Είσοδος Γυμνάσιο Λύκειο Γραμματική Συντακτικό Ασκ. Γραμματικής Ασκ. Συντακτικού

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Οι Αντωνυμίες


 

 

Γενικά

 

Αντωνυμίες λέγονται οι κλιτές λέξεις που χρησιμοποιούνται στο λόγο κυρίως στη θέση ονομάτων (ουσιαστικών ή επιθέτων), π.χ.

– ῥώμη μετὰ μὲν φρονήσεως ὠφέλησεν, ἄνευ δὲ ταύτης (δηλ. τῆς φρονήσεως) ἔβλαψε

– τοὺς ἀγαθοὺς ἄνδρας πάντες τιμῶσι· τοιοῦτοι (δηλ. ἀγαθοί) καὶ ὑμεῖς γίγνεσθε.

 

Τα είδη των αντωνυμιών.

Οι αντωνυμίες είναι εννέα ειδών: 1) προσωπικές, 2) δεικτικές, 3) οριστικές ή επαναληπτικές, 4) κτητικές, 5) αυτοπαθητικές, 6) αλληλοπαθητική, 7) ερωτηματικές, 8) αόριστες, 9) αναφορικές και συσχετικές.

 

 



1. Προσωπική αντωνυμία

 

Προσωπικές λέγονται οι αντωνυμίες που φανερώνουν τα τρία πρόσωπα του λόγου

Πρώτο πρόσωπο είναι εκείνο που ενεργεί: ἐγώ

Δεύτερο πρόσωπο είναι εκείνο που του απευθυνόμαστε: ἐσύ

Τρίτο πρόσωπο είναι εκείνο για το οποίο γίνεται λόγος: αὐτός, ἐκεῖνος, κ.τ.λ.

 

Η προσωπική αντωνυμία κλίνεται ως εξής:

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Ενικός αριθμός
  α' πρόσωπο β' πρόσωπο γ' πρόσωπο
Ονομαστική ἐγὼ σὺ  
Γενική ἐμοῦ, μου σοῦ, σου (οὗ)
Δοτική ἐμοί, μοι σοί, σοι οἷ, οἱ
Αιτιατική ἐμέ με σέ, σε (ἕ)
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστική ἡμεῖς ὑμεῖς (σφεῖς)
Γενική ἡμῶν ὑμῶν (σφῶν)
Δοτική ἡμῖν ὑμῖν σφίσι(ν)
Αιτιατική ἡμᾶς ὑμᾶς (σφᾶς)

 

Όπως φαίνεται από την κλίση της αντωνυμίας στη γενική και στη δοτική του ενικού υπάρχουν δύο τύποι, ο δυνατός (ἐμοῦ, ἐμοί, σοῦ, σοί) και ο αδύνατος (μου, μοι, σου, σοι). Ο δυνατός τύπος χρησιμοποιείται όταν υπάρχει έμφαση, ενώ ο αδύνατος όταν δεν υπάρχει έμφαση.

Παραδείγματα:

- οὔθ’ ἡ πόλις αἰτία οὖσα Τιμάρχῳ οὔθ’ οἱ νόμοι οὔθ’ ὑμεῖς οὔτ’ ἐγώ...

- σὺ δέ μοι δοκεῖς τἀναντία τῆς φιλοσοφίας ἀπολελαυκέναι

- ὧν ἕνεκα καὶ ἐμοὶ δίκαιον ὑμᾶς μεταδοῦναι τῆς σωτηρίας

 

Η προσωπική αντωνυμία στη Ν.Ε.

- Εμένα ζήτησαν, όχι εσένα.

- Μου έδωσες το τετράδιο, όταν σου το ζήτησα; ή

- Μου το έδωσες, όταν σου το ζήτησα;

 

Όπως παρατηρείς οι αντωνυμίες έχουν και αδύναμους τύπους οι οποίοι δεν τονίζονται.

Δες κι ένα ωραίο βίντεο με τις προσωπικές αντωνυμίες

 

 



2. Δεικτικές αντωνυμίες

 

Δεικτικές λέγονται οι αντωνυμίες που φανερώνουν δείξιμο (αισθητό ή νοητό).

Δεικτικές αντωνυμίες είναι οι εξής:

οὗτος, αὕτη, τοῦτο

ἐκεῖνος, ἐκείνη, ἐκεῖνο

ὅδε, ἥδε, τόδε (= αυτός εδώ, αυτός δα, ο εξής)

τοιόσδε, τοιάδε, τοιόνδε ή τοιοῦτος, τοιαύτη, τοιοῦτο(ν) (= τέτοιος)τέτοιος)

τοσόσδε, τοσήδε, τοσόνδε ή τοσοῦτος, τοσαύτη, τοσοῦτο(ν)

τηλικόσδε, τηλικήδε, τηλικόνδε ή τηλικοῦτος, τηλικαύτη, τηλικοῦτο(ν) (= τόσο μεγάλος)

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

οὗτος, αὕτη, τούτο

Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστική οὗτος αὕτη τοῦτο
Γενική τούτου ταύτης τούτου
Δοτική τούτῳ ταύτῃ τούτῳ
Αιτιατική τοῦτον ταύτην τοῦτο
Κλητική οὗτος αὕτη -
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστική οὗτοι αὗται ταῦτα
Γενική τούτων τούτων τούτων
Δοτική τούτοις ταύταις τούτοις
Αιτιατική τούτους ταύτας ταῦτα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ἐκεῖνος, ἐκείνη, ἐκεῖνο
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστική ἐκεῖνος ἐκείνη ἐκεῖνο
Γενική ἐκείνου ἐκείνης ἐκείνου
Δοτική ἐκείνῳ ἐκείνῃ ἐκείνω
Αιτιατική ἐκεῖνον ἐκείνην ἐκεῖνο
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήἐκεῖνοιἐκεῖναιἐκεῖνα
Γενικήἐκείνωνἐκείνωνἐκείνων
Δοτικήἐκείνοιςἐκείναιςἐκείνοις
Αιτιατικήἐκείνουςἐκείναςἐκεῖνα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ὅδε, ἥδε, τόδε
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστική ὅδε ἥδε τόδε
Γενική τοῦδε τῆσδε τοῦδε
Δοτική τῷδε τῇδε τῷδε
Αιτιατική τόνδε τήνδε τόδε
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστική οἵδε αἵδε τάδε
Γενική τῶνδε τῶνδε τῶνδε
Δοτική τοῖσδε ταῖσδε τοῖσδε
Αιτιατική τούσδε τάσδε τάδε
Κλητική---

 

Η αντωνυμία ὅδε, ἥδε, τόδε (= αυτός εδώ, αυτός δα, ο εξής) σχηματίστηκε από το άρθρο ὁ, ἡ, τὸ (που αρχικά είχε δεικτική σημασία) μαζί με το εγκλιτικό μόριο δὲ στο τέλος του.

