Α' τάξη, 10η ενότητα, Ο Σωκράτης για τη φιλία

βιογραφία Ξενοφῶν, Ἀπομνημονεύματα 2.4.1-7 (διασκευή)


 

 


Διδακτικές ώρες: 3

 

Διδακτικοί στόχοι

1. Να έρθουν σε επαφή με τις σκέψεις του Σωκράτη για τη φιλία και να προβληματιστούν γενικά γύρω από το θέμα.

2. Οι μαθητές/τριες μέσω της επανάληψης έχουν τη δυνατότητα να ξαναδούν τα μορφοσυντακτικά φαινόμενα και τη σχέση τους με τη ν.ε. γλώσσα, να λύσουν απορίες και με τον τρόπο αυτό να εμπεδώσουν τη διδαγμένη ύλη.

 

Το κείμενο της ενότητας (σελ. 76 σχ. βιβλίου)

- Το κείμενο δίνεται σε μετάφραση. Για τη διδασκαλία της ενότητας βλ. στο αποθετήριο του «Πρωτέα» το σχετικό σενάριο.

Το κείμενο της άσκησης 11 (Πλάτων, Πρωταγόρας 325c-d) (σελ. 81 σχ. βιβλίου) μπορεί να χρησιμοποιηθεί για επανάληψη στα μορφοσυντακτικά φαινόμενα.

 

Εμπέδωση

Οι μαθητές/τριες ασκούνται στην εμπέδωση της ύλης με ασκήσεις αντιστοίχισης, συμπλήρωσης κενών κ.ά., αλλά κυρίως αναγνώρισης μέσα στο κείμενο ιδίως των τύπων που συνάντησαν για πρώτη φορά στη γλώσσα, όπως είναι η δοτική.

 

Ασκήσεις

Σελ. 79: 1,2,4.

Σελ. 80-81: 1-5, 7-9

Εναλλακτικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν εμπλουτισμένες με περισσότερα ερωτήματα η 2η και 11η άσκηση.

 

 


 

Σωσίας-Αχιλλέας-Πάτροκλος

Χαρακτηριστικό παράδειγμα στενών φίλων ήταν ο Αχιλλέας και ο Πάτροκλος.
Στην εικόνα ο Αχιλλέας δένει με προσοχή το τραύμα ου φίλου του
(περ. 500 π.Χ., Αρχαιολογικό Μουσείο Βερολίνου).

 

Εισαγωγικό σημείωμα

Ο Ξενοφών (περ. 430-355 π.Χ.), συγγραφέας με έργο πολύπλευρο (βλ. Ενότητα 5), αποτελεί –μαζί με τον Πλάτωνα και τον Αριστοφάνη– μία από τις σημαντικότερες πηγές που διαθέτουμε για τον βίο και τη διδασκαλία του Σωκράτη, αφού ο τελευταίος απέφυγε συνειδητά να ασχοληθεί με τη συγγραφή. Υπήρξε για μικρό χρονικό διάστημα μαθητής του και δέχτηκε επίδραση από τον μεγάλο φιλόσοφο. Στο έργο του Ἀπομνημονεύματα ο Ξενοφών καταγράφει αναμνήσεις όσων άκουσε από τον δάσκαλό του, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι ακόλουθες απόψεις του Σωκράτη για τη φιλία.

 

 

 

 

 

Το κείμενο

 

Τοῦτο μὲν πολλῶν ἀκούω, ὡς πάντων κτημάτων κράτιστόν ἐστι φίλος σαφὴς καὶ ἀγαθός, παντὸς δὲ μᾶλλον ἐπιμέλονται οἱ πολλοὶ ἢ φίλων κτήσεως. Καὶ γὰρ οἰκίας καὶ ἀγροὺς καὶ ἀνδράποδα καὶ βοσκήματα καὶ σκεύη ἐπιμελῶς κτῶνται, φίλον δέ, ὃ μέγιστον ἀγαθὸν εἶναί φασιν, οὐχ ὅπως κτήσωνται φροντίζουσι. Καίτοι ποῖος ἵππος ἢ ποῖον ζεῦγος οὕτω χρήσιμον ὥσπερ ὁ χρηστὸς φίλος; Ποῖον δὲ ἀνδράποδον οὕτως εὔνουν καὶ παραμόνιμον; ῍Η ποῖον ἄλλο κτῆμα οὕτω πάγχρηστον; Ὁ γὰρ ἀγαθὸς φίλος ἑαυτὸν τάττει πρὸς πᾶν τὸ ἐλλεῖπον τῷ φίλῳ καί, ἄν τέ τινα εὖ ποιῆσαι δέῃ, συνεπισχύει, ἄν τέ τις φόβος ταράττῃ, συμβοηθεῖ, καὶ εὖ μὲν πράττοντα πλεῖστα εὐφραίνει, σφαλλόμενον δὲ πλεῖστα ἐπανορθοῖ. Ἀλλ’ ὅμως ἔνιοι δένδρα μὲν πειρῶνται θεραπεύειν τοῦ καρποῦ ἕνεκεν, τοῦ δὲ παμφορωτάτου κτήματος, ὃ καλεῖται φίλος, ἀργῶς καὶ ἀνειμένως οἱ πλεῖστοι ἐπιμέλονται.

