱ ἀμφ’ αὐτόν

Απομακρύνθηκε, λοιπόν, από την άμαξα ο ίδιος και οι σύντροφοί του

ὡς ξυμβεβηκότος τοῦ λογίου

με την ιδέα ότι είχε εκπληρωθεί ο χρησμός

τοῦ ἐπὶ τῇ λύσει τοῦ δεσμοῦ.

για τη λύση του δεσμού.

Καὶ γὰρ καὶ τῆς νυκτός ἐκείνης  βρονταί τε

Και πράγματι τη νύχτα εκείνη βροντές

καὶ σέλας  ἐξ οὐρανοῦ ἐπεσήμηναν·

και λάμψη από τον ουρανό έδωσαν σημείο επιδοκιμασίας·

καὶ ἐπὶ τούτοις Ἀλέξανδρος τῇ ὑστεραίᾳ

γι’ αυτό το λόγο ο Αλέξανδρος την επόμενη μέρα

ἔθυε τοῖς φήνασι θεοῖς τὰ τε σημεῖα

πρόσφερε θυσία στους θεούς που του φανέρωσαν τα σημάδια

καὶ τὴν  λύσιν τοῦ δεσμοῦ.

και τον τρόπο λύσης του δεσμού.

ΖΗΝ.:Σύ, ὦ Καλλιδημίδη, πῶς ἀπέθανες;

ΖΗΝ.: Εσύ, Καλλιδημίδη, πώς πέθανες;

Ἐγώ μὲν γὰρ παράσιτος ὤν Δεινίου

Εγώ, πάντως, όντας κοντά στον Δεινία

ἀπεπνίγην ἐμφαγὼν πλέον τοῦ ἱκανοῦ.

έσκασα επειδή έφαγα περισσότερο απ’ όσο έπρεπε.

ΚΑΛ.: Τὸ δὲ ἐμόν ἐγένετο παράδοξόν τι.

ΚΑΛ.: Και η δική μου περίπτωση υπήρξε κάπως περίεργη.

Οἶσθα γὰρ καὶ σύ που Πτοιόδωρον τὸν γέροντα;

Γνωρίζεις και εσύ ίσως τον Πτοιόδωρο το γέροντα;

ΖΗΝ.: Τὸν ἄτεκνον, τὸν πλούσιον;

ΖΗΝ.: Εννοείς τον άτεκνο, τον πλούσιο;

ΚΑΛ.: Ἐκεῖνον αὐτὸν ἀεὶ ἐθεράπευον

ΚΑΛ.: Εκείνον ακριβώς τον φρόντιζα συνεχώς,

ὑπισχνούμενον τεθνήξεσθαι ἐπ’ ἐμοί.

επειδή υποσχόταν ότι, όταν θα πέθαινε, θα με άφηνε κληρονόμο του.

Ἐπεὶ δὲ ὁ γέρων ἔζη ὑπὲρ τὸν Τιθωνόν,

Επειδή όμως, ο γέρος ζούσε πιο πολύ και από τον Τιθωνό,

ἐξηῦρον ἐπὶ τὸν κλῆρον ὁδόν τινα ἐπίτομον·

βρήκα για την κληρονομιά κάποιον πιο σύντομο δρόμο·

πριάμενος γὰρ φάρμακον ἀνέπεισα τὸν οἰνοχόον,

αφού δηλαδή αγόρασα δηλητήριο, έπεισα τον οινοχόο παρὰ τη θέλησή του,

ἐπειδὰν τάχιστα ὁ Πτοιόδωρος αἰτήσῃ πιεῖν,

αμέσως μόλις ο Πτοιόδωρος ζητήσει να πιει,

ἐμβαλόντα αὐτὸ εἰς κύλικα ἔχειν ἕτοιμον

αφού το βάλει σε ποτήρι του κρασιού, να το έχει έτοιμο

καὶ ἐπιδοῦναι αὐτῷ·

και να του το δώσει·

εἰ δὲ τοῦτο ποιήσει,

και, αν το κάνει αυτό,

ἐπωμοσάμην ἀφήσειν αὐτὸν ἐλεύθερον.