 

Η αντωνυμία ὅδε, ἥδε, τόδε χρησιμοποιείται για πρόσωπα ή για πράγματα που βρίσκονται κοντά στον ομιλητή σε σχέση με τον τόπο ή με το χρόνο. Όταν χρησιμοποιείται για έννοιες, αναφέρεται σ' αυτά που θα ακολουθήσουν, που θα ειπωθούν στη συνέχεια.

Παραδείγματα:

Πρωταγόρας ὅδε ταῦτα ἀπεκρίνατο (πρόσωπο)

οὐδέν μοι ἀρκέσει ὅδε ὁ βωμός (πράγμα)

Ὁ δὲ ὅρκος ἔστω ὅδε·«ἐμμενῶ ταῖς ξυνθήκαις...» (έννοια)

 

Παραδείγματα στα Ν.Ε.

Να, αυτός εδώ είναι που με κοροϊδεύει.

 

 

Η αντωνυμία τοιόσδε, τοιάδε, τοιόνδε σχηματίστηκε από την αρχαιότερη αντωνυμία τοῖος μαζί με το εγκλιτικό μόριο δὲ στο τέλος του. Κλίνεται μόνο κατά το πρώτο μέρος της, με το μόριο δὲ αμετάβλητο.

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

τοιόσδε, τοιάδε, τοιόνδε
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστική τοιόσδε τοιάδε τοιόδε
Γενική τοιοῦδε τοιᾶσδε τοιοῦδε
Δοτική τοιῷδε τοιᾷδε τοιῷδε
Αιτιατική τοιόνδε τοιήνδε τοιόδε
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστική τοιοίδε τοιαίδε τοιάδε
Γενική τοιῶνδε τοιῶνδε τοιῶνδε
Δοτική τοιοῖσδε τοιαῖσδε τοιοῖσδε
Αιτιατική τοιούσδε τοιάσδε τοιάδε
Κλητική---

 

Η αντωνυμία  τοιοῦτος, τοιαύτη, τοιοῦτο(ν) σχηματίστηκε από την αρχαιότερη αντωνυμία τοῖος και την αντωνυμία οὗτος.

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

τοιοῦτος, τοιαύτη, τοιοῦτο(ν)
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήτοιοῦτοςτοιαύτητοιοῦτο
Γενικήτοιούτουτοιαύτηςτοιούτου
Δοτικήτοιούτῳτοιαύτῃτοιούτῳ
Αιτιατικήτοιοῦτοντοιαύτηντοιοῦτο
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήτοιοῦτοιτοιαῦταιτοιαῦτα
Γενικήτοιούτωντοιούτωντοιούτων
Δοτικήτοιούτοιςτοιαύταιςτοιούτοις
Αιτιατικήτοιούτουςτοιαύταςτοιαῦτα
Κλητική---

 

Η αντωνυμία  τοσόσδε, τοσήδε, τοσόνδε σχηματίστηκε από την αρχαιότερη αντωνυμία τόσος μαζί με το εγκλιτικό μόριο δὲ στο τέλος του. Κλίνεται μόνο κατά το πρώτο μέρος της, με το μόριο δὲ αμετάβλητο.

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

τοσόσδε, τοσήδε, τοσόνδε
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήτοσόσδετοσήδετοσόνδε
Γενικήτοσοῦδετοσῆσδετοσοῦδε
Δοτικήτοσῷδετοσῇδετοσῷδε
Αιτιατικήτοσόνδετοσήνδετοσόνδε
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήτοσοίδετοσαίδετοσάδε
Γενικήτοσῶνδετοσῶνδετοσῶνδε
Δοτικήτοσοῖσδετοσαῖσδετοσοῖσδε
Αιτιατικήτοσούσδετοσάσδετοσάδε
Κλητική---

 

Η αντωνυμία  τοσοῦτος, τοσαύτη, τοσοῦτο(ν) σχηματίστηκε από την αρχαιότερη αντωνυμία τόσος και την αντωνυμία οὗτος.

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

τοσοῦτος, τοσαύτη, τοσοῦτο(ν)
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήτοσοῦτοςτοσαύτητοσοῦτο
Γενικήτοσούτουτοσαύτηςτοσούτου
Δοτικήτοσούτῳτοσαύτῃτοσούτῳ
Αιτιατικήτοσοῦτοντοσαύτηντοσοῦτο
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήτοσοῦτοιτοσαῦταιτοσαῦτα
Γενικήτοσούτωντοσούτωντοσούτων
Δοτικήτοσούτοιςτοσαύταιςτοσούτοις
Αιτιατικήτοσούτουςτοσαύταςτοσαῦτα
Κλητική---

 

Η αντωνυμία τηλικόσδε, τηλικήδε, τηλικόνδε σχηματίστηκε από την αρχαιότερη αντωνυμία τηλίκος μαζί με το εγκλιτικό μόριο δὲ στο τέλος του. Κλίνεται μόνο κατά το πρώτο μέρος της, με το μόριο δὲ αμετάβλητο.

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

τηλικόσδε, τηλικήδε, τηλικόνδε
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήτηλικόσδετηλικήδετηλικόνδε
Γενικήτηλικοῦδετηλικῆσδετηλικοῦδε
Δοτικήτηλικῷδετηλικῇδετηλικῷδε
Αιτιατικήτηλικόνδετηλικήνδετηλικόνδε
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήτηλικοίδετηλικαίδετηλικάδε
Γενικήτηλικῶνδετηλικῶνδετηλικῶνδε
Δοτικήτηλικοῖσδετηλικαῖσδετηλικοῖσδε
Αιτιατικήτηλικούσδετηλικάσδετηλικάδε
Κλητική---

 

Η αντωνυμία  τηλικοῦτος, τηλικαύτη, τηλικοῦτο(ν) σχηματίστηκε από την αρχαιότερη αντωνυμία τηλίκος και την αντωνυμία οὗτος.

