Α' τάξη, 6η ενότητα, Η ομορφιά δεν είναι το παν

Μύθος του Αισώπου (διασκευή)


 

 


Διδακτικές ώρες: 4

 

Διδακτικοί στόχοι

1. Να αντιληφθούν τα μηνύματα του αισώπειου μύθου και να εκφράσουν τις προσωπικές τους απόψεις γι’ αυτόν.

2. Να μάθουν τον σχηματισμό της α΄ κλίσης των ουσιαστικών και να αναγνωρίζουν μέσα σε ένα κείμενο τους τύπους της α΄ κλίσης.

3. Να αντιληφθούν τη διαφορά της α΄ κλίσης στη ν.ε. γλώσσα.

 

Το κείμενο της ενότητας (σελ. 44 σχ. βιβλίου)

- Οι μαθητές/τριες μπορούν με τη χρήση των γλωσσικών σχολίων να προσπελάσουν νοηματικά το κείμενο.

- Συζητούν τις ιδέες και τα νοήματα του κειμένου με τη βοήθεια και των ερωτήσεων της σελ. 46.

 

1. Ετυμολογικά.

- Εξηγείται η λειτουργία της παραγωγής ουσιαστικών από ρήματα, χωρίς να ζητείται από τους/τις μαθητές/τριες η απομνημόνευση των κατηγοριών (το πρόσωπο που ενεργεί κλπ). Σκόπιμη η αναφορά στη ν.ε. γλώσσα και στις αλλαγές που γίνονται στον σχηματισμό κάποιων λέξεων (π.χ. ὁ γραφεύς/ο γραφέας, ὁ ήγεμών/ο ηγεμόνας).

 

2. Γραμματική.

Α΄ κλίση των ουσιαστικών.

- Με βάση το κείμενο διδάσκεται η α΄ κλίση των ουσιαστικών και επισημαίνονται ιδιαίτερα οι διαφορετικές καταλήξεις του θηλυκού στη γενική και δοτική. Οι μαθητές/τριες αναγνωρίζουν μέσα στο κείμενο τους τύπους της α΄ κλίσης.

- Επισημαίνονται οι όμοιοι τύποι στις καταλήξεις στη ν.ε. γλώσσα (ώρα, πολιτεία) και οι διαφορετικοί (τράπεζα).

- Ενισχυτικά για τη διδασκαλία της ενότητας βλ. στο αποθετήριο του «Πρωτέα» το σχετικό σενάριο.

 

Ασκήσεις

Σελ. 49: 1 ,2, 4

Σελ. 51: 1-4.

 


 

Ψηφιδωτό δάπεδο από την Πέλλα

Ψηφιδωτό δάπεδο από την Πέλλα με παράσταση κυνηγιού ελαφιού (τέλος 4ου αι. π.Χ.) του Γνώσι


Σύντομο ιστορικό: Το αριστουργηματικό αυτό ψηφιδωτό (324Χ317 εκ.) είναι ένα από τα καλύτερα διατηρημένα της ελληνιστικής περιόδου. Χρονολογείται γύρω στο 325 π.Χ., εποχή μεγάλης ακμής για τη Μακεδονία μετά τις κατακτήσεις του Φιλίππου και του Αλεξάνδρου. Αποτελεί το δάπεδο οικίας γνωστής ως «Οικία της αρπαγής της Ελένης», που βρέθηκε στην Πέλλα, πρωτεύουσα των αρχαίων Μακεδόνων βασιλέων και γενέτειρα του Αλεξάνδρου. Οι ανασκαφές έγιναν το 1961 και στο ίδιο οικοδομικό τετράγωνο ανακαλύφθηκαν τέσσερα ψηφιδωτά. Το ένα από αυτά είναι κατεστραμμένο, ενώ τα άλλα τρία είναι: «Η αρπαγή της Ελένης», «Το κυνήγι της ελάφου» και «Αμαζονομαχία». Τα ψηφιδωτά ήταν τοποθετημένα στο κέντρο των δωματίων ή μπροστά στο κατώφλι.

 

Παρουσίαση του έργου: Το ψηφιδωτό αποτελείται από το κεντρικό θέμα, που είναι το κυνήγι του ελαφιού, και πλαισιώνεται από κοσμοφόρους με λουλούδια, κλαδιά, φύλλα ακάνθου και έλικες, ενώ στα άκρα του υπάρχει ένας διακοσμητικός σπειρομαίανδρος. Το έργο φέρει το όνομα του ψηφιδοθέτη που το δημιούργησε (ΓΝΩΣΙΣ ΕΠΟΙΗΣΕΝ). Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι πιθανόν ο Γνώσις αντέγραψε τη σκηνή από ένα έργο του περίφημου ζωγράφου Απελλή (είχε προσληφθεί στην αυλή του βασιλιά Φιλίππου), το οποίο παρουσίαζε τον Αλέξανδρο και τον φίλο του Ηφαιστίωνα. Το προφίλ του δεξιού κυνηγού μοιάζει με αυτό του Αλεξάνδρου, όπως απεικονιζόταν σε νομίσματα της εποχής.

 