 

 

Ερωτήσεις

1. Ποια αντίφαση διαπιστώνει ο Σωκράτης ανάμεσα σε όσα ακούει να λέγονται για τη φιλία και σε όσα βλέπει να συμβαίνουν;

2. Γιατί ο καλός και πιστός φίλος είναι αναντικατάστατος κατά τον Σωκράτη; Ποια επιχειρήματα προβάλλει, για να ενισχύσει την άποψή του;

3. Ποιοι πιστεύετε ότι είναι οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι που αντιμετωπίζει μια φιλική σχέση στην εποχή μας;

 

 


 

• Για τον Ξενοφώντα ΙΑΕΓ wikipaideia εικ. Κατέβασε σύντομο βιογραφικό για μαθητική χρήση: βιογραφία

• Για τον Τισσαφέρνη μπορείς να διαβάσεις από τη Βικιπαίδεια από το Ακαδημαϊκό λεξικό

• Για τον Φαρνάβαζο μπορείς να διαβάσεις από τη Βικιπαίδεια, από την Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού

• Λεξικά νέας ελληνικής: για απλή αναζήτηση, για σύνθετη αναζήτηση

• Bασικό λεξικό της αρχαίας

• Λεξικό της αρχαίας Liddell & Scott

• Λεξικό αρχαίας, σχολικό εγχειρίδιο

• Κατάλογος ανωμάλων ρημάτων

 

Συμπληρωματικό υλικό για τον συγγραφέα και το έργο του

Ο Ξενοφών γεννήθηκε γύρω στο 430 π.Χ. Ήταν γιος του Γρύλλου και καταγόταν από εύπορη οικογένεια. Πιθανότατα υπηρέτησε στο αθηναϊκό ιππικό και συνδέθηκε με τον Σωκράτη, χωρίς ωστόσο να ενταχθεί στον κύκλο των μαθητών του. Δέχτηκε να λάβει μέρος στην εκστρατεία του Κύρου εναντίον του αδερφού του Αρταξέρξη. Κατά τη μάχη στα Κούναξα–στις όχθες του ποταμού Ευφράτη, κοντά στη σημερινή Βαγδάτη– το 401 π.Χ. το στράτευμα του Κύρου με τη βοήθεια των Ελλήνων μισθοφόρων νίκησε, ωστόσο ο ίδιος ο Κύρος έχασε τη ζωή του. Το ελληνικό εκστρατευτικό σώμα βρέθηκε σε δυσμενή θέση, ιδιαίτερα μετά τη δολοφονία των αρχηγών του από τον Πέρση σατράπη Τισσαφέρνη. Τότε ο Ξενοφών ανέλαβε ως αρχηγός του να το οδηγήσει πίσω στην Ελλάδα. Πέρασαν από τη Μεσοποταμία και την Αρμενία στη Μαύρη Θάλασσα, στο Βυζάντιο και μετά στη Θράκη, όπου ο Ξενοφών παρέμεινε παρακολουθώντας τις επιχειρήσεις των Σπαρτιατών, οι οποίοι με επικεφαλής τον Θίβρωνα διεξήγαν πόλεμο εναντίον του Τισσαφέρνη στο πλευρό των ελληνικών πόλεων της Μ. Ασίας το 399 π.Χ. Ο Ξενοφών προσχώρησε στον σπαρτιατικό στρατό, αλλά για την περίοδο εκείνη δεν έχουν διασωθεί πολλά στοιχεία σχετικά με τη δράση του και τη στάση του απέναντι στον Θίβρωνα. Μετά την ανάκληση του Θίβρωνα από τους Σπαρτιάτες, ανέλαβε δράση ο Δερκυλίδας και στη συνέχεια ο Αγησίλαος, για τον οποίο ο Ξενοφών έτρεφε ιδιαίτερη εκτίμηση. Η νικηφόρος πορεία του Αγησιλάου διακόπηκε το 394 π.Χ., όταν έλαβε διαταγή από τη Σπάρτη να επιστρέψει με τον στρατό του στην Ελλάδα.