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

τηλικοῦτος, τηλικαύτη, τηλικοῦτο(ν)
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήτηλικοῦτοςτηλικαύτητηλικοῦτο
Γενικήτηλικούτουτηλικαύτηςτηλικούτου
Δοτικήτηλικούτῳτηλικαύτῃτηλικούτῳ
Αιτιατικήτηλικοῦτοντηλικαύτηντηλικοῦτο
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήτηλικοῦτοιτηλικαῦταιτηλικαῦτα
Γενικήτηλικούτωντηλικούτωντηλικούτων
Δοτικήτηλικούτοιςτηλικαύταιςτηλικούτοις
Αιτιατικήτηλικούτουςτηλικαύταςτηλικαῦτα
Κλητική---

Άσκηση στις δεικτικές αντωνυμίες

 

 



3. Οριστική ή επαναληπτική αντωνυμία

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

αὐτός, αὐτή, αὐτό
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήαὐτόςαὐτήαὐτό
Γενικήαὐτοῦαὐτῆςαὐτοῦ
Δοτικήαὐτῷαὐτῇαὐτῷ
Αιτιατικήαὐτόναὐτήναὐτό
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήαὐτοίαὐταίαὐτά
Γενικήαὐτῶναὐτῶναὐτῶν
Δοτικήαὐτοῖςαὐταῖςαὐτοῖς
Αιτιατικήαὐτούςαὐτάςαὐτά
Κλητική---

 

Η αντωνυμία αὐτός, αὐτή, αὐτό στην αρχαία ελληνική είναι οριστική ή επαναληπτική.

1. Οριστική είναι η αντωνυμία αὐτός (σε όλες τις πτώσεις), όταν χρησιμοποιείται για να ορίσει κάτι (δηλ. να το ξεχωρίσει από άλλα), π.χ.

τὴν στρατείαν αὐτός Ξέρξης ἤγαγε

( = μόνος του ο Ξέρξης, αὐτός ο ίδιος και όχι άλλος)

ἔσωσε καὶ αὐτὸν καὶ τοὺς παῖδας

(= και αυτόν τον ίδιο και τα παιδιά)

2. Επαναληπτική είναι η αντωνυμία αὐτός (μόνο στις πλάγιες πτώσεις), όταν χρησιμεύει για να επαναλάβει κάτι που γι' αυτό έγινε λόγος πρωτύτερα. Με τέτοια σημασία η αντωνυμία αὐτός στις πλάγιες πτώσεις χρησιμοποιείται στη θέση της προσωπικής αντωνυμίας του γ' προσώπου, π.χ.

βασιλεὺς καὶ οἱ μετ' αὐτοῦ (δηλ. τοῦ βασιλέως) καὶ οἱ σὺν αὐτῷ (δηλ. τῷ βασιλεῖ)

Κῦρον μεταπέμπεται ἀπὸ τῆς ἀρχῆς, ἧς αὐτὸν (δηλ. τὸν Κῦρον) σατράπην ἐποίησε.

πολλὰ καὶ δεινὰ συνειδὼς Σίμωνι, ὦ βουλή, οὐκ ἄν ποτ' αὐτὸν εἰς τοσοῦτον τόλμης ἡγησάμην ἀφικέσθαι (: αν και ξέρω, βουλευτές, ότι ο Σίμωνας έχει κάνει πολλά και φοβερά πράγματα, δεν πίστευα όμως ότι θα έφτανε ποτέ αυτός σε τέτοιο σημείο θράσους.)

 

Η αντωνυμία αὐτός, όταν εκφέρεται μαζί με το άρθρο, σημαίνει ταυτότητα, ὁ αὐτὸς = ο ίδιος, π.χ.

τὴν Ἀττικὴν ἄνθρωποι ᾤκουν οἱ αὐτοὶ ἀεί (= οι ίδιοι πάντοτε)

 

Η οριστική ή επαναληπτική αντωνυμία στη Ν.Ε.

Στη Ν.Ε. ως οριστική αντωνυμία χρησιμοποιούνται τα επίθετα ίδιος και μόνος, π.χ.

Μας φιλοξένησε ο ίδιος ο διευθυντής.

Μόνοι μας πήγαμε.

Ως επαναληπτική αντωνυμία χρησιμοποιείται ο αδύνατος τύπος του γ' προσώπου της προσωπικής αντωνυμίας, π.χ.

Όταν φανεί ο Γιώργος πες του να έρθει να με βρει.

 

 

 



4. Κτητικές αντωνυμίες

 

Κτητικές λέγονται οι αντωνυμίες που φανερώνουν σε ποιον ανήκει κάτι, δηλαδή ορίζουν τον κτήτορα.

 

Οι κτητικές αντωνυμίες έχουν τρία πρόσωπα, όπως και οι προσωπικές, και σχηματίζονται από τα θέματα των αντίστοιχων προσωπικών αντωνυμιών:

 

Α' Για έναν κτήτορα

 

α' πρόσωπο:  ἐμός, ἐμή, ἐμόν(= δικός μου, δική μου, δικό μου)

β' πρόσωπο: σός, σή, σόν (δικός σου, δική σου, δικό σου)

γ' πρόσωπο: ἐός, ἐή, ἐόν (δικός του, δική του, δικό του)

 

Β' Για πολλούς κτήτορες

 

α' πρόσωπο: ἡμέτερος, ἡμετέρα, ἡμέτερον (δικός μας, δική μας, δικό μας)

β' πρόσωπο: ὑμέτερος, ὑμετέρα, ὑμέτερον (δικός σας, δική σας, δικό σας)

γ' πρόσωπο: σφέτερος, σφετέρα, σφέτερον (δικός τους, δική τους, δικό τους)

 

Οι κτητικές αντωνυμίες κλίνονται ως εξής:

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ἐμός, ἐμή, ἐμόν
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήἐμόςἐμήἐμόν
Γενικήἐμοῦἐμῆςἐμοῦ
Δοτικήἐμῷἐμῇἐμῷ
Αιτιατικήἐμόνἐμήνἐμόν
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήἐμοίἐμαίἐμά
Γενικήἐμῶνἐμῶνἐμῶν
Δοτικήἐμοῖςἐμαῖςἐμοῖς
Αιτιατικήἐμούςἐμάςἐμά
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

