Είσοδος Γυμνάσιο Λύκειο Γραμματική Συντακτικό Ασκ. Γραμματικής Ασκ. Συντακτικού

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

β' κλίση των ουσιαστικών


 

 

Τι ονόματα περιλαμβάνει η δεύτερη κλίση;

 

Η δεύτερη κλίση στα αρχαία ελληνικά περιλαμβάνει ονόματα:

• αρσενικά και θηλυκά σε: -ος

• ουδέτερα σε: -ον

• συνηρημένα σε: -ους, -ουν

• αττικόκλιτα αρσενικά και θηλυκά σε: -ως, ουδέτερα σε: -ων  

 

Παρατηρήσεις:
• Τα αρσενικά και τα θηλυκά της β' κλίσης έχουν τις ίδιες καταλήξεις στον ενικό και στον πληθυντικό.
• Τα ουδέτερα σχηματίζουν στον ενικό και στον πληθυντικό τρεις πτώσεις όμοιες: την ονομαστική, την αιτιατική και την κλητική.

 

 



Aσυναίρετα ουσιαστικά

 

 

Kαταλήξεις των ουσιαστικών της β' κλίσης

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

  Αρσενικά
Θηλυκά
Ουδέτερα
Ενικός αριθμός
ον.
γεν.
δοτ.
αιτ.
κλ.
-ος
-ου
-ῳ
-ον
-ον
-ου
-ῳ
-ον
-ον
Πληθυντικός αριθμός
ον.
γεν.
δοτ.
αιτ.
κλ.
-οι
-ων
-οις
-ους
-οι

-ων
-οις

 

 



Παραδείγματα κλίσης αρσενικών και θηλυκών

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

αρσενικά
  (οξύτονα)
(τονίζονται στη λήγουσα)
(παροξύτονα ή προπερισπώμενα
(τονίζονται στην παραλήγουσα)
(προπαροξύτονα)
(τονίζονται στη προπαραλήγουσα)

τοῦ
τῷ
τὸν
θε-ὸς
θε-οῦ
θε-ῷ
θε-ὸν
θε-ὲ
λόγ-ος
λόγ-ου
λόγ-ῳ
λόγ-ον
λόγ-ε
ἄνθρωπ-ος
ἀνθρώπ-ου
ἀνθρώπ-ῳ
ἄνθρωπ-ον
ἄνθρωπ-ε
οἱ
τῶν
τοῖς
τοὺς
θε-οὶ
θε-ῶν
θε-οῖς
θε-οὺς
θε-οὶ
λόγ-οι
λόγ-ων
λόγ-οις
λόγ-ους
λόγ-οι
ἄνθρωπ-οι
ἀνθρώπ-ων
ἀνθρώπ-οις
ἀνθρώπ-ους
ἄνθρωπ-οι
θηλυκά
(οξύτονα)
(τονίζονται στη λήγουσα)
(παροξύτονα ή προπερισπώμενα)
(τονίζονται στην παραλήγουσα)
(προπαροξύτονα)
(τονίζονται στην προπαραλήγουσα)

τῆς
τῇ
τὴν
ὁδ-ὸς
ὁδ-οῦ
ὁδ-ῷ
ὁδ-ὸν
ὁδ-ὲ
νῆσ-ος
νήσ-ου
νήσ-ῳ
νῆσ-ον
νῆσ-ε
κάμηλ-ος
καμήλ-ου
καμήλ-ῳ
κάμηλ-ον
κάμηλ-ε
αἱ
τῶν
ταῖς
τὰς
ὁδ-οὶ
ὁδ-ῶν
ὁδ-οῖς
ὁδ-οὺς
ὁδ-οὶ
νῆσ-οι
νήσ-ων
νήσ-οις
νήσ-ους
νῆσ-οι
κάμηλ-οι
καμήλ-ων
καμήλ-οις
καμήλ-ους
κάμηλ-οι

 

Παρατηρήσεις
• Τα οξύτονα (αυτά που τονίζονται στη λήγουσα) και τα παροξύτονα ή προπερισπώμενα (αυτά που τονίζονται στην παραλήγουσα) διατηρούν τον τόνο τους σε όλες τις πτώσεις στην ίδια συλλαβή,
π.χ. θεός, ὁδός, λόγος, νῆσος
• Τα προπαροξύτονα (αυτά που τονίζονται στην προπαραλήγουσα) στη γενική και δοτική του ενικού και στη γενική, τη δοτική και την αιτιατική του πληθυντικού κατεβάζουν τον τόνο στην παραλήγουσα,
π.χ. ἄνθρωπος, κάμηλος