Στο κυρίως θέμα του ψηφιδωτού παρουσιάζονται δύο νεαροί κυνηγοί με τον σκύλο τους, τη στιγμή που έχουν πιάσει ένα ελάφι και ετοιμάζονται να το σκοτώσουν. Οι χλαμύδες τους ανεμίζουν, ενώ το καπέλο του ενός έχει φύγει από το κεφάλι του και είναι στην επάνω δεξιά πλευρά του έργου. Και οι δύο κυνηγοί έχουν υψωμένα τα όπλα τους (ο ένας το ξίφος και ο άλλος τον πέλεκυ), είναι γυμνοί, με σώμα γεμάτο σφρίγος, και σε στάση χαρακτηριστική της έντασης του κυνηγιού (ανοιχτά πόδια, υψωμένα χέρια κτλ.). Ο κυνηγός στα δεξιά κρατά το ελάφι από το κέρατο, τη στιγμή που ο αδύνατος και νευρώδης σκύλος μπήγει τα δόντια του στα πλευρά του ελαφιού. Ο κυνηγός στα αριστερά φέρει εκτός από τον πέλεκυ και ένα ξίφος στη θήκη του. Ο πραγματικός χώρος, το δάσος, υποδηλώνεται από το ανάγλυφο του εδάφους και το μαύρο φόντο. Το μαύρο φόντο αναδεικνύει με μοναδικό τρόπο τις μορφές. Τα χρώματα των ψηφίδων που έχουν χρησιμοποιηθεί είναι τα συνηθισμένα στην αρχαία ελληνική τέχνη: μαύρο, άσπρο, κόκκινο και κίτρινο, και το γκρι συμπληρωματικό. Οι ψηφίδες είναι φυσικές (βότσαλα, χαλίκια), αλλά και τεχνητές. Όσον αφορά τα πρόσωπα, ο Γνώσις παρουσιάζεται καινοτόμος για την εποχή του, αφού χρησιμοποιεί μικρότερου μεγέθους ψηφίδες σε πυκνή τοποθέτηση, για να αποδώσει τις λεπτομέρειες. Τα κατσαρά μαλλιά των νεαρών κυνηγών είναι πυρόξανθα και για την απόδοσή τους έχουν χρησιμοποιηθεί κόκκινες και κίτρινες ψηφίδες, ενώ για το σώμα τους έχουν χρησιμοποιηθεί λευκές ψηφίδες και τόνοι του γκρι για τις φωτοσκιάσεις. Η προσπάθεια να αποδοθεί το τρισδιάστατο του σώματος με τη φωτοσκίαση έχει άριστο αποτέλεσμα. Περιγράμματα από μαύρες ψηφίδες σε λεπτή γραμμή υπάρχουν μόνο εκεί όπου ήταν απαραίτητο, όπως για παράδειγμα στα πόδια του σκύλου και του ελαφιού, για να ξεχωρίζουν από το έδαφος. Τα κέρατα του ελαφιού είναι λευκά, όπως και το σώμα του, το οποίο φέρει μικρά μαύρα ημικύκλια. Η γλώσσα του, που είναι έξω από το στόμα, για να δείξει το έντονο λαχάνιασμα από τη μάταιη προσπάθεια του ζώου να σωθεί, έχει κόκκινο χρώμα, όπως και η μικρή ουρά του. Με τα ίδια χρώματα περίπου έχει αποδοθεί και ο σκύλος, ενώ στο έδαφος έχουν προστεθεί ψηφίδες από πράσινο και άλλα χρώματα. Η εντυπωσιακή και περίπλοκη σύνθεση του έργου έχει γεωμετρική σαφήνεια και μαθηματική συμμετρία. Αναπτύσσεται σε ένα τετράγωνο, σταθερό και ισορροπημένο πλαίσιο, αλλά διακρίνεται από έντονο ρυθμό και κίνηση. Οι επικαλύψεις των μορφών δημιουργούν ενδιαφέρον και βάθος σε διάφορα επίπεδα: η μορφή του σκύλου καλύπτει αυτήν του ελαφιού και η μορφή του ελαφιού τα πόδια των κυνηγών. Οι άξονες των σωμάτων των κυνηγών είναι διαγώνιοι και σχηματίζουν μια νοητή πυραμίδα. Τα πόδια τους δημιουργούν δύο έντονα τρίγωνα. Το σώμα του ελαφιού και το σώμα του αριστερού κυνηγού σχηματίζουν έναν διαγώνιο άξονα που χωρίζει το έργο στα δύο. Αυτός ο άξονας έχει έναν αντίστοιχο που σχηματίζεται χιαστί από τη μορφή του σκύλου και το δεξί πόδι του δεξιού κυνηγού. Συνθετικά οι δύο κυνηγοί έχουν παρόμοια στάση και είναι τοποθετημένοι αντικριστά, έτσι που το έργο να χωρίζεται σε δύο συμμετρικά τμήματα. Τα κεφάλια των κυνηγών με το κεφάλι του ελαφιού εντάσσονται σε ένα ημικύκλιο.

 

Ο Γνώσις ήταν σαφώς ένας ικανός τεχνίτης και οι εικονογραφικές ικανότητές του ήταν εφάμιλλες με εκείνες των συγχρόνων του ζωγράφων· ήταν επίσης, ένας από τους εισηγητές της έκφρασης πάθους, που θα κυριαρχούσε σε μεγάλο μέρος της ύστερης ελληνιστικής τέχνης. Η υπογραφή του μαρτυρεί όχι μόνο την περηφάνεια του αλλά και τη φήμη του.

Πηγές:

Περιήγηση στην τέχνη, Εικαστικά Δημοτικού

J. J. Pollitt, Η Τέχνη στην Ελληνιστική Εποχή

 

 


 

Εισαγωγικό σημείωμα

 

Οι πασίγνωστοι μύθοι του Αισώπου ήταν ευχάριστο και διδακτικό ανάγνωσμα όλων των εποχών. Ξεχωρίζουν για τη διεισδυτική ματιά και την ευφυΐα του δημιουργού τους, αναδεικνύουν με χιουμοριστικό πνεύμα τις ανθρώπινες αδυναμίες και παρακινούν για τη διόρθωσή τους. Μια από αυτές είναι και η υπερεκτίμηση της φυσικής ομορφιάς, την οποία πλήρωσε ακριβά το ελάφι του μύθου που θα μελετήσετε.

εικ. εικ.

 

 

Λίγα λόγια για τους μύθους και το κείμενο

 

ελάφιΟι μύθοι είναι λαϊκά δημιουργήματα με ηθικό και αλληγορικό χαρακτήρα. Πρωταγωνιστές είναι οι άνθρωποι ή τα ζώα, που, για χάρη του μύθου, αποκτούν φωνή.

Συνήθως στο τέλος του μύθου βρίσκεται το επιμύθιο, δηλ. το συμπέρασμα.

Στον Αίσωπο, που ήταν δούλος από τη Φρυγία της Μ. Ασίας, αποδίδονται περίπου 358 μύθοι.

Στο μύθο της ενότητας ένα ελάφι καθώς πίνει νερό σε μια πηγή και βλέπει το είδωλό του, επαινούσε τα κέρατά του και κατηγορούσε τα πόδια του.

Ώσπου ήρθαν οι κυνηγοί. Το ελάφι το βάζει στα πόδια και σώζεται προσωρινά, μέχρι που φτάνει σ' ένα δάσος.

Εκεί όμως τα κέρατά του μπλέχτηκαν και τότε...