σός, σή, σόν
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήσόςσήσόν
Γενικήσοῦσῆςσοῦ
Δοτικήσῷσῇσῷ
Αιτιατικήσόνσήνσόν
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήσοίσαίσά
Γενικήσῶνσῶνσῶν
Δοτικήσοῖςσαῖςσοῖς
Αιτιατικήσούςσάςσά
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ἐός, ἐή, ἐόν
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήἐόςἐήἐόν
Γενικήἐοῦἐῆςἐοῦ
Δοτικήἐῷἐῇἐῷ
Αιτιατικήἐόνἐήνἐόν
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήἐοίἐαίἐά
Γενικήἐῶνἐῶνἐῶν
Δοτικήἐοῖςἐαῖςἐοῖς
Αιτιατικήἐούςἐάςἐά
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ἡμέτερος, ἡμετέρα, ἡμέτερον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήἡμέτεροςἡμετέραἡμέτερον
Γενικήἡμετέρουἡμετέραςἡμετέρου
Δοτικήἡμετέρῳἡμετέρᾳἡμετέρῳ
Αιτιατικήἡμέτερονἡμετέρανἡμέτερον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήἡμέτεροιἡμέτεραιἡμέτερα
Γενικήἡμετέρωνἡμετέρωνἡμετέρων
Δοτικήἡμετέροιςἡμετέραιςἡμετέροις
Αιτιατικήἡμετέρουςἡμετέραςἡμέτερα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ὑμέτερος, ὑμετέρα, ὑμέτερον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήὑμέτεροςὑμετέραὑμέτερον
Γενικήὑμετέρουὑμετέραςὑμετέρου
Δοτικήὑμετέρῳὑμετέρᾳὑμετέρῳ
Αιτιατικήὑμέτερονὑμετέρανὑμέτερον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήὑμέτεροιὑμέτεραιὑμέτερα
Γενικήὑμετέρωνὑμετέρωνὑμετέρων
Δοτικήὑμετέροιςὑμετέραιςὑμετέροις
Αιτιατικήὑμετέρουςὑμετέραςὑμέτερα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

σφέτερος, σφετέρα, σφέτερον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήσφέτεροςσφετέρασφέτερον
Γενικήσφετέρουσφετέραςσφετέρου
Δοτικήσφετέρῳσφετέρᾳσφετέρῳ
Αιτιατικήσφέτερονσφετέρανσφέτερον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήσφέτεροισφέτεραισφέτερα
Γενικήσφετέρωνσφετέρωνσφετέρων
Δοτικήσφετέροιςσφετέραιςσφετέροις
Αιτιατικήσφετέρουςσφετέραςσφέτερα
Κλητική---

 

 



5. Αυτοπαθητικές αντωνυμίες

 

Αυτοπαθητικές λέγονται οι αντωνυμίες που φανερώνουν ότι το ίδιο υποκείμενο ενεργεί και συγχρόνως παθαίνει, πχ.

ἐγώ τιμῶ ἐμαυτὸν (= εγώ τιμώ τον εαυτό μου)

γνῶθι σαυτόν (= γνώρισε τον εαυτό σου)

οὗτος ἐπιμελεῖται ἐαυτοῦ (= αυτός φροντίζει για τον εαυτό του)

Οι αυτοπαθητικές αντωνυμίες είναι οι εξής:

α' πρόσωπο: ἐμαυτοῦ, ἐμαυτῆς

β' πρόσωπο: σεαυτοῦ, σεαυτῆς

γ' πρόσωπο: ἑαυτοῦ, ἑαυτῆς

 

Οι αυτοπαθητικές αντωνυμίες εξαιτίας της σημασίας τους δε συνηθίζονται στην ονομαστική, παρά μόνο στις πλάγιες πτώσεις.

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ἐμαυτοῦ, ἐμαυτῆς (α' πρόσωπο)
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκό
Γενικήἐμαυτοῦἐμαυτῆς
Δοτικήἐμαυτῷἐμαυτῇ
Αιτιατικήἐμαυτὸνἐμαυτὴν
Πληθυντικός αριθμός
Γενικήἡμῶν αὐτῶνἡμῶν αὐτῶν
Δοτικήἡμῖν αὐτοῖςἡμῖν αὐταῖς
Αιτιατικήἡμᾶς αὐτοὺςἡμᾶς αὐτὰς

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

σεαυτοῦ, σεαυτῆς, (β' πρόσωπο)
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκό
Γενικήσεαυτοῦσεαυτῆς
Δοτικήσεαυτῷσεαυτῇ
Αιτιατικήσεαυτὸνσεαυτὴν
Πληθυντικός αριθμός
Γενικήὑμῶν αὐτῶνὑμῶν αὐτῶν
Δοτικήὑμῖν αὐτοῖςὑμῖν αὐταῖς
Αιτιατικήὑμᾶς αὐτοὺςὑμᾶς αὐτὰς

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ἑαυτοῦ, ἑαυτῆς (γ' πρόσωπο)
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκό
Γενικήἑαυτοῦἑαυτῆς
Δοτικήἑαυτῷἑαυτῇ
Αιτιατικήἑαυτὸνἑαυτὴν
Πληθυντικός αριθμός
Γενικήἑαυτῶν ή σφῶν αὐτῶνἑαυτῶν ή σφῶν αὐτῶν
Δοτικήἑαυτοῖς ή σφίσιν αὐτοῖςἑαυταῖς ή σφίσιν αὐταῖς
Αιτιατικήἑαυτοὺς ή σφᾶς αὐτοὺςἑαυτἀς ή σφᾶς αὐτἀς

 

ουδέτερο μόνο ο τύπος στην αιτιατική ενικού και πληθυντικού: ἑαυτὰ ἑαυτὰ

 

 



6. Αλληλοπαθητική αντωνυμία

 

Αλληλοπαθητική λέγεται η αντωνυμία που φανερώνει ότι δύο ή περισσότερα πρόσωπα ενεργούν και παθαίνουν αμοιβαίως, πχ.

οὗτοι ἠδίκουν ἀλλήλους (= ο ένας αδικούσε τον άλλον, δηλαδή ο καθένας αδικούσε τους άλλους και συγχρόνως τον αδικούσαν)

Η αλληλοπαθητική αντωνυμία, επειδή είναι λέξη που φανερώνει δύο ή περισσότερα πρόσωπα, έχει μόνο δυϊκό και πληθυντικό. Δε συνηθίζεται στην ονομαστική αλλά μόνο στις πλάγιες πτώσεις. Έχει τρία γένη και κλίνεται όπως τα επίθετα της β' κλίσης.

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

  Δυϊκός Πληθυντικός αριθμός
Γενικήἀλλήλοινἀλλήλωνἀλλήλωνἀλλήλων
Δοτικήἀλλήλοινἀλλήλοιςἀλλήλαιςἀλλήλοις
Αιτιατικήἀλλήλωἀλλήλουςἀλλήλαςἄλληλα

 

 



7. Ερωτηματικές αντωνυμίες

 

Ερωτηματικές λέγονται οι αντωνυμίες που εισάγουν ερωτήσεις, πχ.