Το 394 π.Χ. στη μάχη της Κορώνειας βρέθηκαν αντιμέτωποι οι Αθηναίοι (και οι σύμμαχοί τους Βοιωτοί, Αργείοι και Κορίνθιοι) με τους Σπαρτιάτες, των οποίων επικεφαλής ήταν ο Αγησίλαος. Ο Ξενοφών, που ακολουθούσε τον στρατό του Αγησιλάου, κατηγορήθηκε για τις σχέσεις του με τη Σπάρτη και εξορίστηκε από την Αθήνα. Εγκαταστάθηκε τότε στον Σκιλλούντα της Ηλείας και έγινε πρόξενος των Σπαρτιατών στην Ολυμπία.

Μετά τη μάχη στα Λεύκτρα το 371 π.Χ. κατέφυγε στην Κόρινθο και για κάποια περίοδο συμφιλιώθηκε με την Αθήνα. Εξάλλου, δύο έργα του, ο Ιππαρχικός και ο Οικονομικός, προϋποθέτουν εξοικείωση με τον αθηναϊκό τρόπο ζωής. Ο γιος του σκοτώθηκε το 362 π.Χ. στη Μαντίνεια πολεμώντας στο πλευρό των Αθηναίων ιππέων.

Ο θάνατος του Ξενοφώντα τοποθετείται μετά το 355 π.Χ. Τα πιο γνωστά έργα του είναι η Κύρου Ανάβασις και τα Ελληνικά, όπου στην ουσία συνεχίζει το έργο του Θουκυδίδη έως τη μάχη της Μαντίνειας. Εκτός από ιστορικά έργα συνέγραψε και πολλά φιλοσοφικά και τεχνικά (τέχναι, πραγματείες), στα οποία περιέχονται συμβουλές και πρακτικές οδηγίες για διάφορες δραστηριότητες (π.χ. Κυνηγετικός, Πόροι).



Το αρχαίο κείμενο, λεξιλογικές επισημάνσεις και απόδοση νοήματος (Μετάφραση)


Ερωτήσεις κατανόησης τύπου: σύρε κι άσε (κατάλληλη για διαδραστικό πίνακα, κινητό ή τάμπλετ) doc ή σωστού λάθους εικ
Κατέβασε το αρχείο, για να γράψεις τη μετάφρασή σου: με λεξιλόγιο doc, χωρίς λεξιλόγιο doc
Κατέβασε τη μετάφραση σε αρχείο doc  ή αν έχεις πρόβλημα με τους πολυτονικούς χαρακτήρες σε αρχείο pdf
Άσκηση για τη μετάφραση τύπου: σύρε κι άσε (κατάλληλη για διαδραστικό πίνακα, κινητό ή τάμπλετ)
Δες το σχεδιάγραμμα της ενότητας


Δες τη μετάφραση κάθε σειράς πατώντας στο μ ή
εμφάνισε - απόκρυψε όλη τη μετάφραση πατώντας εδώ


μ  Τοῦτο μὲν πολλῶν ἀκούω,

μ  σαφὴς καὶ ἀγαθός,

μ  Καὶ γὰρ οἰκίας καὶ ἀγροὺς καὶ ἀνδράποδα

μ  καὶ βοσκήματα καὶ σκεύη ἐπιμελῶς κτῶνται,

μ  φίλον δέ, ὃ μέγιστον ἀγαθὸν εἶναί φασιν,

μ  Καίτοι ποῖος ἵππος ἢ ποῖον ζεῦγος

μ  Ποῖον δὲ ἀνδράποδον οὕτως εὔνουν καὶ παραμόνιμον;

μ  ῍Η ποῖον ἄλλο κτῆμα οὕτω πάγχρηστον;

μ  Ὁ γὰρ ἀγαθὸς φίλος

μ  ἄν τέ τις φόβος ταράττῃ, συμβοηθεῖ,

μ  τοῦ δὲ παμφορωτάτου κτήματος, ὃ καλεῖται φίλος,


 