 

 

 

Το κείμενο

 

ελάφιΕλαφος εὐμεγέθης ὥρᾳ θέρους διψῶν παραγίνεται ἐπί τινα πηγὴν διαυγῆ καὶ βαθεῖαν καὶ πιὼν ὅσον ἤθελεν προσεῖχεν τῇ τοῦ σώματος ἰδέᾳ. Καὶ μάλιστα μὲν ἐπῄνει τὴν φύσιν τῶν κεράτων ὡς κόσμος εἴη παντὶ τῷ σώματι. ῎Εψεγεν δὲ τὴν τῶν σκελῶν λεπτότητα ὡς οὐχ οἵων τε ὄντων φέρειν πᾶν τὸ βάρος.᾽Εν ᾧ δὲ πρὸς τούτοις ἦν, ὑλακή τε κυνῶν αἰφνιδίως ἀκούεται καὶ κυνηγέται πλησίον. ῾Ο δὲ πρὸς φυγὴν ὥρμα καὶ μέχρις ὅπου διὰ πεδίου ἐποιεῖτο τὸν δρόμον, ἐσῴζετο ὑπὸ τῆς ὠκύτητος τῶν σκελῶν.᾽Επεὶ δὲ εἰς πυκνὴν καὶ δασεῖαν ὕλην ἐνέπεσεν, ἐμπλακέντων αὐτῷ τῶν κεράτων ἑάλω, πείρᾳ μαθὼν ὅτι ἄρα ἄδικος ἦν τῶν ἰδίων κριτὴς ψέγων μὲν τὰ σῴζοντα, ἐπαινῶν δὲ τὰ προδόντα αὑτόν.

 

 

Ερμηνευτικά σχόλια

 

ἐπῄνει τὴν φύσιν τῶν κεράτων ὡς κόσμον παντὶ τῷ σώματι: Η ομορφιά κατέχει σε όλες τις εποχές υψηλή θέση στην ιεραρχία των αξιών. Οι νέοι γύμναζαν και γυμνάζουν το σώμα τους, για να αποκτήσουν όχι μόνο ευρωστία, αλλά και ομορφιά. Η φιλαρέσκεια εκφραζόταν στην αρχαιότητα με πολλούς τρόπους: άντρες και γυναίκες φρόντιζαν την καθαριότητα του σώματός τους, έκαναν ωραία χτενίσματα, άλειφαν το σώμα τους με φυσικά μύρα και έλαια, διακοσμούσαν τα ρούχα τους και φορούσαν στεφάνια από χρυσό ή φύλλα. Ωστόσο, δεν είναι μόνο η ομορφιά που κάνει κάτι να είναι σημαντικό, αλλά και η χρησιμότητά του.

Αίσωπος
Ο Αίσωπος συνομιλεί με την αλεπού (450 π.Χ., Μουσείο Βατικανού)

 

 

Ερωτήσεις

 

1. Γιατί καμάρωνε το ελάφι κοιτάζοντας την εικόνα του μέσα στο νερό; Ποιο ανατομικό χαρακτηριστικό του θεωρούσε ότι δεν ταίριαζε με τη συνολικά καλή εικόνα του;

 

2. Ποιο χαρακτηριστικό του ελαφιού το βοήθησε να ξεφύγει αρχικά από τους κυνηγούς; Ποιο χαρακτηριστικό του, αντίθετα, αποδείχθηκε μοιραίο;

 

3. Τι νομίζετε ότι διδάσκει ο μύθος αυτός του Αισώπου;

 

4. Πιστεύετε ότι στις μέρες μας αποδίδουμε σημασία στην εξωτερική εμφάνιση ή στον εσωτερικό μας κόσμο; Να επικαλεστείτε συγκεκριμένα παραδείγματα.

εικ.

 

Όλγα Κοτσιρέα, Αισώπου μυθοπλασίες

Όλγα Κοτσιρέα, Αισώπου μυθοπλασίες, ακρυλικό σε ξύλο, 2004

 


 

• Για τον Αίσωπο wikipaideia

Εργασίες μαθητών για τους μύθους του Αισώπου

• Οι 358 μύθοι του Αισώπου στη Βικηθήκη, στο Aesopica, index Chambry, στο Aesopica, indnx Perry

• Λεξικά νέας ελληνικής: για απλή αναζήτηση / για σύνθετη αναζήτηση

• Bασικό λεξικό της αρχαίας

• Λεξικό της αρχαίας Liddell & Scott

• Λεξικό αρχαίας, σχολικό εγχειρίδιο

• Κατάλογος ανωμάλων ρημάτων

 



Διαβάζω το αρχαίο κείμενο και απαντώ σε ερωτήσεις κατανόησης, τύπου σύρε κι άσε table
Διαβάζω το αρχαίο κείμενο και απαντώ σε ερωτήσεις κατανόησης, επιλογής από κατάλογο mobile
Κατέβασε το αρχείο, για να γράψεις τη μετάφρασή σου: με λεξιλόγιο doc, χωρίς λεξιλόγιο doc
Κατέβασε τη μετάφραση σε αρχείο doc  ή αν έχεις πρόβλημα με τους πολυτονικούς χαρακτήρες σε αρχείο pdf
Άσκηση για τη μετάφραση, τύπου σύρε κι άσε table
Άσκηση για τη μετάφραση, επιλογής από κατάλογο mobile
Δες το σχεδιάγραμμα της ενότητας
 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Το κείμενο και λεξιλογικές επισημάνσεις

 

Δες τη μετάφραση κάθε σειράς πατώντας στο Μ ή
῎Ελαφος εὐμεγέθης ὥρᾳ θέρους Μ
διψῶν παραγίνεται Μ
ἐπί τινα πηγὴν διαυγῆ καὶ βαθεῖαν Μ
καὶ πιὼν ὅσον ἤθελεν Μ
προσεῖχεν τῇ τοῦ σώματος ἰδέᾳ. Μ
Καὶ μάλιστα μὲν ἐπῄνει τὴν φύσιν τῶν κεράτων Μ
ὡς κόσμος εἴη παντὶ τῷ σώματι 1. Μ
Ἔψεγεν δὲ τὴν τῶν σκελῶν λεπτότητα Μ
ὠς οὐχ οἵων τε ὄντων φέρειν πᾶν τὸ βάρος. Μ
Ἐν ᾧ δὲ πρὸς τούτοις ἦν, Μ
ὑλακή τε κυνῶν αἰφνιδίως ἀκούεται Μ
καὶ κυνηγέται πλησίον. Μ
Ο δὲ πρὸς φυγὴν ὥρμα Μ
καὶ μέχρις ὅπου διὰ πεδίου ἐποιεῖτο τὸν δρόμον, Μ
ἐσῴζετο ὑπὸ τῆς ὠκύτητος τῶν σκελῶν. Μ
Επεὶ δὲ εἰς πυκνὴν καὶ δασεῖαν ὕλην ἐνέπεσεν, Μ
ἐμπλακέντων αὐτῷ τῶν κεράτων ἑάλω, Μ
πείρᾳ μαθὼν Μ
ὅτι ἄρα ἄδικος ἦν τῶν ἰδίων κριτὴς Μ
ψέγων μὲν τὰ σῴζοντα, Μ
ἐπαινῶν δὲ τὰ προδόντα αὑτόν. Μ
   