πόσαι σοι οἰκίαι ἦσαν;

Μανία δὲ τίνος ἦν;

Κῦρος ἤρετο τίς ὁ θόρυβος εἴη

Ερωτηματικές αντωνυμίες είναι οι εξής:

1. τίς, τίς, τί (=ποιος;)

2. πότερος, ποτέρα, πότερον (= ποιος από τους δύο;)

3. πόσος, πόση, πόσον

4. ποῖος, ποία, ποῖον (= τι λογής;)

5. πηλίκος, πηλίκη, πηλίκον (πόσο μεγάλος; ή ποιας ηλικίας;)

6. ποδαπός, ποδαπή, ποδαπόν (από ποιο τόπο;)

7. πόστος, πόστη, πόστον (= τι θέση έχει σε μια αριθμητική σειρά;)

8. ποσταῖος, ποσταία, ποσταῖον (σε πόσες μέρες;)

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

τίς, τίς, τί
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήτίςτίςτί
Γενικήτίνος ή τοῦτίνος ή τοῦτίνος ή τοῦ
Δοτικήτίνι ή τῷτίνι ή τῷτίνι ή τῷ
Αιτιατικήτίνατίνατί
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήτίνεςτίνεςτίνα
Γενικήτίνωντίνωντίνων
Δοτικήτίσι(ν)τίσι(ν)τίσι(ν)
Αιτιατικήτίναςτίναςτίνα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

πότερος, ποτέρα, πότερον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήπότεροςποτέραπότερον
Γενικήποτέρουποτέραςποτέρου
Δοτικήποτέρῳποτέρᾳποτέρῳ
Αιτιατικήπότερονποτέρανπότερον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήπότεροιπότεραιπότερα
Γενικήποτέρωνποτέρωνποτέρων
Δοτικήποτέροιςποτέραιςποτέροις
Αιτιατικήποτέρουςποτέραςπότερα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

πόσος, πόση, πόσον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήπόσοςπόσηπόσον
Γενικήπόσουπόσηςπόσου
Δοτικήπόσῳπόσῃπόσῳ
Αιτιατικήπόσονπόσηνπόσον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήπόσοιπόσαιπόσα
Γενικήπόσωνπόσωνπόσων
Δοτικήπόσοιςπόσαιςπόσοις
Αιτιατικήπόσουςπόσαςπόσα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ποῖος, ποία, ποῖον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήποῖοςποίαποῖον
Γενικήποίουποίαςποίου
Δοτικήποίῳποίᾳποίῳ
Αιτιατικήποῖονποίανποῖον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήποῖοιποῖαιποῖα
Γενικήποίωνποίωνποίων
Δοτικήποίοιςποίαιςποίοις
Αιτιατικήποίουςποίαςποῖα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

πηλίκος, πηλίκη, πηλίκον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήπηλίκοςπηλίκηπηλίκον
Γενικήπηλίκουπηλίκηςπηλίκου
Δοτικήπηλίκῳπηλίκῃπηλίκῳ
Αιτιατικήπηλίκονπηλίκηνπηλίκον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήπηλίκοιπηλίκαιπηλίκα
Γενικήπηλίκωνπηλίκωνπηλίκων
Δοτικήπηλίκοιςπηλίκαιςπηλίκοις
Αιτιατικήπηλίκουςπηλίκαςπηλίκα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ποδαπός, ποδαπή, ποδαπόν
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήποδαπόςποδαπήποδαπόν
Γενικήποδαποῦποδαπῆςποδαποῦ
Δοτικήποδαπῷποδαπῇποδαπῷ
Αιτιατικήποδαπόνποδαπήνποδαπόν
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήποδαποίποδαπαίποδαπά
Γενικήποδαπῶνποδαπῶνποδαπῶν
Δοτικήποδαποῖςποδαπαῖςποδαποῖς
Αιτιατικήποδαπούςποδαπάςποδαπά
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

πόστος, πόστη, πόστον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήπόστοςπόστηπόστον
Γενικήπόστουπόστηςπόστου
Δοτικήπόστῳπόστῃπόστῳ
Αιτιατικήπόστονπόστηνπόστον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήπόστοιπόσταιπόστα
Γενικήπόστωνπόστωνπόστων
Δοτικήπόστοιςπόσταιςπόστοις
Αιτιατικήπόστουςπόσταςπόστα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ποσταῖος, ποσταία, ποσταῖον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήποσταῖοςποσταίαποσταῖον
Γενικήποσταίουποσταίαςποσταίου
Δοτικήποσταίῳποσταίᾳποσταίῳ
Αιτιατικήποσταῖονποσταίανποσταῖον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήποσταῖοιποσταῖαιποσταία
Γενικήποσταίωνποσταίωνποσταίων
Δοτικήποσταίοιςποσταίαιςποσταίοις
Αιτιατικήποσταίουςποσταίαςποσταία
Κλητική---

 

 



8. Αόριστες αντωνυμίες

 

Αόριστες λέγονται οι αντωνυμίες που φανερώνουν κάτι αόριστο, που δεν μπορεί κανείς ή δε θέλει να το ονομάσει, πχ.

Κῦρε, λέγουσί τινες ( = κάποιοι) ὅτι πολλὰ ὑπισχνεῖ... ἔνιοι (= μερικοί) δὲ ὅτι οὐκ ἄν δύναιο ἀποδοῦναι ὅσα ὑπισχνεῖ

Αόριστες αντωνυμίες είναι κυρίως οι ακόλουθες τρεις:

1. τὶς, τὶς, τὶ (= κάποιος)

2. ὁ δεῖνα, ἡ δεῖνα, τὸ δεῖνα

3. ἔνιοι, ἔνιαι, ἔνια (= μερικοί)

 

Στις αόριστες αντωνυμίες ανήκουν και τα ακόλουθα επίθετα που λέγονται και επιμεριστικές αντωνυμίες, γιατί σημαίνουν επιμερισμό από ένα σύνολο δύο ή περισσότερων ουσιαστικών:

1. πᾶς, πᾶσα, πᾶν (καθένας χωρίς καμιά εξαίρεση· μ' αυτή τη σημασία ο πληθ. πάντες = όλοι), π.χ.

οὐ παντὸς πλεῖν ἐς Κόρινθον (= δεν είναι εύκολο στον καθένα κ.τ.λ.)