ορκίστηκα ότι θα τον αφήσω ελεύθερο.

ΖΗΝ.:Τὶ οὖν ἐγένετο;

ΖΗΝ.: Τι έγινε λοιπόν;

Ἔοικας γὰρ ἐρεῖν τι πάνυ παράδοξον.

Γιατί δείχνεις ότι θα πεις κάτι πολύ παράδοξο.

ΚΑΛ.:Ἐπεὶ τοίνυν λουσάμενοι ἥκομεν,

ΚΑΛ.: Αφού λοιπόν μετά το λουτρό μας ήρθαμε (στο σπίτι του),

ὁ μειρακίσκος ἔχων ἑτοίμους δύο δὴ κύλικας

το παλικαράκι, που είχε βέβαια έτοιμα δύο ποτήρια κρασιού,

οὐκ οἶδα ὅπως ἔδωκεν

δεν ξέρω πώς, αλλά έδωσε

ἐμοὶ μὲν τὸ φάρμακον,

σε μένα το δηλητήριο,

Πτοιοδώρῳ δὲ τὸ ἀφάρμακτον·

και στον Πτοιόδωρο το ποτήρι που δεν περιείχε δηλητήριο·

εἶτα ὁ μὲν ἔπινεν, ἐγώ δὲ αὐτίκα μάλα

έπειτα, εκείνος έπινε, ενώ εγώ αμέσως

ἐκείμην ἐκτάδην νεκρὸς

κειτόμουν ξαπλωμένος νεκρός

ὑποβολιμαῖος ἀντὶ ἐκείνου.

παίρνοντας τη θέση εκείνου.

Τὶ γελᾷς τοῦτο, ὦ Ζηνόφαντε;

Γιατί γελάς με αυτό, Ζηνόφαντε;

Καὶ μὴν οὐκ ἔδει γε ἐπιγελᾶν ἑταίρῳ ἀνδρί.

Κι όμως δεν έπρεπε βέβαια να γελάς σε βάρος ενός φίλου σου.

Ὁρῶν, ὦ Νικόκλεις, τιμῶντά σε τὸν τάφον τοῦ πατρός

Επειδή βλέπω, Νικοκλή, ότι εσύ τιμάς τον τάφο του πατέρα σου

οὐ μόνον τῷ πλήθει καὶ τῷ κάλλει τῶν ἐπιφερομένων,

όχι μόνο με το πλήθος και τη λαμπρότητα των προσφορών σου,

ἀλλὰ καὶ χοροῖς καὶ μουσικῇ καὶ γυμνικοῖς ἀγῶσιν,

αλλά και με χορούς και με μουσικούς και αθλητικούς αγώνες,

ἡγησάμην χαίρειν Εὐαγόραν ὁρῶντα

θεώρησα ότι ο Ευαγόρας χαίρεται που βλέπει

τήν τε περὶ αὑτόν ἐπιμέλειαν

τη φροντίδα για τον εαυτό του

καὶ τὴν σήν μεγαλοπρέπειαν

και τη μεγαλοπρέπεια των τιμών σου προς αυτόν,

εἴ τὶς ἐστιν αἴσθησις τοῖς τετελευτηκόσιν

αν νιώθουν κάτι οι νεκροί

περὶ τῶν ἐνθάδε γιγνομένων.

για όσα γίνονται εδώ (στον κόσμο των ζωντανών).

Πολὺ δ’ ἔτι πλείω χάριν ἔχοι ἄν,

Και θα όφειλε πολύ μεγαλύτερη ευγνωμοσύνη,

εἴ τις δυνηθείη εἰπεῖν ἀξίως

αν κάποιος μπορούσε να μιλήσει όπως του αξίζει

περὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τῶν κινδύνων αὐτοῦ·

για τις αρχές της ζωής του και τις ριψοκίνδυνες πράξεις του·

εὑρήσομεν γὰρ πάντα ποιοῦντα

γιατί θα διαπιστώσουμε ότι κάνουν τα πάντα 

τοὺς φιλοτίμους καὶ μεγαλοψύχους τῶν ἀνδρῶν

οι φιλόδοξοι και γενναίοι άντρες

ὅπως καταλείψουσιν

φροντίζοντας πώς θα αφήσουν πίσω τους

ἀθάνατον τὴν περὶ αὑτῶν μνήμην.