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Πρόσεξε πού τονίζονται τα ουσιαστικά στις διάφορες πτώσεις
    όταν η ονομαστική ενικού τονίζεται στη
    λήγουσα
Λ
  παραλήγουσα
ΠΛ
  προπαραλήγουσα
ΠΠΛ
  θε ός   λό γος   νε μος
τοῦ   θε οῦ   λό γου   νέ μου
τῷ   θε   λό γω   νέ μῳ
τὸν   θε όν   λό γον   νε μον
  θε έ   λό γε   νε με
                     
οἱ   θε οί   λό γοι   νε μοι
τῶν   θε ῶν   λό γων   νέ μων
τοῖς   θε οῖς   λό γοις   νέ μοις
τοὺς   θε ούς   λό γους   νέ μους
  θε οί   λό γοι   νε μοι
    ο τόνος
πάντα
στη
λήγουσα
  ο τόνος
πάντα
στην
παραλήγουσα
  ο τόνος
κατεβαίνει στην ΠΛ

 

Δες το παράδειγμα

 

Ασκήσεις:

Βρες σύμφωνα με ποιο ουσιαστικό θα κλιθούν; doc

Τόνισε σωστά το ουσιαστικό ὁ κέραμος (κεραμίδι)

1η άσκηση (κλίση του ουσιαστικού ὁ ἥλιος)

2η άσκηση (κλίση του ουσιαστικού ἡ ἔφοδος)

 

 



Παραδείγματα κλίσης ουδέτερων

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

  οξύτονα παροξύτονα
ή
προπερισπώμενα
προπαροξύτονα
τὸ
τοῦ
τῷ
τὸ
φυτ-ὸν
φυτ-οῦ
φυτ-
φυτ-ὸν
φυτ-ὸν
δῶρ-ον
δώρ-ου
δώρ-
δῶρ-ον
δῶρ-ον
μυστήρι-ον
μυστηρί-ου
μυστηρί-
μυστήρι-ον
μυστήρι-ον
τὰ
τῶν
τοῖς
τὰ
φυτ-ά
φυτ-ῶν
φυτ-οῖς
φυτ-ά
φυτ-ά
δῶρ-α
δώρ-ων
δώρ-οις
δῶρ-α
δῶρ-α
μυστήρι-α
μυστηρί-ων
μυστηρί-οις
μυστήρι-α
μυστήρι-α

 

Παρατηρήσεις
• Η κατάληξη των ουδετέρων είναι βραχύχρονη.
• Τα οξύτονα (αυτά που τονίζονται στη λήγουσα) και τα παροξύτονα (αυτά που τονίζονται στην παραλήγουσα) διατηρούν τον τόνο τους σε όλες τις πτώσεις στην ίδια συλλαβή, π.χ. φυτόν, δῶρον
• Τα προπαροξύτονα (αυτά που τονίζονται στην προπαραλήγουσα) στη γενική και δοτική του ενικού και πληθυντικού κατεβάζουν τον τόνο στην παραλήγουσα, π.χ. μυστήριον

 

Ασκήσεις:

3η άσκηση (κλίση του ουσιαστικού τὸ κύτταρον)

Επαναληπτικές ασκήσεις:

4η Αντιστοίχισε τα ουσιαστικά της β΄ κλίσης με τη σωστή πτώση doc

5η άσκηση Συμπλήρωσε την πρόταση με τον σωστό τύπο του ουσιαστικού. doc

6η Άσκηση στη β' κλίση doc

7η άσκηση για τον σωστό τόνο doc

 

 



Τι πρέπει να προσέχουμε όταν κλίνουμε ένα ουσιαστικό

 

Τι πρέπει να προσέχουμε όταν κλίνουμε ένα ουσιαστικό

 

Όταν πρόκειται να κλίνουμε ένα ουσιαστικό πρέπει να προσέχουμε τα εξής:

α) την κατάληξη, για να καταλάβουμε σε ποια κλίση ανήκει

β) πού τονίζεται, για να καταλάβουμε με ποιο τρόπο θα το τονίσουμε.

Παράδειγμα:

1. Έστω ότι μας ζητάνε να κλίνουμε το ουσιαστικό ὁ ἄνεμος.

α) από την κατάληξη -ος, καταλαβαίνουμε ότι ανήκει στη β' κλίση.

β) από τον τόνο του στην προπαραλήγουσα (ΠΠΛ), καταλαβαίνουμε ότι θα το κλίνουμε σύμφωνα με το ουσιαστικό ὁ ἄνθρωπος. Συνεπώς πρέπει να προσέξουμε πού θα τονίσουμε στη γενική και δοτική ενικού και στη γενική, δοτική και αιτιατική πληθυντικού.