πάντες ἐθαύμαζον (= όλοι θαύμαζαν)

2. ἕκαστος, ἑκάστη, ἕκαστον

3. ἄλλος, ἄλλη, ἄλλο

4. οὐδείς, ουδεμία, οὐδέν - μηδείς, μηδεμία, μηδέν (κανείς)

5. ἀμφότεροι, ἀμφότεραι, ἀμφότερα (= και οι δυο μαζί)

6. ἑκάτερος, ἑκατέρα, ἑκάτερον (= καθένας από τους δύο)

7. ἕτερος, ἑτέρα, ἕτερον (= άλλος· λέγεται για δύο ουσιαστικά)

8. οὐδέτερος, οὐδετέρα, οὐδέτερον - μηδέτερος, μηδετέρα, μηδέτερον (= ούτε ο ένας ούτε ο άλλος)

9. ποσός, ποσή, ποσόν (= κάμποσος)

10. ποιός, ποιά, ποιόν (= κάποιας λογής)

11. ἀλλοδαπός, ἀλλοδαπή, ἀλλοδαπόν (= από άλλο τόπο)

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

τὶς, τὶς, τὶ
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήτὶςτὶςτὶ
Γενικήτινὸς ή τουτινὸς ή τουτινὸς ή του
Δοτικήτινὶ ή τῳτινὶ ή τῳτινὶ ή τῳ
Αιτιατικήτινὰτινὰτὶ
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήτινὲςτινὲςτινὰ ή ἄττα
Γενικήτινῶντινῶντινῶν
Δοτικήτισὶ(ν)τισὶ(ν)τισὶ(ν)
Αιτιατικήτινὰςτινὰςτινὰ ή ἄττα
Κλητική---

 

Η αντωνυμία δεῖνα ή μένει άκλιτη ή κλίνεται ως εξής:

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

δεῖνα
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήδεῖναδεῖναδεῖνα
Γενικήδεῖνοςδεῖνοςδεῖνος
Δοτικήδεῖνιδεῖνιδεῖνι
Αιτιατικήδεῖναδεῖναδεῖνα
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήδεῖνεςδεῖνες 
Γενικήδείνωνδείνων 
Δοτικήδεῖσιδεῖσι 
Αιτιατικήδεῖναςδεῖνας 
Κλητική---

 

Η αντωνυμία  βρίσκεται μόνο στον πληθυντικό και κλίνεται ως εξής:

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ἔνιοι, ἔνιαι, ἔνια
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήἔνιοιἔνιαιἔνια
Γενικήἐνίωνἐνίωνἐνίων
Δοτικήἐνίοιςἐνίαιςἐνίοις
Αιτιατικήἐνίουςἐνίαςἔνια
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

πᾶς, πᾶσα, πᾶν
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήπᾶςπᾶσαπᾶν
Γενικήπαντόςπάσης παντός
Δοτικήπαντίπάσῃ παντί
Αιτιατικήπάνταπᾶσανπᾶν
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήπάντεςπᾶσαιπάντα
Γενικήπάντωνπασῶνπάντων
Δοτικήπᾶσιπάσαιςπᾶσι
Αιτιατικήπάνταςπάσαςπάντα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ἕκαστος, ἑκάστη, ἕκαστον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήἕκαστοςἑκάστηἕκαστον
Γενικήἑκάστουἑκάστηςἑκάστου
Δοτικήἑκάστῳἑκάστῃἑκάστῳ
Αιτιατικήἕκαστονἑκάστηνἕκαστον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήἕκαστοιἕκασταιἕκαστα
Γενικήἑκάστωνἑκάστωνἑκάστων
Δοτικήἑκάστοιςἑκάσταιςἑκάστοις
Αιτιατικήἑκάστουςἑκάσταςἕκαστα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ἄλλος, ἄλλη, ἄλλο
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήἄλλοςἄλληἄλλο
Γενικήἄλλουἄλληςἄλλου
Δοτικήἄλλῳἄλλῃἄλλῳ
Αιτιατικήἄλλονἄλληνἄλλο
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήἄλλοιἄλλαιἄλλα
Γενικήἄλλωνἄλλωνἄλλων
Δοτικήἄλλοιςἄλλαιςἄλλοις
Αιτιατικήἄλλουςἄλλαςἄλλα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

οὐδεὶς, οὐδεμία, οὐδὲν
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήοὐδεὶςοὐδεμίαοὐδὲν
Γενικήοὐδενὸςοὐδεμιᾶςοὐδενὸς
Δοτικήοὐδενὶοὐδεμιᾷοὐδενὶ
Αιτιατικήοὐδέναοὐδεμίανοὐδὲν
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήοὐδένες--
Γενικήοὐδένων--
Δοτικήοὐδέσι(ν)--
Αιτιατικήοὐδένας--
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

μηδείς, μηδεμία, μηδέν
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήμηδεὶςμηδεμίαμηδὲν
Γενικήμηδενὸςμηδεμιᾶςμηδενὸς
Δοτικήμηδενὶμηδεμιᾷμηδενὶ
Αιτιατικήμηδέναμηδεμίανμηδὲν
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήμηδένες--
Γενικήμηδένων--
Δοτικήμηδέσι(ν)--
Αιτιατικήμηδένας--
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ἀμφότεροι, ἀμφότεραι, ἀμφότερα
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήἀμφότεροιἀμφότεραιἀμφότερα
Γενικήἀμφοτέρωνἀμφοτέρωνἀμφοτέρων
Δοτικήἀμφοτέροιςἀμφοτέραιςἀμφοτέροις
Αιτιατικήἀμφοτέρουςἀμφοτέραςἀμφότερα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ἑκάτερος, ἑκατέρα, ἑκάτερον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήἑκάτεροςἑκατέραἑκάτερον
Γενικήἑκατέρουἑκατέραςἑκατέρου
Δοτικήἑκατέρῳἑκατέρᾳἑκατέρῳ
Αιτιατικήἑκάτερονἑκατέρανἑκάτερον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήἑκάτεροιἑκάτεραιἑκάτερα
Γενικήἑκατέρωνἑκατέρωνἑκατέρων
Δοτικήἑκατέροιςἑκατέραιςἑκατέροις
Αιτιατικήἑκατέρουςἑκατέραςἑκάτερα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ἕτερος, ἑτέρα, ἕτερον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήἕτεροςἑτέραἕτερον
Γενικήἑτέρουἑτέραςἑτέρου
Δοτικήἑτέρῳἑτέρᾳἑτέρῳ
Αιτιατικήἕτερονἑτέρανἕτερον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήἕτεροιἕτεραιἕτερα
Γενικήἑτέρωνἑτέρωνἑτέρων
Δοτικήἑτέροιςἑτέραιςἑτέροις
Αιτιατικήἑτέρουςἑτέραςἕτερα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