Ερωτήσεις κατανόησης τύπου: σύρε κι άσε (κατάλληλη για διαδραστικό πίνακα, κινητό ή τάμπλετ) doc ή σωστού λάθους εικ
Κατέβασε το αρχείο, για να γράψεις τη μετάφρασή σου: με λεξιλόγιο doc, χωρίς λεξιλόγιο doc
Κατέβασε τη μετάφραση σε αρχείο doc  ή αν έχεις πρόβλημα με τους πολυτονικούς χαρακτήρες σε αρχείο pdf
Άσκηση για τη μετάφραση τύπου: σύρε κι άσε (κατάλληλη για διαδραστικό πίνακα, κινητό ή τάμπλετ)
Δες το σχεδιάγραμμα της ενότητας


01 Τοῦτο μὲν πολλῶν ἀκούω,
πολλῶν ἀκούω = ακούω από πολλούς
02 ὡς πάντων κτημάτων κράτιστόν ἐστι φίλος σαφὴς καὶ ἀγαθός,
ὡς πάντων κτημάτων κράτιστον = ότι δηλαδή απ' όλα τα περιουσιακά στοιχεία το πιο σημαντικό, (κτημάτων: πβ. ν.ε.: απόκτηση, κτητικός, κτήμα), (κράτιστον: πβ. ν.ε.: κράτος, εγκρατής, κραταιός), ἐστι φίλος = είναι ο φίλος
03 παντὸς δὲ μᾶλλον ἐπιμέλονται οἱ πολλοὶ ἢ φίλων κτήσεως
οἱ πολλοὶ = όμως οι περισσότεροι, ἐπιμέλονται μᾶλλον = φροντίζουν περισσότερο (ἐπιμέλονται πβ. ν.ε.: επιμέλεια, επιμελητής, ατημέλητος), παντὸς = για οτιδήποτε άλλο, ἢ φίλων κτήσεως = παρά για την απόκτηση φίλων
04 Καὶ γὰρ οἰκίας καὶ ἀγροὺς καὶ ἀνδράποδα καὶ βοσκήματα καὶ σκεύη ἐπιμελῶς κτῶνται,
Καὶ γὰρ = γιατί πράγματι, ἀνδράποδον = ο δούλος (πβ. ν.ε.: εξανδραποδισμός), βοσκήματα = ζώα, ἐπιμελῶς = με επιμέλεια, κτῶνται (γ΄ εν. οριστ. ενεστ. ρ. κτάομαι, κτῶμαι) = αποκτούν
05 φίλον δέ, ὃ μέγιστον ἀγαθὸν εἶναί φασιν, οὐχ ὅπως κτήσωνται φροντίζουσι.
ὃ εἶναί φασιν = που λένε ότι είναι, οὐχ ὅπως κτήσωνται φροντίζουσι= δε φροντίζουν να αποκτήσουν
06 Καίτοι ποῖος ἵππος ἢ ποῖον ζεῦγος οὕτω χρήσιμον ὥσπερ ὁ χρηστὸς φίλος;
Καίτοι = Και όμως, ζεῦγος = ζευγάρι ζώων (που χρησιμοποιούνταν σε αγροτικές εργασίες πβ. ν.ε.: ζυγός, ζευγάς, ζευγαρώνω), ὁ χρήσιμος, ἡ χρησίμη / χρήσιμος, τὸ χρήσιμον = ανώτερος, σημαντικότερος (εδώ), οὕτω ... ὥσπερ = έτσι / τόσο... όπως / όσο βέβαια, ὁ χρηστός, ἡ χρηστή, τὸ χρηστόν = ενάρετος, καλός
07 Ποῖον δὲ ἀνδράποδον οὕτως εὔνουν καὶ παραμόνιμον;