 

 



δευτερόκλιτα συνηρημένα ουσιαστικά

 

Δευτερόκλιτα συνηρημένα λέγονται τα ουσιαστικά της δεύτερης κλίσης που πριν από το χαρακτήρα -ο του θέματος έχουν άλλο ο ή ε με το οποίο συναιρούνται σε όλες τις πτώσεις.

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Παραδείγματα συνηρημένων ουσιαστικών
  θ. ἔκπλοο- = ἔκπλου- θ. πλοο- = πλου-   θ. ὀστεο- = ὀστου-

τοῦ
τῷ
τὸν
ἔκπλους
ἔκπλου
ἔκπλ
ἔκπλουν
ἔκπλου
πλοῦς
πλοῦ
πλ
πλοῦν
πλοῦ
τὸ
τοῦ
τῷ
τὸ
ὀστοῦν
ὀστοῦ
ὀστ
ὀστοῦν
ὀστοῦν
οἱ
τῶν
τοῖς
τοὺς
ἔκπλοι
ἔκπλων
ἔκπλοις
ἔκπλους
ἔκπλοι
πλοῖ
πλῶν
πλοῖς
πλοῦς
πλοῖ
τὰ
τῶν
τοῖς
τὰ
ὀστ
ὀστῶν
ὀστοῖς
ὀστ
ὀστ

 

Παρατηρήσεις
• Τα φωνήεντα ο και ε των συνηρημένων δευτερόκλιτων συναιρούνται σε ου όταν ακολουθεί αμέσως ύστερα απ' αυτά ο χαρακτήρας ο, αλλιώς χάνονται κατά τη συναίρεση. Έτσι οι καταλήξεις των συνηρημένων διαφέρουν μόνο στην ονομαστική, αιτιατική και κλητική του ενικού.
• Όλες οι πτώσεις των συνηρημένων τονίζονται πάντα στην ίδια συλλαβή, στην οποία τονίζεται η ονομαστική του ενικού.

 

 



αττικόκλιτα ουσιαστικά

 

Αττικόκλιτα λέγονται τα ουσιαστικά της δεύτερης κλίσης που λήγουν σε ε ως και -ων και συνηθίζονταν κυρίως στην αττική διάλεκτο. Η κλίση τους λέγεται αττική δεύτερη κλίση.

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Παραδείγματα αττικόκλιτων ουσιαστικών
  θ. πρόνεω- θ. λεω-   θ. ἅλω-   θ. ἀνωγεω-

τοῦ
τῷ
τὸν
πρόνε-ως
πρόνε-ω
πρόνε-ῳ
πρόνε-ων
πρόνε-ως
λε-ώς
λε-ὼ
λε-ῲ
λε-ὼν
λε-ὼς

τῆς
τῇ
τὴν
ἅλ-ως
ἅλ-ω
ἅλ-ῳ
ἅλ-ω(ν)
ἅλ-ως
τὸ
τοῦ
τῷ
τὸ
ἀνώγε-ων
ἀνώγε-ω
ἀνώγε-ῳ
ἀνώγε-ων
ἀνώγε-ων
οἱ
τῶν
τοῖς
τοὺς
πρόνε-ω
πρόνε-ων
πρόνε-ῳς
πρόνε-ως
πρόνε-ω
λε-ῲ
λε-ὼν
λε-ῲς
λε-ὼς
λε-ῲ
αἱ
τῶν
ταῖς
τὰς
ἅλ-ω
ἅλ-ων
ἅλ-ῳς
ἅλ-ως
ἅλ-ω
τὰ
τῶν
τοῖς
τὰ
ἀνώγε-ω
ἀνώγε-ων
ἀνώγε-ῳς
ἀνώγε-ω
ἀνώγε-ω

 

Παρατηρήσεις
Τα αττικόκλιτα ουσιαστικά διατηρούν στις καταλήξεις όλων των πτώσεων το-ω της ονομαστικής.
Διατηρούν σ΄ όλες τις πτώσεις τον ίδιο τόνο και στην ίδια συλλαβή που έχει η ονομαστική του ενικού.
Η κλητική είναι όμοια με την ονομαστική.
Μερικά σχηματίζουν την αιτιατική του ενικού χωρίς το τελικό ν, π.χ. την ἄλω, την Κῶ

 






Βιβλιογραφία

 

1. Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής, Μιχ. Χ. Οικονόμου, ΟΕΔΒ

2. Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσης, Αχ. Τζάρτζανος, ΟΕΔΒ

3. Γραμματική Αρχαίας Ελληνικής, Λιναρδής Ιωάννης, εκδ. Χατζηθωμά, Θεσσαλονίκη, 2007

4. Συμφραστικός πίνακας λέξεων του Ανθολογίου Αττικής Πεζογραφίας

5. Perseus Digital Library