οὐδέτερος, ούδετέρα, οὐδέτερον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήοὐδέτεροςοὐδετέραοὐδέτερον
Γενικήοὐδετέρουοὐδετέραςοὐδετέρου
Δοτικήοὐδετέρῳοὐδετέρᾳοὐδετέρῳ
Αιτιατικήοὐδέτερονοὐδετέρανοὐδέτερον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήοὐδέτεροιοὐδέτεραιοὐδέτερα
Γενικήοὐδετέρωνοὐδετέρωνοὐδετέρων
Δοτικήοὐδετέροιςοὐδετέραιςοὐδετέροις
Αιτιατικήοὐδετέρουςοὐδετέραςοὐδέτερα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

μηδέτερος, μηδετέρα, μηδέτερον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήμηδέτεροςμηδετέραμηδέτερον
Γενικήμηδετέρουμηδετέραςμηδετέρου
Δοτικήμηδετέρῳμηδετέρᾳμηδετέρῳ
Αιτιατικήμηδέτερονμηδετέρανμηδέτερον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήμηδέτεροιμηδέτεραιμηδέτερα
Γενικήμηδετέρωνμηδετέρωνμηδετέρων
Δοτικήμηδετέροιςμηδετέραιςμηδετέροις
Αιτιατικήμηδετέρουςμηδετέραςμηδέτερα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ποσός, ποσή, ποσόν
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήποσόςποσήποσόν
Γενικήποσοῦποσῆςποσοῦ
Δοτικήποσῷποσῇποσῷ
Αιτιατικήποσόνποσήνποσόν
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήποσοίποσαίποσά
Γενικήποσῶνποσῶνποσῶν
Δοτικήποσοῖςποσαῖςποσοῖς
Αιτιατικήποσούςποσάςποσά
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ποιός, ποιά, ποιόν
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήποιόςποιάποιόν
Γενικήποιοῦποιᾶςποιοῦ
Δοτικήποιῷποιᾷποιῷ
Αιτιατικήποιόνποιάνποιόν
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήποιοίποιαίποιά
Γενικήποιῶνποιῶνποιῶν
Δοτικήποιοῖςποιαῖςποιοῖς
Αιτιατικήποιούςποιάςποιά
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ἀλλοδαπός, ἀλλοδαπή, ἀλλοδαπόν
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήἀλλοδαπόςἀλλοδαπήἀλλοδαπόν
Γενικήἀλλοδαποῦἀλλοδαπῆςἀλλοδαποῦ
Δοτικήἀλλοδαπῷἀλλοδαπῇἀλλοδαπῷ
Αιτιατικήἀλλοδαπόνἀλλοδαπήνἀλλοδαπόν
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήἀλλοδαποίἀλλοδαπαίἀλλοδαπά
Γενικήἀλλοδαπῶνἀλλοδαπῶνἀλλοδαπῶν
Δοτικήἀλλοδαποῖςἀλλοδαπαῖςἀλλοδαποῖς
Αιτιατικήἀλλοδαπούςἀλλοδαπάςἀλλοδαπά
Κλητική---

 

Άσκηση στις αόριστες αντωνυμίες

 

 



9. Αναφορικές αντωνυμίες

 

Αναφορικές λέγονται οι αντωνυμίες με τις οποίες κανονικά μια ολόκληρη πρόταση αναφέρται σε λέξη άλλης πρότασης ή στο όλο νόημά της, πχ..

ἔστι δίκης ὀφθαλμός, ὅς τὰ πάνθ' ὁρᾷ 

Δερκυλίδας ἐστάθη τὴν ἀσπίδαν ἔχων, ὅ δοκεῖ κηλὶς εἶναι...

Αναφορικές αντωνυμίες είναι οι εξής:

1. ὅς, ἡ, ὅ (= ο οποίος, αυτός που)

2. ὅσπερ, ἥπερ, ὅπερ (= αυτός ακριβώς που)

3. ὅστις, ἥτις, ὅ,τι (= όποιος)

4. ὁπότερος, ὁποτέρα, ὁπότερον (= όποιος από τους δύο)

5. ὅσος, ὅση, ὅσον

6. ὁπόσος, ὁπόση, ὁπόσον (= όσος)

7. οἷος, οἵα, οἷον (= τέτοιος που)

8. ὁποῖος, ὁποῖα, ὁποῖον (χωρίς άρθρο = όποιας λογής)

9. ἡλίκος, ἡλίκη, ἡλίκον (= όσο μεγάλος)

10. ὁπηλίκος, ὁπηλίκη, ὁπηλίκον (= όσο μεγάλος)

11. ὁποδαπὸς, ὁποδαπὴ, ὁποδαπὸν (= από ποιον τόπο· σε πλάγια ερώτηση)

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ὅς, ἥ, ὅ
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήὅς
Γενικήοὗἧςοὗ
Δοτική
Αιτιατικήὅνἥν
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήοἵαἵ
Γενικήὧνὧνὧν
Δοτικήοἷςαἷςοἷς
Αιτιατικήοὕςἅς
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ὅσπερ, ἥπερ, ὅπερ
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήὅσπερἥπερὅπερ
Γενικήοὗπερἧσπεροὗπερ
Δοτικήᾧπερᾗπερᾧπερ
Αιτιατικήὅνπερἥνπερὅπερ
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήοἵπεραἵπερἅπερ
Γενικήὧνπερὧνπερὧνπερ
Δοτικήοἷσπεραἷσπεροἷσπερ
Αιτιατικήοὕσπερἅσπερἅπερ
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ὅστις, ἥτις, ὅ,τι
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήὅστιςἥτιςὅ,τι
Γενικήοὗτινος και ὅτουἧστινοςοὗτινος και ὅτου
Δοτικήᾧτινι και ὅτῳᾗτινιᾧτινι και ὅτῳ
Αιτιατικήὅντιναἥντιναὅ,τι
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήοἵτινεςαἵτινεςἅτινα ή ἅττα
Γενικήὧντινωνὧντινωνὧντινων
Δοτικήοἷστισι(ν)αἷστισι(ν)οἷστισι(ν)
Αιτιατικήοὕστιναςἅστιναςἅτινα ή ἅττα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ὁπότερος, ὁποτέρα, ὁπότερον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήὁπότεροςὁποτέραὁπότερος
Γενικήὁποτέρουὁποτέραςὁποτέρου
Δοτικήὁποτέρῳὁποτέρᾳὁποτέρῳ
Αιτιατικήὁπότερονὁποτέρανὁπότερον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήὁπότεροιὁπότεραιὁπότερα
Γενικήὁποτέρωνὁποτέρωνὁποτέρων
Δοτικήὁποτέροιςὁποτέραιςὁποτέροις
Αιτιατικήὁποτέρουςὁποτέραςὁπότερα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ὅσος, ὅση, ὅσον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήὅσοςὅσηὅσον
Γενικήὅσουὅσηςὅσου
Δοτικήὅσῳὅσῃὅσῳ
Αιτιατικήὅσονὅσηνὅσον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήὅσοιὅσαιὅσα
Γενικήὅσωνὅσωνὅσων
Δοτικήὅσοιςὅσαιςὅσοις
Αιτιατικήὅσουςὅσαςὅσα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ὁπόσος, ὁπόση, ὁπόσον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήὁπόσοςὁπόσηὁπόσον
Γενικήὁπόσουὁπόσηςὁπόσου
Δοτικήὁπόσῳὁπόσῃὁπόσῳ
Αιτιατικήὁπόσονὁπόσηνὁπόσον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήὁπόσοιὁπόσαιὁπόσα
Γενικήὁπόσωνὁπόσωνὁπόσων
Δοτικήὁπόσοιςὁπόσαιςὁπόσοις
Αιτιατικήὁπόσουςὁπόσαςὁπόσα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