ἀνδράποδον = ο δούλος (πβ. ν.ε.: εξανδραποδισμός), οὕτως = έτσι / τόσο, ὁ/ἡ εὔνους, τὸ εὔνουν = ευνοϊκός, καλοπροαίρετος, ὁ/ἡ παραμόνιμος, τὸ παραμόνιμον = διαρκής, σταθερός, πιστός
08 ῍Η ποῖον ἄλλο κτῆμα οὕτω πάγχρηστον;
κτῆμα = απόκτημα, ὁ/ἡ πάγχρηστος, τὸ πάγχρηστον = χρήσιμος σε όλα
09 Ὁ γὰρ ἀγαθὸς φίλος ἑαυτὸν τάττει πρὸς πᾶν τὸ ἐλλεῖπον τῷ φίλῳ
ἑαυτὸν τάττει πρὸς πᾶν τὸ ἐλλεῖπον τῷ φίλῳ = αφιερώνεται στην κάλυψη των αναγκών του φίλου του
10 καί, ἄν τέ τινα εὖ ποιῆσαι δέῃ, συνεπισχύει, ἄν τέ τις φόβος ταράττῃ, συμβοηθεῖ,
ἄν τέ τινα εὖ ποιῆσαι δέῃ = και αν χρειάζεται να κάνει καλό σε κάποιον (ποιῆσαι: απαρ. αορ. ρ. ποιέω, ποιῶ), δέῃ: υποτ. ενεστ. απρόσ. ρ. δεῖ, πβ. ν.ε.: ένδεια, δέηση), συνεπισχύω = ενισχύω κάποιον βοηθώντας τον, συμβοηθέω-ῶ = βοηθώ κάποιον μαζί με άλλους
11 καὶ εὖ μὲν πράττοντα πλεῖστα εὐφραίνει, σφαλλόμενον δὲ πλεῖστα ἐπανορθοῖ.
εὖ μὲν πράττοντα πλεῖστα εὐφραίνει = όταν ευτυχεί, του προσφέρει μεγάλη ευχαρίστηση, (πράττοντα: μτχ. ενεστ. ρ. πράττω), (πλεῖστα: υπερθ. βαθμ. επιρρ. πολύ), σφαλλόμενον δὲ πλεῖστα ἐπανορθοῖ = ενώ, όταν δυστυχεί, καταβάλλει πάρα πολλές προσπάθειες να τον στήσει πάλι στα πόδια του, (σφαλλόμενον: πβ. ν.ε.: σφάλμα, επισφαλής, ανασφάλεια), (ἐπανορθοῖ: οριστ. ενεστ. ρ. ἐπανορθόω, ἐπανορθῶ, πβ. ν.ε.: ανεπανόρθωτος, επανόρθωση)
12 Ἀλλ’ ὅμως ἔνιοι δένδρα μὲν πειρῶνται θεραπεύειν τοῦ καρποῦ ἕνεκεν,
ἔνιοι πειρῶνται δένδρα θεραπεύειν τοῦ καρποῦ ἕνεκεν = μερικοί προσπαθούν να καλλιεργήσουν δέντρα για τον καρπό τους, (ἔνιοι αόρ. αντων.) = μερικοί, (πειρῶνται: γ΄ εν. οριστ. ενεστ. ρ. πειράομαι, πειρῶμαι) = προσπαθώ
13 τοῦ δὲ παμφορωτάτου κτήματος, ὃ καλεῖται φίλος,
παμφορώτατος (υπερθ. βαθμ. επιθ. ὁ/ἡ πάμφορος, τὸ πάμφορον) = αυτός που παράγει κάθε λογής καρπούς, = το οποίο
14 ἀργῶς καὶ ἀνειμένως οἱ πλεῖστοι ἐπιμέλονται
ἀργῶς καὶ ἀνειμένως = με βραδύτητα και αμέλεια, οἱ πλεῖστοι = οι περισσότεροι, ἐπιμέλονται = φροντίζουν (πβ. επιμέλεια, επιμελητής, ατημέλητος)