 



 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Διαβάζω το αρχαίο κείμενο και απαντώ σε ερωτήσεις κατανόησης, τύπου σύρε κι άσε table
Διαβάζω το αρχαίο κείμενο και απαντώ σε ερωτήσεις κατανόησης, επιλογής από κατάλογο mobile
Κατέβασε το αρχείο, για να γράψεις τη μετάφρασή σου: με λεξιλόγιο doc, χωρίς λεξιλόγιο doc
Κατέβασε τη μετάφραση σε αρχείο doc  ή αν έχεις πρόβλημα με τους πολυτονικούς χαρακτήρες σε αρχείο pdf
Άσκηση για τη μετάφραση, τύπου σύρε κι άσε table
Άσκηση για τη μετάφραση, επιλογής από κατάλογο mobile
Δες το σχεδιάγραμμα της ενότητας
1 Ἔλαφος εὐμεγέθης ὥρᾳ θέρους
  Ἔλαφος = ελάφι
εὐμεγέθης
= (ευ + μέγεθος) μεγαλόσωμο
ὥρᾳ
= η εποχή // πρβλ. ώρα, ωραίος άγουρος < άγωρος < άωρος = α στερητικό + ώρα = που δεν έχει ωριμάσει, που δεν ήρθε η ώρα του
2 διψῶν παραγίνεται ἐπί τινα πηγήν
  παραγίνεται = του ρ. παραγίγνομαι = φτάνω κοντά
3 διαυγῆ καὶ βαθεῖαν
  διαυγῆ > ὁ, ἡ διαυγής, τὸ διαυγές = καθαρός
4 πιών ὅσον ἤθελεν
  πιών > του ρ. πίνω = αφού ήπιε
5 προσεῖχεν τῇ ἰδέᾳ τοῦ σώματος.
  προσεῖχεν = παρατηρούσε
τῇ ἰδέᾳ
= τη μορφή
6 Καὶ μάλιστα μὲν ἐπήνει τὴν φύσιν τῶν κεράτων
  μάλιστα = κυρίως
ἐπήνει
> του ρ. ἐπαινῶ = επαινούσε
τὴν φύσιν
= τη φύση, τη μορφή
7 ὡς κόσμος εἴη παντὶ τῷ σώματι.
  κόσμος = στολίδι // πρβλ. κόσμημα
εἴη
= ήταν
παντί
= για όλο
τῷ σώματι
= το σώμα
ὡς κόσμος εἴη παντί τῷ σώματι
= με την ιδέα ότι ήταν στολίδι για όλο το σώμα του
8 Ἔψεγεν δὲ τὴν λεπτότητα τῶν σκελῶν
  ἔψεγεν > του ρ. ψέγω = κατηγορώ, κατακρίνω // πρβλ. ψεγάδι, άψογος
τὸ σκέλος
= το πόδι // πρβλ. υποσκελίζω
9 ὡς οὐχ οἵων τε ὄντων
  ὡς οὐχ οἵων τε ὄντων = επειδή κατά τη γνώμη του δεν μπορούσαν
10 φέρειν πᾶν τὸ βάρος.
  φέρειν > του ρ. φέρω = σηκώνω
πᾶν
= όλο
11 Ἐν ὧ δὲ πρὸς τούτοις ἦν,
  Ἐν ὧ δὲ πρὸς τούτοις ἦν = ενώ ασχολούνταν μ' αυτά
12 αἰφνιδίως ἀκούεται ὑλακή τε κυνῶν
  αἰφνιδίως = ξαφνικά
ὑλακή
= γαύγισμα
κυνῶν
> γεν. πληθ. του ουσ. ὁ ἡ κύων = το σκυλί > των σκύλων
13 καὶ κυνηγέται πλησίον.
  κυνηγέται > ον. πληθ. του ουσ. ὁ κυνηγέτης = ο κυνηγός
14 δὲ ὥρμα πρὸς φυγήν
  Ὁ δὲ = κι αυτό (το ελάφι)
ὥρμα
> του ρ. ὁρμάω-ὁρμῶ
ὥρμα πρὸς φυγήν
= άρχισε να τρέχει ορμητικά, για να ξεφύγει
15 καὶ, μέχρις ὅπου διὰ πεδίου ἐποιεῖτο τὸν δρόμον,
  μέχρις ὅπου διὰ πεδίου ἐποιεῖτο τὸν δρόμον = όσο έτρεχε σε ομαλό έδαφος
16 ἐσώζετο ὑπὸ τῆς ὠκύτητος τῶν σκελῶν.
  ὑπό τῆς ὠκύτητος = από την ταχύτητα
σκελῶν
> γεν. πληθ. του ουσ. τὸ σκέλος = το πόδι // πρβλ. υποσκελίζω
17 Ἐπεὶ δὲ ἐνέπεσεν εἰς πυκνήν καὶ δασεῖαν ὕλην,
  ἐνέπεσεν = του ρ. ἐμπίπτω = πέφτω > έπεσε
πυκνήν
= αδιαπέραστη
δασεῖαν
= πυκνή
ὕλη
= δάσος
18 ἐμπλακέντων αὐτῷ τῶν κεράτων ἑάλω,
  ἐμπλακέντων αὐτῷ = επειδή του μπλέχτηκαν
ἑάλω
> του ρ. ἁλίσκομαι = παγιδεύτηκε, πιάστηκε
19 μαθὼν πείρᾳ
  μαθὼν = έμαθε
πείρᾳ
= εξ ιδίας πείρας
20 ὅτι ἄρα ἦν ἄδικος κριτὴς τῶν ἰδίων
  ἄρα = λοιπόν, πράγματι
ἦν
> πρτ. του ρ. εἰμί = είμαι > ήταν
τῶν ἰδίων
= των δικών του γνωρισμάτων / χαρακτηριστικών
21 ψέγων μὲν τὰ σώζοντα,
  ψέγων = του ρ. ψέγω = κατηγορώ, κατακρίνω // πρβλ. ψεγάδι, άψογος
σώζοντα
= του ρ. σώζω = αυτά που το έσωζαν
22 ἐπαινῶν δὲ τὰ προδόντα αὑτόν.
  προδόντα = αυτά που το πρόδωσαν
   