αθάνατη την υστεροφημία τους.

Τὶς δὲ οὐκ ἄν ἀθυμήσειεν,

Και ποιος δε θα στενοχωριόταν,

ὅταν ὁρᾷ μὲν ὑμνουμένους

όταν βλέπει ότι υμνούνται

τοὺς περὶ τὰ Τρωϊκὰ γενομένους,

αυτοί που έζησαν τον καιρό των Τρωικών

προειδῇ δὲ αὐτὸν

ενώ για τον εαυτό του γνωρίζει εκ των προτέρων

μηδέποτε άξιωθησόμενον τοιούτων ἐπαίνων,

ότι ποτέ δε θα κριθεί άξιος για τέτοιους επαίνους,

μηδ’ ἄν ὑπερβάλλη τὰς ἀρετὰς ἐκείνων;

κι αν ακόμα ξεπεράσει τις αρετές εκείνων;

Αἴτιος δὲ τούτων ὁ φθόνος·

Και αιτία γι’ αυτά είναι ο φθόνος·

οὕτω γὰρ δυσκόλως πεφύκασίν τινες,

γιατί τόσο μικρόψυχοι είναι μερικοί  από τη φύση τους,

ὥστε ἥδιον ἄν ἀκούοιεν

ώστε με μεγαλύτερη ευχαρίστηση θα άκουγαν

εὐλογουμένων

να επαινούνται εκείνοι,

οὕς οὐκ ἴσασιν εἰ γεγόνασιν,

τους οποίους δε γνωρίζουν αν έχουν πράξει,

ἤ τούτων ὑφ’ ὧν τυγχάνουσιν

παρὰ αυτοί από τους οποίους συμβαίνει

αὐτοὶ εὖ πεπονθότες.

να έχουν ευεργετηθεί οι ίδιοι.

Τοῦτο μὲν πολλῶν ἀκούω,

Αυτό βέβαια ακούω από πολλούς,

ὡς πάντων κτημάτων,

ότι δηλαδή από όλα τα περιουσιακά στοιχεία

κράτιστόν ἐστι φίλος σαφὴς καὶ ἀγαθός,

το πιο σημαντικό είναι ένας πιστός και καλός φίλος,

παντὸς  δὲ μᾶλλον ἐπιμέλονται οἱ πολλοὶ

όμως οι περισσότεροι φροντίζουν πιο πολύ για οτιδήποτε άλλο

ἤ κτήσεως φίλων.

παρὰ για την απόκτηση φίλων.

Καὶ γὰρ κτῶνται  ἐπιμελῶς

Γιατί πράγματι αποκτούν με επιμέλεια

οἰκίας καὶ ἀγροὺς καὶ ἀνδράποδα καὶ βοσκήματα καὶ  σκεύη,

σπίτια και αγρούς και δούλους και ζώα και σκεύη,

οὐ φροντίζουσι δὲ  ὅπως κτήσωνται φίλον,

αλλά δε φροντίζουν  να αποκτήσουν φίλο,

ὅ μέγιστον ἀγαθὸν εἶναί φασιν.

που λένε ότι είναι πολύ μεγάλο αγαθό.

Καίτοι ποῖος ἵππος ἤ ποῖον ζεῦγος

Και όμως ποιο άλογο ή ποιο ζευγάρι ζώων

οὕτω χρήσιμόν ὥσπερ ὁ χρηστὸς φίλος;

είναι τόσο χρήσιμο όσο βέβαια είναι ο καλός φίλος;

Ποῖον δὲ ἀνδράποδόν

Και ποιος δούλος είναι

οὕτως εὔνουν καὶ παραμόνιμον;

τόσο καλοπροαίρετος και σταθερός;

Ἤ ποῖον ἄλλο κτῆμά  οὕτω πάγχρηστον;

Ή ποιο άλλο απόκτημα είναι τόσο χρήσιμο σε όλα;