 


 

ασκήσειςΛεξιλογικός Πίνακας

κτάομαι, κτῶμαι [= αποκτώ]
θ. κτα-, κτη-, κτε-
[στο κείμενο συναντήσατε τους τύπους κτημάτων, κτήσεως, κτῶνται, κτήσωνται, κτῆμα και κτήματος]

 

Για να βρεις τη σημασία των λέξεων του Λεξιλογικού Πίνακα πήγαινε στο λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (Τριανταφυλλίδη) στην Πύλη για την ελληνική γλώσσα ή χρησιμοποίησε τους παρακάτω δεσμούς:

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

    Αρχαία Ελληνική / Νέα Ελληνική Νέα Ελληνική
Ομόρριζα απλά τὸ κτῆμα / το κτήμα
κτητικός
ὁ κτήτωρ / κτήτορας = ο κάτοχος, ο ιδρυτής ναού, μονής ή ιδρύματος
ἡ κτῆσις / κτήση = η απόκτηση
τὸ κτῆνος [= (α.ε.) συνήθως στον πληθ. κτήνη: περιουσία που αποτελείται από ζώα, (ν.ε.) ζώο
κτηνώδης
-κτώ / -κτώμαι (μόνο ως β΄ συνθετικό)
κτηματίας
τα κεκτημένα [= αυτά που έχουν αποκτηθεί / κατοχυρωθεί]
κτητορικός
κτηνωδία
σύνθετα ἀποκτῶμαι [= (α.ε.) χάνω την περιουσία μου, (ν.ε.) γίνομαι κτήμα κάποιου]
ἀπόκτησις (-η) [= (α.ε.) η απώλεια, (ν.ε.) η απόκτηση]
κατακτῶμαι (ν.ε. κατακτώ - κατακτιέμαι)
ἡ κατάκτησις / κατάκτηση
ἐπίκτητος [= αυτός που έχει αποκτηθεί]
ἀκτήμων / ακτήμονας
ἀκτημοσύνη [= η έλλειψη περιουσιακών στοιχείων, η πενία]
κτηνοτρόφος
αποκτώ
απόκτημα [= ό,τι έχει αποκτήσει κάποιος]
κτηματαγορά
κτηματολόγιο
κτηματομεσίτης
κοινοκτημοσύνη

 

ασκήσειςΑσκήσεις

 

Σχολικού βιβλίου

  1. Να γράψετε τι δηλώνουν τα παράγωγα ουσιαστικά ἡ κτῆσις, ὁ κτήτωρ, τὸ κτῆμα σε σχέση με όσα διδαχτήκατε σε προηγούμενες ενότητες (πρόσωπο που ενεργεί, κατάσταση κτλ.).
  2. Να εξηγήσετε σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται οι φράσεις: α. υπερασπίζομαι τα κεκτημένα μου, β. λόγω κεκτημένης ταχύτητας, γ. κτήμα ες αεί
  3. Να συμπληρώσετε τα κενά με την κατάλληλη λέξη από αυτές που σας δίνονται στο πλαίσιο, αφού τις προσαρμόσετε στην κατάλληλη πτώση και - στην περίπτωση των επιθέτων– στο κατάλληλο γένος:

 

Πρόσθετες ασκήσεις

  1. Αντιστοιχίστε τους ορισμούς με τη σωστή λέξη.
  2. Να αντιστοιχίσετε τις λέξεις με τις συνώνυμές τους.
  3. Να αντιστοιχίσετε τις λέξεις με τις αντώνυμές τους.
  4. Συμπληρώστε τα κενά επιλέγοντας την κατάλληλη λέξη

 

Κατέβασε τις πρόσθετες ασκήσεις σε αρχείο pdf

 



 

 

ασκήσειςΑσκήσεις

 

Σχολικού βιβλίου

  1. Να κλίνετε τα ονοματικά σύνολα:ὁ ἀγαθὸς φίλος, τὸ μέγιστον ἀγαθόν.
  2. Να εντοπίσετε τα δευτερόκλιτα επίθετα του κειμένου και να τα γράψετε στο ίδιο γένος και στην ίδια πτώση του άλλου αριθμού
  3. Να γράψετε τις παρακάτω λέξεις στη γενική και δοτική ενικού
  4. Να συμπληρώσετε τα κενά του πίνακα
  5. Να συμπληρώσετε τα κενά των παρακάτω φράσεων με τον κατάλληλο τύπο της δεικτικής αντωνυμίας οὗτος, αὕτῃ τοῦτο
  6. Να συμπληρώσετε τα κενά του πίνακα με το ίδιο πρόσωπο των ρημάτων στους υπόλοιπους χρόνους
  7. Να μεταφέρετε τα ρήματα των παρακάτω προτάσεων στην οριστική ενεστώτα και μέλλοντα (στο ίδιο πρόσωπο και στον ίδιο αριθμό):
  8. Να μεταφέρετε τα ρήματα των παρακάτω προτάσεων στην οριστική παρατατικού και αορίστου (στο ίδιο πρόσωπο και στον ίδιο αριθμό):
  9. Να μεταφέρετε τα ρήματα των παρακάτω προτάσεων στην οριστική παρακειμένου και υπερσυντελίκου (στο ίδιο πρόσωπο και στον ίδιο αριθμό):
  10. Εάν συμπληρώσετε στα τετραγωνίδια τις λέξεις που ζητούνται, στην έγχρωμη στήλη θα σχηματιστεί η λέξη που λείπει από τον στίχο «ὦ γλυκύ μου ________ , γλυκύτατόν μου τέκνον»:
  11. Να μεταφέρετε στον άλλο αριθμό τα δευτερόκλιτα ουσιαστικά και επίθετα του κειμένου, διατηρώντας την πτώση και το γένος (στα επίθετα):