 



 

ασκήσειςΛεξιλογικός Πίνακας

Για τη λέξη πίνω

 

Για να βρεις τη σημασία των λέξεων του Λεξιλογικού Πίνακα πήγαινε στα λεξικά της Πύλης για την ελληνική γλώσσα ή χρησιμοποίησε τους παρακάτω δεσμούς:

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

    Αρχαία Ελληνική / Νέα Ελληνική Νέα Ελληνική
Ομόρριζα απλά τὸ ποτόν (-ό)
ὁ πότης
τὸ ποτήριον (-ι)
πόσιμος [στην α.ε. κυρίως πότιμος (= κατάλληλος να τον πιεις)]
ἡ πόσις (-η)
ποτίζω
τὸ πότισμα
πιόμα
πιωμένος
σύνθετα καταπίνω
ἡ κατάποσις (-η)
προπίνω [= πίνω πρώτος ή στην υγειά κάποιου]
ἡ πρόποσις (-η)
ὁ συμπότης
τὸ συμπόσιον (-ιο)
ἡ ἄμπωτις (-η) [= η υποχώρηση του νερού της θάλασσας κατά την παλίρροια]
ἡ ὑδροποσία
ὁ οἰνοπότης
ἡ οἰνοποσία
ἡδύποτος
ποτοποιός
ποτοαπαγόρευση
το ηδύποτο [= γλυκό αλκοολούχο ποτό]

 

Χρησιμοποίησε τα σύμβολα % ή *  ή * πριν ή μετά από το ποτ, π.χ *ποτ ή ποτ ή *ποτ*, για να βρεις τις σύνθετες λέξεις, καθώς και τη σημασία τους. Χρησιμοποιώντας τη σύνθετη αναζήτηση μπορείς να βρεις μόνο επίθετα ή μόνο ρήματα κ.τ.λ...

 

Όσες λέξεις δεν ξέρεις τι σημαίνουν πάτα το καλαθάκι που βρίσκεται αριστερά της λέξης. Αφού τις συγκεντρώσεις όλες πάτα το καλαθάκι που βρίσκεται δεξιά από το πλαίσιο αναζήτησης. Αντίγραψέ τες σ' ένα έγγραφο του Word ή του OpenOffice. Μελέτησε προσεκτικά τα παραδείγματα.

 

ασκήσειςΑσκήσεις

 

Σχολικού βιβλίου

 

Πρόσθετες ασκήσεις

 

Κατέβασε τις πρόσθετες ασκήσεις σε αρχείο pdf

 



 

ΘεωρίαΠαραγωγή ουσιαστικών

 

Παραγωγή ουσιαστικών από ρήματα (α′ μέρος)

 

1

 

Ουσιαστικά που δηλώνουν το πρόσωπο που ενεργεί

Η λέξη κριτής του κειμένου της Ενότητας, όπως και στη ν.ε., προέρχεται από το ρήμα κρίνω (κριτής< κρίνω) και δηλώνει αυτόν ο οποίος κρίνει, το πρόσωπο δηλαδή που ενεργεί.

Καταλήξεις ουσιαστικών που παράγονται
από ρήματα και δηλώνουν το πρόσωπο  που ενεργεί


-εύς
γραφεύς < γράφω
-ός
ἀρωγός < ἀρήγω (= βοηθώ)
-της
κριτής < κρίνω
-άς
φυγάς < φεύγω
-μών
ἡγεμών < ἡγέομαι, ἡγοῦμαι
-τήρ
σωτήρ < σῲζω
-τωρ
πράκτωρ < πράττω

 

Ουσιαστικά που δηλώνουν ενέργεια, πάθος, κατάσταση ή το αποτέλεσμα ενέργειας

Το ουσιαστικό φυγή που απαντά στο κείμενο της Ενότητας προέρχεται από το θ. φυγ- του ρήματος φεύγω (ορ. αορ. ἔ-φυγ-ον) και δηλώνει ενέργεια. Το ουσιαστικό φύσις (< ρ. φύω) δηλώνει κατάσταση.

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Καταλήξεις ουσιαστικών που παράγονται από ρήματα και δηλώνουν:
α. ενέργεια, πάθος, κατάσταση β. το αποτέλεσμα μιας ενέργειας
-σις
-σία


-ία
-ε-ία
-ος
-μός
-(ε)τός
φύσις < φύω
δοκιμασία < δοκιμάζω
φυγή < φεύγω
χαρά < χαίρω
μανία < μαίνομαι
βασιλεία < βασιλεύω
(κυρίως από ρήματα σε -εύω)
τρόμος < τρέμω
ὀδυρμός < ὀδύρομαι
τρυγητός < τρυγάω, τρυγῶ
-μα
-μη
-ος
ποίημα < ποιέω, ποιῶ
γραμμή < γράφω
ψεῦδος < ψεύδομαι

 

 

ασκήσειςασκήσεις

 

 

 



 

θεωρίαΗ γραμματική της ενότητας:

 

Α′ κλίση ουσιαστικών

 

θεωρία σχολικού βιβλίου

 

Η α′ κλίση ουσιαστικών περιλαμβάνει αρσενικά και θηλυκά ουσιαστικά.

 

α' κλίση

 

Να εντοπίσετε τα ουσιαστικά του κειμένου της Ενότητας που ανήκουν στην α′ κλίση.