Ὁ γὰρ ἀγαθὸς φίλος ἑαυτόν τάττει

Γιατί ο καλός φίλος αφιερώνεται

πρὸς πᾶν τὸ ἐλλεῖπον τῷ φίλῳ

στην κάλυψη των αναγκών του φίλου του

καὶ, ἄν τέ τινα δέῃ εὖ ποιῆσαι,

και, αν χρειάζεται να κάνει αυτός καλό σε κάποιον,

συνεπισχύει,

τον ενισχύει βοηθώντας τον,

ἄν τέ τις φόβος ταράττῃ

και αν τον ταράζει  κάποιος φόβος,

συμβοηθεῖ

τον βοηθάει μαζί με άλλους

καὶ εὖ μὲν πράττοντα πλεῖστα εὐφραίνει,

και όταν αυτός ευτυχεί, του προσφέρει πολύ μεγάλη ευχαρίστηση,

σφαλλόμενον δὲ

ενώ όταν δυστυχεί,

πλεῖστα ἐπανορθοῖ.

καταβάλλει πάρα πολλές προσπάθειες να τον στήσει πάλι στα πόδια του.

Ἀλλ’ ὅμως ἔνιοι πειρῶνται δένδρα μὲν θεραπεύειν

Αλλά όμως μερικοί προσπαθούν να καλλιεργήσουν δέντρα

τοῦ καρποῦ  ἕνεκεν,

για τον καρπό τους,

τοῦ δὲ παμφορωτάτου κτήματος,

ενώ το  απόκτημα που παράγει κάθε λογής καρπούς,

ὅ καλεῖται φίλος,

το οποίο ονομάζεται φίλος,

οἱ πλεῖστοι ἐπιμέλονται ἀργῶς καὶ ἀνειμένως.

οι περισσότεροι το φροντίζουν με βραδύτητα και αμέλεια.

Ἀλέξανδρος δὲ ἵνα ἡ μάχη συνέβη καὶ

Ο Αλέξανδρος, εκεί όπου έγινε η μάχη και

ἔνθεν ὁρμηθείς ἐπέρασεν τὸν ‘Υδάσπην ποταμὸν

στο σημείο από το οποίο ξεκίνησε και πέρασε τον Υδάσπη ποταμό,

ἔκτισεν πόλεις.

έκτισε πόλεις.

Καὶ τὴν μὲν ὠνόμασε Νίκαιαν

Και στη μια πόλη έδωσε το όνομα Νίκαια

ἐπώνυμον τῆς νίκης τῆς κατ’ Ἰνδῶν,

από τη νίκη του κατὰ των Ινδών,

τὴν δὲ  Βουκεφάλαν

και την άλλη την ονόμασε Βουκεφάλα

ἐς τὴν μνήμην τοῦ ἵππου τοῦ Βουκεφάλα,

σε ανάμνηση του ίππου του Βουκεφάλα,

ὅς ἀπέθανεν αὐτοῦ

που πέθανε εκεί

γενόμενος καματηρὸς ὑπὸ καύματός τε καὶ ἡλικίας,

επειδή καταβλήθηκε από τον καύσωνα και τα γηρατειά,

πολλὰ δὲ πρόσθεν ξυγκαμών τε

αφού προηγουμένως είχε υποφέρει πολλά

καὶ συγκινδυνεύσας  Ἀλεξάνδρου,  

και είχε περάσει πολλούς κινδύνους μαζί με τον Αλέξανδρο

ἀναβαινόμενός  τε πρὸς μόνου  Ἀλεξάνδρου,

και τον οποίο ίππευε μόνο ο Αλέξανδρος,

ὅτι ἀπηξίου τοὺς ἄλλους πάντας ἀμβάτας,

επειδή απέρριπτε ως ανάξιους όλους τους άλλους αναβάτες,

καὶ μεγέθει μέγας καὶ τῷ θυμῷ γενναῖος.

μεγαλόσωμος και γενναίος.