 

Πρόσθετες ασκήσεις

  1. Συμπλήρωσε τις καταλήξεις των ουσιαστικών της α' και β' κλίσης άσκηση
  2. Σταυρόλεξο με τα ουσιαστικά της α' και της β' κλίσης άσκηση
  3. Άσκηση για τα ουσιαστικά της α' και της β' κλίσης άσκηση
  4. Άσκηση στην α' και β' κλίση άσκηση
  5. Άσκηση στην α' και β' κλίση άσκηση
  6. Άσκηση για το σωστό τύπο των θηλυκών δευτερόκλιτων επιθέτων άσκηση
  7. Άσκηση για το σωστό τύπο των θηλυκών δευτερόκλιτων επιθέτων άσκηση
  8. Εντόπισε τα δευτερόκλιτα επίθετα στο κείμενο άσκηση
  9. Κλίση του επιθέτου ἡ ΒΕΒΑΙΑ
  10. 1η άσκηση αντιστοίχισης των δευτερόκλιτων επιθέτων άσκηση
  11. 2η άσκηση αντιστοίχισης των δευτερόκλιτων επιθέτων άσκηση

 

 



 

Πρώτο παράλληλο κείμενο

 

Στο παρακάτω απόσπασμα αναφέρονται οι αναγκαίες προϋποθέσεις ώστε να υπάρξει πραγματική φιλία μεταξύ δύο ανθρώπων.

 

Ἀλλ' ἡ φιλία στάσιμόν τι ζητεῖ καὶ βέβαιον ἦθος καὶ ἀμετάπτωτον ἐν μιᾷ χώρᾳ καὶ συνηθείᾳ· διὸ καὶ σπάνιον καὶ δυσεύρετόν ἐστι φίλος βέβαιος.

 

Πλούταρχος, Περὶ πολυφιλίας 97b 6-9

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Γλωσσικά σχόλια
στάσιμον σταθερό
βέβαιον αμετακίνητο, σίγουρο
ἦθος χαρακτήρας
ἀμετάπτωτον αμετάβλητο
ἐν μιᾷ χώρᾳ καὶ συνηθείᾳ στην ίδια θέση και στην ίδια στενή σχέση

 

Μετάφραση

Αλλά η φιλία ζητάει κάτι σταθερό και σίγουρο χαρακτήρα και αμετάβλητο στην ίδια θέση και στην ίδια στενή σχέση· γι' αυτό ο σίγουρος φίλος είναι κάτι και σπάνιο και δυσεύρετο.

 

 

Δεύτερο παράλληλο κείμενο

 

Στο παρακάτω απόσπασμα εξετάζεται αν ένας ευτυχισμένος και αυτάρκης άνθρωπος έχει ανάγκη από φίλους ή όχι.

 

Ἀμφισβητεῖται δὲ καὶ περὶ τὸν εὐδαίμονα, εἰ δεήσεται φίλων ἢ μή. Οὐθὲν γάρ φασι δεῖν φίλων τοῖς μακαρίοις καὶ αὐτάρκεσιν· ὑπάρχειν γὰρ αὐτοῖς τἀγαθά· αὐτάρκεις οὖν ὄντας οὐδενὸς προσδεῖσθαι, τὸν δὲ φίλον, ἕτερον αὐτὸν ὄντα, πορίζειν ἃ δι' αὑτοῦ ἀδυνατεῖ.

 

Ἀριστοτέλης, Ἠθικὰ Νικομάχεια 1169b

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Γλωσσικά σχόλια
ἀμφισβητεῖται υπάρχει διαφωνία
περὶ τὸν εὐδαίμονα σχετικά με τον ευτυχισμένο
εἰ δεήσεται αν έχει ανάγκη, χρειάζεται
οὐθὲν γάρ φασι δεῖν φίλων τοῖς μακαρίοις καὶ αὐτάρκεσιν ισχυρίζονται δηλαδή κάποιοι ότι δε χρειάζονται φίλους οι ευτυχισμένοι και οι αυτάρκεις
αὐτάρκεις οὖν ὄντας επειδή, λοιπόν, είναι αυτάρκεις
οὐδενὸς προσδεῖσθαι δε χρειάζονται κανέναν
ἕτερον αὐτὸν ὄντα επειδή είναι διαφορετικό άτομο
πορίζειν ἃ δι' αὑτοῦ ἀδυνατεῖ εξασφαλίζει αυτά τα οποία ο καθένας μόνος του δεν μπορεί να προμηθευτεί