 

Οι καταλήξεις των πτώσεων είναι οι εξής:

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

  ενικός αριθμός πληθυντικός αριθμός
αρσενικά θηλυκά αρσενικά και θηλυκά
Ονομαστική
Γενική
Δοτική
Αιτιατική
Κλητική
-ας
-ου
-ᾳ
-αν
-ης
-ου
-ῃ
-ην
-η/-α

-ας/-ης
-ᾳ/-ῃ
-αν

-ης
-ῃ
-ην
-αι
-ῶν
-αις
-ας
-αι

 

Να συμπληρώσετε την κλίση των αρσενικών ουσιαστικών ὁ κοχλίας και ὁ κριτὴς με τη βοήθεια του πίνακα των καταλήξεων:

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

  ενικός αριθμός πληθυντικός αριθμός
  α.ε. ν.ε. α.ε. ν.ε. α.ε. ν.ε. α.ε. ν.ε.
ονομ. ὁ κοχλίας κοχλίας ὁ κριτής κριτής οἱ κοχλί... κοχλίες οἱ κριτ... κριτές
γεν. τοῦ κοχλί..... κοχλία τοῦ κριτοῦ κριτή τῶν κοχλι... κοχλιών τῶν κριτῶν κριτών
δοτ. τῷ κοχλί...   τῷ κριτ...   τοῖς κοχλί...   τοῖς κριταῖς  
αιτ. τὸν κοχλί... κοχλία τὸν κριτ... κριτή τοὺς κοχλί... κοχλίες τοὺς κριτ... κριτές
κλητ. (ὦ) κοχλί... κοχλία (ὦ) κριτά κριτή (ὦ) κοχλί... κοχλίες (ὦ) κριτ... κριτές

 

Να συμπληρώσετε την κλίση των θηλυκών ουσιαστικών ἡ ὥρα και ἡ πηγή με τη βοήθεια του πίνακα των καταλήξεων:

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

  ενικός αριθμός πληθυντικός αριθμός
  α.ε. ν.ε. α.ε. ν.ε. α.ε. ν.ε. α.ε. ν.ε.
ονομ. ἡ ὥρα ώρα ἡ πηγή πηγή αἱ ὡρ.. ώρες αἱ πηγ.. πηγές
γεν. τῆς ὡρ.. ώρας τῆς πηγ.. πηγής τῶν ὡρ.. ωρών τῶν πηγ.. πηγών
δοτ. τῇ ὡρ..   τῇ πηγ..   ταῖς ὡρ..   ταῖς πηγ..  
αιτ. τὴν ὡρ.. ώρα τὴν πηγ.. πηγή τὰς ὡρ.. ώρες τὰς πηγ.. πηγές
κλητ. (ὦ) ὡρ.. ώρα (ὦ) πηγ.. πηγή (ὦ) ὡρ.. ώρες (ὦ) πηγ.. πηγές

 

Παρατηρήσεις

 

1. Η κατάληξη -ας είναι μακρά, π.χ. τοὺς κριτάς, τῆς ὥρας, τὰς ὥρας.
2. Η δίφθογγος αι, όταν βρίσκεται στο τέλος κλιτής λέξης (πλην ευκτικής ρήματος), είναι βραχεία, π.χ. οἱ κριταί (αλλά τοῖς κριταῖς), αἱ ὧραι (αλλά ταῖς ὥραις).
3. Η γενική πληθυντικού των ουσιαστικών α′ κλίσης τονίζεται πάντοτε στη λήγουσα και περισπάται, π.χ. τῶν κριτῶν, τῶν κοχλιῶν, τῶν ὡρῶν, τῶν πηγῶν.
4. Η γενική και η δοτική των ουσιαστικών α′ κλίσης, όταν τονίζονται στη λήγουσα, περισπώνται και στους δύο αριθμούς, π.χ. τοῦ κριτοῦ, τῷ κριτῇ, τῶν κριτῶν, τοῖς κριταῖς, τῆς πηγῆς, τῇ πηγῇ, τῶν πηγῶν, ταῖς πηγαῖς.
5. Τα οξύτονα και παροξύτονα ουσιαστικά α′ κλίσης διατηρούν τον τόνο τους στην ίδια συλλαβή σε όλες τις πτώσεις (στη γενική βέβαια του πληθυντικού όλα τονίζονται στη λήγουσα), π.χ. ὁ κριτής, τοῦ κριτοῦ, τῷ κριτῇ, τὸν κριτήν.
6. Προσοχή στην κλητική ενικού των αρσενικών σε -ης! Τα περισσότερα σχηματίζουν κλητική σε -α βραχύ. Μόνο τα ουσιαστικά σε -δης (π.χ. εὐπατρίδης) και το κύριο όνομα Αἰσχίνης διατηρούν την κατάληξη -η.
7. Τα θηλυκά σε -η στον ενικό διατηρούν το -η σε όλες τις πτώσεις. Τα θηλυκά σε -α στον ενικό διατηρούν το -α σε όλες τις πτώσεις, εκτός από όσα πριν από το -α έχουν σύμφωνο (πλην ρ). Τα τελευταία έχουν κανονικά κατάληξη -α βραχύ και το τρέπουν στη γενική και δοτική του ενικού σε -η, π.χ. ἡ χώρα → τῆς χώρας, τῇ χώρᾳ, αλλά ἡ γλῶσσα → τῆς γλώσσης, τῇ γλώσσῃ.
εικ. εικ.

 

 

 

ασκήσειςΑσκήσεις

 

Σχολικού βιβλίου

  1. Να μεταφέρετε τα ουσιαστικά στην ίδια πτώση του άλλου αριθμού
  2. Να συμπληρώσετε τις καταλήξεις των παρακάτω ουσιαστικών και να τα τονίσετε
  3. Να συμπληρώστε τα κενά των παρακάτω προτάσεων με τον κατάλληλο τύπο του ουσιαστικού που δίνεται στην παρένθεση:
  4. Να συνδυάσετε τις λέξεις της στήλης Α′ με τις κατάλληλες λέξεις της στήλης Β′ και να σχηματίσετε με αυτές προτάσεις στη ν.ε. Κατόπιν να μεταγράψετε τις φράσεις στην Αρχαία Ελληνική:

 