Σημεῖον δὲ οἱ  ἦν

Και είχε σημάδι του

κεφαλή βοός ἐγκεχαραγμένη,

ένα κεφάλι βοδιού χαραγμένο πάνω του,

ἐφ’ ὅτω λέγουσιν ὅτι ἔφερεν καὶ τὸ ὄνομα τοῦτο·

εξαιτίας του οποίου λένε ότι έφερε και το όνομα αυτό·

οἱ δὲ λέγουσιν

άλλοι, λένε

ὅτι λευκὸν σῆμα εἶχεν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς,

ότι είχε άσπρο σημάδι στο κεφάλι του,

μέλας ὤν αὐτὸς,

ενώ ο ίδιος ήταν μαύρος,

εἰκασμένον μάλιστα ἐς κεφαλήν βοός.

το οποίο έμοιαζε πάρα πολύ με κεφάλι βοδιού.

Οὗτος ὁ ἵππος ἀφανὴς ἐγένετο Ἀλεξάνδρω,

Αυτό το άλογο το έχασε ο Αλέξανδρος

ἐν τῇ χώρα Οὐξίων,

στη χώρα των Ουξίων,

καὶ Ἀλέξανδρος προεκήρυξεν ἀνὰ τὴν χώραν

και γι’ αυτό ο Αλέξανδρος διακήρυξε δημόσια σε όλη τη χώρα

ἀποκτενεῖν πάντας Οὐξίους,

ότι θα εκτελέσει όλους τους Ουξίους,

εἰ μὴ ἀπάξουσιν αὐτῷ τὸν ἵππον.

αν δεν του επιστρέψουν το άλογο.

Τοσήδε γὰρ σπουδή ἦν Ἀλεξάνδρω ἀμφ’ αὐτόν.

Γιατί τόσο μεγάλο ενδιαφέρον έδειχνε ο Αλέξανδρος γι’ αυτό το άλογο.

Διονυσίου τυραννοῦντος

Όταν ασκούσε την εξουσία ο Διονύσιος,

Φιντίας τις Πυθαγόρειος ἐπιβεβουλευκώς τῷ τυράννῳ,

κάποιος Φιντίας Πυθαγόρειος, που είχε συνωμοτήσει εναντίον του άρχοντα,

μέλλων δὲ τῆς τιμωρίας τυγχάνειν,

και επρόκειτο να τιμωρηθεί,

ἠτήσατο παρὰ τοῦ Διονυσίου χρόνον

ζήτησε χρόνο από τον Διονύσιο,

εἰς τὸ πρότερον ἅ βούλεται διοικῆσαι ·

για να τακτοποιήσει προηγουμένως τις υποθέσεις του·

δώσειν δ’ ἔφησεν ἐγγυητὴν τῶν φίλων ἕνα.

και είπε ότι θα δώσει για εγγύηση ένα φίλο του.

Tοῦ δὲ δυνάστου θαυμάσαντος, εἴ τοιοῦτος ἐστι φίλος

Κι επειδή ο άρχοντας απόρησε αν υπάρχει τέτοιος φίλος

ὅς ἑαυτὸν εἰς τὴν εἱρκτὴν ἀντ’ ἐκείνου παραδώσει,

που θα δεχτεί να φυλακιστεί αντί για εκείνον,

προεκαλέσατό τινα τῶν γνωρίμων ὁ Φιντίας,

ο Φιντίας προσκάλεσε κάποιον από τους φίλους του,

Δάμωνα ὄνομα, Πυθαγόρειον φιλόσοφον,

που ονομαζόταν Δάμων και ήταν Πυθαγόρειος φιλόσοφος,

ὅς  ἔγγυος  εὐθὺς ἐγεννήθη.

ο οποίος μπήκε αμέσως εγγυητής του.

Τινὲς μὲν οὖν ἐπήνουν τὴν ὑπερβολὴν τῆς πρὸς τοὺς φίλους εὐνοίας,

Μερικοί λοιπόν, επαινούσαν την υπερβολή της αγάπης προς τους φίλους,

τινὲς δὲ τοῦ ἐγγύου προπέτειαν καὶ μανίαν κατεγίνωσκον.

κάποιοι όμως καταλόγιζαν επιπολαιότητα και παραφροσύνη στον εγγυητή.