 

Μετάφραση

Υπάρχει διαφωνία σχετικά με τον ευτυχισμένο αν χρειάζεται φίλους ή όχι. Ισχυρίζονται δηλαδή κάποιοι ότι δε χρειάζονται φίλους οι ευτυχισμένοι και αυτάρκεις· γιατί υπάρχουν σ' αυτούς τα αγαθά· επειδή, λοιπόν, είναι αυτάρκεις, δε χρειάζονται κανέναν, ενώ ο φίλος, επειδή είναι διαφορετικό άτομο, εξασφαλίζει αυτά τα οποία ο καθένας, μόνος του δεν μπορεί να προμηθευτεί.

 

 

 

Τρίτο παράλληλο κείμενο

 

Σε αυτό το απόσπασμα εκφράζεται η άποψη ότι η φιλία είναι αναγκαία στη ζωή του ανθρώπου και σαφώς προτιμότερη από όλα τα αγαθά.

 

Μετὰ δὲ ταῦτα περὶ φιλίας ἕποιτ' ἂν διελθεῖν· ἔστι γὰρ ἀρετή τις ἢ μετ' ἀρετῆς, ἔτι δ' ἀναγκαιότατον εἰς τὸν βίον. Ἄνευ γὰρ φίλων οὐδεὶς ἕλοιτ' ἂν ζῆν, ἔχων τὰ λοιπὰ ἀγαθὰ πάντα· καὶ γὰρ πλουτοῦσι καὶ ἀρχὰς καὶ δυναστείας κεκτημένοις δοκεῖ φίλων μάλιστ' εἶναι χρεία.

 

Ἀριστοτέλης, Ἠθικὰ Νικομάχεια 1155a

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Γλωσσικά σχόλια
ἕποιτ' ἄν (δυν. ευκτ. ενεστ. ρ. ἕπομαι) διελθεῖν θα μπορούσαμε στη συνέχεια να συζητήσουμε
ἔστι γὰρ ἀρετή τις ἢ μετ' ἀρετῆς γιατί (η φιλία) είναι είδος αρετής ή συνυφασμένη με αυτή
οὐδεὶς ἕλοιτ' ἄν (δυν. ευκτ. αορ. β΄ ρ. αἱρέομαι, -οῦμαι) ζῆν κανείς δε θα προτιμούσε να ζει
ἔχων τὰ λοιπὰ ἀγαθὰ πάντα ακόμα κι αν κατέχει όλα τα υπόλοιπα αγαθά
καὶ γὰρ πλουτοῦσι καὶ ἀρχὰς καὶ δυναστείας κεκτημένοις δοκεῖ φίλων μάλιστ' εἶναι χρεία γιατί και οι πλούσιοι και αυτοί που έχουν αποκτήσει αξιώματα και εξουσία θεωρούν ότι είναι πάρα πολύ μεγάλη ανάγκη να έχουν φίλους

 

Μετάφραση

Μετά από αυτά θα μπορούσαμε στη συνέχεια να συζητήσουμε για τη φιλία· γιατί (η φιλία) είναι είδος αρετής ή συνυφασμένη με αυτή και ακόμη κάτι πάρα πολύ αναγκαίο στη ζωή. Γιατί χωρίς φίλους κανείς δε θα προτιμούσε να ζει, έχοντας όλα τα υπόλοιπα αγαθά· γιατί και οι πλούσιοι και αυτοί που έχουν αποκτήσει αξιώματα και εξουσία θεωρούν ότι είναι πάρα πολύ μεγάλη ανάγκη να έχουν φίλους.

 

 

Ερωτήσεις

 

1. Κάτω από ποιες προϋποθέσεις μπορεί να ανθήσει μια σωστή φιλία, σύμφωνα με το πρώτο απόσπασμα;

 

2. Να σχολιάσετε την πρώτη περίοδο του δεύτερου παράλληλου κειμένου και να διατυπώσετε την προσωπική σας γνώμη.

 

3. Πώς δικαιολογεί ο Αριστοτέλης (βλ. τρίτο παράλληλο κείμενο) την άποψη ότι η φιλία είναι ἀναγκαιότατον εἰς τὸν βίον;

 

4. Να εντοπίσετε κοινά θεματικά στοιχεία στο κείμενο της Ενότητας και στα παράλληλα κείμενα.

 

 


 

γνωμικό