Πρόσθετες ασκήσεις

  1. Βρες στο κείμενο τους 26 τύπους των θηλυκών ουσιαστικών της α' κλίσης. doc
  2. Βρες στο κείμενο τους 27 τύπους των αρσενικών και των θηλυκών ουσιαστικών της α' κλίσης. doc
  3. Συγκριτική κλίση του ουσιαστικού λοχίας στα αρχαία και στα νέα ελληνικά.
  4. Συγκριτική κλίση του ουσιαστικού πολίτης στα αρχαία και στα νέα ελληνικά.
  5. Συγκριτική κλίση του ουσιαστικού ὥρα στα αρχαία και στα νέα ελληνικά.
  6. Συγκριτική κλίση του ουσιαστικού γλῶσσα στα αρχαία και στα νέα ελληνικά.
  7. Συγκριτική κλίση του ουσιαστικού ψυχή στα αρχαία και στα νέα ελληνικά.
  8. Κλίση του ουσιαστικού ὁ λοχίας
  9. Κλίση του ουσιαστικού ὁ στρατιώτης
  10. Να κλίνεις το ουσιαστικό ὁ ὑπηρέτης
  11. Κλίση του ουσιαστικού ἡ πολιτεία
  12. Κλίση του ουσιαστικού ἡ γλῶσσα
  13. Κλίση του ουσιαστικού ἡ πηγή
  14. Κλίση του ουσιαστικού ἡ αἰτία
  15. Κλίση του ουσιαστικού ἡ ἀπώλεια
  16. 1η Άσκηση για τη διάκριση των θηλυκών α' κλίσης σε -α, -ας ή σε -α, -ης * doc
  17. 2η Άσκηση για τη διάκριση των θηλυκών α' κλίσης σε -α, -ας ή σε -α, -ης ** doc
  18. 3η άσκηση για τα αρσενικά και θηλυκά της α' κλίσης (σύγκριση με τα νέα ελληνικά) * doc
  19. Άσκηση στα ουσιαστικά της α' κλίσης doc
  20. Άσκηση συμπλήρωσης κενών στα ουσιαστικά της α' κλίσης κατέβασε την άσκηση
  21. Άσκηση για τη διάκριση των θηλυκών α' κλίσης σε -α, -ας ή σε -α, -ης doc
  22. Διάλεξε το σωστό τύπο της γενικής. doc
  23. Άσκηση συμπλήρωσης κενών στα ουσιαστικά της α' κλίσης κατέβασε την άσκηση
  24. Άσκηση σωστού - λάθους στα αρσενικά ουσιαστικά της α' κλίσης doc
  25. Άσκηση σωστού - λάθους στα θηλυκά ουσιαστικά της α' κλίσης doc
  26. Να συμπληρώσεις τις καταλήξεις κατέβασε την άσκηση

 

 



 

Στο παρακάτω απόσπασμα ο Μαντίθεος, γνωρίζοντας ότι ψέγεται για τα αριστοκρατικά του φρονήματα, όσο και για την εικόνα του, προσπαθεί να πείσει ότι δεν πρέπει να κρίνεται κανείς με βάση την εξωτερική του εμφάνιση αλλά με βάση τα έργα του. Η εξωτερική εμφάνιση αποτελεί απατηλό κριτήριο, αντίθετα τα έργα αναδεικνύουν την πραγματική φύση των ανθρώπων.

 

Καίτοι χρὴ τοὺς φιλοτίμως καὶ κοσμίως πολιτευομένους ἐκ τῶν τοιούτων σκοπεῖν, ἀλλ' οὐκ εἴ τις κομᾷ, διὰ τοῦτο μισεῖν· τὰ μὲν γὰρ τοιαῦτα ἐπιτηδεύματα οὔτε τοὺς ἰδιώτας οὔτε τὸ κοινὸν τῆς πόλεως βλάπτει, ἐκ δὲ τῶν κινδυνεύειν ἐθελόντων πρὸς τοὺς πολεμίους ἅπαντες ὑμεῖς ὠφελεῖσθε. Ὥστε οὐκ ἄξιον ἀπ' ὄψεως, ὦ βουλή, οὔτε φιλεῖν οὔτε μισεῖν οὐδένα, ἀλλ' ἐκ τῶν ἔργων σκοπεῖν· πολλοὶ μὲν γὰρ μικρὸν διαλεγόμενοι καὶ κοσμίως ἀμπεχόμενοι μεγάλων κακῶν αἴτιοι γεγόνασιν, ἕτεροι δὲ τῶν τοιούτων ἀμελοῦντες πολλὰ κἀγαθὰ ὑμᾶς εἰσιν εἰργασμένοι.

 

Λυσίας, Ὑπὲρ Μαντιθέου 18-19

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Γλωσσικά σχόλια
τοὺς φιλοτίμως καὶ κοσμίως πολιτευομένους όσους πολιτεύονται με φιλοτιμία και σεμνότητα
εἴ τις κομᾷ (ρ. κομάω, κομῶ) αν κάποιος αφήνει μακριά κόμη, αν έχει μακριά μαλλιά
τῶν κινδυνεύειν ἐθελόντων που θέλουν να κινδυνεύουν (στη μάχη), να αγωνίζονται
ἀπ' ὄψεως από την εξωτερική εμφάνιση
μικρὸν διαλεγόμενοι αν και μιλούν λίγο, σεμνά
κοσμίως ἀμπεχόμενοι αν και ντύνονται ευπρεπώς (ἀμπέχω = περιβάλλω, καλύπτω, ντύνω)
ἕτεροι δὲ τῶν τοιούτων ἀμελοῦντες άλλοι όμως που τα παραμελούν αυτά
εἰσιν εἰργασμένοι έχουν κάνει, έχουν προσφέρει

 

Μετάφραση

Πράγματι, πρέπει όσοι πολιτεύονται με φιλοτιμία και σεμνότητα να εξετάζουν από αυτά κι όχι αν κάποιος έχει μακριά μαλλιά, και γι’ αυτό να τον μισούν· γιατί οι τέτοιες ασχολίες δεν βλάπτουν ούτε τους πολίτες ούτε τους άρχοντες. Αντίθετα από αυτούς που θέλουν να διακινδυνεύουν εναντίον των εχθρών όλοι εσείς ωφελείστε. Ώστε, κύριοι βουλευτές, δεν αξίζει από την εξωτερική εμφάνιση ούτε να αγαπάτε κάποιον ούτε να μισείτε, αλλά να τον εξετάζετε από τις πράξεις του· γιατί πολλοί, αν και μιλούν λίγο κι αν ντύνονται με ευπρέπεια, έχουν γίνει αίτιοι μεγάλων κακών, ενώ άλλοι όμως που τα παραμελούν αυτά, έχουν προσφέρει σε σας πολλά και χρήσιμα.