Πρὸς δὲ τὴν τεταγμένην ὥραν ἅπας ὁ δῆμος συνέδραμεν,

Την καθορισμένη ώρα όλος ο λαός συγκεντρώθηκε

καραδοκῶν εἰ φυλάξει τὴν πίστιν Φιντίας.

περιμένοντας με αγωνία αν ο Φιντίας τηρήσει την υπόσχεσή του.

Ἤδη δὲ τῆς ὥρας συγκλειούσης

Και όταν πια πλησίαζε η ώρα,

Φιντίας ἀνελπίστως ἐπὶ τῆς ἐσχάτης  ῥοπῆς τοῦ χρόνου δρομαῖος ἦλθε.

ο Φιντίας ανέλπιστα ήρθε τρέχοντας την τελευταία στιγμή.

Θαυμάσας οὖν ὁ Διονύσιος

Ο Διονύσιος, λοιπόν, από θαυμασμό

ἀπέλυσεν τῆς τιμωρίας τὸν ἐγκαλούμενον

απάλλαξε  από την τιμωρία τον κατηγορούμενο

καὶ παρεκάλεσε τοὺς ἄνδρας τρίτον ἑαυτὸν προσλαβέσθαι εἰς  τὴν φιλίαν.

και ζήτησε από τους (δύο) άνδρες να τον δεχτούν ως τρίτο μέλος της φιλίας τους.

Λέων κατεμέμφετο πολλάκις Προμηθέα,

Ένα λιοντάρι κατηγορούσε πολλές φορές τον Προμηθέα

ὅτι ἔπλασεν αὐτὸν μέγαν καὶ καλὸν

που το έπλασε μεγαλόσωμο και όμορφο

καὶ δυνατώτερον τῶν ἄλλων θηρίων·

και δυνατότερο από τα άλλα ζώα·

«τοιοῦτος δὲ ὤν», ἔφασκε,

«παρόλο όμως που είμαι τέτοιος», έλεγε,

«φοβοῦμαι τὸν ἀλεκτρυόνα».

«φοβάμαι τον πετεινό».

Καὶ ὁ Προμηθεύς ἔφη: «Τί με αἰτιᾷ μάτην;

Και ο Προμηθέας του είπε: «Γιατί με κατηγορείς άδικα;

Ἔχεις γὰρ πάντα τὰ ἐμά, ὅσα ἐδυνάμην πλάττειν·

Γιατί έχεις όλα τα δικά μου, όσα μπορούσα να δημιουργήσω·

ἡ δὲ σου ψυχή ἐστι μαλθακή πρὸς τοῦτο μόνον».

όμως η ψυχή σου σε αυτό μόνο δειλιάζει».

Ἔκλαιεν  οὖν ὁ λέων ἑαυτὸν

Έκλαιγε λοιπόν, το λιοντάρι τον εαυτό του

καὶ κατεμέμφετο τῆς δειλίας καὶ τέλος ἤθελεν ἀποθανεῖν.

και κατηγορούσε τη δειλία του και τελικά ήθελε να πεθάνει.

Οὕτω δὲ γνώμης ἔχων περιτυγχάνει ἐλέφαντι

Κι ενώ βρισκόταν σε αυτή την κατάσταση, συναντάει έναν ελέφαντα,

καὶ ὁρῶν κινοῦντα τὰ ὦτα διαπαντὸς ἔφη

και βλέποντάς τον να κουνάει συνεχώς τα αυτιά του είπε :

«Τὶ πάσχεις καὶ τί ποτε

«Τι παθαίνεις και γιατί επιτέλους

οὐδέν μικρὸν ἀτρεμεῖ τὸ οὖς σου;»

δε μένει ακίνητο ούτε για λίγο το αυτί σου;»

Καὶ ὁ  ἐλέφας  ἔφη

Και ο ελέφαντας είπε,

περιπτάντος αὐτῷ κατὰ τύχην κώνωπος

καθώς ένα κουνούπι πέταξε τυχαία γύρω του:

«Ὁρᾷς τοῦτο τὸ βραχύ, τὸ βομβοῦν;

«Βλέπεις αυτό το μικρό (έντομο) που βουΐζει;

Ἤν εἰσδύνῃ τῇ ὁδῷ τῆς ἀκοῆς μου, τέθνηκα».