οἷος, οἵα, οἷον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήοἷοςοἵαοἷον
Γενικήοἵουοἵαςοἵου
Δοτικήοἵῳοἵᾳοἵῳ
Αιτιατικήοἷονοἵανοἷον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήοἷοιοἷαιοἷα
Γενικήοἵωνοἵωνοἵων
Δοτικήοἵοιςοἵαιςοἵοις
Αιτιατικήοἵουςοἵαςοἷα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ὁποῖος, ὁποία, ὁποῖον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήὁποῖοςὁποίαὁποῖον
Γενικήὁποίουὁποίαςὁποίου
Δοτικήὁποίῳὁποίᾳὁποίῳ
Αιτιατικήὁποῖονὁποίανὁποῖον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήὁποῖοιὁποῖαιὁποῖα
Γενικήὁποίωνὁποίωνὁποίων
Δοτικήὁποίοιςὁποίαιςὁποίοις
Αιτιατικήὁποίουςὁποίαςὁποῖα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ἡλίκος, ἡλίκη, ἡλίκον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήἡλίκοςἡλίκηἡλίκον
Γενικήἡλίκουἡλίκηςἡλίκου
Δοτικήἡλίκῳἡλίκῃἡλίκῳ
Αιτιατικήἡλίκονἡλίκηνἡλίκον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήἡλίκοιἡλίκαιἡλίκα
Γενικήἡλίκωνἡλίκωνἡλίκων
Δοτικήἡλίκοιςἡλίκαιςἡλίκοις
Αιτιατικήἡλίκουςἡλίκαςἡλίκα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ὁπηλίκος, ὁπηλίκη, ὁπηλίκον
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήὁπηλίκοςὁπηλίκηὁπηλίκον
Γενικήὁπηλίκουὁπηλίκηςὁπηλίκου
Δοτικήὁπηλίκῳὁπηλίκῃὁπηλίκῳ
Αιτιατικήὁπηλίκονὁπηλίκηνὁπηλίκον
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήὁπηλίκοιὁπηλίκαιὁπηλίκα
Γενικήὁπηλίκωνὁπηλίκωνὁπηλίκων
Δοτικήὁπηλίκοιςὁπηλίκαιςὁπηλίκοις
Αιτιατικήὁπηλίκουςὁπηλίκαςὁπηλίκα
Κλητική---

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ὁποδαπός, ὁποδαπή, ὁποδαπόν
Ενικός αριθμός
 αρσενικόθηλυκόουδέτερο
Ονομαστικήὁποδαπόςὁποδαπήὁποδαπόν
Γενικήὁποδαποῦὁποδαπῆςὁποδαποῦ
Δοτικήὁποδαπῷὁποδαπῇὁποδαπῷ
Αιτιατικήὁποδαπόνὁποδαπήνὁποδαπόν
Κλητική---
Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστικήὁποδαποίὁποδαπαίὁποδαπά
Γενικήὁποδαπῶνὁποδαπῶνὁποδαπῶν
Δοτικήὁποδαποῖςὁποδαπαῖςὁποδαποῖς
Αιτιατικήὁποδαπούςὁποδαπάςὁποδαπά
Κλητική---

 

 



10. Συσχετικές αντωνυμίες

 

Συσχετικές λέγονται οι ερωτηματικές, οι αόριστες, οι δεικτικές και οι αναφορικές αντωνυμίες, γιατί έχουν μεταξύ τους κάποια σχέση, δηλαδή σε κάθε ερωτηματική αντωνυμία αντιστοιχεί μια από τις άλλες, π.χ. τίς; > οὐδείς > οὗτος > ὅς

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Πίνακας συσχετικών αντωνυμιών
ΕρωτηματικέςΑόριστεςΔεικτικέςΑναφορικές
τίς;τίς, οὐδείς, μηδείς, πᾶς, ὁ δεῖνα, ἔνιοι, ἔκαστος, ἄλλοςὅδε, οὗτος, ἑκεῖνοςὅς, ὅστις, ὅσπερ
πότερος;οὐδέτερος, μηδέτερος, ἀμφότεροι, (ἄμφω) ἕτερος, ἑκάτερος(ὁ ἕτερος = ο ένας από τους δύο)ὁπότερος
πόσος;ποσόςτοσόσδε, τοσοῦτοςὅσος, ὁπόσος
ποῖος;ποιόςτοιόσδε, τοιοῦτοςοἷος, ὁποῖος
πηλίκος;-τηλικόσδε, τηλικοῦτοςἡλίκος, ὁπηλίκος
ποδαπόςἀλλοδαπός-ὁποδαπός

 

 






Βιβλιογραφία

 

1. Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής, Μιχ. Χ. Οικονόμου, ΟΕΔΒ

2. Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσης, Αχ. Τζάρτζανος, ΟΕΔΒ

3. Γραμματική Αρχαίας Ελληνικής, Λιναρδής Ιωάννης, εκδ. Χατζηθωμά, Θεσσαλονίκη, 2007

4. Συμφραστικός πίνακας λέξεων του Ανθολογίου Αττικής Πεζογραφίας

5. Perseus Digital Library