 

 

Ερωτήσεις

 

1. Πώς πρέπει να κρίνουν οι άνθρωποι τους άλλους, κατά τη γνώμη του Μαντιθέου;

 

2. Ποια αναλογία μπορείτε να διακρίνετε ανάμεσα στο παραπάνω κείμενο και σε αυτό της Ενότητας;

 

Συμπληρωματικά κείμενα

 

Ἔλαφος ἐπὶ νάματος καὶ λέων (παραλλαγή του μύθου της ενότητας)

 

Ἔλαφος δίψῃ συσχεθεῖσα παρεγένετο ἐπί τινα πηγήν· πιοῦσα δέ, ὡς ἐθεάσατο τὴν ἑαυτῆς σκιὰν ἐπὶ τοῦ ὕδατος, ἐπὶ μὲν τοῖς κέρασιν ἠγάλλετο, ὁρῶσα τὸ μέγεθος καὶ τὴν ποικιλίαν, ἐπὶ δὲ τοῖς ποσὶ πάνυ ἤχθετο ὡς λεπτοῖς οὖσι καὶ ἀσθενέσιν. Ἔτι δὲ αὐτῆς διανοουμένης, λέων ἐπιφανεὶς ἐδίωκεν αὐτήν· κἀκείνη εἰς φυγὴν τραπεῖσα κατὰ πολὺ αὐτοῦ προεῖχεν· ἀλκὴ γὰρ ἐλάφων μὲν ἐν τοῖς ποσί, λεόντων δὲ ἐν καρδίᾳ. Μέχρι μὲν οὖν ψιλὸν ἦν τὸ πεδίον, ἡ μὲν προθέουσα διεσώζετο· ἐπειδὴ δὲ ἐγένετο κατά τινα ὑλώδη τόπον, τηνικαῦτα συνέβη, τῶν κεράτων αὐτῆς ἐμπλακέντων τοῖς κλάδοις, μὴ δυναμένην τρέχειν συλληφθῆναι. Μέλλουσα δὲ ἀναιρεῖσθαι ἔφη πρὸς ἑαυτήν· "Δειλαία ἔγωγε, ἤτις ὑφ' ὧν μὲν προδοθήσεσθαι ἔμελλον, ὑπὸ τούτων ἐσῳζόμην, οἷς δὲ καὶ σφόδρα ἐπεποίθειν, ὑπὸ τούτων ἀπόλλυμαι."Οὕτω πολλάκις ἐν κινδύνοις οἱ μὲν ὕποπτοι τῶν φίλων σωτῆρες ἐγένοντο, οἱ δὲ σφόδρα ἐμπιστευθέντες προδόται.

 

Ἔλαφος καὶ λέων ἐν σπηλαίῳ

Ἔλαφος κυνηγοὺς φεύγουσα ἐγένετο κατά τι σπήλαιον, ἐφ᾿ ᾧ λέων ἦν κατοικούμενος, καὶ ἐνταῦθα εἰσιοῦσα καὶ νομίζουσα κρυβῆναι συνελήφθη ὑπὸ τοῦ λέοντος καὶ ἀναιρουμένη πρὸς ἑαυτὴν ἔφη· Δειλαία ἔγωγε ἥτις ἀνθρώπους φεύγουσα ἐμαυτὴν θηρίῳ παρέδωκα. Οὕτως οἱ τῶν ἀνθρώπων παῖδες διὰ φόβον ἐλάττονος κινδύνου ἑαυτοὺς εἰς μεῖζον κακὸν ἐμβάλλουσιν.

 

Λέων λυσσῶν καὶ ἔλαφος

Λέων ἐλύσσα. Τοῦτον δὲ ἔλαφος ἐξ ὕλης ἰδὼν εἶπεν· «Οὐαὶ ἡμῖν τοῖς ταλαιπώροις· τί γὰρ μαινόμενος οὗτος οὐχὶ ποιήσει, ὃς καὶ σωφρονῶν οὐκ ἦν ἡμῖν φορητός;» Ὅτι τοὺς θυμώδει ἄνδρας καὶ ἀδικεῖν εἰθισμένους πάντες φευγέτωσαν ἀρχὴν λαβόντας καὶ δυναστεύσαντας.

 

Ἔλαφος καὶ ἄμπελος

Ἔλαφος διωκομένη ὑπὸ κυνηγῶν ἐκρύπτετο ὑπό τινα ἄμπελον. Διελθόντων δὲ τῶν κυνηγῶν, στραφεῖσα κατήσθιε τὰ φύλλα τῆς ἀμπέλου. Εἷς δέ τις τῶν κυνηγῶν στραφεὶς καὶ θεασάμενος, ὃ εἶχεν ἀκόντιον βαλών, ἔτρωσεν αὐτήν. Ἡ δὲ μέλλουσα τελευτᾶν στενάξασα πρὸς ἑαυτὴν ἔφη· Δίκαιά γε πάσχω, ὅτι τὴν σώσασάν με ἄμπελον ἠδίκησα. Οὗτος ὁ λόγος λεχθείη ἂν κατὰ ἀνδρῶν οἵτινες τοὺς εὐεργέτας ἀδικοῦντες ὑπὸ θεοῦ.

 

Νεβρός καὶ ἔλαφος

Νεβρός ποτε πρὸς τὸν ἔλαφον εἶπε· Πάτερ, σὺ καὶ μείζων καὶ ταχύτερος κυνῶν πέφυκας, καὶ κέρατα πρὸς τούτοις ὑπερφυᾶ φέρεις εἰς ἄμυναν. Τί δή ποτ᾿ οὖν οὕτω τούτους φοβῇ; Κἀκεῖνος γελῶν εἶπεν· Ἀληθῆ μὲν ταῦτα φῇς, τέκνον· ἓν δ᾿ οἶδα, ὡς, ἐπειδὰν κυνὸς ὑλακὴν ἀκούσω, αὐτίκα πρὸς φυγὴν οὐκ οἶδ᾿ ὅπως ἐκφέρομαι. Ὁ μῦθος δηλοῖ ὅτι τοὺς φύσει δειλοὺς οὐδεμία παραίνεσις ῥώννυσιν.

 

 

 


 

γνωμικό