Αν μπει στο αυτί μου, πεθαίνω».

Καὶ ὁ λέων ἔφη

Και το λιοντάρι είπε:

«Τί οὖν δεῖ με ἀποθνήσκειν ἔτι

«Γιατί λοιπόν, πρέπει πια να πεθάνω,

ὄντα τοσοῦτον καὶ εὐτυχέστερον ἐλέφαντος,

αφού είμαι τόσο μεγάλος και πιο τυχερός από τον ελέφαντα,

ὅσον κρείττων ὁ ἀλεκτρυών κώνωπος;»

όσο δυνατότερος είναι ο πετεινός από το κουνούπι;»

Γαλάτεια ἡ Εὐρυτίου τοῦ Σπάρτωνος

Η Γαλάτεια η κόρη του Ευρυτίου, του γιου του Σπάρτωνα,

συνεζύγη ἐν Φαιστῷ τῆς Κρήτης

παντρεύτηκε στη Φαιστό της Κρήτης

Λάμπρῳ τῷ Πανδίονος,

το Λάμπρο, το γιο του Πανδίονα,

ἀνδρὶ τὰ μὲν εὖ ἔχοντι εἰς γένος, ἐνδεεῖ δὲ βίου.

άντρα ευγενικής καταγωγής, αλλά φτωχό.

Οὗτος, ἐπειδὴ ἐγκύμων ἦν ἡ Γαλάτεια,

Αυτός, όταν εγκυμονούσε η Γαλάτεια,

ηὔξατο μὲν γενέσθαι αὐτῷ ἄρρενα παῖδα,

ευχήθηκε να αποκτήσει αρσενικό παιδί

προηγόρευσε δὲ τῇ γυναικί,

και προειδοποίησε τη γυναίκα του

ἐὰν γεννήσῃ  κόρην, ἀφανίσαι.

ότι αν γεννήσει κορίτσι, θα το σκοτώσει.

Τῇ δὲ Γαλατείᾳ ἐγένετο θυγάτηρ.

Η Γαλάτεια απέκτησε κορίτσι.

Καὶ κατοικτείρασα τὸ βρέφος

Και επειδή λυπήθηκε το βρέφος

καὶ λογισαμένη τὴν ἐρημίαν τοῦ οἴκου

και σκέφτηκε την ερήμωση του σπιτιού,

ἐψεύσατο τὸν Λάμπρον λέγουσα τεκεῖν ἄρρεν

είπε ψέματα στον Λάμπρο λέγοντάς του ότι γέννησε αρσενικό παιδί

καὶ ἐξέτρεφεν ὡς  παῖδα κοῦρον

και ανέθρεψε το κορίτσι για γιο,

ὀνομάσασα Λεύκιππον.

αφού το ονόμασε Λεύκιππο.

Ἐπεὶ δὲ ηὔξετο ἡ κόρη

Καθώς όμως μεγάλωνε η κόρη

καὶ ἐγένετο ἄφατόν τι κάλλος,

και γινόταν ανείπωτα πολύ ωραία,

ἡ Γαλάτεια δείσασα τὸν Λάμπρον,

η Γαλάτεια επειδή φοβήθηκε τον Λάμπρο,

κατέφυγεν εἰς τὸ ἱερόν τῆς Λητοῦς

κατέφυγε στο ιερό της Λητούς

καὶ ἱκέτευσεν πλεῖστα τὴν θεὸν

και ικέτευε θερμά τη θεά

εἴ πως δύναιτο ἡ παῖς γενέσθαι αὐτῇ κόρος ἀντὶ θυγατρός.

μήπως με κάποιο τρόπο μπορούσε το κορίτσι να γίνει γι’ αυτήν αγόρι.

Ἡ δὲ Λητώ ᾤκτειρε τὴν Γαλάτειαν

Η Λητώ λυπήθηκε τη Γαλάτεια

συνεχῶς ὀδυρομένην καὶ ἱκετεύσουσαν

που συνεχώς θρηνούσε και την ικέτευε

καὶ μετέβαλε τὴν φύσιν τῆς παιδὸς εἰς κόρον.

και μεταμόρφωσε τη φύση του κοριτσιού σε αγόρι.

Ταύτης τῆς μεταβολῆς Φαίστιοι μέμνηνται ἔτι

Αυτή τη μεταμόρφωση οι κάτοικοι της Φαιστού τη θυμούνται ακόμη

καὶ τὴν ἑορτὴν καλοῦσιν Ἐκδύσια,

και ονομάζουν τη γιορτή τους Εκδύσια,

ἐπεὶ ἡ παῖς ἐξέδυ τὸν πέπλον.

γιατί η κόρη απέβαλε τη γυναικεία φύση της.

Διονύσιος ὁ δεύτερος τὴν ἀρχὴν εἶχεν

Ο Διονύσιος ο δεύτερος είχε την εξουσία του

μάλα εὖ περιπεφραγμένην.

πολύ καλά προστατευμένη.

Ναῦς μὲν ἐκέκτητο οὐκ ἐλάττους τῶν τετρακοσίων,

Είχε στην κατοχή του περισσότερα από τετρακόσια (πολεμικά) πλοία,

δύναμιν δὲ πεζῶν ἐς δέκα μυριάδας,

δύναμη πεζών μέχρι εκατό χιλιάδες

ἱππεῖς δὲ ἐννεακισχιλίους.

και εννέα χιλιάδες ιππείς.

Ἡ πόλις δὲ τῶν Συρακοσίων

Η πόλη των Συρακούσιων

ἐκεκόσμητο  μεγίστοις λιμέσιν,

είχε στολιστεί με πολύ μεγάλα λιμάνια

καὶ ὑψηλότατον τεῖχος περιεβέβλητο αὐτῇ.

και είχε κτιστεί γύρω της πολύ ψηλό τείχος.

Εἶχε δὲ καὶ παμπόλλους συμμάχους.

Είχε επίσης, και πάρα πολλούς συμμάχους.

Καὶ ἐπιθαρρῶν ὁ Διονύσιος τούτοις ᾤετο

Και έχοντας εμπιστοσύνη σ’ αυτά ο Διονύσιος πίστευε

κεκτῆσθαι τὴν ἀρχὴν δεδεμένην ἀδάμαντι.

ότι η εξουσία του ήταν πολύ σταθερή.

Ἀλλ’ οὗτός γε εἶδε καὶ τοὺς υἱούς ἀποσφαγέντας βιαίως

Αλλά αυτός, βέβαια, είδε και τους γιους του να σφαγιάζονται βίαια

καὶ τὰς θυγατέρας ἀναιρεθείσας.

και τις κόρες του να εκτελούνται.

Οὐδεὶς δὲ τῶν  ἀπ’ αὐτοῦ ἔτυχεν τῆς νομιζομένης ταφῆς·

Κανείς από τους δικούς του δεν τάφηκε όπως έπρεπε·

οἱ μὲν γὰρ κατεκαύθησαν ζῶντες,

γιατί άλλοι κάηκαν ζωντανοί

οἱ δὲ κατατμηθέντες ἐξερρίφησαν ἐς τὴν θάλατταν.

και άλλους αφού τους κομμάτιασαν, τους πέταξαν στη θάλασσα.

Αὐτός δὲ διάγων ἐν πενίᾳ

Αλλά και ο ίδιος ζώντας μέσα στη φτώχεια

κατέστρεψε τὸν βίον γηραιός.

τελείωσε τη ζωή του σε βαθιά γεράματα.

Καὶ ἦν οὐ τὸ τυχόν δεῖγμα τοῖς ἀνθρώποις

Και ήταν σπουδαίο παράδειγμα στους ανθρώπους

ἐς σωφροσύνην καὶ κόσμον τρόπου

για την επιδίωξη της σωφροσύνης και της καλής συμπεριφοράς

ἡ μεταβολή τοῦ Διονυσίου ἐς οὕτω ταπεινά.

η τόσο ταπεινωτική κατάληξη του Διονυσίου.